ΠΤΥΧΙΑ

ΜΙΛΑΝΕ ΟΛΟΙ ΜΙΛΑΝΕ ΚΑΙ ΟΙ @@@@@@ Και ο λόγος ( ντόρος ) για τον Μακάριο Λαζαρίδη !!! Εχει πτυχίο η δεν εχει ? και αν εχει ειναι κάλπικο ? Εχω μια ερώτηση για όλους τους Ανδρουλάκηδες - Τσιπρέους - Κουτσούμπες - Παπαχρήστιδες - και Φάμελους. Οταν σηκώσαται το δάχτυλό σας για να δείξετε τον Μακάριο σιγουρετήκαται οτι το χέρι σας ειναι καθαρό ? Σκεφτείκατε οτι τα υπόλοιπα δάχτυλά σας εδειχναν εσάς ? ΚΑΙ ΠΑΜΕ ΣΤΑ ΔΙΚΑΣ ΅ΠΤΥΧΙΑ !!!! Κάποτε ( δεν εχει σημασία ο χρόνος ) με μια παρέα που συζητούσαμε .......... Διάφορα ..... σε κάποια στιγμή ήρθε η κουβέντα στα πτυχία. Ενας απο την παρέα αρχίζει να διηγείται τις εμπειρίες του απο το πανεπιστήμιο. Πρώτη μέρα στο πανεπιστήμιο οταν άρχισε ο καθηγητής την ομιλία του μπήκαν μέσα τα παλικάρια της ΚΝΕ με τα σφυροδρέπανα έβγαλαν τον καθηγητή έξω έκλεισαν τις πόρτες και άρχισαν τις συμβουλές ( διαταγές ). Ξεχάστε τους καθηγητές. Εδώ κουμάντο κάνουμε εμείς. Το πτυχίο περνάει απο εμάς. Δεν χρειάζεται διάβασμα οταν έρθει η ώρα για γράψιμο τα θέματα θα σας τα δίνουμε εμείς. Το μόνο που έχετε να κάνετε είναι να γίνετε μέλος της ΚΝΕ. Να κατεβαίνεται στις ( μεγαλειώδεις ) συγκεντρώσεις με σφυριά ( βαριοπούλες ) δρεπάνια και με προτεραιότητα να μάθετε να φτιάχνετε μολοτοφ για να κάψουμε που και που κανα μπάτσο......( Τα σφυρια και της μολοτοφ το καψιμο δεν τις έλεγαν αλλά αυτή την κατάληξει ειχαν η μεγαλειωδεις συγκεντρωσεις ) Ο έγκριτος δημοσιογράφος κυριος Γιάννης Μαρίνος γράφει στο Βημα 29-4 2024 Τα ΙΛΑΡΟΤΡΑΓΙΚΑ ΤΗΣ ΜΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ... Επί υπουργού παιδείας Γεωργίου Σουφλιά 1991-1993 η διευθύντρια του τεχνικού λυκείου της Σαντορίνης απελπισμένη ζήτησε τη συμβουλή μου για το εξής πρόβλημα που αντιμετώπιζε. Ο νέος μαθηματικός που διορίστηκε τότε της ζήτησε να μην προγραμματίσει μαθήματα απο εκείνον καθώς οπως εδήλωσε δεν γνωρίζει μαθηματικά και δεν μπορεί να διδάξει και επιπλέον βαριέται να κάνει μάθημα. Θα αστειεύεστε βέβαια του είπε η διευθύντρια . Καθόλου κυρία μου απάντησε. Δεν γνωρίζω μαθηματικά και συνεπώς δεν μπορώ να τα διδάξω. Μα δεν είστε πτυχιούχος μαθηματικός τον ρώτησε σαστισμένη. Εχω βέβαια πτυχίο μαθηματικού αλλά το απέκτησα με το δημοκρατικό πέντε....... Και να συμπληρώσω εγώ. Δεν ειναι μόνο τα πτυχία με το δημοκρατικό πενταράκι αλλά και τα πτυχία που μοίραζε το δημοκρατικό ΚΝΕ .Και δεν ήταν μόνο αυτός ο φουκαράς ο καθηγητής.... Στην Πάτρα τα παιδάκια πέθαιναν το ενα μετά το άλλο και οι ιατροδικαστές δεν έβρισκαν απο τι πέθαιναν. ( δεν ξέρω αν τελικά βρήκαν ) ολοι τους με πτυχία. Ο Σταθμάρχης του τρένου στην τραγωδία των τεμπων ........και αυτός πτυχίο θα είχε..... Τα πρόβατα ψωφάνε το ενα μετά το άλλο αλλά οι κτηνίατροι δεν βλέπω - ακούω να κάνουν κάτι. Μήπως ( λεω ) μήπως και τα πτυχία τους ειναι της ΚΝΕ........ Ολοι εσείς οι - Τσιπρεοι- Κουτσουμπεοι- Φαμελοι που πρωταγωνιστουσατε στην ΚΝΕ κυβερνήσατε και μας δώσατε μια γεύση ( ιδεα) για τι ειδος πτυχία εχετε και κάποιοι καμαρώνουν με κάτι κλχαρτα που μοίραζε ο Τιτο για πτυχία...... Οσο για τον Μακάριο ----- Αλλά και για τον επόμενο Μακάριο - Κυριάκο - Αδωνη....... Εχω μια συμβουλή !! Ο εξυπνος ανθρωπος ειναι και κύριος. Και ο κύριος ανθρωπος οταν πιαστεί να κλέβει η να ψεύδεται παραδέχεται το λάθος του και ζητάει συγγνώμη. Ο πονηρός....Δικαιολογείται...... Ο ηλίθιος ομως επιμένει και συνεχίζει το ψέμα και το παραμύθι... Peter Triantafyllos Toronto

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ

ΤΑ ΙΛΑΡΟΤΡΑΓΙΚΑ ΤΗΣ ΜΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ Γιαννης Μαρινος Βημα 29-04-2024 «Είμαι μόνιμος δημόσιος υπάλληλος και δεν μπορώ να απολυθώ». Με δυσπιστία αντιμετωπίστηκαν από κάποιους αναγνώστες μου οι ακρότητες στις οποίες οδηγεί η μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων («Το Βήμα», 21.4.2024). Κι όμως δεν υπερβάλλω, όπως προκύπτει και από τα ακόλουθα που εβίωσα προσωπικά: Επί κυβερνήσεως Γεωργίου Ράλλη (1980-1981), όταν διετέλεσα μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής (ΕΛΣ) με πρόεδρό του τον διάσημο λογοτέχνη και ακαδημαϊκό Τάσο Αθανασιάδη, αντιμετωπίσαμε την πλήρη ανεπάρκεια του τότε διορισθέντος γενικού διευθυντή. Η αβουλία και η αδράνειά του είχαν οδηγήσει σε παράλυση τη λειτουργία της ΕΛΣ. Κατόπιν αυτού, το ΔΣ ομόφωνα αποφάσισε να ζητήσει από τον υπουργό Πολιτισμού να τον αντικαταστήσει με άλλον καταλληλότερο. Μας εδηλώθη ότι αυτό είναι αδύνατον γιατί ο ανεπρόκοπος γενικός διευθυντής προστατεύεται από τη δημοσιοϋπαλληλική μονιμότητα και συνεπώς παραμένει στη θέση του. Αρνούμενοι να αποδεχθούμε αυτή την ανυπόφορη κατάσταση, επτά από τα μέλη του ΔΣ παραιτηθήκαμε. Και εγώ στο κείμενο της παραιτήσεώς μου διατύπωνα με μια δόση υπερβολής ότι ένας δημόσιος υπάλληλος καθισμένος στην πλατεία Συντάγματος μπορεί να πυροβολήσει και να σκοτώσει κάποιον που του έκρυβε τη θέα προς την πλατεία. Φυσικά θα συλληφθεί και θα καταδικασθεί σε κάθειρξη, αλλά θα παραμείνει δημόσιος υπάλληλος, θα συνεχίσει να παίρνει προαγωγές και μετά την έκτιση της ποινής θα επανέλθει στην υπηρεσία του με όλες τις προαγωγές και προσαυξήσεις. Υπερβολή; Ισως, αλλά πάντως δεν θα απολυθεί καθώς στα αρμόδια υπηρεσιακά συμβούλια πλειοψηφούν οι συνδικαλιστές, οι οποίοι ποτέ δεν απολύουν. Μια ακόμα σχετική προσωπική εμπειρία: Επί υπουργού Παιδείας Γεωργίου Σουφλιά (1991-1993) η διευθύντρια του Τεχνικού Λυκείου της Σαντορίνης απελπισμένη ζήτησε τη συμβουλή μου για το εξής πρόβλημα που αντιμετώπιζε: Ο νέος μαθηματικός που διορίστηκε τότε της ζήτησε να μην προγραμματίσει μαθήματα από εκείνον, καθώς, όπως εδήλωσε, δεν γνωρίζει μαθηματικά και δεν μπορεί να διδάξει και επιπλέον βαριέται να κάνει μάθημα. «Θα αστειεύεστε βέβαια» του είπε η διευθύντρια. «Καθόλου, κυρία μου» απάντησε. «Δεν γνωρίζω μαθηματικά και συνεπώς δεν μπορώ να τα διδάξω». «Μα, δεν είστε πτυχιούχος μαθηματικός;» τον ρώτησε σαστισμένη. «Εχω βέβαια πτυχίο μαθηματικού, αλλά το απέκτησα με το δημοκρατικό πέντε». (Μια «κατάκτηση» που είχαν εξασφαλίσει κάποιοι φοιτητές που λόγω αντιστασιακής δράσης είχαν ανεπαρκή παρακολούθηση μαθημάτων). Η διευθύντρια του Λυκείου εξοργισμένη του είπε ότι θα τον αναφέρει αρμοδίως, για να της απαντήσει: «Και τι μπορούν να μου κάνουν; Το πολύ-πολύ να με μεταθέσουν σε Λύκειο των συνόρων. Οπως ξέρετε, είμαι μόνιμος δημόσιος υπάλληλος και δεν μπορώ να απολυθώ». Δυσπιστώντας πήρα στο τηλέφωνο τον κ. Σουφλιά για να τον ρωτήσω αν είναι δυνατόν να ισχύουν όλα αυτά και δυστυχώς μου τα επιβεβαίωσε. Αυτά προφανώς ισχύουν και σήμερα, αφού η μονιμότητα είναι πάντα κατοχυρωμένη από το Σύνταγμα και ουδείς τολμά να υπαινιχθεί καν την ανάγκη τροποποίησης του άρθρου 103 του Συντάγματος. Και μια απλή συζήτηση για κάτι τέτοιο θα προκαλούσε γενικό ξεσηκωμό των δημοσίων υπαλλήλων, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμα και σε ανατροπή της κυβερνήσεως.

Π΅ΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ

Ιστορία - Γλώσσα - ΠολιτισμόςΘέματαΕλλάδα Ο Πελοποννησιακός Πόλεμος: Δύναμη, Αλαζονεία και Τραγωδία Με Ελληνοσκόπιο-9 Απριλίου 2026045 πηγή – counterpunch.org Από τον Ευάγγελο Βαλλιανάτο Θάνατος παιδιών σε πολέμους. Ευγενική προσφορά της Evi Sarantea. Πρόλογος Ξεκινώντας με την Τρωική Επανάσταση στις αρχές του δέκατου τρίτου αιώνα π.Χ., οι Έλληνες ξεκίνησαν ένα γιγαντιαίο Grexit που διήρκεσε αιώνες. Μετανάστευσαν σε άλλες πιο εύπορες χώρες από την Ελλάδα. Η επέκταση των Ελλήνων στη Μεσόγειο Οι Έλληνες του μεγάλου νησιού της Εύβοιας ήταν πρωτοπόροι σε αυτό το πολιτικό κίνημα: αναζητώντας και βρίσκοντας καλύτερη ζωή έξω από την ηπειρωτική Ελλάδα. Τον όγδοο αιώνα π.Χ., μερικοί από αυτούς εγκατέλειψαν το νησί της Εύβοιας για ένα άλλο νησί στην Ιταλία. Αυτή ήταν η Ίσκια στον κόλπο της Νάπολης. Έδωσαν στη νέα τους πόλη ένα παράξενο όνομα: Πιθηκούσα. Αυτό είναι ένα όνομα που προέρχεται από την ελληνική λέξη για τον πίθηκο: Πιθηκός. Τριακόσια χρόνια αφότου οι Ευβοείς ίδρυσαν το ακμάζον βασίλειο των πιθήκων στην Ιταλία, μέχρι τον πέμπτο αιώνα π.Χ., οι Έλληνες είχαν μετατρέψει τη νότια Ιταλία σε Μεγάλη Ελλάδα ( Μεγάλη Ελλάδα) και είχαν μετατρέψει τη Μεσόγειο σε μια ελληνική λίμνη διάσπαρτη με εκατοντάδες πόλεις. Ελληνικές αποικίες στη Μεσόγειο και τον Εύξεινο Πόντο (Μαύρη Θάλασσα), 4ος αιώνας π.Χ. – με κόκκινο. Φωτογραφία: Gepgepgep Wikipedia. Ο Πελοποννησιακός Πόλεμος, 431-404 π.Χ. Αυτή η πολιτιστική και αυτοκρατορική επέκταση της Ελλάδας επιβραδύνθηκε σημαντικά στα τέλη του 5ου αιώνα π.Χ. Ξέσπασε πόλεμος μεταξύ Αθήνας και Σπάρτης, αναμφίβολα των δύο ισχυρότερων πόλεων (πόλεων-κρατών) της Ελλάδας. Η σύγκρουση απείλησε την ελληνική κοινωνία και τους θεσμούς, συμπεριλαμβανομένης της ελληνικής κοινωνίας εκτός της ηπειρωτικής Ελλάδας. Ονομάζουμε αυτόν τον πόλεμο Πελοποννησιακό Πόλεμο. Η Σπάρτη τον ξεκίνησε. Ο Θουκυδίδης, Αθηναίος στρατηγός και σπουδαίος ιστορικός, κατέγραψε τον πόλεμο. Μας λέει ότι ενώ οι Περσικοί Πόλεμοι ήταν σημαντικοί στην ελληνική ιστορία, οι νίκες των Ελλήνων σε ξηρά και θάλασσα τους τερμάτισαν σχετικά σύντομα. Αλλά, αντίθετα, ο Πελοποννησιακός Πόλεμος ήταν πρωτοφανής σε διάρκεια, αγριότητα και καταστροφή. Ποτέ πριν, γράφει ο Θουκυδίδης, τόσες πολλές ελληνικές πόλεις δεν καταλήφθηκαν και δεν ερημώθηκαν. Ποτέ πριν δεν υπήρξαν τόσες πολλές εξορίες, φόνοι, συγκρούσεις, πείνα, ξηρασίες, σεισμοί, ηλιακές εκλείψεις και καταστροφές - σε όλη την Ελλάδα, συμπεριλαμβανομένης της θανατηφόρας πανώλης στην Αθήνα. Ο Θουκυδίδης δεν έχει καμία αμφιβολία ότι ήταν ο φόβος των Σπαρτιατών για την επέκταση της αθηναϊκής δύναμης που πυροδότησε τον καταστροφικό πόλεμο ( Πελοποννησιακός Πόλεμος 1.23). Η Σπάρτη ήταν η ελληνική στρατιωτική υπερδύναμη. Βρισκόταν στην καρδιά της Πελοποννήσου. Ο Πελοποννησιακός Πόλεμος κατέστρεψε τα ελληνικά όνειρα και τις νίκες στο εσωτερικό και στο εξωτερικό. Αιώνες προσπαθειών για την οικοδόμηση μιας ελεύθερης, ευημερούσας, ως επί το πλείστον δημοκρατικής και πολιτισμένης χώρας, της πρώτης στον κόσμο, δεν ολοκληρώθηκαν ποτέ. Οι περισσότερες χάθηκαν στον καπνό του πολέμου. Ο Πελοποννησιακός Πόλεμος απογύμνωσε τους Έλληνες. Αποκάλυψε έναν έντονα αγωνιστικό και συχνά ανταγωνιστικό πολιτισμό. Ο Θουκυδίδης έγινε ο μεγαλύτερος ιστορικός του κόσμου. Έγραψε στην ιστορία του για τον Πελοποννησιακό Πόλεμο (6.80.3) ότι οι Σπαρτιάτες και οι Αθηναίοι, όπως οι καλοί Δωριείς και οι Ίωνες, ήταν αιώνιοι εχθροί. Οι δύο εξαιρετικά αμφισβητούμενες λέξεις είναι αἰεὶ πολεμίων (aiei polemion) - όντας σε αέναο πόλεμο ή εχθροί για πάντα. Τώρα, γιατί η Αθήνα και η Σπάρτη να είναι τόσο άσπονδοι εχθροί; Μήπως ο Θουκυδίδης υπερβάλλει; Ίωνες και Δωριείς Τόσο οι Ίωνες όσο και οι Δωριείς ήταν Έλληνες. Οι Ίωνες κατάγονταν κυρίως από την Αθήνα και την Αττική, και οι Δωριείς κατάγονταν κυρίως από τη βόρεια περιοχή της Ελλάδας, γνωστή ως Ήπειρος. Οι Δωριείς εγκαταστάθηκαν στην Πελοπόννησο. Οι Σπαρτιάτες ήταν οι κύριοι υπερασπιστές τους. Σε αντίθεση με την αγαπημένη θεωρία των σύγχρονων μελετητών για μια Δωριετική εισβολή στην Ελλάδα από κάπου στη βόρεια Ευρώπη ή την Ασία, οι Δωριείς δεν «εισέβαλαν» στην Ελλάδα από το εξωτερικό ή το εσωτερικό της Ελλάδας. Οι Δωριείς ήταν ελληνικός λαός που μετανάστευσε από την Ήπειρο στην Πελοπόννησο. Επιπλέον, η ανάμειξη των παραδόσεων των Δωριέων με εκείνες των Ιώνων ήταν αυτή που γέννησε την ελληνική ελευθερία, την επιστήμη, την αρχιτεκτονική, την τέχνη, τη φιλοσοφία, τη λογοτεχνία και τη θρησκεία. Οι Ίωνες και οι Δωριείς επινόησαν και σχεδίασαν τους Ολυμπιακούς Αγώνες και άλλες πανελλήνιες αθλητικές και θρησκευτικές γιορτές κυρίως ως πατριωτικούς και αντιπολεμικούς θεσμούς. Οι εχθρικές πράξεις ή ο πόλεμος σταματούσαν κατά τη διάρκεια αυτών των ιερών αγώνων. Οι ήρωες που φημολογείται ότι εφηύραν τους Ολυμπιακούς Αγώνες, ο Ηρακλής και ο Πέλοπας, ήταν πανελλήνια σύμβολα ηρωισμού και αρετής. Οι Δωριείς και οι Ίωνες ήταν παιδιά του Μυκηναϊκού και Μινωικού πολιτισμού που έφτασε στο αποκορύφωμά του τη δεύτερη χιλιετία π.Χ. Στα τέλη του δέκατου τρίτου αιώνα π.Χ., οι Δωριείς και οι Ίωνες πολέμησαν και κέρδισαν τον Τρωικό Πόλεμο. Στους πρωταγωνιστές αυτής της σύγκρουσης περιλαμβανόταν η Δωριέα Ελένη, κόρη του Δία και σύζυγος του Σπαρτιάτη βασιλιά Μενέλαου. Η Σπάρτη έστειλε εξήντα πλοία στην Τροία. Ο βασιλιάς Αγαμέμνονας του Άργους ήταν αρχιστράτηγος των ελληνικών στρατευμάτων στην Τροία και αδελφός του Μενέλαου. Και ο Ίωνας βασιλιάς της Ιθάκης, Οδυσσέας, έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην εκτέλεση του πολέμου. Ο Μενέλαος, ο Αγαμέμνονας και ο Οδυσσέας συνεργάστηκαν πολύ στενά. Η Αθήνα έστειλε πενήντα πλοία στην Τροία υπό την ηγεσία του Μενεσθέα. Τα ομηρικά έπη ( Ιλιάδα και Οδύσσεια ) δεν εξυμνούν καμία διαμάχη μεταξύ Αθήνας και Σπάρτης. Αντίθετα, τα έπη έθρεψαν τον Ίωνα Θουκυδίδη όσο και τον Δωριέα Σπαρτιάτη βασιλιά Βρασίδα. Ο Θουκυδίδης ήταν ο Αθηναίος στρατηγός υπεύθυνος για την προστασία της αθηναϊκής πόλης της Αμφίπολης στη Μακεδονία. Ωστόσο, ο Βρασίδας ξεγέλασε τον Θουκυδίδη και κατέλαβε την Αμφίπολη. Η Αθήνα ανταπέδωσε τον Θουκυδίδη. Τον εξόρισε για 20 χρόνια. Η Πελοποννησιακή Κονδυλίτιδα έγινε πεδίο θανάτου που κατέκλυσε ολόκληρο τον ελληνικό κόσμο για είκοσι επτά χρόνια τις τελευταίες τρεις δεκαετίες του πέμπτου αιώνα π.Χ. Υπάρχουν περίπου 2.500 χρόνια μεταξύ του πέμπτου αιώνα π.Χ. και του να ζούμε στον εικοστό πρώτο αιώνα. Ο πέμπτος αιώνας π.Χ. Ο πέμπτος αιώνας π.Χ. ήταν η πρώτη εποχή του Ελληνικού Διαφωτισμού που γέννησε και έθρεψε μερικές από τις πιο πρωτότυπες και διαχρονικές εφευρέσεις και δημιουργήματα του ελληνικού πολιτισμού: φυσική φιλοσοφία, ατομική θεωρία, επιστημονική ιατρική, πολιτική θεωρία, δημοκρατία, κλασική αρχιτεκτονική και τέχνη, και δραματικό θέατρο. Τον πέμπτο αιώνα π.Χ., η Αθήνα και η Σπάρτη βρίσκονταν στο απόγειο της υλικής τους ευημερίας και δύναμης. Μαζί, στις αρχές του πέμπτου αιώνα, Αθηναίοι και Σπαρτιάτες νίκησαν τους Πέρσες και, ίσως, χωρίς υπερβολή, άρχισαν να θεωρούν τους εαυτούς τους ως τις ελληνικές υπερδυνάμεις που είχαν το δικαίωμα να κυβερνούν τον υπόλοιπο ελληνικό λαό. Είναι πολύ πιθανό η Αθήνα να σχεδίαζε να ενώσει όλες τις ελληνικές πόλεις σε μια ελληνική δημοκρατία. Η Σπάρτη μπορεί να είχε παρόμοια φιλοδοξία. Ο Πελοποννησιακός Πόλεμος διέλυσε τα όνειρα τόσο της Αθήνας όσο και της Σπάρτης. Ήταν μια απρόβλεπτη καταστροφή. Ο Θουκυδίδης κατέγραψε την ιστορία του πολέμου. Ήταν βέβαιος ότι η ιστορία του θα είχε «διαρκή αξία» (1.22). Είχε δίκιο. Μας μιλάει στον εικοστό πρώτο αιώνα. Μας βοηθά να εξηγήσουμε τις αδιάκοπες ψευδαισθήσεις της παγκόσμιας ηγεμονίας που αγκαλιάζουν τις εξωτερικές πολιτικές των μεγάλων δυνάμεων: των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ρωσίας, της Ινδίας και της Κίνας. Ο φόβος είναι το κίνητρο και η δράση πίσω από τον έντονο και, μερικές φορές, παράλογο ανταγωνισμό πίσω από τις πολιτικές των ΗΠΑ, της Κίνας και της Ρωσίας. Πίσω από τα χαμόγελα και τη διπλωματία, η κούρσα των εξοπλισμών γίνεται μια σχεδόν μοιραία κούρσα προς εξαφάνιση. Για παράδειγμα, το μικροσκοπικό Ισραήλ έπεισε τον Πρόεδρο Τραμπ να επιτεθούν από κοινού στο Ιράν, ξεκινώντας έτσι έναν πόλεμο που θα μπορούσε εύκολα να καταστρέψει ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένου του Ισραήλ. Ο Τζέφρι Σακς , διακεκριμένος οικονομολόγος στο Πανεπιστήμιο Κολομβίας και σύμβουλος παγκόσμιων ηγετών, κατηγορεί τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Νετανιάχου και τον Τραμπ για τον παράνομο πόλεμο του Ισραήλ και των ΗΠΑ εναντίον του Ιράν. Περιγράφει τον Νετανιάχου και τον Τραμπ ως εγωιστές, εγωιστές και μεγαλομανείς που είναι γεμάτοι θεοκρατικές αυταπάτες. Είναι, λέει ο Σακς, εντελώς διαταραγμένοι: «Όταν οι διαταραγμένοι ηγέτες επικαλούνται τη θεϊκή καταστροφή ως πολιτικό όργανο, δεν είναι μόνο οι εχθροί τους που καταναλώνονται. Εκτός αν σταματήσουν, θα είμαστε όλοι θύματα αυτών των δύο ψυχοπαθών». Θουκυδίδης Είναι ταιριαστό, ωστόσο, να επιστρέψω στον Θουκυδίδη. Η ιστορία του για τον Πελοποννησιακό Πόλεμο είναι ένα έργο διαχρονικής σημασίας. Τη βρίσκω οδυνηρή, δραματική, βίαιη και όμως όμορφη. Στο βιβλίο του, «Ελλάδα» (1963, 156), ο Μ. Ροστόφτσεφ, ένας από τους μεγαλύτερους μελετητές της ελληνικής και ρωμαϊκής ιστορίας του εικοστού αιώνα, περιέγραψε το έργο του Θουκυδίδη ως «ένα από τα ευγενέστερα μνημεία της ελληνικής ιδιοφυΐας στη λογοτεχνία και την τέχνη — ένα αριστούργημα τόσο σε λεπτομέρειες όσο και στη γενική επισκόπηση μιας περιόδου πρωταρχικής σημασίας». Η αφήγηση με σοκάρει, αποκαλύπτοντας μίσος, φρικαλεότητες και ωμή δύναμη — που μεταφράζεται σε αλαζονεία. Πώς θα μπορούσε αυτό να συμβεί, αναρωτιέμαι συνεχώς, ανάμεσα σε ανθρώπους που μιλούσαν την ίδια γλώσσα, λάτρευαν τους ίδιους θεούς και ζούσαν στη γη των προγόνων τους. Ο θρήνος του Θουκυδίδη αφορά τις άγριες δολοφονίες μεταξύ των Ελλήνων. Ωστόσο, αυτή η ιστορία δολοφονιών, ερήμωσης των πόλεων και κοσμικής τραγωδίας περιλαμβάνει επίσης την πολιτική εξουσία, τον Έρωτα, τη φιλοσοφία και την ομορφιά αυτών που δημιουργούσαν, έκαναν και έλεγαν οι Έλληνες τον πέμπτο αιώνα και μετά. Οι Έλληνες ήταν περικυκλωμένοι από Ευρωπαίους που λεηλατούσαν για να ζήσουν και κοιμόντουσαν οπλισμένοι μέχρι τα δόντια. Οι Έλληνες αποκαλούσαν περιφρονητικά τους γείτονές τους βαρβάρους. Οι Έλληνες πίστευαν ότι δεν απείχαν πολύ από το να είναι θεοί. Ήξεραν ότι ήταν τουλάχιστον συγγενείς των θεών. Ελληνική μυθολογία Οι Έλληνες άντλησαν την πρώιμη ιστορία τους από τους μύθους. Οι σύγχρονοι μελετητές, μερικές φορές από λάθος αλλά πιο συχνά από άγνοια και κακία, περιγράφουν τους ελληνικούς μύθους ως απίστευτους παιδαριώδεις θρύλους. Ωστόσο, οι Έλληνες έβλεπαν τους μύθους τους διαφορετικά. Είδαν τους μύθους να τους φέρνουν πιο κοντά στους θεούς, ιδιαίτερα στον Προμηθέα, τον Δία, τη Δήμητρα, τον Διόνυσο, την Αθηνά, τον Ήφαιστο και τον Απόλλωνα - θεϊκές δυνάμεις της γνώσης, της βροχής, της βροντής και των ουρανών, της φιλοξενίας, του αγροτικού πολιτισμού, της επιστήμης, της τεχνολογίας, του πολιτισμού και των τεχνών. Οι Έλληνες πίστευαν ότι οι θεοί ήταν ως επί το πλείστον με το μέρος τους. Αγαπούσαν τις ιστορίες που κληρονόμησαν για τους θεούς τους — και δεν είχαν καμία αμφιβολία ότι αυτές οι ιστορίες, οι μύθοι, ήταν αληθινές. Ο Πλάτωνας ( Πολιτεία 621b8-c1) και ο Αριστοτέλης ( Ποιητική 1450a3-5) το πίστευαν. Η εξάλειψη του περσικού κινδύνου στις αρχές του 5ου αιώνα π.Χ. έδωσε στους Έλληνες αυτοπεποίθηση και υπερηφάνεια, ακόμη και αλαζονεία, για την αποστολή τους: κάθε πόλις να γίνει η καλύτερη στην Ελλάδα και κάθε πολίτης να αγωνίζεται να είναι ο καλύτερος στην πόλι του. Ύβρις Ο Αισχύλος, ο Σοφοκλής και ο Ευριπίδης —πιθανώς περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο Έλληνα δραματουργό— καταλάβαιναν την αυξανόμενη αυθάδεια μεταξύ των συγχρόνων τους Ελλήνων. Τους παρακαλούσαν να διατηρήσουν την ελευθερία τους επιδεικνύοντας δικαιοσύνη και μετριοπάθεια ο ένας απέναντι στον άλλον και ακολουθώντας τις ιερές θρησκευτικές τους παραδόσεις. Γι' αυτό γέννησαν την τραγωδία. Γι' αυτό έδωσαν μια τόσο δυνατή και όμορφη έκφραση του ελληνικού Έρωτα για την ελευθερία. Διάβασαν τον Όμηρο και δημιούργησαν χίλιες τραγωδίες από τα αθάνατα έπη του. Αν και όταν οι άνθρωποι ξεπερνούσαν τα όρια που επέτρεπαν τα αρχαία έθιμά τους και οι θεοί, η τραγωδία ήταν αναπόφευκτη. Οι δραματικοί ποιητές αποτύπωναν το πάθος της τραγωδίας: δάκρυα, αγωνία και βάσανα που έφερναν την κάθαρση του δράματος. Ο Πελοποννησιακός Πόλεμος ήταν η απόλυτη τραγωδία, στην οποία ο Θουκυδίδης έδωσε τη μεγαλύτερη σκηνή από όλες - ολόκληρο τον ελληνικό κόσμο. Ο Θουκυδίδης συμπύκνωσε το ιστορικό δράμα του ελληνικού λαού, με αποτέλεσμα η ιστορία του να εξηγεί όχι μόνο την καταστροφική μάχη της Αθήνας και της Σπάρτης, αλλά και να ρίχνει φως σε σχεδόν όλη την μετέπειτα ελληνική ιστορία, συμπεριλαμβανομένων των στρατηγικών συγκρούσεων μεταξύ των λαών που διαμόρφωσαν τον πολιτισμό τους κατά το ελληνικό πρότυπο. Η ήττα της Αθήνας από τη Σπάρτη το 404 π.Χ. οδήγησε στις διεφθαρμένες υπερβολές της δημοκρατίας στην Αθήνα, συμπεριλαμβανομένης της κρατικής εκτέλεσης του Σωκράτη - δασκάλου του Πλάτωνα και ηθικού φιλοσόφου. Πλάτωνας και Αριστοτέλης Τα πολιτικά γεγονότα που πυροδοτήθηκαν από τον Πελοποννησιακό Πόλεμο διαμόρφωσαν τον Πλάτωνα. Μεγάλωσε κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου. Οι εύγλωττοι διάλογοί του συνδέονται με την Αθήνα, την ελληνική ιστορία και τους ουρανούς. Ο θυμός του γονιμοποίησε τη φαντασία και την εμμονή του για τα εξωγήινα πράγματα: τα ιδανικά και ουράνια μοντέλα των πάντων, συμπεριλαμβανομένης της ασυμβίβαστης πάλης μεταξύ σώματος και ψυχής. Ο Πλάτωνας απεικόνισε αυτό το δραματικό ιδανικό σε έναν αξέχαστο καμβά στον διάλογο Φαίδων . Βλέπουμε τον Σωκράτη στη φυλακή να περνά τις τελευταίες ώρες της ζωής του με μερικούς αφοσιωμένους οπαδούς να συζητούν θέματα ζωής και θανάτου. Ο Σωκράτης εστιάζει στο σώμα (που πειράζεται και επηρεάζεται από την τροφή, τις επιθυμίες, τον πόνο, τις ηδονές, τη διαφθορά και το σεξ). Η ψυχή είναι αόρατη, θεϊκή, κυρίαρχη της συνείδησης, της γνώσης και της αλήθειας. Κάθε κομμάτι νόστιμου φαγητού, ηδονής και πόνου, λέει ο Σωκράτης, καρφώνει την ψυχή στο σώμα, μολύνοντάς την και ναρκώνοντάς την σε σημείο άχρηστης. Η ψυχή μολύνεται από τα κακά του σώματος, καταστρέφοντας την αποστολή της να αναζητά και να ανακαλύπτει την αλήθεια. Σε μια τέτοια κατάσταση, η ψυχή αποσυνδέεται από το αγνό και το θείο. Αυτή η πραγματικότητα, λέει ο Πλάτωνας, υπονομεύει τη φιλοσοφία και τους αληθινούς λάτρεις της μάθησης και της σοφίας, τους φιλοσόφους. Το σώμα γίνεται εμπόδιο στην αναζήτησή τους για την αλήθεια. Αυτό σημαίνει ότι η αναζήτηση της σοφίας και της αγνής γνώσης γίνεται επιθυμία θανάτου. Οι αληθινοί φιλόσοφοι είναι πάντα απασχολημένοι με την εξάσκηση του θανάτου. Δεν θα ήταν καλύτερο για αυτούς τους φιλοσόφους να πεθάνουν παρά να παραμείνουν ζωντανοί; Ο Πλάτωνας είναι ένας μεγάλος φιλόσοφος και βαθυστόχαστος στοχαστής. Ωστόσο, πάντα ένιωθα άβολα με την αφηρημένη σκέψη του - σχετικά με την ψυχή και το σώμα. Δεν γνωρίζουμε τι είναι η ψυχή. Δεν έχουμε καμία απόδειξη ότι κάτι τέτοιο υπάρχει. Αλλά ακόμα κι αν συνδέσουμε την ψυχή με τον εσωτερικό μας κόσμο της σκέψης και της νοημοσύνης, των ονείρων και της φιλοδοξίας και της στοργής και του πάθους, δεν μπορούμε να την διαχωρίσουμε από το σώμα. Είναι ένα. Νομίζω ότι ο Πλάτωνας εφηύρε τις αφαιρέσεις από απελπισία. Οι Έλληνες της εποχής του τον απογοήτευσαν παταγωδώς. Δεν μπορούσε να εξηγήσει τη βία του Πελοποννησιακού Πολέμου, την κατάρρευση της Αθήνας και τον θάνατο του Σωκράτη. Ο Πλάτωνας είδε τα πράγματα να καταρρέουν. Η βία και η τυραννία γέννησαν επίσης τον Χριστιανισμό, το Ισλάμ, τη μονοθεϊστική θεολογία, τον μοναχισμό, τους σκοτεινούς αιώνες, τον Ψυχρό Πόλεμο και τις πυρηνικές βόμβες. Όχι ότι ο Πλάτωνας είχε κάποια σχέση με αυτές τις μεταγενέστερες εξελίξεις, αλλά ο αγώνας του να εξηγήσει το ανεξήγητο δεν ήταν μοναδικός. Τραγωδία Οι Χριστιανοί δανείστηκαν τις απόψεις του Πλάτωνα για τη σάρκα, τις ηδονές και την ψυχή, μόνο και μόνο για να τις κάνουν τερατώδεις στη θεολογία και την πολιτική τους περί ολοκληρωτικού ελέγχου των πιστών ανθρώπινων προβάτων. Ο Αριστοτέλης σπούδασε με τον Πλάτωνα για είκοσι χρόνια. Ο Πλάτωνας επηρέασε τον Αριστοτέλη. Αλλά ο Πελοποννησιακός Πόλεμος ήταν παρελθόν για τον Αριστοτέλη. Μεγάλωσε στο βασιλικό οίκο των Μακεδόνων βασιλέων. Ο πατέρας του ήταν ο γιατρός αυτών των βασιλέων. Ο Αριστοτέλης εμπνέει περιέργεια, παρατήρηση και πολιτική. Τα πόδια του ήταν γερά ριζωμένα στο ελληνικό έδαφος και τη Γη. Δίδαξε τον Μέγα Αλέξανδρο, ο οποίος κατέκτησε τον κόσμο και έκανε την ελληνική σκέψη παγκόσμια. Οι διάδοχοι του Αλεξάνδρου έχτισαν τα βασίλειά τους γύρω από τις ιδέες του Αριστοτέλη. Παρά τα μεγαλοπρεπή έργα του Αριστοτέλη στη φυσική φιλοσοφία, τη μεταφυσική, την πολιτική, την ηθική, τη ρητορική και την ποίηση, συμπεριλαμβανομένης της εφευρέσεως της ζωολογίας και της επιστήμης από μέρους του, και της επιρροής του στον πολιτισμό των ελληνικών βασιλείων στην Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Ασία, η Ελλάδα ήταν καταδικασμένη. Οι ανταγωνισμοί και οι πόλεμοι μεταξύ των πολιτικών διαδόχων του Αλεξάνδρου ξέσπασαν μετά τον θάνατο του Αλεξάνδρου, περίπου 33 ετών, το 323 π.Χ. Αυτές οι ελληνικές συγκρούσεις διευκόλυναν τη Ρώμη να εισέλθει σε μια διαιρεμένη Ελλάδα. Το αναπόφευκτο αποτέλεσμα ήταν η παρακμή και η έκλειψη της ελληνικής πολιτικής ανεξαρτησίας και ελευθερίας. Η τελική ταπείνωση και η γιγαντιαία τραγωδία ήρθαν με τον εκχριστιανισμό της Ελλάδας και της Ευρώπης τον τέταρτο αιώνα. Οι Χριστιανοί ξερίζωσαν τον ελληνικό πολιτισμό. Ωστόσο, θραύσματα αυτού του αμφιλεγόμενου αλλά πρωτότυπου πολιτισμού επέζησαν, τροφοδοτώντας την Αναγέννηση στον αραβικό κόσμο τον 8ο αιώνα και στη Δυτική Ευρώπη τον 15ο αιώνα . Αυτά τα κινήματα φωτός διαμόρφωσαν τον κόσμο μας. Επίλογος Η ελληνική παράδοση της επιστήμης και του πολιτισμού εξακολουθεί να βρίσκεται στο επίκεντρο του δυτικού πολιτισμού. Έχει τους σπόρους για ένα καλύτερο μέλλον για όλους τους λαούς και τη Μητέρα Γη μας. Ωστόσο, ο Πελοποννησιακός Πόλεμος έφερε στο φως τη σκοτεινή πλευρά των Ελλήνων στον εμφύλιο πόλεμο: το χάος. Ο Πελοποννησιακός Πόλεμος και οι αμέτρητοι πόλεμοι που ακολούθησαν, ωστόσο, αμαυρώνουν την ελληνική μας κληρονομιά. Ανέφερα τον πόλεμο Ισραήλ-ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, μια απρόκλητη και άδικη επίθεση εναντίον της σύγχρονης Περσίας/Ιράν. Αυτή η σύγκρουση είναι ένας από μια σειρά πολέμων που καταστρέφουν τις κοινωνίες και την ευάλωτη Γη, Μητέρα κάθε ζωής. Ο πόλεμος Ισραήλ-ΗΠΑ είναι παράνομος και αντικατοπτρίζει μια πλήρη αποξένωση από τις ελληνικές αρετές της δημοκρατίας, της επιστήμης, της δικαιοσύνης, της μετριοπάθειας, της νοημοσύνης και της σοφίας. Ήρθε η ώρα οι διανοούμενοι που μελετούν τον ελληνικό πολιτισμό να αντισταθούν σε αυτή την ταχεία ολίσθηση στις δεισιδαιμονίες των σκοτεινών εποχών. Μεγάλες δυνάμεις όπως η Ρωσία, η Ινδία, η Κίνα και η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να υπενθυμίσουν σθεναρά στις ΗΠΑ ότι πρέπει να σταματήσουν τον πόλεμο. Και στις ΗΠΑ, οι Αμερικανοί πρέπει να καταβάλουν σοβαρή προσπάθεια να υπενθυμίσουν στον Τραμπ και στους Ρεπουμπλικάνους υποστηρικτές του ότι η δολοφονία του Ιράν, ή όπως ο Τραμπ απείλησε να βομβαρδίσει το Ιράν μέχρι την λίθινη εποχή, είναι ένα γιγάντιο έγκλημα που οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν πρέπει καν να σκεφτούν. Τέλος, οι πολιτικοί των ΗΠΑ πρέπει να πουν στο Ισραήλ να εγκαταλείψει τα θεοκρατικά του οράματα και την κυβέρνησή του. Το Ισραήλ ισχυρίζεται ότι είναι η μόνη δημοκρατία στη Μέση Ανατολή. Είναι καιρός να εφαρμόσει τη δημοκρατία, η οποία δεν ανέχεται ούτε γενοκτονία ούτε τη δεύτερη έλευση του Ιησού. Ο Ευάγγελος Βαλλιανάτος, διδάκτορας, είναι ιστορικός και θεωρητικός της οικολογικής-πολιτικής επιστήμης. Σπούδασε ζωολογία και ιστορία, ελληνική και ευρωπαϊκή, στα Πανεπιστήμια του Ιλινόις και του Ουισκόνσιν. Έκανε μεταδιδακτορικές σπουδές στην ιστορία της επιστήμης στο Χάρβαρντ. Εργάστηκε στο Καπιτώλιο και στην Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος των ΗΠΑ, δίδαξε σε πολλά πανεπιστήμια και έγραψε εκατοντάδες άρθρα και πολλά βιβλία, όπως τα Poison Spring (2014), The Antikythera Mechanism (2021), Freedom (2025) και Earth on Fire: Brewing Plagues and Climate Chaos in Our Backyards (World Scientific, 2026).

ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

Αυτή ήταν η μοναδική μάχη που έκρινε τη μοίρα της Περσίας πριν 2.356 χρόνια: Κράτησε 4 ώρες και ο στρατηγός, ήταν 25χρονών Αυτή ήταν η μοναδική μάχη που έκρινε τη μοίρα της Περσίας πριν 2.356 χρόνια: Κράτησε 4 ώρες και ο στρατηγός, ήταν 25χρονών TANEA Newsroom 07/04/2026, 19:25 Share facebook facebook Τελευταία Νέα 22:05 Κοσμος Axios: Μικρή ελπίδα προόδου στις συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν λίγο πριν εκπνεύσει το τελεσίγραφο Τραμπ 22:03 Κοσμος Κλονίζεται ο πολιτικός κόσμος στις ΗΠΑ: Πληθαίνουν οι δημοκρατικοί βουλευτές που ζητούν καθαίρεση του Τραμπ 21:55 Ελλαδα Eurojackpot 7/4: Αυτοί είναι οι αριθμοί που κερδίζουν 59 εκατ. ευρώ 21:47 Ποδοσφαιρο Το αντίο του ΠΑΟΚ στον Μιρτσέα Λουτσέσκου facebook «Η Μάχη των Γαυγαμήλων», πίνακας του Πιέτρο ντα Κορτόνα Στην ιστορία της ανθρωπότητας, ελάχιστες στιγμές μπορούν να χαρακτηριστούν ως πραγματικά «σημεία καμπής». Όμως, η αυγή της 1ης Οκτωβρίου του 331 π.Χ., στις πεδιάδες των Γαυγαμήλων, δεν ήταν απλώς η αρχή μιας μάχης· ήταν η ληξιαρχική πράξη θανάτου μιας ολόκληρης αυτοκρατορίας και η γέννηση ενός νέου κόσμου. Εκεί, ο Μακεδόνας στρατηλάτης Αλέξανδρος Γ’, σε ηλικία μόλις 25 ετών, πέτυχε αυτό που φάνταζε αδιανόητο για αιώνες: την οριστική κατάλυση της Περσικής Αυτοκρατορίας των Αχαιμενιδών. Ο μόνος κυρίαρχος της Ασίας Η Περσική Αυτοκρατορία δεν ήταν ένα τυχαίο κράτος. Ήταν η μεγαλύτερη υπερδύναμη που είχε γνωρίσει η αρχαιότητα, εκτεινόμενη από τη Θράκη μέχρι την Ινδία. Πολλοί επιχείρησαν να την κλονίσουν, αλλά μόνο ένας κατάφερε να την υποτάξει ολοκληρωτικά. Ενώ ο Γρανικός άνοιξε τις πύλες της Μικράς Ασίας και η Ισσός έδωσε τον έλεγχο της Μεσογείου, τα Γαυγάμηλα ήταν η αναμέτρηση που έκρινε το στέμμα της Ασίας. Ο Αλέξανδρος δεν αναζητούσε μια απλή νίκη· αναζητούσε την ολοκληρωτική επικράτηση. Αρνούμενος τις δελεαστικές προτάσεις ειρήνης του Δαρείου Γ’ μετά την Ισσό –που του πρόσφεραν τα μισά εδάφη της αυτοκρατορίας– ο Μακεδόνας βασιλιάς απέδειξε ότι το όραμά του δεν είχε σύνορα. Για εκείνον, ο κόσμος δεν χωρούσε δύο ήλιους. Η στρατηγική μεγαλοφυΐα απέναντι στους αριθμούς Στα Γαυγάμηλα, η στρατιωτική ευφυΐα του Αλεξάνδρου έλαμψε περισσότερο από κάθε άλλη φορά. Ο Δαρείος είχε επιλέξει προσεκτικά το πεδίο: μια αχανή πεδιάδα, την οποία είχε ισοπεδώσει τεχνητά για να διευκολύνει τα τρομερά δρεπανηφόρα άρματά του και τον τεράστιο όγκο του στρατού του, που αριθμούσε εκατοντάδες χιλιάδες άνδρες. Ο Αλέξανδρος, με σαφώς λιγότερες δυνάμεις (περίπου 47.000 άνδρες), έπρεπε να βρει έναν τρόπο να διασπάσει μια ατελείωτη ανθρώπινη γραμμή. Η ιδιοφυΐα του φάνηκε σε τρία επίπεδα: Η λοξή φάλαγγα : Αντί να επιτεθεί μετωπικά, ο Αλέξανδρος παρέταξε τον στρατό του υπό γωνία, αναγκάζοντας τους Πέρσες να μετακινηθούν για να τον πλαγιοκοπήσουν. Αυτή η κίνηση δημιούργησε ένα κενό στην περσική παράταξη. Η ψυχραιμία και η αναμονή: Παρά την πίεση που δέχονταν τα πλάγιά του, ο Αλέξανδρος περίμενε την κατάλληλη στιγμή. Όταν είδε το ρήγμα στο κέντρο των Περσών, δεν δίστασε. Σχημάτισε μια «σφήνα» με το Εταιρικό Ιππικό και την Πεσέταιρη Φάλαγγα και όρμησε απευθείας προς το μέρος του Δαρείου. Ο ψυχολογικός πόλεμος: Ο στόχος δεν ήταν να σκοτώσει κάθε Πέρση στρατιώτη, αλλά να προκαλέσει πανικό στην ηγεσία. Η θέα του Αλεξάνδρου να επελαύνει ακάθεκτος προς το μέρος του, ανάγκασε τον Δαρείο να τραπεί σε φυγή. Η φυγή του βασιλιά σήμανε την κατάρρευση του ηθικού ενός ολόκληρου στρατεύματος. Η κληρονομιά μιας νίκης Η μάχη στα Γαυγάμηλα δεν ήταν απλώς μια στρατιωτική επιτυχία· ήταν το κλειδί που ξεκλείδωσε τις θρυλικές πόλεις της Ανατολής. Η Βαβυλώνα, τα Σούσα και η Περσέπολη έπεσαν στα χέρια του. Ο Αλέξανδρος δεν ήταν πλέον ένας Έλληνας εισβολέας, αλλά ο νόμιμος διάδοχος του θρόνου των Αχαιμενιδών. Η σημασία της μάχης αντανακλάται στην παγκόσμια ιστορία: με αυτήν ξεκίνησε η Ελληνιστική Εποχή. Ο ελληνικός πολιτισμός, η γλώσσα και η σκέψη μεταφέρθηκαν στα βάθη της Ασίας, δημιουργώντας ένα πολιτισμικό κράμα που επηρέασε την ανθρωπότητα για αιώνες. Ο Αλέξανδρος στα Γαυγάμηλα απέδειξε ότι η Ιστορία δεν γράφεται από τους πολλούς, αλλά από εκείνους που έχουν την τόλμη να φανταστούν το αδύνατο και την ιδιοφυΐα να το πραγματοποιήσουν. Ήταν η στιγμή που ο «Μέγας» κέρδισε επάξια τον τίτλο του, αφήνοντας πίσω του μια αυτοκρατορία που κανείς άλλος, πριν ή μετά από αυτόν, δεν κατάφερε να δαμάσει με τέτοιο τρόπο.

ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ

Η εγκατάλειψη της Ανατολικής Θράκης τον Οκτώβριο του 1922 Η ασύλληπτης έκτασης, τρομερή Μικρασιατική Καταστροφή έχει απωθηθεί και παραμένει σήμερα ως ανοικτό τραύμα στο συλλογικό μας υποσυνείδητο. Λίγο γνωστά είναι τα δραματικά γεγονότα του Αυγούστου του 1922. Κυριολεκτικά άγνωστα παραμένουν, όμως, τα γεγονότα τα σχετικά με την εγκατάλειψη και εκκένωση της Ανατολικής Θράκης τον Οκτώβριο του 1922. Του Δημ. Α. Μαυρίδη Η Ανατολική Θράκη αποτελούσε την κύρια εστία του θρακικού Ελληνισμού και ήταν προαύλιο και ενδοχώρα της Κωνσταντινούπολης. Η Ανατολική Θράκη βρισκόταν υπό ελληνική διοίκηση από τον Ιούλιο του 1920 και είχε ενσωματωθεί στο ελληνικό κράτος από τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους, μετά την υπογραφή της Συνθήκης των Σεβρών. Σήμερα, η απώλεια της Ανατολικής Θράκης θεωρείται ότι συμπίπτει με τη Μικρασιατική Καταστροφή, στην πραγματικότητα όμως είναι αποτέλεσμα και επακόλουθό της. Ίσως είναι καιρός να μιλήσουμε και για τη Θρακική Καταστροφή, η οποία παραμένει άγνωστη, ανεξήγητη και ουσιαστικά αδικαιολόγητη. Είναι σκόπιμο να γνωρίζουμε τις συνθήκες και τις διεργασίες κάτω από τις οποίες συνέβησαν τα γεγονότα εκείνα. Και αυτό το εννοούμε με τη συναίσθηση ότι ανάλογες συνθήκες συνεχίζουν να υπάρχουν και σήμερα. Πρόκειται για την άνιση διπλωματία που εφαρμόζεται στις ετεροβαρείς σχέσεις μας με τους ισχυρούς προστάτες, που είμαστε υποχρεωμένοι να αναζητούμε. Οπωσδήποτε, αν η Μικρασιατική Καταστροφή οφείλεται σε δυσμενείς αντικειμενικές συνθήκες, αυτό δεν είναι βέβαιο ότι ισχύει για την αντίστοιχη καταστροφή στη Θράκη. Μπορούμε να απαριθμήσουμε τις δυσμενείς συνθήκες οι οποίες εμφανίσθηκαν κυρίως μετά το 1919 και οδήγησαν στην αποτυχία του Μικρασιατικού Εγχειρήματος, άλλά και επέβαλαν τότε διαφορετική στρατιωτική και πολιτική αντιμετώπιση. Οι δυσμενείς αυτές συνθήκες περιγράφονται, αλλά δεν περιορίζονται με εξελίξεις, όπως η ανάπτυξη του τουρκικού εθνικισμού, ο αγγλογαλλικός ανταγωνισμός στην Εγγύς Ανατολή, το ενδιαφέρον της νεαρής τότε Σοβιετικής Ένωσης και η προσέγγισή της προς το τουρκικό εθνικιστικό κίνημα, η αντίθεση της Γαλλίας, της Ιταλίας και των ΗΠΑ στα σχέδια του Λόυδ Τζώρτζ για ενίσχυση των Ελλήνων ως εταίρων της Μεγάλης Βρετανίας και άλλα. Στοιχεία αρνητικά προς τη Μικρασιατική Επιχείρηση αποτέλεσαν επίσης η στάση πολιτικών και στρατιωτικών παραγόντων της Μεγάλης Βρετανίας, η τότε γεωπολιτική των πετρελαίων, οι πολιτικές εξελίξεις στην Υπερκαυκασία και η στάση του ευρύτερου μουσουλμανικού κόσμου, αλλά και τα περιορισμένα οικονομικά μέσα του ελληνικού κράτους και η έλλειψη οικονομικής υποστήριξης από μέρους της Μεγάλης Βρετανίας. Τη δραματική αυτή περίοδο της ιστορίας μας την διαχειρίστηκαν από την πλευρά μας ο ιεροφάντης της Μεγάλης Ιδέας Ελευθέριος Βενιζέλος και οι αντίπαλοι και διάδοχοί του. Απέτυχαν και οι δύο. Ο Βενιζέλος γιατί γνώριζε τις δυσμενείς αντικειμενικές συνθήκες και τις αγνόησε και οι διάδοχοί του γιατί δεν τις γνώριζαν, αλλά συνέχισαν την πολιτική του προκατόχου τους. Ένα από τα αίτια και συνέπεια, βέβαια, της αποτυχίας τους ήταν το να πολεμά κατά περίπτωση η μισή Ελλάδα σε κάθε φάση του αγώνα, που ήταν ο κρισιμότερος της σύγχρονης ιστορίας μας. Οι δυσμενείς συνθήκες στις οποίες αναφερθήκαμε δεν έχουν ερμηνευθεί ακόμη. Συντελούν έτσι, μαζί με άλλους παράγοντες, στο να στερούμεθα εθνικής συναίνεσης, ώστε να συνεχίζεται με κάποιες μορφές ο εθνικός διχασμός μέχρι τις μέρες μας. Η σύγχυση που συνεχίζει να επικρατεί δεν επιτρέπει στους Έλληνες να αξιολογήσουν τα γεγονότα, αλλά και να συνειδητοποιήσουν πραγματικότητες θεμελιώδεις για την ταυτότητα και την αυτογνωσία μας. Έτσι, παραμένουν άγνωστες οι πραγματικότητες της καθ’ ημάς Ανατολής, ενώ δεν μπορεί να αξιολογηθεί το ότι το νέο Ελληνικό Κράτος ιδρύθηκε στις παρυφές του τότε Ελληνισμού και υιοθέτησε θεσμούς ξένους και αδοκίμαστους. Ανάλογη είναι και η άγνοια που επικρατεί σχετικά με την Τουρκία και τις μακροϊστορικές συνέπειες της Μικρασιατικής Καταστροφής. Δεν έχει γίνει κατανοητό ότι η Μικρασιατική Καταστροφή συνεχίζει με κάποιους τρόπους μέχρι τις μέρες μας. Ίσως μπορούμε σήμερα να χαρακτηρίσουμε ως «Τρίτη Άλωση» τη μετακίνηση τουρκικών πληθυσμιακών μαζών προς τις ακτές της Προποντίδας και του Αιγαίου, με αποτέλεσμα η Τουρκία να τείνει να γίνει μια χώρα του Αιγαίου. Πλήρης είναι σήμερα η αδιαφορία μας σχετικά με τη μετάλλαξη αυτή της Τουρκίας και την παράλληλη επιθυμία της να γίνει μέλος της ΕΕ, πράγματα που είναι αναγκαίο να μελετήσουμε για να χαράξουμε μια πολιτική. Υπάρχει και η ιδεολογική μας σύγχυση. Ο εθνικοαπελευθερωτικός χαρακτήρας του αγώνα στη Μικρά Ασία δεν αναγνωρίζεται σήμερα, ενώ υπάρχει μια ακατανόητη άγνοια και απέχθεια προς τον Ανατολικό Ελληνισμό. Αυτά μπορούν καλύτερα να γίνουν κατανοητά με ένα παράδειγμα: Η Συνθήκη των Σεβρών θεωρείται σήμερα ως εκδήλωση ιμπεριαλιστικής βουλιμίας, και έτσι είναι σε ό,τι αφορά τα συμφέροντα των τότε συμμάχων μας, όχι όμως σε ό,τι αφορά εμάς. Αυτό γιατί, μία απλή ανάλυση των δεδομένων αρκεί για να δείξει ότι η διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ήταν μια μοιρασιά στην οποία οι Ρωμηοί της πάλαι ποτέ Ελληνικής Ανατολής εδικαιούντο και πήραν ένα μερίδιο. Το μερίδιο των Ρωμηών στη Συνθήκη των Σεβρών αντιστοιχούσε στο 7% των εδαφών της σημερινής Τουρκικής Δημοκρατίας, ενώ οι ίδιοι, με τους πιο συντηρητικούς υπολογισμούς αποτελούσαν το 13% του συνολικού πληθυσμού. Αφήνω κατά μέρος το γεγονός ότι οι Ρωμηοί της Ανατολής έλεγχαν τεράστιο τμήμα του πλούτου. Τελικώς, βέβαια, δεν έλαβαν τίποτε και έγιναν πρόσφυγες. Η Ανατολική Θράκη Η Ανατολική Θράκη αποτελεί σήμερα, μαζί με την Κωνσταντινούπολη, το ευρωπαϊκό τμήμα της Τουρκικής Δημοκρατίας. Ως κύριο τμήμα της ευρύτερης Θράκης και ως προαύλιο της Κωνσταντινούπολης η Ανατολική Θράκη εκατοικείτο ιστορικά κατά πλειονότητα από Έλληνες που ήταν και αστοί και χωρικοί. Η Ανατολική Θράκη αποτελούσε, μέχρι την έναρξη των μεγάλων διωγμών και των εθνικών εκκαθαρίσεων το 1914, την κύρια περιοχή της Θράκης, όπου η υπεροχή του ελληνικού στοιχείου ήταν καταφανής. Στις αρχές του 20ου αιώνα κατοικούσαν στην Ανατολική Θράκη 360.000 Ρωμηοί. Στην Κωνσταντινούπολη κατοικούσαν 300.000 Ρωμηοί. Ο υπόλοιπος πληθυσμός της Ανατολικής Θράκης, σχεδόν το μισό του συνολικού πληθυσμού, αποτελούσε ένα εθνοτικό αμάλγαμα από Τούρκους, Αλβανούς μουσουλμάνους, Βουλγάρους, Αρμένιους, Τσιγγάνους και Εβραίους. Οι Ρωμηοί κατοικούσαν στην Ανατολική Θράκη σε πόλεις όπως η Αδριανούπολη (εθνικό και εκπαιδευτικό κέντρο), οι Σαράντα Εκκλησιές με την αγροτική περιφέρειά της, τη γεμάτη αμπελώνες, η αρχαία εμπορική πόλη και λιμάνι της Ραιδεστού και τα πλησίον 28 χωριά των Γανοχώρων, πάνω και γύρω από το μοναστικό κέντρο του όρους Γάνος ή Ιερού Όρους, αλλά και σε μικρότερες πόλεις όπως η Μακρά Γέφυρα, η Βιζύη, η Χώρα και ο Γάνος, οι Επιβάτες, το Εξάστερο και η Σηλύβρια, οχυρό έρεισμα του ευρύτερου αμυντικού συστήματος της Κωνσταντινούπολης. Οι συμπαγείς και ακμαίοι ελληνικοί πληθυσμοί κυριαρχούσαν στα περίχωρα της Κωνσταντινούπολης, στην ακτή της Προποντίδας, στην ανατολική ακτή του Εύξεινου, στο Ιερό Όρος και στην περιοχή των βουνών της Στράντζας. Αλλά και στον κόλπο του Σάρου, στις ακτές του Αιγαίου πλέον, και μέχρι τις εκβολές του Έβρου, όπου και η αρχαία πόλη της Αίνου, κατοικούσαν κατά πλειοψηφία Έλληνες. Η Θράκη βρίσκεται στο κέντρο περίπου ενός πολύ σημαντικού γεωγραφικού και πολιτισμικού χώρου, όπου συγκεντρώνεται μεγάλο τμήμα της ανθρώπινης ιστορίας και όπου υπάρχουν μερικές από τις διασημότερες τοποθεσίες της υφηλίου. Η Θράκη εκτείνεται κατά μήκος των τριών θαλασσών που είναι συμφυείς με την οικουμενικότητα της Ρωμηοσύνης: του Αιγαίου, της Προποντίδας και του Εύξεινου. Η σημασία της Θράκης για τον Νέο Ελληνισμό δεν είναι μόνο αυτή ενός συστατικού χώρου, αλλά και ενός χώρου αναπόσπαστου με την ταυτότητά του. Σύμφωνα με την παρομοίωση του Πλάτωνα οι Έλληνες μαζεύονται γύρω από τις θάλασσες, όπως τα βατράχια γύρω από τους λάκκους με το νερό μετά τη βροχή. Για δεκαέξι συνεχείς αιώνες η Κωνσταντινούπολη ήταν η μεγαλύτερη πόλη και πρωτεύουσα των Ελλήνων. Η Κωνσταντινούπολη η ίδια ξεπερνά, ως αυτοκρατορική πόλη, τη σημασία και τη βαρύτητα της Θράκης. Έχει προσφυώς λεχθεί ότι η Κωνσταντινούπολη μόνη της αξίζει όσο μια αυτοκρατορία. Αυτός που την κατέχει μπορεί να επιδιώξει την παγκόσμια κυριαρχία. Οι Σύμμαχοι αποφασίζουν και οι Έλληνες αποδέχονται Η κατάρρευση του ελληνικού μετώπου στη Μικρά Ασία τον Αύγουστο του 1922 δεν άφησε μόνο τους ελληνικούς πληθυσμούς απροστάτευτους. Η Μεγάλη Βρετανία, η άτυπη και διστακτική σύμμαχος των Ελλήνων, έμεινε τότε χωρίς την προστατευτική ασπίδα του Ελληνικού Στρατού. Αφού ο Ελληνικός Στρατός στη Μικρά Ασία κάλυπτε τα Στενά, την Κωνσταντινούπολη και την ουδέτερη ζώνη που κατείχαν οι Σύμμαχοι στις ακτές της Προποντίδας. Η άφιξη του Κεμάλ στη Σμύρνη, στις 31 Αυγούστου 1922, σήμανε και την εκδήλωση έντονης κρίσης μεταξύ της Τουρκίας και της Μεγάλης Βρετανίας, αλλά και μεταξύ Μεγάλης Βρετανίας και Γαλλίας. Την κρίση πυροδότησε η δήλωση του Κεμάλ ότι μόνο η παραχώρηση της Ανατολικής Θράκης στην Τουρκία θα απέτρεπε τη σύγκρουσή της με τους Συμμάχους. Μετά την απαίτηση του Κεμάλ, η Μεγάλη Βρετανία φάνηκε να σχεδιάζει την ανασυγκρότηση του Ελληνικού Στρατού. Είναι γεγονός ότι η κυβέρνηση του Λόυδ Τζωρτζ, με πρωτοστατούντα τον Ουίνστον Τσόρτσιλ, ετοιμαζόταν για πολεμική σύγκρουση με την κεμαλική Τουρκία. Αντίθετα, οι Γάλλοι τους οποίους ανησυχούσε η ελληνοαγγλική συνεργασία στην Εγγύς Ανατολή, απέσυραν τα στρατεύματά τους από το ασιατικό τμήμα της ουδέτερης ζώνης την οποία απειλούσε ο Κεμάλ. Η Γαλλία διαχώρισε τη θέση της και υποστήριξε την απαίτηση των Τούρκων για προσάρτηση στην Τουρκία της Ανατολικής Θράκης και των Στενών, που οι Τούρκοι θα ουδετεροποιούσαν. Ωστόσο, η διάσταση στις γνώμες των Βρετανών ιθυνόντων και η απροθυμία της αγγλικής κοινής γνώμης και των αποικιών για πολεμική εμπλοκή με τους Τούρκους, ανάγκασαν την κυβέρνηση του Λόυδ Τζωρτζ να επιδιώξει συνεννόηση με την Τουρκία, μέσω της υποταγής της στις απαιτήσεις της Γαλλίας. Το τίμημα θα ήταν η Ανατολική Θράκη, και θα το πλήρωναν, οι σύμμαχοι της Μεγάλης Βρετανίας, Έλληνες, χωρίς βέβαια να ερωτηθούν. Σημαντικό ρόλο στην απόφαση εκείνη έπαιξε η αφόρητη πίεση του Γάλλου Προέδρου Πουανκαρέ. Η θετική διάθεση ορισμένων Άγγλων προς τους Έλληνες δεν ενισχύθηκε από τη μαχητικότητα, την τόλμη και την αποφασιστικότητα των Ελλήνων που, δυστυχώς, δεν υπήρξαν. Οι Έλληνες βρισκόταν κάτω από την ψυχολογία της ήττας. Άλλωστε, τις μέρες εκείνες η Ελλάδα εστερείτο ουσιαστικά διπλωματικής αντιπροσώπευσης, ενώ το καθεστώς στην Αθήνα βρισκόταν υπό κατάρρευση. Η απόφαση των Συμμάχων για απόδοση της Ανατολικής Θράκης στην Τουρκία, οδηγούσε και στην εγκατάλειψη της Κωνσταντινούπολης, των Στενών και της ουδέτερης ζώνης. Παρά την ταπείνωση των Συμμάχων, αυτό μπορεί να εξηγηθεί από το ότι ήδη είχαν ικανοποιηθεί από τα κέρδη τους. Η Μεγάλη Βρετανία στη Μεσοποταμία, το Κουρδιστάν και τα πετρέλαια της Μοσούλης. Η Γαλλία, στη Συρία και τον Λίβανο και η Ιταλία, για την καταστροφή της Ελλάδας. Είχαν αποσπάσει την Τουρκία από την προσέγγισή της με τη Σοβιετική Ένωση. Προς μεγάλη, βέβαια, απογοήτευση του Λένιν και του Τρότσκυ, οι οποίοι ιδεοληπτικά φαντάζονταν την Τουρκία ως ηγέτιδα μιας παγκόσμιας αντιαποικιακής επανάστασης. Οι Σύμμαχοι ήθελαν τώρα την Τουρκία ως βασικό κρίκο στη ζώνη απομόνωσης που συγκροτούσαν γύρω από τη νεαρή Σοβιετική Ένωση. Επεδίωκαν την ενίσχυσή της για την αποφυγή της κομμουνιστικοποίησής της. Επιπλέον, είχαν επιλέξει την εθνικιστική Τουρκία ως θεματοφύλακα του Ανατολικού Ζητήματος. Η Ελλάδα δεν τους είχε πείσει ότι μπορούσε να είναι αξιόπιστος εταίρος, όπως είχαν σχεδιάσει ο Βενιζέλος και ο Λόυδ Τζώρτζ. Η ελληνική στρατιωτική πανωλεθρία, ο μικρόψυχος και κοντόφθαλμος ελληνικός διχασμός, όπως και η αλαζονική επιμονή του Κωνσταντίνου να ανακτήσει το θρόνο του, ήταν τα συμπτώματα της ελληνικής αναξιοπιστίας. Η εκχώρηση της Ανατολικής Θράκης στην Τουρκία αποτελούσε την προίκα για τη στενή μελλοντική της σχέση με τους Συμμάχους. Η απόφαση για την εκκένωση της Θράκης πάρθηκε από τους Συμμάχους στις 9.9.1922 μετά από θυελλώδεις συσκέψεις τριών ημερών στο Παρίσι, μεταξύ του Γάλλου πρωθυπουργού Πουανκαρέ και του Άγγλου υπουργού εξωτερικών Λόρδου Κώρζον. Τις μέρες εκείνες δεν υπήρχε κυβέρνηση στην Αθήνα ικανή να αντιδράσει. Ωστόσο, δύο μέρες μετά, εκδηλώθηκε στη Χίο και στη Μυτιλήνη το επαναστατικό κίνημα του Πλαστήρα και του Γονατά. Στόχος τους ήταν η ανατροπή του Κωνσταντίνου και η σωτηρία της Ανατολικής Θράκης. Το σύνθημά τους ήταν «Ελλάς – Σωτηρία». Είναι προφανές ότι ο χρόνος δεν ήταν με το μέρος των Ελλήνων, αφού οι αποφάσεις των Συμμάχων είχαν ήδη παρθεί. Άλλωστε, ο επαναστατημένος στρατός έπλευσε προς την Αττική, ενώ υπήρχε απόλυτη ανάγκη να κατευθυνθεί στη Θράκη. Είναι γνωστό όμως ότι ο Λόυδ Τζώρτζ στεναχωρήθηκε γιατί οι εξελίξεις στην Ελλάδα άργησαν μερικές ημέρες. Η επαναστατική επιτροπή διόρισε τον Ελ. Βενιζέλο που βρισκόταν στο Παρίσι για να χειρισθεί την ελληνική διπλωματία στο εξωτερικό. Περίμεναν δηλαδή από τον Βενιζέλο να ανατρέψει τα τετελεσμένα που είχαν ήδη δημιουργηθεί και πίστευαν στο άστρο του. Δυστυχώς, ο Βενιζέλος δεν ικανοποίησε τις προσδοκίες της νέας ελληνικής κυβέρνησης. Το γιατί, συζητείται μέχρι σήμερα. Στο εύλογο ερώτημα του Λόρδου Κώρζον: “Ποιός θα υποχρεώσει τους Έλληνες να εγκαταλείψουν την Ανατολική Θράκη;”, απάντησαν οι ίδιοι οι Έλληνες. Η Ανατολική Θράκη εγκαταλείφθηκε εθελόδουλα, ώστε να μην βρεθεί η Μεγάλη Βρετανία στη δυσάρεστη θέση να συγκρουσθεί με την Τουρκία. Και αυτό παρά το ότι πολλοί πίστευαν ότι αρνούμενοι να εγκαταλείψουν την Ανατολική Θράκη τις μέρες εκείνες, οι Έλληνες δεν είχαν να χάσουν τίποτε και θα κέρδιζαν πολύτιμο χρόνο. Αν υποθέσουμε ότι η Ελληνική Κυβέρνηση αρνείτο να συμμορφωθεί προς τις αποφάσεις του Συμμαχικού Διευθυντήριου. Τί θα γινόταν τότε; α) Είτε η Τουρκία θα επιτίθετο στην αγγλοκρατούμενη ζώνη στο Τσανάκ Καλέ. Στην περίπτωση αυτή η Αγγλία θα αναγκαζόταν να συγκρουστεί με την Τουρκία, προς μεγάλη ικανοποίηση του Ουίνστον Τσόρτσιλ και του Λόυδ Τζώρτζ, αλλά και όλων των Ελλήνων. β) Είτε η Τουρκία θα αναγκαζόταν να αποδεχθεί την κατάσταση, όπως είχε διαμορφωθεί. Η Ελλάδα πιθανότατα θα κρατούσε μεγάλο τμήμα της Ανατολικής Θράκης. γ) Ήταν επίσης ενδεχόμενο η Τουρκία να αποβιβάσει στρατεύματα στη θρακική ακτή της Μαύρης Θάλασσας ή μέσω του Βοσπόρου. Το ενδεχόμενο αυτό συζήτησε ο Ουίνστον Τσόρτσιλ και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι γραμμές επικοινωνίας των Τούρκων θα βρισκόταν στο έλεος των τηλεβόλων του στόλου. δ) Στην απίθανη περίπτωση που η Αγγλία θα ταπεινωνόταν τόσο, ώστε να επιτρέψει στα κεμαλικά στρατεύματα να παραβιάσουν την κατεχόμενη ζώνη για να βρεθούν σε επαφή με το ελληνικό μέτωπο, τότε ο τουρκικός στρατός θα έπρεπε να διαβεί τον Βόσπορο, τα Δαρδανέλια ή την Προποντίδα, πράγμα πολύ δύσκολο αν όχι αδύνατο. Σε κάθε περίπτωση, θα υπήρχε άφθονος χρόνος για την Ελλάδα να ανασυντάξει τη Στρατιά της Θράκης όπως και τελικά έγινε. Στη συνομιλία του με τον Κώρζον στις 19.9.1922 ο Ελ. Βενιζέλος αρνήθηκε τη δυνατότητα αποχώρησης του Ελληνικού Στρατού από την Ανατολική Θράκη πριν από τη Διάσκεψη της Ειρήνης. Σε μια τέτοια περίπτωση δεν θα υπήρχε τίποτε προς διαπραγμάτευση. Ο Κώρζον αισθάνθηκε αμηχανία μπροστά στα επιχειρήματα του Βενιζέλου, που ήταν τα ίδια με αυτά που είχε ο ίδιος επικαλεσθεί όταν ο Πουανκαρέ του είχε ζητήσει ακριβώς το ίδιο πράγμα με αυτό που ζητούσε τώρα ο Κώρζον από τον Βενιζέλο. Κατά τον Κώρζον, η νύξη της παράδοσης της Ανατολικής Θράκης στην Τουρκία, έκανε τον Βενιζέλο ανίσχυρο να διατηρήσει τη συνηθισμένη του ψυχραιμία. Ωστόσο, μετά δύο μόνο μέρες, ο Βενιζέλος ανακοίνωσε στον Κώρζον ότι συνέστησε στην Ελληνική Κυβέρνηση να δεχθεί αμέσως την εκκένωση της Ανατολικής Θράκης. Δεν είναι γνωστό το τι μεσολάβησε. Όπως και δεν είναι γνωστά όλα τα παρασκήνια των αποφάσεων, αλλά και άλλες λεπτομέρειες, όπως π.χ. η μη ανταπόκριση του Λόυδ Τζώρτζ στις φορτικές εκκλήσεις για βοήθεια στους Έλληνες από τον Μπαζίλ Ζαχάρωφ. Είναι γνωστά τα τηλεγραφήματα του Βενιζέλου προς τη νέα επαναστατική κυβέρνηση της Αθήνας: «…Επήλθον ήδη καταστροφαί ανεπανόρθωτοι… Οι τρεις μεγάλαι και πρώην σύμμαχοι ημών Δυνάμεις απεφάσισαν την απόδωσιν ταύτης εις την Τουρκίαν. Ουδείς δε εχέφρων πολίτης δύναται να διανοηθεί την συνέχειαν του πολέμου προς την Τουρκίαν, με πλήρη ημών διπλωματικήν και στρατιωτικήν απομόνωσιν…» Έγραφε και πρόσθετε ότι οι Τούρκοι θα απειλούσαν και τη Δυτική Θράκη. Τελείωνε δε με τη δήλωση ότι σε περίπτωση που η κυβέρνηση θα αποφάσιζε να κρατήσει την Ανατολική Θράκη τότε … «αι θερμαί ευχαί μου θα συνοδεύσουν τον αγώνα τούτον του Έθνους, αλλά ευρίσκομαι, εν τοιαύτη περιπτώσει, εις την θλιβεράν ανάγκην να αρνηθώ την αποδοχήν της τιμητικής εντολής, όπως αντιπροσωπεύσω την χώραν εις το εξωτερικόν». Πρόκειται για φράσεις που δεν θα περίμενε κανείς ότι θα τις έγραφε ο μέχρι τότε γνωστός Βενιζέλος. Δεν είναι απολύτως σαφής και γνωστή η στάση και το φρόνημα του Ελληνικού Στρατού τις τρομερές εκείνες ημέρες. Υπάρχουν ενδείξεις ότι ο νέος Έλληνας αρχιστράτηγος Νίδερ ζήτησε να παραβιάσει την ουδέτερη ζώνη στην Κωνσταντινούπολη και να βαδίσει ταχύτατα προς τον Βόσπορο. Πολλοί, στην ηγεσία της επανάστασης του 1922, είχαν παρόμοια στάση. Ωστόσο, είναι αμφίβολο το αν ο στρατηγός Νίδερ διέθετε στρατό με δυνατότητα προέλασης τον Σεπτέμβριο του 1922. Ο Ν. Πλαστήρας, που διαφώνησε με την απόφαση εκκένωσης, μεταπείστηκε από τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Παραμένει το γεγονός ότι ο τουρκικός στρατός δεν ήταν σε θέση να διαπλεύσει την Προποντίδα και να επιτύχει την κατάληψη της Ανατολικής Θράκης. Οι Τούρκοι δεν διέθεταν ναυτική δύναμη και η δύναμη πυρός των ελληνικών θωρηκτών ήταν σημαντική με τα δεδομένα της εποχής εκείνης. Γι’ αυτό οι Άγγλοι είχαν ζητήσει την έξοδο του ελληνικού στόλου από την Προποντίδα κατά τις ημέρες της κρίσης πριν τη Διάσκεψη Ανακωχής. Υπήρχε επίσης και μία στρατηγική συνιστώσα στο να αρνηθούν οι Έλληνες να εκκενώσουν την Ανατολική Θράκη. Μία τέτοια κατάσταση έφερνε αμέσως σε ευθεία αντιπαράθεση τους Συμμάχους με την Τουρκία και το λιγότερο που θα κέρδιζαν οι Έλληνες ήταν πολύτιμος χρόνος. Η διάβαση των Τούρκων από τον Βόσπορο η τον Ελλήσποντο, που κατείχαν με ασθενείς δυνάμεις οι Άγγλοι, σήμαινε Αγγλο-Τουρκική σύγκρουση, κάτι που εξυπηρετούσε τα στρατηγικά συμφέροντα της Ελλάδας. Βρισκόταν δηλαδή η νικημένη Ελλάδα σε θέση που της έδινε τη δυνατότητα να δημιουργήσει μία αγγλική ασπίδα και να αποφύγει νέα σύγκρουση με τους Τούρκους. Βέβαια, η ηττημένη χώρα δεν φαινόταν να έχει τις οικονομικές δυνατότητες για να συνεχίσει τον πόλεμο. Ωστόσο, η ιστορική εμπειρία μας διδάσκει ότι λαοί που είναι αποφασισμένοι και θέλουν να επιβιώσουν βρίσκουν τα μέσα για να αντισταθούν. Η Διάσκεψη Ανακωχής των Μουδανιών Η Διάσκεψη των Μουδανιών, οργανώθηκε από τους Συμμάχους για τη σύναψη της ανακωχής και κράτησε από τις 20 έως 28.9.22. Εκεί η Ελλάδα έπαιξε τον ρόλο βωβού παρατηρητή στον οποίο ανακοινώθηκαν οι εις βάρος του όροι. Ο σκοπός της διάσκεψης ανακωχής των Μουδανιών ήταν να υποχρεωθούν οι Έλληνες να αποσυρθούν από την Ανατολική Θράκη. Το αντάλλαγμα εκ μέρους των Τούρκων θα ήταν ο σεβασμός της ουδέτερης συμμαχικής ζώνης και των Στενών μέχρι την τελική Διάσκεψη Ειρήνης μεταξύ των Συμμάχων και των Τούρκων. Οι Έλληνες εκλήθησαν στα Μουδανιά για να αποδεχθούν τα σε βάρος τους τετελεσμένα γεγονότα. Και αυτό έκαναν. Έγινε δηλαδή εκεί, μία διευθέτηση των συμμαχικών σχέσεων με την Τουρκία, εξόδοις της Ελλάδας. Η διάσκεψη άρχισε χωρίς τους Έλληνες, που δεν είχαν ακόμη φθάσει, με κύριο θέμα τη γραμμή που θα αποσύρονταν οι Έλληνες. Πρόκειται δηλαδή για μια ιδιόρρυθμη διάσκεψη ανακωχής που προδικάζει τη Συνθήκη Ειρήνης. Για μια ανακωχή που υποχρεώνει τον έναν από τους δύο αντιπάλους να υποχωρήσει πολύ πέραν της γραμμής, την οποία κατείχε, και να παραχωρήσει μεγάλες εκτάσεις στον αντίπαλο. Κατά την αφήγηση του Ισμέτ Ινονού στον Σπύρο Μαρκεζίνη το 1972, δέχθηκαν όλοι την προτροπή του: «Ας φθάσουμε σε ένα αποτέλεσμα και οι Έλληνες θα υποχρεωθούν να το δεχθούν». Οι Έλληνες, απλώς προσήλθαν την επαύριο για να τους ζητηθεί να προσυπογράψουν ό,τι οι άλλοι αποφάσισαν εις βάρος τους. Δεν επέτρεψαν στους Έλληνες να παρακαθίσουν στην τράπεζα της Διάσκεψης ως ισότιμοί τους, αλλά τους καλούσαν για ενημέρωση σε κάποιο από τα συμμαχικά πλοία. Μία άλλη διαπίστωση ταπεινωτική για τους Έλληνες είναι ότι οι Γάλλοι και οι Ιταλοί φέρονταν ως σύμμαχοι της Τουρκίας. Μόνον οι απαυδισμένοι Άγγλοι διαπραγματεύονταν, παρεμπιπτόντως, τα συμφέροντα της Ελλάδας. Κατά τον Σπύρο Μαρκεζίνη «οι Έλληνες παρέμειναν βωβοί θεατές και οι Τούρκοι ήγειρον συνεχώς και νέας αξιώσεις». Ο στρατηγός Σαρπύ με την καθοδήγηση του Φρακλίν Μπουγιόν, δέχθηκε όλα τα αιτήματα των Τούρκων. Ακολούθησαν οι Ιταλοί και μετά οι διστακτικοί Άγγλοι. “Η Θράκη μας παραδόθηκε χωρίς να ριφθεί ούτε ένας πυροβολισμός”, σχολίαζε μετά από πενήντα χρόνια ο Ισμέτ Ινονού. Η εκκένωση της Ανατολικής Θράκης Στις 25.9.1922 ο Βενιζέλος τηλεγράφησε από το Παρίσι: «Ανατολική Θράκη απωλέσθη ατυχώς δι’ Ελλάδα», και: «ανάγκη Θράκες να εγκαταλείψωσι την γην, ην από τόσων αιώνων κατοικούσιν, αυτοί και πρόγονοί των». Ήταν ακόμη μία από τις εθνικές εκκαθαρίσεις του 20ου αιώνα. Η Συμφωνία Ανακωχής των Μουδανιών δεν επέβαλε και την αποχώρηση του ελληνικού πληθυσμού. Ωστόσο, οι γενοκτονικές πρακτικές των Τούρκων είχαν δημιουργήσει ένα κλίμα πανικού και φόβου που ανάγκασαν σύσσωμο τον χριστιανικό πληθυσμό να αποχωρήσει ακολουθώντας τον Ελληνικό Στρατό. Η εκκένωση της Ανατολικής Θράκης σήμαινε τη μετακίνηση των 260.000 Θρακών προσφύγων με την οικοσκευή τους και μέρος της σοδειάς τους, όπως και την αποχώρηση δεκάδων χιλιάδων προσφύγων από τη Μικρά Ασία, οι οποίοι τον προηγούμενο μήνα, με την κατάρρευση του μετώπου της Μικράς Ασίας, είχαν καταφύγει στη Θράκη. Μετακινήθηκαν επίσης Αρμένιοι, Κιρκάσιοι και Τούρκοι αντικεμαλικοί των οποίων ο αριθμός δεν είναι γνωστός. Τη μετακίνηση συμπλήρωσε η αποχώρηση 70.000 περίπου στρατιωτών της Στρατιάς Θράκης, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν δυτικά του Έβρου. Μαζί, και τελευταίοι, αποχώρησαν οι Έλληνες δημόσιοι υπάλληλοι και η ελληνική χωροφυλακή. Κατά τις είκοσι ημέρες της εκκένωσης της Θράκης δηλαδή, μετακινήθηκαν προς δυτικά πάνω από 450.000 άτομα. Οι μετακινήσεις έγιναν με τραίνα, με πλοία και οδικώς με κάρα, τα οποία ήταν τότε διαθέσιμα στη Θράκη. Η εγκατάλειψη της Ανατολικής Θράκης είχε ολοκληρωθεί το τελευταίο δεκαήμερο του Οκτωβρίου του 1922. Γιατί οι Έλληνες δεν αντιστάθηκαν; Δεν μας είναι γνωστό κάτω από ποιές συνθήκες οδηγήθηκε ο Ελευθέριος Βενιζέλος στο να επιμείνει στην αποδοχή της εκκένωσης της Ανατολικής Θράκης και να αποδεχθεί τα τετελεσμένα. Ίσως, ο κυκλοθυμικός χαρακτήρας του επηρεάστηκε από τα καταστροφικά αποτελέσματα της μικρασιατικής του περιπέτειας. Νόμιζε ότι δεν ευθυνόταν για την καταστροφή και ότι προφύλασσε το έθνος από άλλες καταστροφές. Υπάρχει βέβαια και το στοιχείο της ρεαλιστικής αντιμετώπισης μιας κατάστασης που όπως φαινόταν τότε ήταν εξαιρετικά δύσκολη: η χώρα είχε ηττηθεί, ο Στρατός είχε διαλυθεί και εκατοντάδες χιλιάδες πρόσφυγες στερούνταν στέγης και τροφής. Δεν μπορούμε να κατηγορήσουμε τον Βενιζέλο για τη μικρασιατική του πολιτική. Ήταν εμφανής η διάθεση και η κατεύθυνση των Νεότουρκων για τη γενοκτονική εξόντωση του Μείζονος Ελληνισμού της Ανατολής. Οι προθέσεις των Νεότουρκων για πλήρες ξερίζωμα η εξόντωση των μη μουσουλμανικών πληθυσμών στη Μικρά Ασία και τη Θράκη, φάνηκαν αμέσως μετά την επικράτησή τους. Λίγο μετά, υποστηρίχθηκαν θερμά από τους Γερμανούς συμμάχους τους. Η μεγάλης κλίμακας ανατολική πολιτική του Βενιζέλου τελειώνει με τις μοιραίες εκλογές της 1.11.1920, όπως τελειώνει και η ιστορικών διαστάσεων πολιτική του παρουσία. Έκτοτε, δεν υπάρχει ανατολική πολιτική στην Ελλάδα. Κατά το Λόυδ Τζωρτζ οι εκλογές της 1.11.1920 συγκρίνονταν με την άλωση της Κωνσταντινούπολης. Δεν φανταζόταν τότε, ότι αυτό που θα επακολουθούσε θα ήταν ακόμη τρομερότερο. Η μομφή για τον Βενιζέλο μπορεί να δοθεί για τη ανεξήγητη απόφαση των εκλογών εκείνων, όπως και για την έλλειψη τόλμης τον Σεπτέμβριο του 1922. Βέβαια, η μομφή απευθύνεται στον Βενιζέλο, γιατί οι πολιτικοί αντίπαλοί του, παρά τον πατριωτισμό τους, διέπραξαν τεράστια σφάλματα και ήταν σαφώς ανίκανοι να δώσουν λύση στη μικρασιατική εμπλοκή την οποία ο ίδιος ο Βενιζέλος είχε δημιουργήσει. Ο Βενιζέλος ήταν ο μόνος που διέθετε την τόλμη, το διεθνές κύρος και τις ικανότητες που ήταν απαραίτητες για την απεμπλοκή από τη Μικρά Ασία, όταν ήταν πια φανερό το αδιέξοδο και οι διεθνείς συγκυρίες ήταν πια δυσμενείς. Υπήρχε χρόνος κατά τον οποίο ήταν ακόμη δυνατό να διασωθεί ο Ελληνισμός της Ανατολής, η Ανατολική Θράκη και ίσως και η Κωνσταντινούπολη. Ωστόσο, Βενιζέλος του 1922 δεν είναι ο Βενιζέλος του 1915 ή του 1919. Για πρώτη φορά φαίνεται να τον διακρίνει κάποια απαισιοδοξία και παραίτηση. Έχει απορρίψει τη Μεγάλη Ιδέα και πιστεύει πλέον ότι τα όρια του Ελληνισμού βρίσκονται στον Έβρο. Η έλλειψη ενδιαφέροντος του Βενιζέλου για την Ανατολική Θράκη μας φαίνεται σήμερα αδικαιολόγητη, όπως και η σύνταξή του με το κλίμα της απογοήτευσης και της παραίτησης. Οπωσδήποτε, η αντίληψη του Βενιζέλου για το Ανατολικό Ζήτημα δεν απέδιδε μεγάλη σημασία στη Θράκη, αφού η πραγμάτωση της Μεγάλης Ιδέας ήταν γι’ αυτόν αδύνατη χωρίς ελληνική παρουσία στην ασιατική πλευρά του Αιγαίου. H απόφαση για την εγκατάλειψη της Ανατολικής Θράκης χωρίς αντίσταση, ο πανικός και η αδυναμία συνεννόησης δεν μπορούν να εξηγηθούν μόνο από την κόπωση και το βάρος της ήττας που πίεζε τους Έλληνες τις μέρες εκείνες. Η ελληνική νευρικότητα και απογοήτευση μπορούν ίσως να ανιχνευθούν σε ό,τι οι αλλεπάλληλες καταστροφές και συμφορές έχουν συσσωρεύσει στο συλλογικό ελληνικό υποσυνείδητο. Εκείνο που πρέπει να παρατηρήσουμε αφορά τη νοοτροπία της εξάρτησης που χαρακτηρίζει τη χώρα μετά τη δημιουργία του νέου ελληνικού κράτους. Δηλαδή, την τυφλή πίστη στην παντοδυναμία και τη στήριξη των υποτιθέμενων ξένων συμμάχων μας. Κατά τις δραματικές μέρες πριν από τον Αύγουστο του 1922, κυριαρχούσε η εντύπωση ότι οι Άγγλοι δεν θα επέτρεπαν νίκη των Τούρκων. Μετά την καταστροφή, όλοι, με λίγους διαφωνούντες, που οι διαφωνίες τους πνίγηκαν μέσα στη γενική επιθυμία υποταγής στις συμμαχικές υποδείξεις, ήταν τυφλά πρόθυμοι να πράξουν ό,τι θα επέβαλε το συμμαχικό διευθυντήριο. Ο ίδιος ο Βενιζέλος υποδείκνυε τη συμμόρφωση σε ό,τι επιθυμούσαν οι Άγγλοι. Ζούσε ακόμη στο κλίμα των καλών ημερών. Οι Σύμμαχοι, όμως, δεν νοιάζονταν για τίποτε άλλο από τα συμφέροντά τους και αυτά δεν ήταν τότε ίδια με τα συμφέροντα της Ελλάδας. Χαρακτηριστικά αναφέρω ότι οι Πλαστήρας – Γονατάς ζήτησαν από τον Άγγλο Πρέσβη στην Αθήνα να υποδείξει ο ίδιος τη σύνθεση της Κυβέρνησής τους. Ακόμη και ο Ελ. Βενιζέλος πρόσεχε να είναι πάντα αρεστός στη Μεγάλη Βρετανία. Είναι αντιπροσωπευτικός ο τρόπος με τον οποίο αρχίζει την επιστολή του προς τον Στρατηγό Νίδερ, Διοικητή της Στρατιάς Θράκης την 2.11.1922, αμέσως μετά την εγκατάλειψη της Ανατολικής Θράκης. Γράφει ο Βενιζέλος: «Φίλτατε στρατηγέ, επιθυμώ να σας συγχαρώ διά την επιτυχίαν μεθ’ης εξετελέσατε την θλιβεράν εντολήν της εκκενώσεως της Αν.Θράκης. θέλω να σας είπω πόσην αληθή υπερηφάνειαν ησθάνθην, όταν εις το υπουργείον των Εξωτερικών εν Αγγλία μου ανεκοίνωσαν σχετικόν τηλεγράφημα του στρατηγου Χάριγκτον, εκφράζοντος την εκτίμησίν του διά τον τρόπον καθ΄ όν έγινε η εκκένωσις….» Μας είναι, πράγματι, οδυνηρό το να παρακολουθούμε τον ιδιοφυή πολιτικό, που πριν δύο χρόνια πρωταγωνιστούσε στη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και στην εκδίωξη των Τούρκων από την Ευρώπη, να αισθάνεται τώρα υπερήφανος με τον αμφίβολο έπαινο ενός ασήμαντου στρατηγού, που δεν έτρεφε καμία εκτίμηση για τους Έλληνες. Και τί έπαινο! Έπαινο γιατί οι Έλληνες οργάνωσαν αποτελεσματικά την ταφική πομπή του Ελληνισμού της Θράκης. Δυστυχώς στην πολιτική που ασκήθηκε από μέρους των Ελλήνων κυριάρχησε η φροντίδα να εξυπηρετηθεί πρώτα η Μεγάλη Βρετανία, ώστε ανεπαισθήτως παραμερίστηκαν τα ελληνικά συμφέροντα. Τα επακόλουθα Η εξαγορά της Τουρκίας με την εκχώρηση της Ανατολικής Θράκης δημιούργησε δυσμενή κατάσταση για τη χώρα μας, η οποία έχασε τη θέση του στρατηγικού εταίρου της Μεγάλης Βρετανίας. Έκτοτε η Τουρκία παραμένει στο στρατόπεδο στο οποίο ανήκει και η Ελλάδα και όπου πάντα η Τουρκία βαρύνει περισσότερο από μας. Εκτός από τη διατήρηση της Ανατολικής Θράκης, κύριος σκοπός της διπλωματίας μας το 1922 θα έπρεπε να είναι και η ματαίωση της προσέγγισης Μεγάλης Βρετανίας – Τουρκίας. Η παραμονή μας στην Ανατολική Θράκη εξυπηρετούσε αμφότερους τους στόχους. Με την εγκατάλειψη της Ανατολικής Θράκης από τους Έλληνες οι Τούρκοι επιστρέφουν στην Ευρώπη και θέτουν μια υποθήκη που σήμερα ονομάζεται: «Ευρωπαϊκός προσανατολισμός της Τουρκίας». Χωρίς την παρουσία της στην Ανατολική Θράκη και την Κωνσταντινούπολη, η Τουρκία γίνεται αυτό που πραγματικά είναι, δηλαδή μία χώρα της Ασίας με σαφή ασιατική ταυτότητα. Η μικρασιατική ήττα της Ελλάδας και το ιστορικά πρωτοφανές γεγονός της συγκέντρωσης όλων των Ελλήνων στην ευρωπαϊκή τους κοιτίδα δημιουργούν συνθήκες που τροφοδοτούν μια κρίση ταυτότητας και στις δύο χώρες. Στην Τουρκία, με το να παραμένει μετέωρη σαν τις κρεμαστές γέφυρες του Βοσπόρου ανάμεσα στην Ευρώπη και στην Ασία και ανάμεσα σε ένα ψευδεπίγραφο δυτικό προσανατολισμό και σε μια ασιατική ταυτότητα. Στην Ελλάδα με το να προσπαθεί να ενταχθεί στο δυτικό ευρωπαϊκό σύστημα, αφού έχει χάσει την οικουμενική της διάσταση και τον μείζονα Ελληνισμό της καθ’ ημάς Ανατολής. Η ελληνική γεωπολιτική σκέψη δεν έχει ακόμη κατορθώσει να εκτιμήσει σωστά το μέγεθος και τη σημασία των γεγονότων. Και αυτό είναι αναγκαίο, γιατί ίσως δεν απέχουμε πολύ από την εποχή κατά την οποία η Τουρκία θα αναδειχθεί και πάλι ως ένα πανευρωπαϊκό πρόβλημα. Ίσως τότε η Μικρασιατική Καταστροφή αποκτήσει τις διαστάσεις μιας ήττας ολόκληρης της Ευρώπης, αλλά και ίσως η εγκατάλειψη της Ανατολικής Θράκης από τους Έλληνες θα αναγνωρισθεί ως ένα ασύγγνωστο σφάλμα. Παραθέτουμε, τέλος, τη μαρτυρία του Αλέξανδρου Μαζαράκη-Αινιάνος, από το βιβλίο του “Απομνημονεύματα”, που εκδόθηκε στην Αθήνα το 1948. Ο στρατηγός Μαζαράκης, ένας από τους πρωταγωνιστές της απελευθέρωσης της Θράκης το 1920, ήταν επί κεφαλής της ελληνικής αντιπροσωπίας στη Διάσκεψη Ανακωχής των Μουδανιών τον Σεπτέμβριο του 1922. «… Τον Σεπτέμβριον του 1922 εκλήθην εις το Υπουργείον των Εξωτερικών, όπου μου ανέθεσαν να αντιπροσωπεύσω την Ελλάδα εις την μέλλουσαν να συνέλθη την 20 Σεπτεμβρίου εις Μουδανιά διάσκεψιν στρατιωτικών αντιπροσώπων της Ελλάδος, της Τουρκίας, της Γαλλίας, της Αγγλίας και Ιταλίας, προς σύναψιν ανακωχής. … »Σημειωτέον ότι και εγώ και η κυβέρνησις ενομίζαμε ότι επρόκειτο μόνον περί ανακωχής, περί των γραμμών δηλαδή όπισθεν των οποίων θα έμενεν ο ελληνικός και ο τουρκικός στρατός μέχρι της συνθήκης της ειρήνης, ως άλλως εξήγετο και από την διακοίνωσιν των δυνάμεων. »Της επιτροπής μετείχον εκ μέρους της Αγγλίας ο στρατηγός Χάριγκτον, της Γαλλίας ο στρατηγός Σαρπύ, της Ιταλίας ο στρατηγός Μομπέλλι, της Τουρκίας (τον οποίον διόλου δεν συνήντησα) ο στρατηγός Ισμέτ Πασσάς. Ούτοι δεν ανέμενον την άφιξίν μας αλλά συνεδριάσαντες την 20–21 είχον ήδη παρασκευάσει το κείμενον της ανακωχής το οποίον και μας παρουσίασαν προς αποδοχήν την 22αν. Εις την πρώτην συνεδρίασιν της 22ας Σεπτεμβρίου, γενομένην επί αγγλικού θωρηκτού, μας επέδειξαν κείμενον έτοιμον της συνθήκης της ανακωχής εις το οποίον είχον μείνει σύμφωνοι οι Τούρκοι και οι τέως σύμμαχοί μας, χωρίς καν να μας ερωτήσουν. Δια τούτο ωρίζετο η άμεσος εκκένωσις της Θράκης υπό του ελληνικού στρατού μέχρι τον Έβρον και ότι επρόκειτο μόνον να συζητηθούν αι λεπτομέρειαι της εκτελέσεως. Εδήλωσα αμέσως ότι το κείμενον τούτο προδικάζει την συνθήκην της ειρήνης, ότι εγώ ήλθον δια να συζητήσω περί ανακωχής και όχι δια να ακούσω την άμεσον κατάληψιν της Θράκης υπό των Τούρκων και ότι υπό τοιούτους όρους θεωρώ τούτο απαράδεκτον και ούτε οδηγίας τοιαύτας έχω, ούτε καν θέλω να λάβω γνώσιν. Κατά την διεξαχθείσαν συζήτησιν ο Γάλλος αντιπρόσωπος στρατηγός Σαρπύ εζήτει με νευρικότητα και εκβιαστικώς να μας πιέση εις άμεσον αποδοχήν των πάντων, επισείων τους κινδύνους της παρελκύσεως, αφού δήθεν οι σύμμαχοι ανέλαβον να πείσουν τον Κεμάλ να μη διαπεραιωθή εις Ευρώπην και μας καταδιώξη και παρεχώρησαν εις αυτόν την Θράκην, η οποία παραχώρησις είναι οριστική. … »Υπό τας συνθήκας ταύτας μετέβην εις την επί του αντιτορπιλλικού σύσκεψιν όπου ευθύς αμέσως εδήλωσα ότι μη γενομένης δεκτής ουδεμιάς ημετέρας προτάσεως δεν δύναμαι να υπογράψω. … »Αλλά θα ήτο η ιδία η στάσις της Αγγλίας εάν έβλεπε μετ’ ολίγας ημέρας, μετά ένα μήνα, σημαντικήν εις τη Θράκην ελληνικήν δύναμιν με την στερράν απόφασιν να κρατήση και να αμυνθή αυτής; Θα ήτο διατεθειμένη τότε να συμμετάσχη με τας δύο άλλας δυνάμεις εις εκβιαστικά εναντίον της Ελλάδος μέτρα; Και επί πλέον, εάν αφιέμεθα μόνοι απέναντι των Τούρκων, θα ηδύναντο αυτοί, ενόσω με τον στόλον μας είμεθα κύριοι της Προποντίδος, να διαπεραιώσουν σημαντικάς δυνάμεις εξ Ασίας εις Θράκην; Βεβαίως όχι. Υπάρχει λοιπόν βάσιμος ελπίς ότι εάν παρετείναμεν την εκκρεμότητα, μη δεχόμενοι την εκκένωσιν της Θράκης και εν τω μεταξύ συντόνως ενισχύαμεν και ωργανούμεν τας εκεί στρατιωτικάς δυνάμεις μας, η μεν Ευρώπη δεν θα ήτο ηνωμένη δια να επέμβη, οι δε Τούρκοι δεν θα είχον εις χείρας των κανέν όπλον δια να εκβιάσουν και ημάς και την Ευρώπην. »Προκειμένου, επαναλαμβάνω, δια τόσον μεγάλον έπαθλον όπως η Θράκη, ήξιζε τον κόπον να μεταχειρισθή η Ελλάς όλα τα μέσα δια να την κρατήση, φθάνουσα μέχρι του τελευταίου σημείου, όπου θα έβλεπε πλέον ότι η αντίστασίς της ήτο άσκοπος και εγέννα δεινοτέρους κινδύνους. »Νομίζω λοιπόν ότι και ο Βενιζέλος εν Παρισίοις και η επανάστασις εν Αθήναις έσπευσαν πολύ, χάσαντες απ’ αρχής κάθε ελπίδα, να αποδεχθούν την εκκένωσιν της Ανατολικής Θράκης….». image.png Παράρτημα Χρονολογικός πίνακας γεγονότων. Οι ημερομηνίες είναι στο παλιό Γρηγοριανό ημερολόγιο, το οποίο ίσχυε τότε στην Ελλάδα. Το νέο Ιουλιανό ημερολόγιο, το οποίο ίσχυε τότε στην Ευρώπη προκύπτει με την πρόσθεση 13 ημερών. Το Ιουλιανό ημερολόγιο εφαρμόσθηκε στην Ελλάδα το 1923. 13.08.1922 Τουρκική επίθεση στο Αφιόν Καραχισάρ 14.08.1922 Διάσπαση του ελληνικού μετώπου στο Αφιόν Καραχισάρ 21.08.1922 Διάταγμα αποστράτευσης των προ του 1918 κλάσεων του Ελληνικού Στρατού 27.08.1922 Είσοδος των Τούρκων στη Σμύρνη 29.08.1922 Οι Άγγλοι αρχίζουν να οχυρώνουν το Τσανάκ Καλέ και να συγκεντρώνουν δυνάμεις 31.08.1922 Ο Κεμάλ στη Σμύρνη. Δήλωσή του ότι μόνο η παραχώρηση της Ανατολικής Θράκης στην Τουρκία θα απέτρεπε τη σύγκρουσή του με τους Συμμάχους 02.09.1922 Το αγγλικό υπουργικό συμβούλιο αποφασίζει να αντιμετωπίσει ένοπλα απόπειρα παραβίασης της ουδέτερης ζώνης στο Τσανάκ Καλέ από τους Τούρκους 02.09.1922 Έκκληση των Άγγλων προς τις αποικίες για στρατιωτική ενίσχυση κατά της Τουρκίας 03.09.1922 Άρνηση των αποικιών, εκτός της Νέας Ζηλανδίας, για αποστολή στρατευμάτων στα Δαρδανέλλια. 03.09.1922 Ανακοίνωση της αγγλικής κυβέρνησης ότι θα αντιμετωπισθεί με πόλεμο η παραβίαση της ουδέτερης ζώνης από την Τουρκία 03.09.1922 Άφιξη του Πλαστήρα στη Χίο. Αμέσως αρχίζει την προετοιμασία κινήματος 04.09.1922 Αποχώρηση των γαλλικών και ιταλικών στρατευμάτων από το Τσανάκ Καλέ 05.09.1922 Τουρκικά στρατεύματα εισέρχονται στην ουδέτερη ζώνη στην περιοχή του Τσανάκ Καλέ. Αμφότεροι Τούρκοι και Άγγλοι δεν ανοίγουν πυρ 06.09.1922 Οι τελευταίοι Έλληνες στρατιώτες αποχωρούν από τη Μικρά Ασία 06.09.1922 Άφιξη του Λόρδου Κώρζον στο Παρίσι. Αγγλογαλλική ρήξη 07.09.1922 Αποχώρηση των γαλλικών και ιταλικών στρατευμάτων από το Τσανάκ Καλέ 09.09.1922 Συμφωνία των Συμμάχων στο Παρίσι για εκχώρηση της Ανατολικής Θράκης στην Τουρκία (συζητήσεις Πουανκαρέ και Λόρδου Κώρζον) 10.09.1922 Οι τρεις δυνάμεις ζητούν με κοινή ανακοίνωσή τους προς την Τουρκία τη συμμετοχή της σε Διάσκεψη Ειρήνης με αντάλλαγμα την απόδοση της Ανατολικής Θράκης στην Τουρκία 11.09.1922 Έκρηξη επαναστατικού κινήματος Πλαστήρα-Γονατά στη Χίο και στη Μυτιλήνη. Στόχος του η ανατροπή του Κωνσταντίνου και η σωτηρία της Ανατολικής Θράκης. Το σύνθημα είναι «Ελλάς-Σωτηρία» 12.09.1922 Επιβίβαση σε πλοία των επαναστατικών στρατευμάτων της Χίου και της Μυτιλήνης με προορισμό την Αττική 12.09.1922 Η Κυβέρνηση Τριανταφυλλάκου αποδέχεται την παράδοση της Ανατολικής Θράκης στην Τουρκία 14.09.1922 Ο Βενιζέλος αναλαμβάνει την εκπροσώπηση του επαναστατικού καθεστώτος στο εξωτερικό 15.09.1922 Είσοδος των επαναστατικών στρατευμάτων στην Αθήνα 15.09.1922 Ο Κωνσταντίνος παραιτείται 16.09.1922 Τελεσίγραφο των Άγγλων προς τους Τούρκους στο Τσανάκ Καλέ. Το τελεσίγραφο δεν επιδίδεται στους Τούρκους από τον στρατηγό Χάριγκτον 17.09.1922 Ο Βασιλιάς Κωνσταντίνος φεύγει από την Ελλάδα 18.09.1922 Συμφωνείται μεταξύ Συμμάχων και Τούρκων Διάσκεψη Ανακωχής που θα διεξαχθεί στα Μουδανιά 19.09.1922 Θυελλώδης συζήτηση Βενιζέλου-Λόρδου Κώρζον στο Παρίσι 20.09.1922 Αρχίζει η Διάσκεψη των Μουδανιών 20.09.1922 Τηλεγράφημα του Βενιζέλου προς την Επανάσταση για την αποχώρηση από την Ανατολική Θράκη 21.09.1922 Ο Πλαστήρας στη Θράκη. Αποτυγχάνει να συναντηθεί με τον Κεμάλ 21.09.1922 Άφιξη της ελληνικής αντιπροσωπίας στα Μουδανιά 22.09.1922 Ο Βενιζέλος δηλώνει στον Λόρδο Κώρζον ότι η Ελλάδα θα αποχωρήσει από την Ανατολική Θράκη 23.09.1922 Αποχώρηση του Πλαστήρα από τα Μουδανιά 24.09.1922 Η Ελληνική Κυβέρνηση αποδέχεται την παράδοση της Ανατολικής Θράκης στην Τουρκία 25.09.1922 Η Ελληνική Κυβέρνηση εξουσιοδοτεί τον Έλληνα Αρμοστή στην Κωνσταντινούπολη να υπογράψει τη Συνθήκη Ανακωχής των Μουδανιών 28.09.1922 Υπογραφή της Συνθήκης των Μουδανιών. Αποχώρηση Έλληνα αντιπρόσωπου 30.09.1922 Ο Στρατηγός Νίδερ εκδίδει διαταγές για την αποχώρηση των Ελλήνων από την Ανατολή Θράκη 30.09.1922 Σύσκεψη του υπουργικού συμβουλίου στην Αθήνα και αποδοχή της εκχώρησης της Ανατολικής Θράκης στην Τουρκία 02.10.1922 Αρχίζει η εγκατάλειψη της Ανατολικής Θράκης από τους Έλληνες 06.10.1922 Παραίτηση της Κυβέρνησης Λόυδ Τζωρτζ 20.10.1922 Συμπλήρωση της εγκατάλειψης της Ανατολικής Θράκης από τους Έλληνες 11.11.1922 Αρχίζει η αποχώρηση των Ελλήνων από τη Θρακική Χερσόνησο 15.11.1922 Παράδοση της Ανατολικής Θράκης στους Τούρκους.

APPLE

Apple: Από το γκαράζ του 1976 σε έναν σύγχρονο παγκόσμιο κολοσσό 01.04.2026 04:30 Σωτηρία Δημητρίου Σχετικό άρθρο Μπιλ Γκέιτς: Η συγνώμη στο Ίδρυμα, η σχέση με τον Επστιν και οι Ρωσίδες wsj Συγνώμη Γκέιτς προς το Ίδρυμα για τις επαφές με τον Επστιν και τις Ρωσίδες Apple: Από το γκαράζ του 1976 σε έναν σύγχρονο παγκόσμιο κολοσσό Ο Στηβ Τζομπς παρουσιάζει το MacBook Air, στο Macworld Expo στο Σαν Φρανσίσκο, το 2008. Η ίδρυση της Apple και ο «ιστορικός συμβιβασμός» με τη Microsoft Άκουσε το άρθρο Η φωνή είναι προϊόν ΑΙ Την 1η Απριλίου 1976 ιδρύθηκε η Apple, η εταιρεία-κολοσσός που σήμερα μετρά εκατομμύρια πωλήσεις και έχει εντάξει τις συσκευές της στην καθημερινότητα ανθρώπων κάθε ηλικίας. Από μαθητές μέχρι ανθρώπους τρίτης ηλικίας, iPhone και Mac βρίσκονται πλέον παντού, ιδιαίτερα στην εποχή των social media, που η ευκολία στη χρήση παίζει καθοριστικό ρόλο. «Η Apple είναι η εταιρεία που άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουμε τους υπολογιστές», έγραφε ο Σπύρος Φράγκος στο «BHMA» της 10ης Αυγούστου 1997, περιγράφοντας πώς, χάρη στο λειτουργικό της σύστημα Macintosh, «ο χειρισμός ενός υπολογιστή έγινε πολύ φιλικός», με το ποντίκι και τα εικονίδια να μετατρέπουν μια δύσκολη διαδικασία σε κάτι προσιτό για όλους: «Στην Apple οφείλεται κατά ένα μεγάλο ποσοστό η εξάπλωση των υπολογιστών σε σπίτια και σχολεία, αφού το σύστημά της είναι τόσο απλό που και ένας μικρός μαθητής ή μια απλή νοικοκυρά μπορεί να το καταλάβει μέσα σε λίγα λεπτά. Newsletter Κάθε Κυριακή γράφουμε Ιστορία για το inbox σου ΕΓΓΡΑΦΗ cityhubIcon Από το γκαράζ στην επανάσταση των υπολογιστών »Η Apple ιδρύθηκε την Πρωταπριλιά του 1976 από δυο φιλαράκια, τον Στίβεν Τζομπς και τον Στίβεν Βόζνιακ. Ο Τζομπς πούλησε μάλιστα το φορτηγάκι του για να στήσει μαζί με τον φίλο του την καινούργια επιχείρηση στο γκαράζ του σπιτιού των γονέων του, στο Κιουπερτίνο της Καλιφόρνιας […] Ο Στηβ Τζομπς σε παρουσίαση το 2010, μπροστά σε φωτογραφία από τα πρώτα χρόνια της Apple με τον ίδιο και τον συνιδρυτή της εταιρείας, Στιβ Βόζνιακ. »Στόχος των δύο Στίβεν ήταν να εξοικειώσουν με τους υπολογιστές ανθρώπους που ποτέ δεν θα σκέφτονταν να ασχοληθούν με αυτούς. Και τα κατάφεραν. Μέσα σε δέκα χρόνια οι υπολογιστές Macintosh έγιναν συνώνυμοι με τη λειτουργικότητα και ανάγκασαν τους γίγαντες του χώρου των υπολογιστών να ακολουθήσουν το παράδειγμά τους». Ο Στηβ Τζομπς το 1984 με τον Macintosh, τον πρώτο επιτυχημένο προσωπικό υπολογιστή μαζικής αγοράς Μέσα σε λίγα χρόνια, οι υπολογιστές της εταιρείας έγιναν σημείο αναφοράς. Αλλά η επιτυχία δεν κράτησε για πάντα. Στα μέσα της δεκαετίας του ’90, η Apple είχε αρχίσει να χάνει έδαφος. Όπως σημειωνόταν ήδη στο δημοσίευμα του 1997: «Το στρατηγικό λάθος της εταιρείας να μην εκχωρήσει τα δικαιώματα του λειτουργικού της συστήματος σε άλλους μεγάλους κατασκευαστές, της στέρησε τη δυνατότητα να κυριαρχήσει σε ολόκληρο τον κόσμο». Την ίδια ώρα, η Microsoft του Μπιλ Γκέιτς ακολουθούσε το αντίθετο μοντέλο και επικρατούσε σε βάρος της Apple. Όπως έγραφε ο Σπύρος Φράγκος στο «ΒΗΜΑ»: «Οι συσσωρευμένες ζημιές της εταιρείας έχουν ξεπεράσει το 1,5 δισ. δολάρια τα τελευταία χρόνια, ενώ το μερίδιό της στην αγορά διαρκώς συρρικνώνεται. Μέσα στο πρώτο τετράμηνο του 1997 η Apple κατέκτησε μόνο το 2,9% της αμερικανικής αγοράς, ενώ πριν από ένα χρόνο είχε το 10,2%. Αλλά και στην Ευρώπη το μερίδιό της μειώνεται εξαιτίας της κυριαρχίας των Windows και της μείωσης του αριθμού των νέων προγραμμάτων που προσφέρονται σε έκδοση για υπολογιστές Macintosh». Ο «ψυχρός πόλεμος» Η Apple και η Microsoft δεν ήταν απλώς ανταγωνιστές. Ήταν δύο διαφορετικές φιλοσοφίες. Το ίδιο δημοσίευμα περιγράφει «δύο εντελώς αντίθετους κόσμους» με «φανατικούς οπαδούς», σε έναν ιδιότυπο «ψυχρό πόλεμο» της πληροφορικής. Κανείς δεν ανέμενε την ανατροπή που θα ακολουθούσε. Στις 6 Αυγούστου 1997, ο Στιβ Τζομπς ανέβηκε στη σκηνή του MacWorld Expo και ανακοίνωσε μια συμφωνία που «ξάφνιασε τους πάντες». «Ντυμένος όπως πάντα απλά και με το κάπως απόμακρο ύφος που ανέκαθεν τον χαρακτήριζε, ο συνιδρυτής της Apple ανακοίνωσε σε περίπου 2.000 ανθρώπους, που είχαν πάει στη Βοστώνη για να τον ακούσουν, τη συμφωνία που μόλις πριν από λίγο είχε κλείσει με τον κ. Γκέιτς. “Πρέπει να εγκαταλείψουμε την ιδέα ότι για να κερδίζει η Apple πρέπει να χάνει η Microsoft”, είπε στον κόσμο που τα είχε χάσει και, μόλις κατάλαβε τι συμβαίνει, άρχισε να του σφυρίζει. Και όταν μέσα από μια γιγαντοοθόνη εμφανίστηκε ο ίδιος ο κ. Γκέιτς, οι αποδοκιμασίες έγιναν εντονότερες». «ΤΟ ΒΗΜΑ», 10.8.1997, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» | «ΤΑ ΝΕΑ» Για τον κόσμο της τεχνολογίας η κίνηση αυτή ήταν «κάτι ανάλογο με τον τερματισμό του Ψυχρού Πολέμου ή την κατάρρευση του Τείχους του Βερολίνου». Η επένδυση της Microsoft και η «συμφιλίωση» Η Microsoft είχε επενδύσει 150 εκατομμύρια δολάρια στην Apple, ενώ οι δύο πλευρές συμφώνησαν να βάλουν τέλος στις διαμάχες τους: «Η τονωτική ένεση των 150 εκατ. δολαρίων από τη Microsoft στην Apple ήταν περισσότερο μια συμβολική κίνηση του Μπιλ Γκέιτς παρά μια ουσιαστική ενέργεια για τη σωτηρία της εταιρείας […] Πρώτη φορά στην ιστορία της πληροφορικής δύο εντελώς αντίθετοι κόσμοι ήρθαν κοντά. »Από την έδρα της Microsoft, στο Ρέντμοντ της Πολιτείας της Ουάσιγκτον, ο πλουσιότερος άνθρωπος του πλανήτη μας (σύμφωνα με το περιοδικό «Forbes») εξέφρασε τον θαυμασμό του για όσα έχει προσφέρει η Apple στην πληροφορική και δήλωσε ότι ανυπομονεί να τη βοηθήσει να ξεπεράσει τα προβλήματά της. »Οι συγκεντρωμένοι δεν πίστευαν στα αφτιά τους. Για τους πιστούς της Apple η είδηση της συνεργασίας ισοδυναμεί με παράδοση στον κατακτητή και με το τέλος της μοναδικότητας που προσφέρει το λειτουργικό σύστημα της εταιρείας. Έχουν όμως έτσι τα πράγματα;» Ο συμβιβασμός Η συμφωνία είχε ξεκάθαρους κερδισμένους και από τις δύο πλευρές: «Η συμφωνία προβλέπει την αγορά από τη Microsoft ενός πακέτου μετοχών της Apple αξίας 150 εκατ. δολαρίων, που ισοδυναμεί με το 7% της αξίας της. Με τις μετοχές αυτές ο κ. Γκέιτς δεν αποκτά δικαίωμα ψήφου, ενώ έχει δεσμευτεί να μην τις πουλήσει μέσα στα επόμενα τρία χρόνια. »Η Microsoft θα συνεχίσει να προσφέρει δημοφιλή προγράμματά της, όπως το Office, και σε έκδοση για υπολογιστές Macintosh (τουλάχιστον για πέντε χρόνια), ενώ η Apple θα εφοδιάζει από εδώ και πέρα όλα τα νέα της μηχανήματα με τον Internet Explorer (το απαραίτητο λογισμικό για την περιήγηση στο Διαδίκτυο) της Microsoft. Θα διευρυνθεί δηλαδή η ήδη υπάρχουσα συνεργασία των εταιρειών σε επίπεδο προγραμμάτων, αφού η Microsoft είναι εδώ και χρόνια ένας από τους κυριότερους προμηθευτές της Apple. »Οι δύο πλευρές συμφωνησαν επίσης να τερματίσουν τη μακρόχρονη διαμάχη τους για τα δικαιώματα ευρεσιτεχνίας των Windows και να αναπτύξουν από κοινού μια δική τους εκδοχή της Java, δηλαδή της νέας “γλώσσας” που θα χρησιμοποιεί η καινούργια γενιά των υπολογιστών που προορί ζεται μόνο για την εξερεύνηση του Διαδικτύου […] »Κερδισμένη είναι σίγουρα η Apple, στην οποία θα εισρεύσει ζεστό χρήμα σε μια περίοδο που το έχει μεγάλη ανάγκη». Η εταιρεία είχε την ευκαιρία να δηλώσει ξανά παρούσα στην αγορά, έχοντας εξασφαλίσει την υποστήριξη του κυρίαρχου στην παγκόσμια αγορά. Ενώ παράλληλα, κατακτούσε ξανά την αξιοπιστία της στα μάτια των νέων αγοραστών. Το όφελος του Μπιλ Γκέιτς Για τη Microsoft, του Μπιλ Γκέιτς, η κίνηση είχε πολιτική και επιχειρηματική αξία: «Έχοντας κατακτήσει το 80% της αμερικανικής αγοράς, έχει αρχίσει να αντιμετωπίζει προβλήματα με τις ομοσπονδιακές αρχές που δεν βλέπουν με καλό μάτι τις μονοπωλιακές τάσεις του. Με τη συμφωνία αυτή εξασφαλίζει την έξωθεν καλή μαρτυρία, γιατί ποιος θα μπορέσει να τον κατηγορήσει ότι καταβροχθίζει τους αντιπάλους του, όταν ο ίδιος ενισχύει έναν από τους βασικούς ανταγωνιστές του;» Παράλληλα, διασφαλιζόταν η παρουσία βασικών προϊόντων της Microsoft στους υπολογιστές της Apple και άνοιγε ο δρόμος για ευρύτερες συνεργασίες. Η αρχή μιας επιστροφής που κανείς δεν προέβλεπε Το 1997, τίποτα δεν ήταν βέβαιο και τα ερωτήματα για τις συνέπειες της συμφωνίας ήταν ανοιχτά: «Μπορεί να μην προχωρήσει παραπέρα ή μπορεί να οδηγήσει και σε εξαγορά της Apple από τον κ. Γκέιτς. Ο,τι και να συμβεί, όμως, το σίγουρο είναι ότι μετά τις 6 Αυγούστου ο κόσμος των υπολογιστών δεν είναι πια ο ίδιος. Τα τείχη έπεσαν και ο ιστορικός συμβιβασμός έγινε πραγματικότητα». Σχεδόν τρεις δεκαετίες μετά, είναι σαφές ότι η συμφωνία εκείνη δεν σήμανε το τέλος της Apple, αλλά την αρχή της επιστροφής της. Σήμερα, η Apple και η Microsoft συγκαταλέγονται στις μεγαλύτερες εταιρείες τεχνολογίας στον κόσμο, με αποτιμήσεις που αγγίζουν ή και ξεπερνούν τα 4 τρισεκατομμύρια δολάρια. Δεν αποτελούν πλέον αντίπαλα στρατόπεδα, αλλά δύο υπερδυνάμεις που σε κάποια πεδία ανταγωνίζονται και σε άλλα συνυπάρχουν.

MICROSOFT

Από τρεις εργαζόμενους σε αυτοκρατορία: Η ιστορία της Microsoft 04.04.2026 08:00 Σωτηρία Δημητρίου Σχετικό άρθρο Apple: Από το γκαράζ του 1976 σε έναν σύγχρονο παγκόσμιο κολοσσό Apple: Από το γκαράζ του 1976 σε έναν σύγχρονο παγκόσμιο κολοσσό Από τρεις εργαζόμενους σε αυτοκρατορία: Η ιστορία της Microsoft Τα πρώτα βήματα, η εκτόξευση και η παγκόσμια κυριαρχία Άκουσε το άρθρο Η φωνή είναι προϊόν ΑΙ Στις 4 Απριλίου 1975, οι νεαροί τότε προγραμματιστές Μπιλ Γκέιτς και Πόλ Άλεν ιδρύουν τη Microsoft, μια μικρή εταιρεία με φιλόδοξο στόχο την ανάπτυξη λογισμικού για τους πρώτους προσωπικούς υπολογιστές. Περισσότερα από πενήντα χρόνια αργότερα, η Microsoft έχει εξελιχθεί σε μία από τις ισχυρότερες εταιρείες τεχνολογίας στον κόσμο, επηρεάζοντας καθοριστικά τον τρόπο με τον οποίο εργαζόμαστε, επικοινωνούμε και χρησιμοποιούμε την τεχνολογία. Σήμερα, η εταιρεία εξακολουθεί να πρωταγωνιστεί στις τεχνολογικές εξελίξεις, επενδύοντας στην τεχνητή νοημοσύνη, κυρίως μέσω της συνεργασίας της με την OpenAI. Τα πρώτα βήματα μιας μικρής εταιρείας «ΤΟ ΒΗΜΑ» της 15ης Ιανουαρίου 2000 κατέγραφε ήδη τη «μυθιστορηματική» ιστορία της Microsoft μέσα από ένα συνοπτικό χρονολόγιο: Newsletter Κάθε Κυριακή γράφουμε Ιστορία για το inbox σου ΕΓΓΡΑΦΗ cityhubIcon «1975: Η δημιουργία της Microsoft είναι γεγονός. Κατά το πρώτο έτος της λειτουργίας της έχει έσοδα 16 χιλιάδων δολαρίων και… τρεις εργαζόμενους, από τους οποίους οι δύο είναι και τα ιδρυτικά στελέχη της: ο Μπιλ Γκέιτς και ο Πολ Άλεν. Ακόμη και με τρία άτομα, ωστόσο, η εταιρεία δημιουργεί τη “γλώσσα” Basic για τον υπολογιστή Altair». Ο Μπιλ Γκέιτς (δεξιά) και ο Πολ Άλεν κάθονται μπροστά από τα τερματικά Teletype Model 33 ASR, τα οποία χρησιμοποιούσαν για να γράφουν προγράμματα. Η δεκαετία του ’70 κλείνει με τα πρώτα σημάδια ανάπτυξης. Η εταιρεία αποκτά επίσημη μορφή και επεκτείνεται εκτός ΗΠΑ: «1977: Μόλις το 1977, ωστόσο, η Microsoft λαμβάνει και την επίσημη μορφή της, ως συνεταιρισμός ανάμεσα στους Γκέιτς και Άλεν. Η εταιρεία πωλεί τη γλώσσα Basic στην Apple. 1978: Οι πωλήσεις της εταιρείας ξεπερνούν για πρώτη χρονιά το 1 εκατ. δολάρια. 1979: Η Microsoft περνά τον Ατλαντικό. Επίσημος αντιπρόσωπός της στην Ευρώπη, η Vector International». Η επόμενη δεκαετία θα αποδειχθεί καθοριστική: «1980: Στο ανθρώπινο δυναμικό της εταιρείας προστίθεται ο σημερινός διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας κ. Στιβ Μπάλμερ» Οι Μπάλμερ και Γκέιτς σε συνέντευξη Τύπου το 2001. Ο Μπάλμερ πήρε τη σκυτάλη όταν ο Γκέιτς αποχώρησε από τη θέση του CEO. Η φωτογραφία του αιώνα Ένα χρόνο αργότερα, το 1981, οι δύο ιδρυτές απαθανατίζονται σε μια εικόνα που σήμερα μοιάζει σχεδόν ιστορικό ντοκουμέντο. «ΤΟ ΒΗΜΑ» της 2ας Ιανουαρίου 2000, δημοσιεύει την φωτογραφία, μεταξύ άλλων, σε αφιέρωμα με τον τίτλο «Οι φωτογραφίες του 20ου αιώνα»: «ΤΟ ΒΗΜΑ», 2.1.2000, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» | «ΤΑ ΝΕΑ» «Το 1981, στην Ουάσιγκτον, οι νεαροί τότε ιδρυτές της εταιρείας Microsoft, Μπιλ Γκέιτς (αριστερά στη φωτογραφία) και Πολ Άλεν (δεξιά), φωτογραφίζονται στα τότε μικρά γραφεία της επιχείρησής τους στο Μπελβί της Ουάσιγκτον. Πίσω τους διακρίνονται μεγάλοι προσωπικοί υπολογιστές σε μέγεθος ψυγείου και ράφια με μπομπίνες μαγνητοταινιών. »Ο κ. Γκέιτς, φοιτητής ακόμη στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, δημιούργησε μαζί με τον κ. Αλεν τη Microsoft, η οποία επρόκειτο να γίνει η μεγαλύτερη σε αξία εταιρεία στον κόσμο. Το 1981 η Microsoft διέθετε 85 άτομα προσωπικό». Η καθοριστική δεκαετία Δύο χρόνια μετά, η Microsoft περνά από τα πρώτα της προϊόντα σε εκείνο που θα καθορίσει την ταυτότητά της: «1983: Η Microsoft ανακοινώνει τη δημιουργία του προϊόντος με το οποίο έκτοτε ταυτίστηκε το όνομά της, τα Microsoft Windows, τα οποία αποτελούν τη φιλική προς τον χρήστη επέκταση του λειτουργικού προγράμματος DOS. Θυγατρικές της εταιρείας ανοίγουν στη Γαλλία, τη Γερμανία και τη Βρετανία». Αυτή είναι μια δεκαετία κυριαρχίας για την εταιρεία. Εισάγεται στο χρηματιστήριο, ξεπερνά ανταγωνιστές και εκτοξεύει τα έσοδά της: «1985: Η πρώτη δεκαετία της εταιρείας εορτάζεται με πωλήσεις ύψους 140 εκατ. δολαρίων. Τα προϊόντα της περιλαμβάνουν ήδη λειτουργικά συστήματα, γλώσσες υπολογιστών, εφαρμογές για επιχειρήσεις, hardware, αλλά και βιβλία που καθοδηγούν στον υπέροχο νέο κόσμο… Τα Windows 1.0 κυκλοφόρησαν στις 20 Νοεμβρίου 1985, ως η πρώτη έκδοση της σειράς Windows. 1986: Η Microsoft εισάγεται στο χρηματιστήριο. Κατά την πρώτη δημόσια προσφορά της, η εταιρεία συγκέντρωσε 61 εκατ. δολάρια. 1988: Η Microsoft ξεπερνά τη Lotus και γίνεται η μεγαλύτερη εταιρεία πώλησης λειτουργικών προγραμμάτων και εφαρμογών στον κόσμο. 1990: Την ίδια ώρα που τα έσοδα της εταιρείας ξεπερνούν για πρώτη φορά το 1 δισ. δολάρια, ο κ. Γκέιτς περιγράφει το όραμά του για το μέλλον στην έκθεση COMDEX». Ο «κύριος Software» και το όραμα Ο «ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ» της 16ης Οκτωβρίου 1991, αναφερόταν στον Μπιλ Γκέιτς ως «Ο κύριος Software που έχει κάνει τους γίγαντες των κομπιούτερ – την ΙΒΜ και την Apple – να φοβούνται την κάθε του κίνηση. »Ο Γουίλιαμ Γκέιτς ο 3ος είναι ο Κύριος Software σε ηλικία 38 χρόνων. Τελευταία του εφεύρεση, τα PC “πολυμέσων” (multimedia), που τα κάνουν όλα – ή σχεδόν όλα […] »Η Microsoft ειδικεύεται σε κάτι που δεν μπορούν να παράγουν οι ανταγωνιστές της: στο software. Με πωλήσεις των οποίων η αξία ξεπερνά τα 4,5 δισ. δολάρια, ο Γκέιτς ελέγχει ασφυκτικά την αγορά και κάνει τους παλαιούς κυρίαρχους να μετέρχονται όλα τα μέσα για να τον εξοντώσουν». Το ίδιο δημοσίευμα καταγράφει και το όραμα που είχε διατυπώσει ήδη από το 1975: «Ο Γκέιτς το 1975 – μία εξαετία προτού ρίξει στην αγορά τον πρώτο PC η ΙΒΜ – έγραφε στις σημειώσεις του: “Μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα είδος κομπιούτερ, το οποίο να υπάρχει σε κάθε γραφείο και σε κάθε σπίτι”. »Σήμερα, και αφού ξόδεψε εκατομμύρια δολάρια στην έρευνα […] παράγει τους υπολογιστές “πολυμέσων” (multimedia) – ένα μικρό θαύμα της ψηφιακής τεχνολογίας. Κινούμενες και σταθερές εικόνες, ήχος και κείμενο συγκεντρώνονται στο ίδιο PC, που μπορεί να κρατηθεί υπό μάλης, να μεταφερθεί εύκολα σε μεγάλες αποστάσεις ή να τοποθετηθεί αμέσως, όπου επιθυμεί ο χρήστης. Η παγκόσμια κυριαρχία Η δεκαετία του ’90 σφραγίζεται από την καθολική επικράτηση των Windows και τη μαζική διάδοση των προσωπικών υπολογιστών: «1993: Οι χρήστες του λειτουργικού προγράμματος των Windows ανέρχονται σε 25 εκατομμύρια, κάνοντας το προϊόν το πιο δημοφιλές του είδους στον κόσμο. 1995: Τα 20ά γενέθλιά της εταιρείας σημαδεύονται από την κυκλοφορία του προϊόντος Microsoft Windows 95, το οποίο πωλεί 1 εκατομμύριο κομμάτια μέσα στις τέσσερις πρώτες ημέρες κυκλοφορίας του. 1997: Με έσοδα που ξεπερνούν τα 11 δισ. δολάρια, η εταιρεία προσελκύει για πρώτη φορά την προσοχή του υπουργείου Δικαιοσύνης των ΗΠΑ για τις μονοπωλιακές πρακτικές της». Στο τέλος της χιλιετίας, η Microsoft φτάνει στο απόγειο της ισχύος της: «1999: Η Microsoft γίνεται η πρώτη εταιρεία της οποίας η κεφαλαιακή αξία αγγίζει τα 500 δισ. δολάρια. Η δεκαετία του ’90, εξάλλου, χαρακτηρίζεται από τους κκ. Γκέιτς και Μπάλμερ ως “η δεκαετία των εφαρμογών”». Το 2000 σηματοδοτεί μια νέα εποχή. Ο Μπιλ Γκέιτς αποχωρεί από τη θέση του διευθύνοντος συμβούλου, έχοντας ήδη μετατρέψει μια μικρή startup σε παγκόσμιο γίγαντα: «2000: Εικοσιπέντε χρόνια μετά – και με τον φόβο της διάλυσης της εταιρείας – ο ιδρυτής της Microsoft κ. Μπιλ Γκέιτς αποσύρεται από τη θέση του διευθύνοντος συμβούλου υπέρ του κ. Στιβ Μπάλμερ. Στην πορεία, βέβαια, έχει γίνει ο πλουσιότερος άνθρωπος του κόσμου, με προσωπική περιουσία ύψους 100 δισ. δολαρίων, και η Microsoft η εταιρεία με τους περισσότερους εκατομμυριούχους εργαζόμενους στον κόσμο!». Ο Πολ Άλεν και ο Μπιλ Γκέιτς σε αγώνα NBA στο Σιάτλ το 2004, σε μια σπάνια κοινή δημόσια εμφάνιση, χρόνια μετά την αποχώρηση του Άλεν από τη Microsoft το 1983, για λόγους υγείας. Από τότε μέχρι σήμερα, η ιστορία της Microsoft συνεχίζει να γράφεται, καθώς δεν έπαψε να προσαρμόζεται στις νέες τεχνολογικές συνθήκες, διατηρώντας πρωταγωνιστικό ρόλο στη βιομηχανία. Η πορεία της εξακολουθεί να αντικατοπτρίζει σε μεγάλο βαθμό, την ίδια την εξέλιξη της ψηφιακής εποχής.