Ο Αγαμέμνων ήταν γιος του Ατρέως, βασιλιά των Μυκηνών. Υπάρχει και άλλη εκδοχή: [Ο Ατρεύς γέννησε έναν γιο, τον Πλησθένη, ο οποίος νυμφεύθηκε τη θυγατέρα του Κατρέως και γέννησε δύο γιους: τον Αγαμέμνονα και τον Μενέλαο και, κατ’ άλλους, την Αναξιβία. Επειδή ήταν φιλάσθενης, ο Πλησθένης πέθανε νέος ή τον σκότωσε ακουσίως ο πατέρας του Ατρεύς, νομίζοντας ότι ήταν ο Αίγιστος. Τα παιδιά του τα ανέθρεψε ο Ατρεύς σαν παιδιά του και γι’ αυτό ονομάστηκαν Ατρίδες.]
Ο Αγαμέμνων έγινε φίλος του Αίγιστου και τον άφησε επίτροπο στον θρόνο όταν ανέλαβε την αρχηγία του εκστρατευτικού σώματος της Τροίας. Ο Αγαμέμνων, όταν έγινε διάδοχος του θρόνου, κατέλαβε και τη Σικυώνα, στην οποία βασίλευε ο Ιππόλυτος. Γυναίκα δε έλαβε την Κλυταιμνήστρα του Τυνδάρεως και γέννησε πολλά παιδιά.
Μετά την αρπαγή της Ελένης, συνήλθαν όλοι οι ηγεμόνες των Ελλήνων στο Άργος να διαβουλευθούν για την εκστρατεία και ανακήρυξαν τον Αγαμέμνονα αρχιστράτηγο. Κατ’ άλλους, έπεισε αυτούς με δώρα να του δώσουν την αρχιστρατηγία. Εκστράτευσε με εκατό (100) πλοία στο σημείο συγκέντρωσης, την Αυλίδα. Εκεί πήγε για κυνήγι και σκότωσε το ιερό ελάφι της Άρτεμης. Ο σκοτωμός του ελαφιού εξόργισε τη θεά Άρτεμη, η οποία έφερε τρικυμία στο πέλαγος και ο στόλος αδυνατούσε να πλεύσει προς την Τροία. Ο μάντης Κάλχας είπε ότι, αν δεν θυσιαστεί η Ιφιγένεια, κόρη του Αγαμέμνονα, δεν εξιλεώνεται η Άρτεμης. Είναι γνωστός ο μύθος της θυσίας της Ιφιγένειας και δεν θα τον εκθέσω πιο κάτω.
Ο Αγαμέμνων διέθετε πολλά ηγετικά προσόντα σαν βασιλιάς και σαν στρατιωτικός ηγέτης. Αρκεί να πούμε ότι σκότωσε ιδιοχείρως δεκαέξι (16) αξιωματούχους του εχθρού. Φιλονίκησε όμως με τον Αχιλλέα για τη Βρισηίδα και στο τέλος την πήρε. Αυτό δημιούργησε τον διχασμό και το σταμάτημα επί δεκαετία των πολεμικών επιχειρήσεων στην Τροία. Τελικά του την έδωσε και έτσι έγινε η άλωση της Τροίας.
Μετά την άλωση φιλονίκησε με τον αδερφό του Μενέλαο, επειδή αυτός ήθελε να θυσιάσει για να εξιλεώσει την Αθηνά για την ασέβεια του Αίαντος, ενώ ο Μενέλαος έλεγε να αναχωρήσουν. Κατόπιν τούτου, ο Αγαμέμνων και οι μισοί των Ελλήνων έμειναν εκεί, ενώ ο Μενέλαος αναχώρησε με τους άλλους και ήρθε στη Τένεδο. Εκεί συνέβη και άλλη φιλονικία μεταξύ τους. Ο μεν Οδυσσέας επέστρεψε στον Αγαμέμνονα, ο δε Μενέλαος με τον Νέστορα και τον Διομήδη αναχώρησαν.
Ύστερα αναχώρησε και το τμήμα του Αγαμέμνονα, ο οποίος πήρε μαζί του και την Κασσάνδρα, και επέστρεψαν στις Μυκήνες. Σε λίγο, η Κλυταιμνήστρα και ο Αίγιστος τον σκότωσαν. Η μεν Κλυταιμνήστρα τον χτύπησε με τσεκούρι και κατόπιν ο Αίγιστος με το ξίφος, καθώς έβγαινε από το λουτρό. Εν συνεχεία κατέσφαξαν την Κασσάνδρα και όλους τους οπαδούς της, καθώς και τους δύο γιους του Αγαμέμνονα, Τηλέδαμον και Πέλοπα. Σκότωσαν και τον ηνίοχο του Αγαμέμνονα, τον Ευρυμέδοντα. Ο τάφος του ήταν στις Αμύκλες, ενώ των άλλων στις Μυκήνες. Τον τίμησαν όμως πολύ, καθώς και αγάλματα του έφτιαξαν σε πολλά μέρη.
Ο Αγαμέμνων ήταν μεγαλόσωμος, ωραίος, λευκός, ευπώγων, ευρυμέτωπος, μελανόθριξ, ευπαρουσίαστος, με καλή μόρφωση και όμοιος με τους θεούς. Όταν τον είδε ο Πρίαμος από τον πύργο, τον θαύμασε. Ο Αισχύλος έγραψε τραγωδία για τον Αγαμέμνονα με τη δυστυχία του. Αυτός από την Κλυταιμνήστρα γέννησε την Ιφιγένεια, τη Χρυσόθεμη, τη Λαοδίκη, την Ιφιάνασσα, την Ηλέκτρα, τον Ηάλυσον και τον Ορέστη.
Ο Αγαμέμνων αρνήθηκε να παραδώσει την Ιφιγένεια προς θυσία και μάλιστα έκρινε να παραιτηθεί και από την αρχιστρατηγία, αλλά ο Οδυσσέας και ο Διομήδης συνάντησαν την Κλυταιμνήστρα και της είπαν ότι ο Αγαμέμνων ήθελε την Ιφιγένεια να την παντρέψει με τον Αχιλλέα και έτσι δέχθηκε να την παραδώσει, ή είχαν και γράμμα πλαστό του ιδίου. Επομένως εξαπάτησαν την Κλυταιμνήστρα να την πάρουν.
Όταν ήρθε η ώρα της θυσίας, ο Αγαμέμνων αποχώρησε ένεκα λύπης και, όταν την έβαλαν στο θυσιαστήριο, την άρπαξε η Άρτεμις από τον βωμό και τη μεταμόρφωσε σε άρκτο ή ελάφι ή σε ταύρο ή σε γριά γυναίκα. Τότε συνέβη τρικυμία, αστραπές, βροντές, σκοτάδι και σεισμός. Ακούστηκε και φωνή από το άλσος της Αρτέμιδος λέγουσα ότι «η Άρτεμις δεν θέλει τέτοια θυσία». Και εξαφανίστηκε η Ιφιγένεια από εκεί και εμφανίστηκε στην Ταυρική. Ήρθε πάνω στα σύννεφα καθισμένη, εκεί δε φάνηκε μία έλαφος δεμένη αντί της Ιφιγένειας και εκείνη θυσίασαν. Κατ’ άλλους, η Κλυταιμνήστρα έγραψε στον Αχιλλέα για την Ιφιγένεια. Όταν έμαθε την απάτη που είχαν κάνει επ’ ονόματί του, έγινε θηρίο και συντάραξε όλο το στρατόπεδο και απείλησε με θάνατο αν τολμήσουν να βάλουν χέρι στην Ιφιγένεια. Τη νύκτα δε βρήκε τον τρόπο να την στείλει κρυφά στην Ταυρική και να την προφυλάξει εκεί ο βασιλιάς των Σκυθών και να την κάνει ιέρεια στον ναό της Αρτέμιδος. Μερικοί λένε ότι με την Ιφιγένεια γέννησε τον Πύρρο ο Αχιλλέας. (Ωγυγία τόμ. Ε σελ. 29–33, Αθ. Σταγειρίτης 1815, Βιέννη, Ελεύθερη Σκέψη)
Σχολιασμός
1.Η Κασσάνδρα, κόρη του βασιλιά Πριάμου και της Εκάβης, ήταν μάντης. Ο θεός Απόλλωνας της πρότεινε να δεχτεί τον έρωτά του, αλλά εκείνη αρνήθηκε και την καταράστηκε να μην πιστεύει ποτέ κανείς άνθρωπος στις προφητείες της. Η Κασσάνδρα είναι μία από τις πιο τραγικές μορφές της ελληνικής μυθολογίας, καθώς περιγράφει την ταλαιπωρία των γυναικών στη σημερινή κοινωνία.
2.Την Κασσάνδρα την έσφαξαν η Κλυταιμνήστρα και ο Αίγιστος στις Μυκήνες.
3.Οι Έλληνες είχαν γραφή και η ιστορία σε πολλά μέρη διαψεύδει τους ψευδολόγους «φοινικιστές», που γράφουν ότι οι Φοίνικες ανακάλυψαν το αλφάβητο.
4.Ο μύθος δείχνει ότι οι ανθρωποθυσίες είχαν σταματήσει στην Ελλάδα και αντί της Ιφιγένειας θυσίασαν έλαφο.
5.Ο διχασμός πανταχού παρών στο στρατόπεδο των Ελλήνων, ακόμη και στον χρόνο αναχώρησης για την πατρίδα, προ ή μετά τη θυσία προς την Αθηνά.
6.Η κατάρα των Ατρειδών ξεκινά από τον Ατρέα, που σκότωσε τα παιδιά του Θυέστη και τα έδωσε να τα φάει. Ακολουθούν ο φόνος του Αγαμέμνονα από την Κλυταιμνήστρα και η εκδίκηση του Ορέστη, συνεχίζοντας τον κύκλο αίματος.
7.Αυτή η κατάρα ακολουθεί και ορισμένες ξακουστές οικογένειες (Ωνάση, Κέννεντι κ.ά.), που χάνονται από κάποια κακή ειμαρμένη (26/1/26).
Αμφικτύων – Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης Συγγραφέας, Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών
ΕΑΝ ΠΡΟΤΙΜΑΤΕ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΑΤΕΣΤΕ ΤΗ ΣΗΜΑΙΑ ΣΤΟ ΚΑΤΩ ΜΕΡΟΣ ΤΗΣ ΟΘΟΝΗΣ
By Lambros Karpodinis
It is August 1922 in Smyrna, Asia Minor. The heat and humidity are oppressive. A figure dressed in black robes, his eyes red from tears and agony, is writing a letter to the Greek prime minister, now exiled in Paris—Eleftherios Venizelos, a close friend—describing the descent into Hades of Asia Minor’s Hellenism.
Meanwhile, outside his office, panic-stricken voices rise and fall at every rumor of hope or despair. Hundreds of thousands of Christians from Asia Minor’s interior have descended upon Smyrna, their possessions left behind, carrying family icons and elderly relatives on their backs, hoping for a ship that will take them to safety across the Aegean, to a Greek island. They have arrived at the famous Smyrna quay, where, in better days, women dressed in the latest Paris fashions strolled in the evenings, there to see and be seen. Now it seems as if that was a hundred years ago—another lifetime. Yet only two weeks have elapsed. Their world has been turned upside down.
The American ambassador to Smyrna, George Horton, ran to the Metropolitan’s office, urging him to leave. He even offered the use of his naval vessel, accompanied by a detachment of marines flying the neutral American flag, while there was still time. He offered to personally accompany the bishop. Horton also informed him that the new Turkish governor was Nuredin Pasha—a sworn enemy of the bishop.
Bishop Chrysostomos, in a calm and steady voice, while looking out his office window at the quay and the mass of humanity, said to him: “My dear friend, I am grateful for your offer, but I cannot accept it. I cannot abandon my people. I must share their fate, whatever that may be.”
George Horton, taken aback by the refusal, tears in his eyes, shook the bishop’s hand as a sad thought crossed his mind: How terrible that I will not see this wonderful man again.
Smyrna, the jewel of the Levant, situated on the western coast of Asia Minor opposite the Greek island of Chios, was derided by the Turks as “giaur Izmir”—infidel Smyrna—because it contained a majority Christian population. Greeks were the predominant people, but the city was also populated by Jews, Armenians, Turks, and Levantines—European families native for generations, most of them very wealthy due to the tobacco trade. Smyrna was the brightest star on the Hellenic firmament of cities. Athens was a poor village compared to Smyrna. Thessaloniki was still majority Jewish, only recently liberated from the Turks. Constantinople, another city considered rightfully Greek, with a large Greek population, had lost its luster because of the Great War and the decline of its influence.
Smyrna was a different story. It had not been affected by the war. There were Turkish-instigated pogroms during the Great War, mostly against Armenians but also against Greeks; however, Smyrna was largely untouched and continued to thrive. Greeks were the wealthiest community. Exports from the interior—tobacco and agricultural products—arrived on camel trains from Arabia and by rail from elsewhere, producing untold wealth. Greeks built hospitals, churches, schools, academies, and orphanages; they lived in mansions and entertained themselves in theaters and the new-fangled cinemas. More than eighty cinemas operated in Smyrna. Luxury hotels and glamorous restaurants lined the waterfront. Gigantic clothing stores selling the latest fashions were frequented by women vying to outdo one another.
Then came even better news. The Allies had given Greece a mandate to occupy Smyrna, as Turkey—part of the defeated Central Powers—was being punished with territorial losses. Greeks were ecstatic. Smyrna and eastern Asia Minor were considered part of the Greek world, as much as the islands, Cyprus, or Attica itself. Greek civilization had flourished there for two and a half millennia. Though it had changed masters over the centuries, its Greek identity never faded. When the Greek army landed in 1919, Smyrna erupted in celebration. The city was draped in blue and white. The cross of the Greek flag had triumphed over the crescent of the Turkish one.
Bishop Chrysostomos himself, a fervent patriot, celebrated alongside his flock. Nuredin Pasha—his future executioner—was denounced by the bishop for his fanaticism and was forced to relinquish his position. Hatred immediately took root in Nuredin’s heart. He bided his time, looking toward the future and waiting for his revenge.
After the Greek landing, continuous raids by Turkish irregulars prompted the Greek army to expand its zone of occupation—so far that it could no longer sustain itself. Greece’s economy was exhausted after ten years of continuous war. Black clouds of despair gathered on the horizon. Elections were held, and Greece’s greatest statesman, Eleftherios Venizelos, was defeated. Meanwhile, King Constantine, who had been forced into exile by the Allies during the Great War for keeping Greece neutral, was restored to the throne. Venizelos had wanted Greece to enter the war on the Allied side, seeing an opportunity to expand Greek territory at Turkey’s expense, as Turkey had allied itself with Germany and Bulgaria.
After the king’s exile, Greece entered the war in 1917, around the same time as the United States. Its contribution proved crucial. Greek forces, alongside the French, defeated a large Bulgarian army, forcing Bulgaria to capitulate and severing the Central Powers’ lines of communication.
The war ended in 1918, and Greece was given the green light to enter Smyrna. The coming storm began when Venizelos lost the elections and the king returned. The Allies, still resentful toward Constantine, cut Greece’s financing and halted arms shipments, while simultaneously courting Mustafa Kemal, the dynamic leader of the Turkish nationalist movement.
By 1922, Greece was overextended deep in Asia Minor, having advanced toward Ankara, the rebel Turkish capital, hoping for an armistice. Great battles were fought along the Sakarya River, lasting more than two weeks. Ernest Hemingway was a reporter at the front and wrote of seeing “men in skirts”—the famous evzones—lying dead on the ground.
By late August, the Greek lines were ready to collapse. Panic spread. The front broke, and soldiers retreated in disorder, each man trying to save himself. Within two weeks, Turkish forces reached the outskirts of Smyrna.
Nuredin Pasha established himself in the governor’s mansion and immediately sent soldiers to bring the bishop to him. The bishop’s servants made one last attempt to persuade him to leave while there was still time. The bishop would not relent. The Church of Agia Fotini, Smyrna’s metropolis, had become a magnet for refugees. The bishop ordered a funeral service to be held there—for the imminent death of Hellenism. Funeral dirges were to continue without interruption, as the liturgy had once continued in Agia Sophia when Constantinople fell.
A detachment of soldiers came to the bishop’s residence. After removing his vestments, he put on his black rassa and went with them. He found Nuredin seated at his desk, his face sunburned from the August sun, his eyes burning with contempt. It was Saturday, August 27, 1922.
Nuredin spoke first: “So, papa, we meet again.” The bishop did not answer. “You are silent now,” Nuredin continued. “When the Greeks were here, you spoke against us—against your own country. You are a Turkish citizen. You are a traitor.” “God is great,” the bishop replied. “Allah is greater,” Nuredin answered, “because your God did not help the Greeks win. Not only did we defeat you in battle, but now we will uproot your entire race from our land.”
The windows were open, letting in the cool sea breeze—and with it, voices drawing nearer, voices filled with hatred, curses, and blood-curdling cries.
“You instigated great ruin for the Turks,” Nuredin continued. “But you made a great mistake by not leaving before we caught you. You armed the Greeks, organized resistance. You deserve to die. I swore to Allah that I would avenge Muslim blood, and He granted me the opportunity.”
Turning toward the window and the mob below, Nuredin said, “Do you hear them? They want revenge as much as I do. And I will give them satisfaction. You have one chance to save yourself. Convert to the true faith of Islam. What do you say?”
The bishop stood straight, feeling God’s grace and peace covering him like a warm blanket on a cold night. “Christ’s Church and all of Hellenism,” he replied, “have sacrificed countless martyrs for faith and freedom. One more sacrifice—my old body—will make no difference. Let God’s will be done. I have been ready for this day all my life. I will never betray my Lord. Do to me what you must—but do it quickly. I will pray for you.”
He turned and walked out.
As he descended the stairs and reached the door, the crowd fell upon him. They struck him, kicked him, tore at his beard. Nuredin leaned out the window and shouted, “If he did good to you, do good to him. If he did bad to you, do bad to him.”
The mob stabbed, beat, and trampled him. All the while, the bishop prayed. He did not plead. He showed no sign of pain. Only tears ran down his cheeks—tears of peace, for he was about to meet the God he had served on earth.
The bishop’s martyrdom was only the beginning. Hundreds of thousands of Greeks and Armenians were burned in the flames that soon engulfed the city. Thousands drowned in the blue Aegean, trying to escape. Tens of thousands were sent to labor battalions in the interior, never to be seen again. Women and girls were taken as slaves. The elderly were shot where they stood.
An American missionary, Asa Jennings, arranged a truce that allowed Greek ships to evacuate the remaining refugees—nearly two million souls.
Two weeks after the Great Catastrophe, as it is still known in Greece, the famous Smyrna quay lay in ruins. The grand hotels, department stores, restaurants, and theaters were gone. A civilization that had endured for two and a half thousand years was no more.
Ο Έκτορας φονεύεται σε μονομαχία με τον Αχιλλέα και η σωρός του κείται στη σκηνή του Αχιλλέα. Ο γέρο Πρίαμος, βασιλιάς της Τροίας, παίρνει την απόφαση να πάει στη σκηνή του Αχιλλέα για να ζητήσει τη σωρό του παιδιού του. Τότε παρουσιάστηκε ο Ερμής για να τον οδηγήσει. Πήδηξε στο αμάξι και έφθασαν στο τείχος των πλοίων, στην τάφρο των Αχαιών.
Οι φύλακες έτρωγαν. Ο Ερμής τους αποκοίμισε και έμπασε την άμαξα του Πρίαμου με τα πλούσια δώρα μέσα στην πύλη. Σε λίγο έφτασαν στη μεγάλη σκηνή του Αχιλλέα, βασιλιά των Μυρμιδόνων. Άνοιξε ο Ερμής το δοκάρι της πύλης και μπήκε η άμαξα στην αυλή του Αχιλλέα.
Ο Ερμής αποχώρησε, γιατί δεν θέλησε να φανεί μεροληπτικός σε κανέναν. «Έμπα», του είπε, «μέσα και αγκάλιασε τα γόνατα του Αχιλλέα», και πέταξε στον απέραντο Όλυμπο.
Ο Πρίαμος κατέβηκε από την άμαξα και πήγε κατευθείαν στη σκηνή του Αχιλλέα. Μέσα ήταν ο ήρωας Αυτομέδων και ο ανδρειωμένος Άλκιμος και τον υπηρετούσαν. Ο Πρίαμος βρέθηκε μπροστά στον Αχιλλέα και του φίλησε τα γόνατα, στον άνθρωπο που σκότωσε πολλούς γιους του.
Ο Αχιλλέας, μόλις τον είδε μπροστά του, ξαφνιάστηκε. Άδειασε η σκηνή και έμειναν μόνοι. Ο Πρίαμος ικετεύει τον Αχιλλέα και του λέει: «Θεόμορφε Αχιλλέα, θυμήσου τον πατέρα σου. Εσένα θα σε ξαναδεί, αλλά εγώ δεν θα δω τους σκοτωμένους γιους μου. Έρχομαι λοιπόν για να εξαγοράσω με πλούσια λύτρα τον σκοτωμένο από σένα γιο μου που έσωζε την πόλη. Σεβάσου τους θεούς, Αχιλλεύ, θυμήσου τον πατέρα σου και λυπήσου με. Εγώ είμαι πιο δυστυχισμένος από εκείνον, γιατί κανείς άλλος θνητός δεν το έπαθε ακόμη: να φιλήσω το χέρι εκείνου που σκότωσε το γιο μου».
Αυτά είπε και έκανε τον Αχιλλέα να κλάψει για τον πατέρα του. Κι εκείνος έκλαιγε για τον πατέρα του και τον Πάτροκλο. Οι στεναγμοί τους αντηχούσαν στη σκηνή.
Τότε σηκώθηκε από τον θρόνο του, έπιασε από το χέρι τον γέροντα και τον σήκωσε, λέγοντάς του: «Άμοιρε, πώς τόλμησες να έρθεις μονάχος σου στα πλοία των Αχαιών, μπροστά σε εκείνον που σκότωσε πολλούς ανδρειωμένους γιους σου; Έλα όμως και κάθισε στον θρόνο, κι ας αφήσουμε, όσο γίνεται, τις πίκρες μας να ησυχάσουν».
Του πρόσφερε πλούσιο γεύμα και του ετοίμασε πλούσιο στρώμα για να κοιμηθεί ο φιλοξενούμενος Πρίαμος. Έλαβε όμως τα μέτρα του να μη μαθευτεί τούτο, γιατί θα είχε πρόβλημα με τον αρχιστράτηγο Αγαμέμνονα. Γι’ αυτό τον έβαλε στον πρόδρομο να κοιμηθεί, ώστε να μη τον δει μάτι στη σκηνή του.
Ο γέρο Πρίαμος ζήτησε δώδεκα ημέρες εκεχειρία για να θάψουν τον Έκτορα και να τον κλάψουν κατά τα ειωθότα. Κι ο Αχιλλεύς του είπε: «Θα γίνει η χάρη σου, γέροντα Πρίαμε», και θα σταματήσω τον πόλεμο, πιάνοντάς τον από τον καρπό με το δεξί του χέρι για να του δώσει θάρρος.
Κοιμήθηκε ο Πρίαμος στον πρόδρομο της σκηνής και ο Αχιλλέας στο βάθος, πλάι στην όμορφη Βρισηίδα.
Μέσα στον ύπνο του, ο γέρο Πρίαμος έκανε μαύρες σκέψεις: πώς θα βγει από την πύλη; Κι αν το πληροφορηθούν οι Αχαιοί; Μήπως τον κρατήσουν και ζητήσουν από τους γιους του τριπλάσια λύτρα; Ξύπνησε νύχτα, έζεψε τα άλογα και τα μουλάρια και έφυγε με τη βοήθεια του Ερμή.
Σχολίαση
1.Τότε φιλοξενούσαν τον αρχηγό των αντιπάλων. Σήμερα τον σκοτώνουν ή τον απαγάγουν.
2.Οι Τρώες ήταν ελληνικό φύλο. Είχαν κοινό το ομαίμον (Πελασγοί), ομόθρησκον, ομόγλωσσον και ομόδοξον.
3.Έχει παρεξηγηθεί η φιλία του Αχιλλέα με τον Πάτροκλο, ενώ πουθενά δεν φαίνεται να έχει κάποια ιδιαιτερότητα. Εξάλλου, η αιτία της παρατάσεως επί δεκαετία του πολέμου οφείλεται στην απώλεια της Χρυσηίδας.
4.Η Χρυσηίδα και η Βρισηίδα είναι δύο σημαντικές μορφές που αναφέρονται στην Ιλιάδα.
5.Η Χρυσηίδα, κόρη του ιερέα Χρύση, είναι γνωστή για τον ρόλο της στην πλοκή της Ιλιάδας, ενώ η Βρισηίδα, ξαδέλφη της, αποτελεί επίσης κεντρική μορφή της ιστορίας. Η Χρυσηίδα συνδέεται με τον Αχιλλέα και η Βρισηίδα με τον Αγαμέμνονα.
(19/1/26)
Αμφικτύων – Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης Συγγραφέας, Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών
A. Koraes’ edition and translation into French of the study of Hippocrates, Airs, Waters and Places. Paris, 1800. Photo: EV.Η Νομαρχία του Αδαμαντίου Κοραή, Ιταλία, 1806. Φωτογραφία Εὐάγγελος Βαλλιανᾶτος
Πρόλογος
Η επανάσταση πάντα υπήρχε στην νόηση και στην καρδιά των Ελλήνων μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Μωαμεθανούς Μογγόλους Τούρκους το 1453. Ο μέγας εθνικός λόγιος Αδαμάντιος Κοραής, 1748 — 1833, που μεγάλωσέ στην Σμύρνη της Τουρκοκρατίας και σπούδασε και εργάστηκε στην Γαλλία για τη απελευθέρωση της Ελλάδος, μας λέει ξεκάθαρα στην Νομαρχία, το επαναστατικό βιβλίο που δημοσίευσε ανώνυμα στην Ιταλία το 1806, ότι οι Έλληνες της εποχής του έπρεπε να σπάσουν τις αλυσίδες της δουλείας όσο δυνατόν το ταχύτερο για να ξαναγίνουν ελεύθεροι. Η ελευθερία για τον Κοραή, όπως και για τον Όμηρο, Αισχύλο, Πλάτων, Αριστοτέλη και άλλους αρχαίους ποιητές, πολιτικούς και φιλόσοφους, ήταν το ύψιστο αγαθό, όπως η ιδέα του καλού του Πλάτωνα. Ο Κοραής ήταν βέβαιος ότι η νομαρχιακή διοίκηση, δηλαδή η κυβέρνησή νόμων, ήταν και η άριστη προστασία της ελευθερίας. Ο Κοραής ήταν ανιδιοτελείς και φιλόπατρης μαθητής της αρχαίας ιστορίας, γραμματείας, επιστήμης και πολιτισμού. Στο Παρίσι, που έζησε από το 1789 μέχρι το θάνατό του το 1833, έκδωσε με εκτενή επιστημονικά, ιστορικά, πολιτικά και φιλοσοφικά προλεγόμενα, αρχαίους λόγιους και επιστήμονες και φιλόσοφους όπως τον Όμηρο, Ιπποκράτη, Πλάτωνα, Αριστοτέλη, Στράβων και Πλούταρχο. Ο κύριος σκοπός, η τελεολογία του Κοραή, ήταν, πρώτα από όλα, να πει στους Έλληνες της Τουρκοπατημένης Ελλάδος ότι ήταν απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων και να τους φέρει πιο κοντά στις ιδέες και την πολιτεία ελευθερίας των προγόνων των. Δηλαδή, ο Κοραής και τα έργα του ήταν χρυσή αλυσίδα πολιτισμικής συνέχειας μεταξύ αρχαίων και νεότερων Ελλήνων, Φάρος Αναγέννησης ως εθνική προπαίδεια ελευθερίας και επαναστάσεως εναντίον των Μουσουλμάνων Μογγόλων Τούρκων.
Στρατηγική
Καθώς ήδη ανέφερα, το 1806, ο Κοραής εδημοσίευσε με ψευδώνυμο το επαναστατικό δοκίμιο περί ελευθερίας, την Νομαρχία. Ο Κοραής, όχι μόνο ύμνησε την ελευθερία και την πολιτεία νόμων, αλλά περιέγραψε την άθλια και φοβερή ζωή φτώχειας και φόβου των υπόδουλων Ελλήνων στην Τουρκοκρατούμενη Ελλάδα, όπου ζώα όπως οι ίπποι, έτρωγαν καλύτερα από τους ανθρώπους.
Ο Κοραής και μερικοί άλλοι λόγιοι και δάσκαλοι προετοίμαζαν με ιδέες και προτάσεις τους Έλληνες για την Επανάσταση.
Οι Οθωμανοί Μογγόλοι Τούρκοι ήταν βοσκοί νομάδες και πολεμιστές. Η επεκτατική των κατάκτηση στην Ασία και Ευρώπη μετάτρεπε υπόδουλους λαούς σε κοπάδια, κτήνη, αγελάδες για άρμεγμα / δεσποτική εκμετάλλευσή. Οι Μογγόλοι Μουσουλμάνοι εισβολείς εκβίαζαν κατεκτημένες χώρες όπως την Ελλάδα, σε βοσκότοπους. Οι υπόδουλοι Έλληνες, που ήταν Ορθόδοξοι Χριστιανοί, είχαν υποχρεωθεί να συμπεριφέρονται ως ζώα για εργασία και εκμετάλλευση. Οι Μογγόλοι τους έκλεβαν τα αγόρια και τα γύμναζαν για Ισλαμιστές στρατιώτες του αρχηγού τους Σουλτάνου. Το παιδομάζωμα ήταν πρωτοφανές ψυχολογικό, κοινινικό και πολιτικό έγκλημα πολέμου εναντίον του είναι και ζωής των υπόδουλων Ελλήνων. Η εκμετάλλευση ήταν βάναυση, βίαια, δεσποτική και βάρβαρη. Τέτοια άγρια ήθη και έθιμα των βάρβαρων Οθωμανών ήταν τέλεια απόδειξη ότι μόνο επανάσταση ήταν λύση για την ανατροπή του ξένου καθεστώτος της δουλείας.
Η Ρωσία και η Ελληνική Επανάστασης
Η δεύτερη πηγή και έμπνευση ανταρσίας και ετοιμότητας για την επανάσταση και απελευθέρωση της Ελλάδος από τον βίαιο Τουρκικό ζυγό ήταν από τους Έλληνες εκτός της Τουρκοκρατούμενης Ελλάδος, ιδιαιτέρως από τον Πόντο και Ρωσία. Αυτοί οι Έλληνες της διασποράς, ιδιαιτέρως από την Ρωσία, είχαν μεγάλη επίδραση στην Ελληνική Επανάσταση του 1821: στην προπαρασκευή, στρατηγική, χρηματοδότηση και εξοπλισμό και μετατροπή του εμπορικού ναυτικού σε πολεμικό όπλο.
Η Συνθήκη του Kucuk Kaynarca / Kuchuk-Kainarji, 10 July 1774, μεταξύ της ηττημένης Οθωμανικής αυτοκρατορίας και Ρωσίας, είχε μέγιστη σημασία για την Ελληνική προετοιμασία για την επανάσταση του 1821. Η Ρωσία έβαλε όρους στην συνθήκη ότι θα προστάτευε τους Ορθόδοξους Χριστιανούς στην Οθωμανική Τουρκική επικράτειά. Αυτό το δικαίωμα το εκμεταλλεύτηκαν οι ιδιοκτήτες Ελληνικών εμπορικών πλοίων και υιοθέτησαν την Ρωσική σημαία και όπλισαν τα καράβια τους με κανόνια. Έτσι μετάτρεψαν τον στόλο τους σε πολεμικό ναυτικό. Η Ρωσική σημαία στα Ελληνικά πλοία άνοιξε και διευκόλυνε το Ελληνικό εμπόριο στον Εύξεινο Πόντο, το Αιγαίο και την Μεσόγειο, με αποτέλεσμα την αύξηση της επιστημονικής γνώσεως, κατανόηση της Ευρωπαϊκής διπλωματίας, πολέμου και στρατηγικής. Το άλλο προτέρημα του Ελληνικού εμπορικού στόλου ήταν κέρδος και πλούτος. Το ισχυρό και πλούσιο Ελληνικό εμπόριο και ναυτικό έγιναν πυλώνες της Ελληνικής Επανάστασης του 1821.
Φαναριώτες
Εκτός των Ελλήνων ναυτικών εμπόρων που εβελτίωσαν την ζωή του κατακτημένου Ελληνισμού με σχολεία, βιβλία, βιβλιοθήκες και υποτροφίες μαθητών για μελέτες στο εξωτερικό, υπήρχε και μια ομάδα μορφωμένων και εύπορων Ελλήνων στην Κωνσταντινούπολη, οι λεγόμενοι Φαναριώτες επειδή εκατοικούσαν στην γειτονιά Φανάρι του Πατριάρχη. Ο Σουλτάνος διόριζε Φαναριώτες στην διπλωματική υπηρεσία της αυτοκρατορίας και στην κυβέρνηση της Μολδαβίας και Βλαχίας επειδή είχαν γνώση Ευρωπαϊκών γλωσσών και παιδείας. Ο Σουλτάνος επίσης έδωσε προνόμια ως αμοιβή στον Πατριάρχη, εκκλησίες και μοναχούς για να κυβερνούν τους υποδουλωμένους Έλληνες — για λόγο του.
Αυτή η πονηρή, ύπουλη και ανθελληνική πολιτική του Σουλτάνου άρχισε στις παραμονές της αλώσεως της Πόλης. Ο δημοφιλής μοναχός Γεώργιος Γεννάδιος Σχολάριος, με τον καθοδηγούμενο όχλο της Πόλης, ήταν εναντίον της ενώσεως της Καθολικής και Ορθοδόξου Εκκλησίας για να “προστατεύσουν” την Ορθόδοξη Εκκλησίά από την “αίρεση” της Καθολικής. Η ένωση όμως πραγματοποιήθηκε στην Φλωρεντία της 6 Ιουλίου του 1439. Ο Σουλτάνος Μωάμεθ, που πόρθησε την Κωνσταντινούπολη της 29 Μαΐου 1453, διόρισε τον Σχολάριο Οικουμενικό Πατριάρχη. Το μήνυμα ήταν πανούργο αλλά ευεργετικό για τον Σουλτάνο και τις εκκλησιαστικές αρχές της υποδουλωμένης Ελλάδος. Ο Πατριάρχης και το ιερατείο του έγιναν υπεύθυνοι πράκτορες των Μογγόλων Τούρκων για την δουλοπρεπή συμπεριφορά των Ελλήνων. Αυτή η στενή συνεργασία και υπηρεσία της Ορθοδόξου εκκλησίας στον Σουλτάνο ήταν προδοτική και είχε άσχημες και νοσηρές επιπτώσεις στον Ελληνισμό μέχρι σήμερα, τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα.
Το ίδιον αποτέλεσμα είχαν και οι σχέσεις Φαναριώτων και Σουλτάνου. Οι Φαναριώτες, όπως και η εκκλησία, έγιναν εργαλείο της τυραννικής Οθωμανικής εξουσίας στην Ελλάδα.
Αλέξανδρος Υψηλάντης
Μία από τις Φαναριώτικες οικογένειες που υπηρέτησαν τον Σουλτάνο ήταν του Αλέξανδρου Υψηλάντη, 1792 – 1828. Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης κήρυξε την Ελληνική Επανάσταση της 24 του Φεβρουαρίου 1821 στο Ιάσιο της Μολδοβλαχίας. Η προκήρυξη του για τον πόλεμο εναντίον των τυράννων Οθωμανών — ΜΑΧΟΥ ΥΠΕΡ ΠΙΣΤΕΩΣ ΚΑΙ ΠΑΤΡΊΔΟΣ — είχε την ρητορική, φιλοσοφία, αρετή, τόλμη και πατριωτισμό του Αισχύλου, ΝΥΝ ΥΠΕΡ ΠΑΝΤΩΝ ΑΓΩΝ.
Declaration of the Greek Revolution by Alexandros Ypselantes,: Fight for your faith and Homeland. Feb. 24, 1821. Iasio (Jassy). Historical and Ethnological Society of Greece. (From Mouseio tes Philikes Etaireias. 1994)
Προκήρυξη Αλέξανδρου Υψηλάντη, Μάχου Υπέρ Πίστεως και Πατρίδος, Φεβ. 24, 1821. Κοινό Κτήμα.
Ο παππούς του Αλέξανδρου Υψηλάντη είχε υπηρετήσει τον Σουλτάνο. Ο Αλέξανδρος, όμως, υπηρέτησε τον Ρώσο Βασιλιά Αλέξανδρο Α. Ήταν υποστράτηγος. Το 1820, ανέλαβε την αρχηγεία της Φιλικής Εταιρείας, μιας μυστικής πατριωτικής οργάνωσης για την απελευθέρωση της Ελλάδος. Η Φιλική Εταιρεία είχε κέντρο την Οδησσό της Ρωσίας.
Αρετές και τόλμη
Ο τρίτος πυλώνας της Επανάστασης ήταν ο ηρωικός αγώνας των Ελλήνων εναντίον Οθωμανικών στρατευμάτων γυμνασμένων και εφοδιασμένων με Ευρωπαϊκά όπλα και κανόνια. Όπως στην αρχαία Ελλάδα που τεράστιες στρατιές από την Περσία το 490 και 480 και 479 Πριν της Εποχής μας ενικήθηκαν στον Μαραθώνα, Σαλαμίνα και Πλαταιά από σχετικά πολύ μικρότερους Ελληνικούς στρατούς και ναυτικό, έτσι και στα πρώτα χρόνια της Επανάστασης, 1821 — 1822, οι Έλληνες αγωνιστές ενίκησαν τους Οθωμανούς εισβολείς.
Ο Νικηταράς (Νικήτας Σταματελόπουλος, 1784 — 1849), που σκότωσε τόσους Τούρκους και ονομάστηκε Τουρκοφάγος, μας θυμίζει ότι η αρετή και τόλμη είναι αχώριστο ζευγάρι. Η ελευθερία που εμπνέουν είναι αναγκαία για την νίκη στον πόλεμο, καθώς και για την διατήρηση της ελευθερίας μετά τον πόλεμο.
Battle of Argolis-Dervenakia, 1822: Niketaras, Niketas Stamatelopoulos, 1784-1849, or Tourkophagos, Turk eater, is stabbing a Turk. By Peter von Hess. Public Domain.
Νικηταράς (Νικήτας Σταματελόπουλος) στην Μάχη των Δερβενάκιων, 1822, μαχαιρώνει έναν εχθρό. Πίνακας του Peter von Hess. Κοινό Κτήμα.
Η Ζαχαρούλα Παπαδάκη, εξαίρετη φιλόπατρις Ελληνίδα συγγραφέας, βιογράφος και ποιήτρια του Νικηταρά, δικαίως τον ονομάζει αετό και Αχιλλέα της Επαναστάσεως του 1821. Ήταν πράγματι ήρωας. Το βιβλίο της Ζαχαρούλας, Νικηταράς, Ήρως και Ύβρις Στο Πάνθεον των Ηρώων (Αθήνα: Λειμών, 2025), είναι υβρίδιο ιστορίας και λογοτεχνίας. Βασισμένο σε αρχειακή έρευνα, φωτογραφίες, και ιδιαιτέρως το ξεφτίλισμά του Νικηταρά από το Βαυαρικό κράτος της Αθήνας, το βιβλίο καθρεπτίζει μια κοινωνία που επολέμησε γενναία και με θάρρος για την ελευθερία και κατέληξε στην φυλακή ενός άλλου ξένου ηγεμόνα. Αλλά το βιβλίο μας δίνει μια εικόνα του ήρωα Νικηταρά, παράδειγμα τόλμης, αυτοθυσίας, αυτογνωσίας, πατριωτισμού και δικαιοσύνης, που είναι αναγκαία στην Ελλάδα που κινδυνεύει από εσωτερικό εθνομηδενισμό και εξωτερικό υπαρξιακό κίνδυνο από την εχθρική Μογγολική και Ισλαμική Τουρκία, το χαϊδεμένο παιδί της Δύσης.
Ο Νικηταράς, Κολοκοτρώνης, όπως και ο Κοραής και ο ατυχής Ιωάννης Καποδίστριας, πρώτος Πρόεδρος της ελεύθερης Ελλάδος, ονειρεύτηκαν μία ελεύθερη και ανεξάρτητη Ελλάδα, όχι ένα εξάρτημα ξένων κρατών. Ο Νικηταράς ήταν ανιψιός του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, 1770 — 1843, αρχιστράτηγου της Πελοποννήσου και, χωρίς αμφιβολία, μέγιστου ήρωα με την στρατηγική σκέψη, πατριωτικό όραμα και ικανότητα για την απελευθέρωση της Ελλάδος. Ο Νικηταράς, όπως και ο θείος του, είχε τα ίδια ιδεώδη και όραμα για μια ελεύθερή Ελλάδα. Ήταν στρατιώτης στο στρατό του Κολοκοτρώνη. Οι αρετές του Κολοκοτρώνη, όπως και αυτές του Νικηταρά, έπνευσαν και θεμελίωσαν τις πρώτες νίκες των Ελλήνων στα πρώτα δύο χρόνια του πολέμου ανεξαρτησίας.
Theodore Kolokotronis, 1770-1843. Painting by Dionysios Tsokos. National History Museum, Athens. Public Domain.
Δύο από τις πρώτες μεγάλες νίκες των επαναστατημένων Ελλήνων κερδήθηκαν το 1821 και 1822. Η νικηφόρος πολιορκία της Τρίπολης / Τριπολιτσάς, κέντρο Οθωμανικής Τουρκικής κυριαρχίας στην Πελοπόννησο το 1821, ήταν μία από τις πιο σημαντικές νίκες της επανάστασης. Ο Κολοκοτρώνης εσχεδίασε και εκτέλεσε την πολιορκία και μάχη της Τριπολιτσας. Το μίσος μεταξύ Ελλήνων και Οθωμανών δεν είχε όρια. Οι Έλληνες πολιορκητές αγνόησαν τις συμβουλές του Κολοκοτρώνη και εθανάτωσαν ακόμη και παιδιά και γυναίκες. Η μάχη έγινε τρομερή σφαγή. Συνθηκολόγηση έγινε μόνο με τους Αλβανούς που, υπό την προστασία του Κολοκοτρώνη, ανεχωρήσανε της Τριπολιτσάς ανενόχλητοι. Οι περισσότεροι των Οθωμανών Τούρκων της Τριπολιτσάς σφαγιάστηκαν. Η πόλις καταστράφηκε.
Battle of Tripolitsa, 1821. Theodore Kolokotronis was the commander of the capture of the city with thousands of Turks, civilian and military. Painting by Panagis Zographos. Public Domain
Πολιορκία Τριπολιτσάς, 1821. Πίνακας Παναγιώτη Ζωγράφου. Κοινό Κτήμα.
Ο Κολοκοτρώνης επίσης ενίκησε τον στρατό του Τούρκου στρατηγού Μαχμούντ Δράμαλη στα Δερβενάκια της Αργολίδος τον Αύγουστο του 1822.
Greek victory at Dervenakis, Aug. 1822. Painting by Theodoros Vryzakis. Public Domain.
Νίκη Δερβενάκιων, Αύγουστος 1822. Πίνακας Θεόδωρου Βρυζάκη. Κοινό Κτήμα.
Ο Δράμαλης είχε 20,000 στρατιώτες και 8,000 ιππείς. Ο Κολοκοτρώνης είχε περίπου 8,000 με 10,000 άνδρες. Η στρατηγική του Κολοκοτρώνη βασίστηκε στην γνώση της διαδρομής που ο Δράμαλης πιθανόν θα χρησιμοποιούσε για την μεγάλη του στρατιά να διασχίσει την Αργολίδα κατά την διάρκεια εποχής ζέστης και όχι άφθονου ύδατος. Η πεδιάδα ήταν περικυκλωμένη από βαθιές χαράδρες, λόφους, βουνά και πολλά αμπέλια. Ο Κολοκοτρώνης χρησιμοποίησέ ασιτία και λειψυδρία εναντίον του Δράμαλη. Έκαψε την συγκομιδή τροφής, και δηλητηρίασε τα πηγάδια της Αργολικής πεδιάδας. Οι άνδρες του, σε μικρές ομάδες στην πεδιάδα η στα υψώματα πάνω από χαράδρες και μονοπάτια που περπατούσε του Δράμαλη η στρατιά, πολεμούσαν τους επιδρομείς σαν αντάρτες. Η στρατηγική του Κολοκοτρώνη πείνας, δίψας και τόλμης ενίκησε τον Δράμαλη. Ο Οθωμανός στρατηγός έχασε περίπου 20,000 άνδρες και ο ίδιος πέθανέ. Η Ελληνική νίκη των Δερβενάκιων, Αύγουστος 8, 1822, ήταν ένα μήνυμα στους Οθωμανούς Τούρκους, Ευρωπαίους και Ρώσους ότι η Ελληνική Επανάστασης θα ξανάφερνε την ποθητή ελευθερία και πάλι στην Ελλάδα.
Καποδίστριας
Ούτως και έγένετο. Το 1830 η Ελλάδα ανακηρύχθηκε ανεξάρτητο κράτος.
London Protocol Feb. 3, 1830 recognizing the indepedence of Greece. Signing of the London Protocol, fresco of the frieze of the Trophy Hall of the Greek Parliamen. PD.
Ανεξαρτησία του Ελληνικού κράτους. Πρωτόκολλό Λονδίνου, 3 Φεβρουάριου 1830. Ελληνική Βουλή. Κοινό Κτήμα.
Το 1830, η Ελλάδα ήταν στα χέρια του μέγιστου Έλληνα διπλωμάτη Ιωάννη Καποδίστρια. Το 1828, η Ρωσία, Αγγλία και Γαλλία τον πρότειναν αρχηγό η κυβερνήτη του νεοσύστατου κράτους. Ο Καποδίστριας είχε ήδη μια λαμπρή σταδιοδρομία στα πολιτικά της Ιώνιας Επτανησιακής Πολιτείας και της Ρωσικής αυτοκρατορίας. Ως αξιωματούχος της Ρωσίας, εμπόδισε την διχοτόμηση της Γαλλίας μετά την ήττα του Ναπολέοντα το 1815 και οδήγησέ την Ελβετία στην ανεξαρτησία και ουδετερότητά της. Από το 1816 μέχρι το 1822 ήταν Υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας. Η μόρφωση του Καποδίστρια στην ιατρική, φιλοσοφία και νομική, μαζί με την άριστη γνώση και πράξη της διπλωματίας, του είχε δώσει τις αρετές ανιδιοτελείας, δικαιοσύνης και φιλοπατρίας. Ο Καποδίστριας ήταν καλός κ᾽ αγαθός.
Το 1828, ως Πρόεδρος της νεοσύστατης Ελλάδος, ο Καποδίστριας αντιμετώπισε μια χώρα κατεστραμμένη. Και εντούτοις με τους δικούς του πόρους και φιλανθρωπικές συνδρομές από την Ελβετία, εδημιούργησε ένα έθνος κράτος με σχολεία, δικαστήρια, εθνική τράπεζα και εθνικό νόμισμα, δικαιοσύνη και Γη για μικροκαλλιεργητές. Το όνειρό του ήταν να βοηθήσει την Ελλάδα να γίνει ανεξάρτητη και να ξαναζωντανεύει τον αρχαίο Ελληνικό πολιτισμό. Με αυτό το όραμα, οι θυσίες και αγώνες της Ελληνικής Επανάστασης θα έφερναν αυτοπεποίθησή στους Έλληνες να ευδοκιμήσουνε με αυτάρκεια, σοφία, επιστήμη , πολιτισμό και ισχύ. Ήθελε η Ελλάδα να γίνει χώρα Ιερή, ένα νέο σχολείο επιστήμης και πολιτισμού.
Δυστυχώς, οι ντόπιοι και ξένοί εχθροί του τον δολοφόνησαν τις 27 Σεπτεμβρίου του 1831. Η Ελλάδα τότε έγινε τραγικό θύμα Βαυαρικής μοναρχίας και απολυταρχίας. Οι λίγοι Έλληνες πολιτικοί η έμποροι που συνεργάστηκαν με τους Βαυαρούς κυβερνήτες, και άλλους ξένους πολιτικούς και κράτη, συνέχισαν τον Φαναριωτισμό της Τουρκοκρατίας. Αντικατέστησαν τον Σουλτάνο με ξένους βασιλείς, προέδρους και πρωθυπουργούς. Έκτισαν το κράτος χωρίς την συνέχεια με τον πανάρχαιο Ελληνικό πολιτισμό και επιστήμη, ιστορία και χωρίς ακόμα και την μνήμη του Καποδίστρια. Αυτός είναι και ο λόγος που το κράτος της κυβέρνησης Κυριάκου Μητσοτάκη αρνήθηκε να χρηματοδοτήσει την ταινία Καποδίστριας του Γιάννη Σμαραγδή. Ο Σμαραγδής είπε σε συνομιλία που είχε με τον Γιώργο Σαχίνη του Κρήτη TV ότι ο Καποδίστριας ήταν “πυρσός αναμμένος” για το καλό μέλλον της Ελλάδος. Και ο Παναγιώτης Παύλος, Έλληνας λόγιος από την Φινλανδία, είπε στον Σαχίνη και Σμαραγδή ότι “η σημερινή Ελλάδα δεν κυβερνάται από Έλληνες… Η δολοφονία του Καποδίστρια είναι η αυτοκτονία του Ελληνισμού.”
Επίλογος
Βαριά και φιλοσοφικά λόγια από Έλληνες που αγαπούν την πατρίδα τους.
Η αρχαία Ελληνική κληρονομιά στις επιστήμες, τέχνες, αρχιτεκτονική πολιτική θεωρία, νόμους, πολιτείες, θάρρος και ελευθερία έγινε αστείρευτη πυγή εμπνεύσεως για τούς λόγιους της Επαναστάσεως όπως ο Κοραής. Οι λόγιοι εκτίσαν εμπιστοσύνη και ελληνική ταυτότητα στους επαναστάτες. Η Ρωσία με τις νίκες της εναντίον του Μογγόλου Τούρκου εχθρού ήταν για αιώνες η Γη φιλοξενίας για Έλληνες. Η Ρωσία επίσης διευκόλυνε την προστασία του Ελληνικού εμπορικού ναυτικού να οπλισθεί και να κάνει χρυσές δουλειές. Το ναυτικό αυτό μετά το 1774 οραματίστηκε μια ελεύθερη Ελλάδα. Επολέμησε και πολλάκις ενίκησε τον Οθωμανό εχθρό. Χρηματοδότησε την επανάσταση. Ούτως κ᾽ έγινε. Οι επαναστάτες του 1821 ενίκησαν τους εχθρούς στην ξηρά και θάλασσα.
Ακόμη και μέλη από τους Φαναριώτες, που ήταν, τρόπο τινά, μισθοφόροι του Σουλτάνου από το 1453, εργάστηκαν για τον ιερό σκοπό της Επαναστάσεως.
Οι λαμπρές νίκες του Κολοκοτρώνη, και του ανιψιού του Νικηταρά του Τουρκοφάγου, έγιναν παραδείγματα τόλμης και ελευθερίας για την ποθητή αρετή ελεύθερου εθνικού κράτους. Και μολονότι οι επαναστάτες ήταν διχασμένοι και συμμετείχαν σε εμφυλίους, η φιλοπατρία των περισσότερων Ελλήνων και οι συνεχείς νίκες και η ηρωική έξοδος του Μεσολογγίου το 1826 άνοιξαν τον δρόμο ανεξαρτησίας της χώρας. Η συντριπτική νίκη Ρωσίας, Αγγλίας και Γαλλίας στην ναυμαχία του Ναβαρίνου το 1827 εναντίον Τουρκικών και Αιγυπτιακών δυνάμεων σφράγισε τις επιτυχίες των Ελλήνων. Η δε νίκη της Ρωσίας εναντίον της Τουρκίας το 1828 — 1829, επίσημα με την Συνθήκη της Ανδριανούπόλης του 1829 ανάγκασε την Οθωμανική αυτοκρατορία να αναγνωρίσει την αυτονομία της Ελλάδος. Η ανεξαρτησία του Ελληνικού εθνικού κράτους αναγνωρίστηκε το επόμενο έτος με το Πρωτόκολλο του Λονδίνου: 3 Φεβρουαρίου του 1830.
Η δολοφονία του Καποδίστρια βέβαια ήταν καταστρεπτική, ανοίγοντας έναν δρόμο ξενοκρατίας και εθνομηδενισμού. Η ταινία του Σμαραγδή για τον ενάρετο και φιλόπατρη Καποδίστρια έχει πιθανότητες να ανοίξει ένα μονοπάτι αυτογνωσίας, συμφιλίωσης, και φιλοπατρίας στην Ελλάδα του 2026. Αν αυτό το ρεύμα σμίξει με την πολιτική κίνηση της Μαρίας Καρυστινού, υπάρχει ελπίδα για μίαν νέα Ελλάδα που θέλει ανεξαρτησία και ενότητά και συνέχεια με την μητέρα της την αρχαία Ελλάδα. Τότε οι πόθοι της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 θα πραγματοποιηθούν.
===============
Δρ. Εὐάγγελος Βαλλιανᾶτος, ιστορικός και θεωρητικός διεθνούς οικολογικής πολιτικής, εσπούδασε στα πανεπιστήμια Illinois, Wisconsin και Harvard, εργάστηκε στο Καπιτώλιο και στο US Environmental Protection Agency, δίδαξε σε Αμερικανικά πανεπιστήμια. Είναι συγγραφέας 9 βιβλίων και εκατοντάδων άρθρων.
Του Αλέξη το παραμύθι δεν το αγόρασα και ουτε πρόκειται να το αγοράσω... Μια φορά την πάτησα και αγόρασα του άλλου παραμυθά το παραμύθι του Ανδρέα. Αλλά διαβάζω και ακούω τις απόψεις και κριτικές των ειδικών στα ΜΜΕ. Διάβασα την ομιλία του στην παρουσίαση του βιβλίου ( παραμυθιού ) του στην Πατρα....
ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΡΑΜΥΘΙ ΑΡΧΙΖΕΙ ....
( οχι ολο αλλα αποσπάσματα )
ΠΑΤΡΙΔΑ ΚΑΙ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ >>>>
Κομμουνισμός και Δημοκρατία ? Απο πού? Και πώς ? Πιο κομμουνιστικό καθεστώς ηταν-- ειναι και Δημοκρατικό ?
ΔΕΝ ΝΟΙΑΖΟΝΤΑΙ ΟΥΤΕ ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΟΥΝ ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗ .....
WOW Τα ακούς Κυριάκο ......Δεν μας είπες Αλέξη πότε ήταν η τελευταία φορά που --Θέρισες -- Μάζεψες Ελιές -- Αρμεξες ?
ΣΥΜΠΑΡΑΣΤΕΚΕΤΑΙ ΣΤΟΥΣ ΑΓΡΟΤΕΣ ΚΑΙ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΟΥΣ .....
Λύσεις υπάρχουν λέει οπως και λεφτά... Εαν δεν κάνω λάθος την εχω ξανά ακούσει αυτη την ατάκα ....
Η ΤΡΑΠΕΖΕΣ ΘΗΣΑΥΡΙΖΟΥΝ ....
Κάθε κομμουνιστή το ονειρο τα λεφτά των άλλων......
Ο φουκαράς ο Παναγιώτης Αλέξη ειχε το σχέδιο. Ηταν έτοιμος να μπουκάρει να τα αρπάξει και να τα μοιράσει στον λαουτζίκο. Αλλά δεν τον άφησες....
Ο δε Γιάνης πιο μυαλωμένος. ( πως να το κάνουμε οικονομολόγος και με δίπλωμα ) να πάρει τα Ευρώ και να τα αντικαταστήσει με Δημητρούλες .
Σίγουρα ο Σοιμπλε θα πάθαινε εγκεφαλικό απο την χαρά του !!!!
ΠΗΓΕΣ ΑΜΕΡΙΚΑ ΑΛΕΞΗ.....
Εκανες κάτι διαλέξεις και ασφαλώς πληρώθηκες .( εγω χαίρομαι για τα παιδιά που προοδεύουν ) Τι έκανες τα χρήματα που πήρες ? Ασφαλώς να επενδυσες στις τράπεζες που θησαυρίζουν ) Και τον θησαυρό η τράπεζες τι τον κάνουν ? Τον μοιράζουν στους επενδυτές.....
Αυτά δεν μας τα λές ?
Μισούμε τον καπιταλισμό αλλά είμαστε οι πρώτοι που απολαμβάνουμε τα αγαθά του.....
ΑΠΕΙΛΕΙΤΑΙ Η ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΑΣ ΜΑΣ .....
Ασφαλώς και κινδυνεύει η πατρίδα μας. Οχι μόνο απο εξωτερικούς εχθρούς αλλά πιο πολύ απο τους εχθρούς -- Εν των τειχών........
Κι εαν θές να δείς τον πρώτο εχθρό. Κοιτάξου στον καθρέφτη και θα τον δείς......
Δεν ειναι μόνο η δικές σου ιδέες επικίνδυνες για την πατρίδα μας αλλά και τον συντρόφων σου Οπως ο Κοτζιάς μα μην είμαστε μοναχοφάγοι....
ΚΑΙ ΚΑΤΙ ΠΡΟΣΦΑΤΟ ΧΘΕΣΙΝΟ.....
Οι φίλοι σου οι Σκοπιανοί εστειλαν νταούλια και ζουρνάδες να σας διασκεδάσουν ( προπαγάνδα κάνουν οι άνθρωποι ) ΜΠΡΑΒΟ στον Δήμαρχο της Φλώρινας που τους εβαλε στην θέσει τους.
Αλλά το θέμα δεν ειναι η προπαγάνδα των Σκοπιανών . Το θέμα εναι οτι δυσαρεστήθηκαν και διαμαρτυρήθηκαν για την απόφαση του Δημάρχου οι Κομμουνιστικο ΣΥΡΙΖΑΙΟΙ....
Ο λαός μας λέει .. Θέλει η Αλεξούλα να κρυφτεί αλλά η χαρά δεν την αφήνει.....
Δεν γίνεται άνθρωποι που δεν πιστεύουν σε πατρίδα να σώσουν μια πατρίδα,.. Ουτε να λύσουν τα προβλήματα που αυτοί δημιούργησαν....
Και κρίνεις εναν άνθρωπο ( ανθρωπους )απο αυτά που κάνει οχι απο αυτά που λέει.... Εαν κρίνεις τους ανθρώπους απο αυτά που λένε ολοι οι εγκληματίες θα ειναι αθώοι....
ΕΝΑΣ ΚΑΛΟΣ ΦΙΛΟΣ ΜΟΥ ΕΙΠΕ...
Οταν ακούς γυναίκα να λέει ( ξεστομιζει ) λέξεις οπως.. Συστημικο-- ρεφορμισμο να ξέρεις οτι δεν ξέρει να μαγειρεύει.....
ΤΩΡΑ
Οταν ακους πολιτικούς να λένε (ξεστομιζουν ) λέξεις οπως....
Σεβόμαστε της θυσίες του λαού -- Αναδείξαμε την εντιμότητα -- Διεκδικούμε -- Υπάρχει ελπίδα -- λεφτά υπάρχουν -- κοινωνική αδικία -- Θα ταξιδέψουμε μαζί σε πιο όμορφες θάλασσες -- Εφοδο στον ουρανό. ΑΡΙΣΤΕΙΑ ΑΛΗΘΕΙΑ ......
Η ΕΧΕΙ ΠΥΡΕΤΟ Η ΕΧΕΙ ΦΑΕΙ ΡΕΒΥΘΙΑ..................
Καλή χρονιά και ευτυχισμένο το νεο ετος....
Peter triantafyllos Toronto Jan. - 5- 2026
Η Γ.. Ο χαρακτήρας και προσωπικότητα των πολιτικών ηγετών δεν ειναι ιδιωτική αλλά δημόσια υπόθεσει....
Παραμονή Χριστουγέννων, 1905. Στο Χιούστον του Τέξας γεννιέται ένα παιδί που μοιάζει προορισμένο να ζήσει πολλά ζωές σε μία: εφευρέτης χωρίς δίπλωμα, παραγωγός με εμμονές, πιλότος που κυνηγά τα ρεκόρ σαν να είναι προσωπική προσβολή, μεγιστάνας που μετατρέπει την τεχνολογία σε εξουσία.
Ο Χάουαρντ Χιουζ δεν γίνεται απλώς πλούσιος. Γίνεται μύθος εν ζωή — και, αργότερα, ένας μύθος που εξαφανίζεται από το ίδιο του το κάδρο.
Το παιδί που φτιάχνει μόνο του τον κόσμο του
Ο Χάουαρντ Ρόμπαρντ Χιουζ τζούνιορ μεγαλώνει ως μοναχοπαίδι. Έχει έναν πατέρα που καταλαβαίνει τη δύναμη των πατεντών και μια μητέρα που τον κρατά σφιχτά, σχεδόν ασφυκτικά, μέσα σε μια ιδέα: ότι η καθαριότητα, η τάξη, ο έλεγχος είναι το αντίδοτο στην απειλή που κρύβει ο κόσμος.
Το παιδί, όμως, κοιτά αλλού. Κοιτά τα καλώδια, τα γρανάζια, το τι συμβαίνει όταν βάζεις δύο πράγματα μαζί και φτιάχνεις ένα τρίτο. Στα έντεκα του στήνει έναν ασύρματο πομπό — μια μικρή, ιδιωτική κατάκτηση του αέρα.
Γίνεται από τους πρώτους αδειοδοτημένους ραδιοερασιτέχνες της πόλης. Φτιάχνει «μοτοποδήλατο» από εξαρτήματα μηχανής ατμού του πατέρα του και φωτογραφίζεται σαν να είναι ήδη κάτι περισσότερο από παιδί: ένας μικρός μηχανικός που δεν ζητά άδεια.
Στο σχολείο δεν λάμπει. Δεν τον ενδιαφέρει να είναι «καλός μαθητής» – τον ενδιαφέρει να είναι ο άνθρωπος που καταλαβαίνει πώς λειτουργεί ο κόσμος. Τα μαθηματικά, η μηχανική, η ιδέα της πτήσης τον απορροφούν. Και όσο μεγαλώνει τόσο πιο καθαρό γίνεται: Ο Χιουζ δεν είναι φτιαγμένος για να ακολουθεί κανόνες. Είναι φτιαγμένος για να τους γράφει.
Η κληρονομιά πέφτει στα χέρια του — και εκείνος δεν την αφήνει να «κάτσει»
Στα δεκαέξι χάνει τη μητέρα του. Τρία χρόνια μετά χάνει και τον πατέρα του. Το σοκ είναι διπλό: προσωπικό και επιχειρηματικό. Κληρονομεί το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας και, κυρίως, ένα εργαλείο-κλειδί: μια εταιρεία που πατά πάνω σε μία ιδιοφυή, πρακτική εφεύρεση.
Ο πατέρας του έχει κατοχυρώσει την διπλού κώνου κεφαλή γεώτρησης (roller bit), που κάνει την πετρελαϊκή γεώτρηση πιο αποτελεσματική και ανοίγει δρόμους εκεί που πριν ο βράχος κερδίζει.
Ο νεαρός Χιουζ δεν συμπεριφέρεται σαν «κληρονόμος». Δεν πουλά, δεν αράζει, δεν μπαίνει σε ρόλο βιτρίνας. Παίρνει τον έλεγχο. Και δεν αρκείται στο να κρατήσει την εταιρεία όρθια — την κάνει μηχανή παραγωγής χρήματος.
Του προσφέρουν 7,5 εκατομμύρια δολάρια για να τη δώσει και εκείνος αρνείται. Σε μια εποχή που ένα τέτοιο ποσό είναι εισιτήριο για ζωή δίχως άγχος, ο Χιουζ συμπεριφέρεται σαν να του προσφέρουν κάτι μικρότερο από αυτό που βλέπει ο ίδιος. Μέσα σε λίγο καιρό, τα κέρδη εκτινάσσονται. Η κληρονομιά δεν είναι «ασφάλεια». Είναι καύσιμο.
Και κάπου εδώ, ο Χιουζ κάνει τη μεγάλη του επιλογή: αντί να γίνει απλώς ένας πετρελαϊκός βιομήχανος, αποφασίζει να γίνει κάτι που δεν έχει ξεκάθαρο όνομα — ένας άνθρωπος που επενδύει στην υπερβολή.
Χόλιγουντ: ο μεγιστάνας που θέλει να ελέγχει και το καρέ
Το Λος Άντζελες είναι το νέο του εργαστήριο. Ο Χιουζ φτάνει με φιλοδοξία που δεν χωρά σε συμβατικά στούντιο. Χρηματοδοτεί ταινίες, παράγει, παρεμβαίνει. Όχι σαν παραγωγός «λογιστής», αλλά σαν άνθρωπος που θέλει να πιάνει την εικόνα με τα χέρια του.
Φτιάχνει έργα που φέρνουν θόρυβο: The Racket, Hell’s Angels, Scarface. Το Χόλιγουντ τον μαθαίνει ως τον παραγωγό που δεν φοβάται τα μεγάλα budgets — αλλά, μαζί, και ως τον άνθρωπο που μπορεί να γίνει εμμονικός με τη λεπτομέρεια. Δεν είναι απλώς τελειομανής. Είναι κάποιος που μοιάζει να πιστεύει πως αν ελέγξεις τα πάντα, ο κόσμος δεν θα σε προδώσει.
Αργότερα αγοράζει την RKO, ένα από τα μεγάλα στούντιο της εποχής. Και εκεί φαίνεται καθαρά ένα μοτίβο που θα επιστρέφει στη ζωή του: όταν αποκτά εξουσία, δεν την ασκεί «ομαλά». Την ασκεί σαν να είναι προσωπικό του νευρικό σύστημα. Απολύσεις, παγώματα παραγωγής, έλεγχοι, καχυποψία. Το στούντιο συρρικνώνεται, το παρασκήνιο γίνεται το κύριο έργο. Ο Χιουζ δεν ενδιαφέρεται μόνο να βγάλει ταινίες. Ενδιαφέρεται να έχει το τελικό cut σε έναν κόσμο όπου όλοι διεκδικούν τον λόγο.
Και όμως: ακόμη κι όταν το αφήγημα λέει «κινηματογράφος», ο Χιουζ ακούει κάτι άλλο. Ακούει μηχανές.
Ο αέρας είναι το πραγματικό του βασίλειο
Η αεροπορία δεν είναι χόμπι. Είναι η μεγάλη του εμμονή με πρόφαση την πρόοδο. Ιδρύει τη Hughes Aircraft. Σχεδιάζει, δοκιμάζει, πετά ο ίδιος. Στα 30s κυνηγά ρεκόρ ταχύτητας σαν να θέλει να αποδείξει ότι η ανθρώπινη βούληση μπορεί να γράψει φυσική.
Το 1935 πετά το H-1 Racer και σπάει ρεκόρ ταχύτητας σε επίπεδο αεροπλάνο ξηράς. Λίγο μετά κάνει υπερατλαντικά-διασχιστικά θαύματα, αποδεικνύοντας ότι το «μακριά» είναι περισσότερο θέμα τεχνολογίας παρά μοίρας. Το 1938 κάνει τον γύρο του κόσμου σε χρόνο που μοιάζει εξωπραγματικός για την εποχή: λιγότερο από τέσσερις μέρες. Το κάνει με πλήρωμα, με ραδιοναυτιλία, με την αίσθηση ότι αυτή η πτήση δεν είναι μόνο προσωπικός θρίαμβος — είναι διαφήμιση της αμερικανικής τεχνολογικής αυτοπεποίθησης.
Κερδίζει βραβεία, τιμές, δόξα. Κι όμως ο ίδιος δείχνει να κυνηγά κάτι πέρα από τη δημόσια επιβεβαίωση: τη στιγμή που η μηχανή υποτάσσεται στο μυαλό του.
Wikimedia Commons
Το τίμημα των συντριβών και η γέννηση του «άλλου» Χιουζ
Οι πτήσεις δεν είναι μόνο ρεκόρ. Είναι και πτώσεις. Και οι πτώσεις – σωματικές και ψυχικές – γράφουν πάνω του.
Το 1946 ένα πρωτότυπο XF-11 που πιλοτάρει συντρίβεται σε κατοικημένη περιοχή. Επιζεί σχεδόν από θαύμα, αλλά βγαίνει άλλος άνθρωπος: σπασμένα κόκαλα, εγκαύματα, χρόνια πόνος. Ο πόνος γίνεται καθημερινότητα, η καθημερινότητα γίνεται πεδίο ελέγχου. Λένε ότι από εδώ και πέρα ο Χιουζ κουβαλά όχι μόνο ουλές, αλλά και μια νέα σχέση με το σώμα του: σαν να είναι κάτι που τον προδίδει.
Την ίδια περίοδο έρχεται και το πιο θεαματικό του στοίχημα: το H-4 Hercules, το θρυλικό «Spruce Goose». Τεράστιο, φτιαγμένο από ξύλο λόγω πολεμικών περιορισμών στα στρατηγικά υλικά, μοιάζει με παραβολή: ένας άνθρωπος που θέλει να αποδείξει πως μπορεί να κάνει το αδύνατο, ακόμη κι όταν οι άλλοι του λένε ότι το project είναι παράλογο.
Το αεροπλάνο πετά μία φορά. Μόνο μία. Αλλά φτάνει.
Από αεροπορική αυτοκρατορία σε μυστικές επιχειρήσεις
Ο Χιουζ δεν θέλει απλώς αεροπλάνα. Θέλει αεροπορικές αυτοκρατορίες. Μπαίνει βαθιά στην TWA, την επεκτείνει, την οραματίζεται ως αεροπορία του μέλλοντος. Εμπλέκεται σε παραγγελίες αεροσκαφών, σε σχέδια, σε μάχες με τραπεζίτες, σε έναν κόσμο που δεν συγχωρεί την αναβλητικότητα.
Και η αναβλητικότητα, για τον Χιουζ, είναι άλλο ένα πρόσωπο του ελέγχου. Όταν δεν μπορεί να ελέγξει πλήρως, παγώνει. Διστάζει. Δίνει εντολές που μπερδεύουν. Η τελειομανία μετατρέπεται σε εμπόδιο.
Ταυτόχρονα, το όνομά του μπλέκει και σε σκοτεινότερες ιστορίες: η CIA τον χρησιμοποιεί ως «βιτρίνα» για το Project Azorian, την προσπάθεια ανάσυρσης σοβιετικού υποβρυχίου. Ο Χιουζ γίνεται το τέλειο κάλυμμα: ένας δισεκατομμυριούχος που μπορεί να κάνει τρελά projects χωρίς να φαίνεται ύποπτος.
Είναι ένα ακόμη κεφάλαιο στην ίδια αφήγηση: όταν ο Χιουζ κινείται, τα σύνορα μεταξύ ιδιωτικού και κρατικού, θεάματος και ισχύος, τεχνολογίας και πολιτικής γίνονται θολά.
Λας Βέγκας: ο ερημίτης που αλλάζει μια πόλη χωρίς να φαίνεται
Και μετά, η εξαφάνιση. Ο άνθρωπος που κάποτε γεμίζει πρωτοσέλιδα ως ορατός θρίαμβος της Αμερικής, αρχίζει να ζει σαν αόρατη σκιά.
Φτάνει στο Λας Βέγκας το 1966 και κλείνεται στο Desert Inn. Δεν θέλει να φύγει από το δωμάτιό του — οπότε αγοράζει το ξενοδοχείο. Η κίνηση είναι καθαρά χιουζική: όταν ο κόσμος απαιτεί να παίξεις με κανόνες, αγοράζεις το ταμπλό.
Από εκεί απλώνει την επιρροή του σε ξενοδοχεία, καζίνο, media. Δίνει στην πόλη μια νέα βιτρίνα. Το Βέγκας, που παλεύει με τη φήμη του «άγριου» και του οργανωμένου εγκλήματος, αποκτά σταδιακά μια πιο «εταιρική», πιο κοσμοπολίτικη εικόνα. Και ο Χιουζ, ο άνθρωπος που δεν βγαίνει στο φως, αλλάζει το φως μιας ολόκληρης πόλης.
Πίσω από τις κουρτίνες, όμως, η προσωπική του ζωή στενεύει. Οι ιδιορρυθμίες γίνονται καθημερινές ρουτίνες. Η εμμονή με τα μικρόβια, οι στοίβες από χαρτομάντιλα, οι κλειστές κουρτίνες, οι ατέλειωτες επαναλήψεις ταινιών. Ο πλούτος του δεν είναι πλέον εργαλείο ελευθερίας· είναι μηχανισμός για να χτίζει ένα περιβάλλον απόλυτου ελέγχου, όπου τίποτα δεν τον αγγίζει χωρίς άδεια.
Το τέλος: ένας μύθος τόσο πλούσιος που πεθαίνει σχεδόν μόνος
Το 1976 ο Χιουζ πεθαίνει εν πτήσει, καθ’ οδόν προς το Χιούστον. Είναι τόσο αλλαγμένος που χρειάζονται δακτυλικά αποτυπώματα για να επιβεβαιωθεί η ταυτότητά του. Η εικόνα είναι ωμή: ο άνθρωπος που κάποτε ενσαρκώνει το «αμερικανικό μέλλον» τελειώνει σαν φάντασμα του εαυτού του, χτυπημένος από χρόνια νοσήματα, απομόνωση, πιθανή κατάχρηση αναλγητικών, παρακμή.
Και μετά έρχεται η τελευταία πράξη της ζωής του, όπως πάντα, με σασπένς: η ιστορία της «Μορμόνικης Διαθήκης», ένα χειρόγραφο που εμφανίζεται και υπόσχεται δισεκατομμύρια σε οργανισμούς και πρόσωπα — και που τελικά κρίνεται πλαστό. Η περιουσία μοιράζεται σε συγγενείς. Ο μύθος συνεχίζει να τρέφεται από μύθους.
Κληρονομιά: η αντίφαση που δεν λύνεται
Αν προσπαθήσεις να «συνοψίσεις» τον Χάουαρντ Χιουζ, σκοντάφτεις. Είναι ταυτόχρονα ο άνθρωπος που σπρώχνει την αεροπορία μπροστά και ο άνθρωπος που καταρρέει πίσω από κλειστές πόρτες. Ο παραγωγός που χτίζει εικόνες και ο ερημίτης που δεν αντέχει το βλέμμα των άλλων.
Ο μεγιστάνας που κάνει το Βέγκας πιο «καθώς πρέπει» και ο άνθρωπος που ζει σε δωμάτια όπου οι κουρτίνες σαπίζουν κλειστές.
Κι όμως, κάτι μένει καθαρό: ο Χιουζ είναι η αμερικανική ιδέα της υπερβολής σε ανθρώπινη μορφή. Ένα παιδί που γεννιέται παραμονή Χριστουγέννων και μεγαλώνει πιστεύοντας ότι τίποτα δεν είναι αρκετό — ούτε η ταχύτητα, ούτε το χρήμα, ούτε η δόξα.
Και ίσως γι’ αυτό, η πιο παράξενη κληρονομιά του δεν είναι τα αεροπλάνα, οι ταινίες ή τα ξενοδοχεία. Είναι η υπενθύμιση ότι η πρόοδος, όταν γίνεται εμμονή, μπορεί να σε πάει πολύ ψηλά. Και πολύ βαθιά.
Wikimedia Commons
