Η ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΑΙΓΥΠΤΟΣ

ΜΕΡΟΣ Α Η Ελληνιστική Αίγυπτος και η Χρυσή Εποχή των Πτολεμαίων Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης – Αμφικτύων Ο Μέγας Αλέξανδρος το 332 π.Χ. ελευθέρωσε την Αίγυπτο οριστικά από τον περσικό ζυγό και ανακηρύχθηκε στη Μέμφιδα Φαραώ. Ο ιερέας του μεγάλου ναού του μαντείου του Άμμωνος Διός, στην όαση της Σίβα, τον προσφώνησε υιό του Διός. Ο Αλέξανδρος έχτισε την Αλεξάνδρεια, η οποία έμελλε να γίνει η πρώτη πόλη του κόσμου κατά τη μετέπειτα ιστορία. Τη σχεδίασε ο ίδιος δυτικά του Νείλου, στη μικρή ελληνική πόλη Ρακώτιδα, δημιουργώντας δύο μεγάλα και ασφαλή λιμάνια στο εσωτερικό της στενόμακρης λωρίδας γης που ένωνε το νησί Φάρος, μπροστά από το Δέλτα, με την ξηρά. Το 331 π.Χ. ο Μέγας Στρατηλάτης συνέχισε την εκστρατεία του στην Ασία. Ο Κλεομένης από τη Ναύκρατι ανέλαβε την οικονομική και διοικητική αναδιάρθρωση της Αιγύπτου. Το 323 π.Χ., μετά τον θάνατο του Αλεξάνδρου, η μεγάλη αυτοκρατορία, που έφθανε έως την Ινδία, μοιράστηκε σε ελληνικά βασίλεια με Έλληνες βασιλείς. Στην Αίγυπτο βασίλευσε ο Πτολεμαίος Α΄, γιος του Λάγου από τη Μακεδονία. Στα χρόνια μετά το 305 π.Χ. έγιναν πολλές συγκρούσεις μεταξύ των στρατηγών που βασίλευαν στην Αίγυπτο, την Παλαιστίνη και την Ασία. Ο Πτολεμαίος Α΄ ήλεγχε την Αίγυπτο, την Κύπρο, την Κυρήνη και μέρος της Παλαιστίνης. Το 284 π.Χ. ανέλαβε ως συγκυβερνήτης ο Πτολεμαίος Β΄ ο Φιλάδελφος, γιος του Πτολεμαίου Α΄, και το 282 π.Χ. ως μόνος κυβερνήτης. Ο Πτολεμαίος Β΄, μαζί με τη σύζυγό του (και αδελφή του) Αρσινόη Β΄, αναδημιούργησαν το μεγάλο κράτος της Αιγύπτου, αναπτύσσοντας τη γεωργία, τη βιοτεχνία, το εμπόριο, την οικονομία και τη διοίκηση. Με γοργό ρυθμό άρχισαν να ανθίζουν τα γράμματα και οι τέχνες. Δημιούργησαν πανεπιστήμια και διάφορες σχολές, και η Αίγυπτος, με πρωτεύουσα την Αλεξάνδρεια, έγινε το πνευματικό κέντρο του κόσμου. Επιστήμονες, σοφοί και καλλιτέχνες από την Αθήνα, τη Μεγάλη Ελλάδα της Νοτίου Ιταλίας, τα ελληνικά βασίλεια της Ασίας (Περσία, Βακτριανή, Παλαιστίνη, Μικρά Ασία, Πόντος) και από ολόκληρο τον ελληνικό κόσμο συγκεντρώθηκαν εκεί. Σημαντικά έργα της εποχής των Πτολεμαίων Α΄ και Β΄ Ο Ναός των Μουσών, κέντρο επιστημονικών σπουδών. Το Μουσείο, κέντρο έρευνας, διάσωσης και διάδοσης του ελληνικού πολιτισμού. Εκεί εργάστηκαν σπουδαίοι διανοούμενοι, όπως ο αστρονόμος Κόνων ο Σάμιος, ο Ίππαρχος από τη Νίκαια της Βιθυνίας, ο Απολλώνιος από την Πέργη της Παμφυλίας, ο γιατρός Ηρόφιλος από τη Χαλκηδόνα, ο Ερασίστρατος από την Κέα, οι φιλόσοφοι Ζηνόδοτος από την Έφεσο, Αρίσταρχος από τη Σαμοθράκη, Αριστοφάνης από το Βυζάντιο, ο ποιητής Καλλίμαχος από την Κυρήνη κ.ά. Η Μεγάλη Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας. Την ίδρυσε ο Πτολεμαίος Α΄ ο Σωτήρ, που βασίλευσε από το 306 έως το 283 π.Χ. Η ιδέα της ίδρυσής της ανήκε στον Δημήτριο τον Φαληρέα, ο οποίος υπήρξε και ο πρώτος διευθυντής της. Άλλοι αξιόλογοι διευθυντές υπήρξαν ο Ζηνόδοτος από την Έφεσο, ο Καλλίμαχος, ο Ερατοσθένης και ο Απολλώνιος ο Ρόδιος. Υπήρξε η μεγαλύτερη βιβλιοθήκη του αρχαίου κόσμου, με περίπου 700.000 τόμους, παπύρους και περγαμηνές. Στην Αλεξάνδρεια δίδαξαν ή σπούδασαν ο μαθηματικός και γεωμέτρης Ευκλείδης, ο ποιητής Θεόκριτος, ο γεωγράφος και αστρονόμος Κλαύδιος Πτολεμαίος, ο εφευρέτης, μαθηματικός και μηχανικός Ήρων, καθώς και οι θρησκευτικοί διδάσκαλοι Κλήμης ο Αλεξανδρεύς και Ωριγένης. Η διάνοιξη της διώρυγας που συνέδεσε τον Νείλο με την Ερυθρά Θάλασσα. Η Μετάφραση των Εβδομήκοντα (ή των Εβδομήκοντα Δύο) της Παλαιάς Διαθήκης, ώστε οι απόγονοι του Ιωσήφ, που δεν γνώριζαν άλλη γραφή και ανάγνωση πέρα από την ελληνική, να μπορούν να μελετούν τις Γραφές. Μετά από αυτούς βασίλευσαν: Πτολεμαίος Γ΄ ο Ευεργέτης (246–222 π.Χ.) Πτολεμαίος Δ΄ ο Φιλοπάτωρ (222–205 π.Χ.) Πτολεμαίος ΣΤ΄ ο Φιλομήτωρ (180–145 π.Χ.) Πτολεμαίος Η΄ ο Ευεργέτης (145–116 π.Χ.) Κλεοπάτρα Γ΄ και Πτολεμαίος Θ΄ ο Σωτήρ (116–81 π.Χ.) Πτολεμαίος ΙΒ΄ ο Αυλητής (80–51 π.Χ.) Κλεοπάτρα Ζ΄ η διάσημη και Πτολεμαίος ΙΓ΄ (51–30 π.Χ.) Σχολιασμός Δεν βρέθηκε τυχαία στην Αίγυπτο η μακεδονική δυναστεία των Πτολεμαίων. Πριν από αυτούς, οι περισσότερες δυναστείες των Φαραώ ήταν, κατά την άποψη του συγγραφέα, Έλληνες ή Αιγύπτιοι ελληνικής καταγωγής, όπως θα αναπτύξουμε προσεχώς. Και όμως, εγκαταλείψαμε όλον αυτόν τον πολιτιστικό δεσμό με την Αίγυπτο, καθώς και με όλες τις χώρες της Ανατολής, σαν να μην ήταν δικός μας, ελληνικός, από τα βάθη της προϊστορικής εποχής. Μήπως έφταιξε το ακατανόητο «ανήκομεν στην Δύση» ενώ είμαστε η καρδιά της Δύσης;(9/7/26) 3. Amphiktyon Major General (Ret.) Konstantinos Konstantinidis

ΚΑΛΟΓΕΡΟΙ

Οι Καλόγεροι στην Άνδρο: Τα «μοναχικά νησιά» του Αιγαίου, με την τεράστια εθνική σημασία Πού βρίσκονται οι Καλόγεροι του Αιγαίου - Η άγνωστη, μυστηριώδης ιστορία τους - Γιατί έχουν μεγάλη γεωπολιτική σημασία για την Ελλάδα Μάνος Κουμέλης 5 Ιουλίου 2026 · 10:18 Οι Καλόγεροι στην Άνδρο: Τα «μοναχικά νησιά» του Αιγαίου, με την τεράστια εθνική σημασία Οι καλόγεροι του Αιγαίου ΕΛΛΑΔΑ 8' ΣΧΟΛΙΑΣΕ Στο Αιγαίο πέλαγος υπάρχουν χιλιάδες μεγάλα και μικρότερα νησιά που ανήκουν στη χώρα μας. Όπως είναι γνωστό, δεν κατοικούνται όλα. Ακόμα και ο πλέον άριστος γνώστης Γεωγραφίας δεν θα μπορέσει να ονομάσει παρά μόνο 1-2 εκατοντάδες από τα θαλασσινά διαμάντια μας. Η αναθεωρητική πολιτική της Τουρκίας και το casus belli έχουν φέρει στο προσκήνιο μερικά νησιά άγνωστα στους περισσότερους. Ανάμεσά τους ξεχωριστή θέση κατέχουν, ο Καλόγεροι. Πρόκειται για δύο νησιά (Μεγάλος και Μικρός Καλόγερος), που βρίσκονται στην καρδιά του Αιγαίου και είναι εντελώς απομονωμένα. apeikonish-toy-nhsioy-apo-ton-bbordone.jpg Απεικόνιση του νησιού από τον Β.Bordone Πού βρίσκονται οι Καλόγεροι; Οι Καλόγεροι είναι θαλασσόδαρτα νησιά στο κέντρο του Αιγαίου, χωρίς κανένα άλλο νησί κοντά τους. Ενδεικτικά: η Χίος βρίσκεται 27 ναυτικά μίλια ανατολικά, η Άνδρος 23 ναυτικά μίλια νοτιοδυτικά, η Σκύρος 46 ναυτικά μίλια βόρεια, 24 ναυτικά μίλια βορειοανατολικά τους βρίσκονται τα Αντίψαρα, ενώ η πλησιέστερη ξηρά είναι το ακρωτήριο Καφηρέας (Κάβο ντ' Όρο) που βρίσκεται 33 ναυτικά μίλια δυτικά από τους Καλόγερους. Οι Καλόγεροι είναι γνωστοί από την αρχαιότητα. Αναφέρονται μάλιστα και από τον Στράβωνα. Ο Πλίνιος ο πρεσβύτερος μάλιστα θεωρεί ότι ο Μεγάλος (;) Καλόγερος είναι το νησί ή ο σκόπελος Αιξ από τον οποίο πήρε το όνομά του το Αιγαίο. oi-kalogeroi-toy-aigaioy.jpg Οι καλόγεροι του Αιγαίου Οι Καλόγεροι είναι γνωστοί από την αρχαιότητα. Αναφέρονται μάλιστα και από τον Στράβωνα. Ο Πλίνιος ο πρεσβύτερος μάλιστα θεωρεί ότι ο Μεγάλος (;) Καλόγερος είναι το νησί ή ο σκόπελος Αιξ από τον οποίο πήρε το όνομά του το Αιγαίο. Ο Μεγάλος Καλόγερος πάντως έχει έκταση 6 στρέμματα, ύψος 36,5 μέτρα και μήκος ακτών 302 μέτρα. Η πρόσβαση σ' αυτόν είναι δύσκολη και επικίνδυνη. Ο Μικρός Καλόγερος βρίσκεται σε απόσταση περίπου 1.500 μέτρων από τον Μεγάλο. Έχει έκταση 1,8 στρέμματα, μήκος ακτών 237 μέτρα και ύψος μόλις ένα μέτρο. Τα δύο νησιά είναι ηφαιστειογενή. apeikonish-twn-kalogerwn-apo-ton-f-beaufort-to-1812-meta-dhladh-th-mysthriwdh-ekrh3h.jpg Απεικόνιση των Καλόγερων από τον F. Beaufort το 1812, μετά δηλαδή τη μυστηριώδη έκρηξη Το όνομα με το οποίο είναι σήμερα γνωστοί οφείλεται στο ότι οι Αιγαιοπελαγίτες ναυτικοί ονόμασαν Καλόγερους (ή Καλογεράκια ή Καλόγριες), απομονωμένους μικρούς βράχους - σκοπέλους ή συστάδες σκοπέλων, καθώς μοιάζουν από μακριά σαν καλόγεροι. Υπάρχει όμως και μία άλλη εκδοχή, που έχει να κάνει με τη μυστηριώδη ιστορία των νησιών αυτών καθώς είναι σχεδόν βέβαιο (από πολλές χαλκογραφίες κ.λπ), ότι υπήρχε στον Μεγάλο Καλόγερο μοναστήρι. Οι αναφορές των ξένων περιηγητών για τους Καλόγερους Μπορεί να φαίνεται λίγο περίεργο, αλλά για τους Καλόγερους που μάλλον δεν είναι και πολύ γνωστοί σήμερα υπάρχει πλήθος αναφορών από ξένους περιηγητές, αλλά και απεικονίσεις τους. Σε όλες μάλιστα τις εικόνες του Μεγάλου Καλόγερου υπάρχει ένα μοναστήρι (ή ασκητήριο;), μαζί με έναν γερανό, ο οποίος στη μία άκρη του είχε μια βάρκα που χρησίμευε για μεταφορά ανθρώπων και αγαθών προς και από το μοναστήρι, καθώς οι πλαγιές του είναι απόκρημνες και η αναρρίχηση στην κορυφή αδύνατη. Σε κάποιες απεικονίσεις υπάρχουν κτίσματα και καλλιέργειες. Στη χαλκογραφία του Φρανσέσκο Πιονσέντο το 1688 υπάρχουν και οχυρώσεις μ' έναν στρογγυλό πύργο στο νησί! oi-kalogeroi-me-alla-nhsia-gyrw-toys-poy-den-yparxoyn-shmera-piacenza-francesco-1688.jpg Οι Καλόγεροι, με άλλα νησιά γύρω τους, που δεν υπάρχουν σήμερα, Piacenza Francesco, 1688 Μάλιστα, υπάρχουν δύο ακόμα νησάκια προς τον νότο, με τα ονόματα «Chirana» και «Lesindra» στα οποία υπάρχουν και κτίσματα! Άλλα δύο νησιά, με τα ονόματα «Costile» και «Piria»(;) υπάρχουν βόρεια. Επίσης προκύπτει ότι ίσως οι δύο σημερινοί Καλόγεροι ήταν ένας. Ένα νησάκι με δυσδιάκριτο όνομα δυτικά του Καλόγερου, μάλλον δεν είναι ο σημερινός Μικρός Καλόγερος. Σήμερα πάντως, δεν υπάρχει κανένα άλλο νησί στην περιοχή. Το μοναστήρι φαίνεται ότι υπήρχε από πολύ παλιά, συγκεκριμένα από τον 12ο αιώνα. Ο Γάλλος Αντρέ Θεβέ γράφει ότι ο Βυζαντινός χρονογράφος, θεολόγος και νομικός Ιωάννης Ζωναράς (περ. 1074 - 1145) έζησε για πέντε χρόνια εκεί. iwannhs-zwnaras.jpg Ιωάννης Ζωναράς Ανατρέχοντας στη βιογραφία του Ζωναρά βλέπουμε ότι το 1118 έγινε μοναχός στο νησί Αγία Γλυκερία, που όμως είναι άγνωστο πού βρισκόταν ή, κατ' άλλους, στο Άγιο Όρος. Προφανώς, ο Θεβέ (1516-1592), ιερέας, εξερευνητής και συγγραφέας δεν έγραψε τυχαία για τον Ζωναρά και τους Καλόγερους... oi-meshmbrinoi-toy-aigaioy.jpg Οι Μεσημβρινοί του Αιγαίου Η... παρατράπεζα των Καλόγερων Φαίνεται όμως ότι ο γερανός ανεβοκατέβαζε βάρκες στον Μεγάλο Καλόγερο που δεν είχαν εμπόρους ή προσκυνητές ως επιβάτες, αλλά πειρατές που μετέφεραν τη λεία τους στο μοναστήρι για φύλαξη ή εμπόρους που μετέφεραν χρήματα και πολύτιμα αντικείμενα. Καθώς ήταν αδύνατη η πρόσβαση στο νησί με άλλον τρόπο, το μοναστήρι λειτουργούσε μάλλον σαν «παρατράπεζα», όπου φυλάσσονταν χρήματα και πολύτιμα αντικείμενα και συγκέντρωσε έτσι μεγάλο πλούτο. Όλα αυτά όμως εξαϋλώθηκαν από μία μυστηριώδη (;) έκρηξη, η οποία αναφέρεται για πρώτη φορά από τον Βρετανό έμπορο Bernard Randolph. Συγκεκριμένα, το 1687 αναφέρεται από τον Άγγλο Μπέρναρντ Ράντολφ στο βιβλίο του «The Present State of the Islands in the Archipelago», Οξφόρδη 1687, ότι περνώντας από τη Σμύρνη άκουσε ότι μια νησίδα ανάμεσα στην Άνδρο και τη Χίο, ο Καλόγερος, ανατινάχτηκε, με αποτέλεσμα όσοι κατοικούσαν στο νησί να πεθάνουν και το μεγαλύτερο τμήμα του νησιού να καταρρεύσει, αλλά δεν αναφέρει τα αίτια της έκρηξης. o-kalogeros-apo-ton-o-dapper1688.jpg Ο Καλόγερος, από τον Ο. Dapper(1688) Γράφει επίσης ότι: «Άκουσα πολλούς εμπόρους της Σμύρνης να λένε ότι τα λεφτά και οι σφραγίδες τους έχασαν την αξία τους όταν το νησί ανατινάχτηκε. Πολλά βράχια τινάχτηκαν μέχρι την Τήνο και την Άνδρο! Ένα πολύ μικρό μέρος του νησιού υπάρχει σήμερα». Τι ήταν όμως αυτή η μυστηριώδης έκρηξη; Επιστημονικά δεν έχει δοθεί κάποια εξήγηση μέχρι τώρα. Από ηφαιστειακή έκρηξη ή σεισμό στη Σαντορίνη το 1650 καταστράφηκαν οι Καλόγεροι; Τα στοιχεία που δίνει ο Randolph είναι πολύτιμα. Ο αείμνηστος σεισμολόγος Βασίλης Παπαζάχος αναφέρει ότι το 1650 έγινε στη Σαντορίνη ένας μεγάλος σεισμός, που συνοδευόταν από υπόγεια ηφαιστειακή έκρηξη. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα ηφαιστειακή τέφρα να μεταφερθεί ως τη Μικρά Ασία, όπου καλύφθηκαν τα φύλλα των δέντρων από ένα λεπτό στρώμα. Το μέγεθος του σεισμού ήταν 6,8 Ρίχτερ. Την πληροφορία του Β. Παπαζάχου επιβεβαιώνει και ο Παναγιώτης Σπυρόπουλος, που αναφέρει ότι δημιουργήθηκε τσουνάμι ύψους 18 μέτρων στην Ίο και 30 μέτρων στις δυτικές ακτές της Πάτμου. Τα παραπάνω επαληθεύουν τον Randolph και αποτελούν μια λογική εξήγηση για την καταστροφή των Καλογέρων και την εξαφάνιση των νησιών «Chirana» και «Lesindra». Οι Καλόγεροι τον 20ο αιώνα Ο Μεγάλος Καλόγερος χρησιμοποιήθηκε ως πεδίο βολής από διάφορους στόλους, έτσι σ' αυτόν υπάρχουν θραύσματα οβίδων. Το 1920 τοποθετήθηκε στο νησί αυτόματος φάρος για τη διευκόλυνση της ναυσιπλοΐας, λόγω των επικίνδυνων βράχων, γύρω του. Σήμερα βρίσκεται εκεί μεταλλικός φάρος. Τα βάθη κοντά στους Καλόγερους είναι μεγάλα: 113 μέτρα νότια και 543 μέτρα βορειοανατολικά τους! Το 1940 υπήρχαν 6 «κάτοικοι» του νησιού. Επρόκειτο για άντρες του Πολεμικού Ναυτικού, που το χρησιμοποιούσαν ως παρατηρητήριο του θαλάσσιου χώρου, καθώς αναμενόταν ιταλική επίθεση. stigmiotypo-o8onhs-61.jpg Οι Καλόγεροι του Αιγαίου Στη διάρκεια της Κατοχής, οι Γερμανοί αντιλαμβανόμενοι τη στρατηγική σημασία του Μεγάλου Καλόγερου, στον οποίο θα μπορούσε να κατασκευαστεί ακόμα και ελικοδρόμιο έφτιαξαν εκεί αποθήκες νερού και πυρομαχικών. Ο λαϊκός θρύλος, αναφέρει ότι οι Γερμανοί φεύγοντας από τη χώρα μας ξέχασαν τη φρουρά τους στο νησί και οι άντρες που την αποτελούσαν, παραφρόνησαν! Η γεωστρατηγική σημασία των Καλόγερων Η γεωστρατηγική σημασία των νησιών αυτών είναι σημαντική. Οι Καλόγεροι βρίσκονται στο κέντρο του Αιγαίου. Αποτελούν σημαντικό παρατηρητήριο-σκοπιά σε ζωτικό σημείο του Αρχιπελάγους για τον έλεγχο πλεούμενων. Το εύρος των χωρικών μας υδάτων αυξάνεται κατά 6 ναυτικά μίλια γύρω από αυτούς. Στον Μεγάλο Καλόγερο, υπάρχει η δυνατότητα δημιουργίας κατάλληλης υποδομής, ώστε να αποτελέσει προωθημένη θέση ελέγχου και παρατήρησης του Αιγαίου. Η υποδομή αυτή θα πρέπει να περιλαμβάνει καταλύματα, δεξαμενή ομβρίων υδάτων κ.ά. stigmiotypo-o8onhs-62.jpg Επίσης επηρεάζουν καθοριστικά τις Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες στην καρδιά του Αιγαίου. Δεν είναι τυχαίο ότι η Τουρκία έχει «γκριζάρει» την περιοχή ανατολικά του 25ου Μεσημβρινού (οι Καλόγεροι βρίσκονται κοντά στον 26ο), ούτε ότι συχνά πυκνά τουρκικά πολεμικά πλοία παρενοχλούν τα ελληνικά, τα οποία κάνουν βολές στους Καλόγερους ή κινούνται κοντά σ' αυτούς. Η Άγκυρα κινείται πάντα βάσει σχεδίου. Στο χέρι της χώρας μας είναι όμως, να αποτρέψει οποιαδήποτε τουρκική ενέργεια δημιουργεί τετελεσμένα και, φυσικά, κάθε εχθρική πράξη σε βάρος της...

ΟΙ ΜΟΥΣΕΣ

ΟΙ ΜΟΥΣΕΣ Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης – Αμφικτύων Οι Μούσες στην ελληνική παράδοση (το όνομα τους προέρχεται εκ του «μάω ή μωσις (επιθυμία) ή ομού ούσες) πήραν την ονομασία από τον Πίερο, όπως αναφέρει ο Ηρόδοτος. Γεννήθηκαν από τους θεούς στα πανάρχαια χρόνια και ήταν φύλακες της Γνώσης στα Μουσεία(βιβλιοθήκες και διδακτήρια) που διαιώνιζαν τον Ελληνικό Λόγο. Ιστορικά οι Μούσες του Παρνασσού ήταν μεγάλες δασκάλες και δίδαξαν την πανάρχαια Ελληνική ιστορία και την γενεαλογία των θεών του Ολύμπου, μέσα από τα κείμενα του Ησιόδου. Όλοι σχεδόν οι Έλληνες συγγραφείς τις επικαλούνται στην αρχή των έργων τους σαν υπαρκτά διαχρονικά πρόσωπα και τις ικετεύουν να τους βοηθήσουν να δώσουν σωστά τον προφορικό και γραπτό λόγο τους. Παρουσιάζονται σαν αέρινες μορφές με στοχασμό και θεϊκή ομορφιά που κρατούν δάφνες και μουσικά όργανα , απαγγέλλουν ή τραγουδούν ολόγυρα από τον μεγάλο δάσκαλο Απόλλωνα. Κανείς δεν αμφισβήτησε την ύπαρξη τους. Οι Μούσες είναι δεμένες με την Γνώση, το Λόγο , τα γράμματα και τις τέχνες. Στην πρώτη γενιά των μουσών ανήκαν επτά θυγατέρες του Ουρανού και της Γης(όσα τα φωνήεντα του ελληνικού αλφαβήτου) Η δεύτερη γενιά περιλαμβάνει εννέα θυγατέρες της Μνημοσύνης και του Διός. Η καταγωγή τους Ο Ζευς λέγεται ότι ξεγέλασε την όμορφη και πανέξυπνη Μνημοσύνη και κοιμήθηκε μαζί της εννέα νύχτες και ήταν όμοιες σε όλα. Η Μνημοσύνη της έδωσε στην νύμφη Ευφήμη να τις αναθρέψει και δάσκαλο τους όρισε τον Απόλλωνα. Ονόματα Μουσών Κλειώ της Ιστορίας και της κιθάρας . Εξυμνεί το κλέος των ηρώων Ευτέρπη των Μαθηματικών και της Διαλεκτικής. Τέρπει τους μορφωμένους ανθρώπους. Θάλεια της Κωμωδίας , Γεωμετρίας, Αρχιτεκτονικής και της Γεωργίας Μελπομένη της Τραγωδίας , της ρητορικής και της μελωδίας (εκ του μέλπω και μολπή) Τερψιχόρη του Χορού, την άρπα και την παιδεία , οι Ελληνες συνόδευαν την παιδεία με μουσική . Η Τερψιχόρη τέρπει Ερατώ των Ερωτικών ποιημάτων ,του γάμου της μουσικής και της διαλεκτικής Πολύμνια (υμνεί πολλούς ανθρώπους) Των θεϊκών Ύμνων αλλά και της υποκριτικής μίμησης , της γεωμετρίας της ιστορίας και της γραμματικής Ουρανία των Ουράνιων Σωμάτων , αστρονομίας σήμερα θα λέγαμε και του Διαστήματος Καλλιόπη Ήταν η ανώτερη και διασημότερη όλων . Συνοδεύει τους βασιλείς και τους ανώτατους άρχοντες για να επιβάλλει με τα λόγια της υποταγή και δικαιοσύνη. Ονομάστηκε Καλλιόπη διότι είχε ωραία όψη. Αυτά συνέβαιναν στον Ελληνικό κόσμο προ αμνημονεύτων χρόνων όταν οι άλλοι λαοί ζούσαν στο πνευματικό σκοτάδια και στον πρωτογονισμό (4/7/26) Αμφικτύων Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης

ΤΑ ΚΑΒΕΙΡΙΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ

ΤΑ ΚΑΒΕΙΡΙΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ (1ον ) Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης – Αμφικτύων Τα Καβείρια Μυστήρια ήταν από τις σημαντικότερες μυστηριακές λατρείες της αρχαίας Ελλάδας και συνδέονταν με τους μυστηριώδεις θεούς που ονομάζονταν Κάβειροι. Κέντρα τέλεσης των Καβειρίων Μυστηρίων ήταν η νήσος Σαμοθράκη, η Βοιωτία, η νήσος Κάρπαθος, η Κρήτη και πολλά ακόμη μέρη του ελληνικού κόσμου. Η αρχή των Μυστηρίων χάνεται στα βάθη των αμύθητων χρόνων, στην εποχή της γέννησης των θεών του Ολύμπου, πολύ πριν από περίπου 40.000 χρόνια Π.Ε. Ο Διόδωρος ο Σικελιώτης αναφέρει ότι: «Ύστερα από μεγάλο κατακλυσμό, όταν τα νερά του Ευξείνου Πόντου σκέπασαν με λάσπη τα νησιά του Αιγαίου, οι κάτοικοι της Σαμοθράκης σώθηκαν επειδή ανέβηκαν στη μεγάλη βουνοκορφή του νησιού. Μετά από αυτό θεώρησαν σωτήρες τους Καβείρους και αφιέρωσαν το νησί στη λατρεία τους». Αργότερα ήρθαν στη Σαμοθράκη η Αρμονία με τον Δάρδανο, παιδιά της Ατλαντίδας και του Δία, καθώς και ο Ιάσων, γιος του Σάωνα, ο οποίος, με εντολή του Δία, έθεσε τα θεμέλια των νέων Καβειρίων Μυστηρίων. Σύμφωνα με την παράδοση, η αρχή έγινε με τους τεράστιους πέτρινους βωμούς που ήταν αφιερωμένοι στη Μεγάλη Μητέρα των Σάων, όπως ονομάζονταν οι αρχαιότατοι κάτοικοι της Σαμοθράκης, οι οποίοι μιλούσαν την αρχαϊκή γλώσσα των Μυστηρίων. Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι οι Σάοι ήταν Πελασγοί από την Αττική και τη Βοιωτία, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν στη Σαμοθράκη κατά τους πανάρχαιους χρόνους. Πελασγοί, όμως, θεωρούνταν και οι κάτοικοι της υπόλοιπης Ελλάδας, με αρχικό κέντρο την Αρκαδία. Αυτό σημαίνει ότι οι Πελασγοί ήταν οι αρχαίοι Προέλληνες και όχι «Πρώτοέλληνες» όπως τους ονομάζουν ορισμένοι ανιστόρητοι. Τι ήταν οι Κάβειροι; Οι Κάβειροι ήταν οι θεοί της Σαμοθράκης, ισχυρές χθόνιες θεότητες, οι οποίες, σύμφωνα με την παράδοση, κατάγονταν από τον θεό Ήφαιστο. Για τον λόγο αυτό τελούνταν πυρολατρικές εκδηλώσεις που παρέπεμπαν στον Κάτω Κόσμο και στη λατρεία της Δήμητρας και της Περσεφόνης. Οι Μεγάλοι Κάβειροι ήταν τέσσερις: δύο άρρενες και δύο θήλεις, ο Αξιόκερσος, ο Κάσμιλος ή Κάδμιλος, η Αξίερος και η Αξιόκερσα. Ο Αξιόκερσος συμβόλιζε τον Ουρανό και η Αξίερος τη Γη. Από αυτούς γεννήθηκε η Αξιόκερσα. Ο Κάδμιλος εκπροσωπούσε τον Έρωτα ή τον Ερμή, ενώ η Αξιόκερσα την Αφροδίτη. Παράλληλα, ο Αξιόκερσος ταυτιζόταν με τον Ήλιο-Απόλλωνα και η Αξίερος με τη Δήμητρα. Οι Μικροί Κάβειροι ήταν ο Δάρδανος, ο Ιασίων, ο Ευρυμέδων, ο Άλκων, ο Δίας, η Αθηνά και ο Ερμής. Μετά το 14.000 Π.Ε., όταν επικράτησε η Ορφική θρησκεία στον ελλαδικό χώρο, τα Καβείρια Μυστήρια περιέλαβαν και άλλες θεότητες, όπως τον Απόλλωνα, τον Ερμή Τρισμέγιστο και τον Διόνυσο. Σύντομες αναφορές αρχαίων συγγραφέων, όπως ο Στράβων και ο Παυσανίας, μας παρέχουν ορισμένες πληροφορίες για τα Καβείρια Μυστήρια. Ωστόσο, το περιεχόμενο των τελετών διατηρήθηκε μυστικό και παραμένει άγνωστο έως σήμερα. Για τον λόγο αυτό εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο αρχαιολογικής, ιστορικής και θρησκειολογικής έρευνας. 30/6/2026 Αμφικτύων – Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης Συγγραφέας – Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών

A T M

Πώς μια ιδέα στη μπανιέρα έβγαλε τις τράπεζες στους δρόμους Σάββατο, 27 Ιουνίου 2026 7:42 Η τυχαία έμπνευση σε ένα μπάνιο. Και η ανθρώπινη αδυναμία που καθόρισε τον 4ψήφιο κωδικό PIN που πληκτρολογούμε μέχρι σήμερα SHARE: Share via Facebook Share via Twitter Share via LinkedIn Share via Email Share via WhatsApp Copy Link Προσθέστε την «Ν» ως προτιμώμενη πηγή στο Google Νατάσα Στασινού • nstasinou@naftemporiki.gr Μέχρι εκείνη την ημέρα, το χρήμα είχε ωράριο. Ξυπνούσε όταν άνοιγε η τράπεζα, έκανε διάλειμμα το μεσημέρι και εξαφανιζόταν τα Σαββατοκύριακα. Αν προλάβαινες το γκισέ, είχες μετρητά. Αν όχι…περίμενες. Στις 27 Ιουνίου 1967, ένα μεταλλικό κουτί στον τοίχο, έξω από ένα υποκατάστημα της Barclays στο βόρειο Λονδίνο, έσπασε έναν κανόνα αιώνων. Για πρώτη φορά στην ιστορία, ένας άνθρωπος πήρε χρήματα από μια μηχανή, χωρίς ταμία, χωρίς ουρά, χωρίς να ζητήσει την άδεια κανενός. Εκείνη τη στιγμή δεν γεννήθηκε απλώς το πρώτο ATM. Γεννήθηκε η ιδέα ότι το χρήμα πρέπει να είναι διαθέσιμο όποτε το χρειάζεσαι. Το πρώτο «θαύμα» στον τοίχο Το πρωί της 27ης Ιουνίου, έξω από το υποκατάστημα της Barclays στο Ένφιλντ έχουν συγκεντρωθεί δημοσιογράφοι, τραπεζικά στελέχη και περίεργοι περαστικοί. Στον εξωτερικό τοίχο του κτιρίου βρίσκεται μια παράξενη μεταλλική κατασκευή. Δεν έχει ταμία, δεν έχει γκισέ, δεν έχει άνθρωπο πίσω από το τζάμι. Ο διάσημος τότε Βρετανός κωμικός και ηθοποιός Ρετζ Βάρνεϊ επιλέγεται συμβολικά για να πραγματοποιήσει την πρώτη συναλλαγή. Εισάγει ένα ειδικό χάρτινο κουπόνι στη σχισμή της μηχανής, πληκτρολογεί έναν προσωπικό κωδικό και περιμένει. Λίγα δευτερόλεπτα αργότερα, η μηχανή του παραδίδει δέκα χαρτονομίσματα της μίας λίρας. Η σκηνή μοιάζει απολύτως συνηθισμένη σήμερα. Το 1967 όμως θυμίζει περισσότερο επιστημονική φαντασία παρά τραπεζική συναλλαγή. Κανείς δεν μπορεί ακόμη να φανταστεί ότι αυτό το μηχάνημα θα εξελιχθεί σε μία από τις πιο επιτυχημένες τεχνολογικές εφαρμογές του 20ού αιώνα. Naftemporiki ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ Υπό μερικό έλεγχο τέθηκε η φωτιά στα Άνω Λιόσια Υπό μερικό έλεγχο τέθηκε η φωτιά στα Άνω Λιόσια Η ιδέα γεννήθηκε… μέσα στη μπανιέρα Πίσω από το πρώτο ATM βρίσκεται ένας Σκωτσέζος μηχανικός, ο Τζον Σέπερντ-Μπάρον. Η ιδέα δεν γεννήθηκε σε κάποιο ερευνητικό εργαστήριο ούτε σε μια αίθουσα συνεδριάσεων. Γεννήθηκε από εκνευρισμό. Λίγες ημέρες πριν, ο Σέπερντ-Μπάρον είχε φτάσει στην τράπεζά του λίγα λεπτά μετά το κλείσιμο. Δεν μπορούσε να πάρει χρήματα για το Σαββατοκύριακο και έφυγε άπρακτος. Το ίδιο βράδυ, καθώς έκανε μπάνιο, το μυαλό του συνέδεσε δύο εντελώς διαφορετικούς κόσμους. «Αφού ένας αυτόματος πωλητής μπορεί να μου δώσει μια σοκολάτα οποιαδήποτε ώρα της ημέρας, γιατί να μη μου δίνει και χρήματα;». Η ιδέα έμοιαζε σχεδόν αυτονόητη. Κι όμως, κανείς δεν την είχε σκεφτεί μέχρι τότε. Όταν το χρήμα… έκλεινε στις τρεις Για τους νεότερους είναι δύσκολο να το φανταστούν. Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1960, η πρόσβαση στα χρήματα εξαρτιόταν αποκλειστικά από το ωράριο των τραπεζών. Τα καταστήματα έκλειναν νωρίς το μεσημέρι, τα Σάββατα λειτουργούσαν περιορισμένα ή καθόλου και τις Κυριακές δεν υπήρχε καμία δυνατότητα ανάληψης. Το να ξεχάσει κάποιος να σηκώσει μετρητά πριν από ένα ταξίδι ή ένα Σαββατοκύριακο μπορούσε να δημιουργήσει πραγματικό πρόβλημα. Το πρώτο ATM κατήργησε αυτόν τον περιορισμό. Για πρώτη φορά, το τραπεζικό σύστημα λειτουργούσε είκοσι τέσσερις ώρες το εικοσιτετράωρο. Δεν επρόκειτο μόνο για μια νέα συσκευή. Ήταν μια εντελώς διαφορετική φιλοσοφία εξυπηρέτησης. Οι πρώτες «κάρτες» ήταν… ραδιενεργές Το πρώτο ATM δεν χρησιμοποιούσε πλαστικές κάρτες. Οι πελάτες έπρεπε να προμηθευτούν από την τράπεζα ειδικά χάρτινα κουπόνια, τα οποία ήταν εμποτισμένα με ελάχιστη ποσότητα άνθρακα-14, ενός ασθενούς ραδιενεργού ισοτόπου. Η ποσότητα ήταν τόσο μικρή ώστε θεωρούνταν απολύτως ασφαλής, όμως επέτρεπε στη μηχανή να αναγνωρίζει το κουπόνι και να αποτρέπει την πλαστογράφηση. Μόλις λίγα χρόνια αργότερα, τα κουπόνια αντικαταστάθηκαν από τις πλαστικές κάρτες με μαγνητική ταινία, ανοίγοντας τον δρόμο για τη σύγχρονη τραπεζική. Το λάθος που έκανε το PIN τετραψήφιο Μία από τις πιο γνωστές ιστορίες γύρω από το ATM αφορά τον προσωπικό κωδικό ασφαλείας. Ο Σέπερντ-Μπάρον είχε σχεδιάσει αρχικά να χρησιμοποιούνται εξαψήφιοι αριθμοί, θεωρώντας ότι έτσι θα ήταν πιο ασφαλείς. Πριν οριστικοποιήσει την ιδέα, ζήτησε από τη σύζυγό του, Καρολάιν, να απομνημονεύσει έναν τέτοιο αριθμό. Η απάντησή της ήταν αποστομωτική. «Τέσσερα ψηφία μπορώ να τα θυμάμαι εύκολα. Έξι όχι». Ο εφευρέτης άλλαξε αμέσως γνώμη. Έτσι, μια καθημερινή παρατήρηση μέσα σε ένα σπίτι έγινε το πρότυπο που χρησιμοποιούν ακόμη και σήμερα δισεκατομμύρια άνθρωποι στις τραπεζικές κάρτες, στα ΑΤΜ, αλλά και στα κινητά τους τηλέφωνα. Πώς το ATM άλλαξε την οικονομία Η Barclays έκανε το πρώτο βήμα, όμως η πραγματική επανάσταση ήρθε τη δεκαετία του 1970. Αμερικανικές τράπεζες όπως η Citibank επένδυσαν τεράστια ποσά για να εγκαταστήσουν χιλιάδες μηχανήματα και να τα διασυνδέσουν ηλεκτρονικά. Σταδιακά δημιουργήθηκαν διεθνή δίκτυα, όπως τα Cirrus και Plus, που επέτρεψαν σε έναν ταξιδιώτη να σηκώνει χρήματα σχεδόν οπουδήποτε στον κόσμο. Το χρήμα έπαψε να είναι δεμένο με το τοπικό υποκατάστημα. Η τραπεζική έγινε παγκόσμια. Οι αναλήψεις μετατράπηκαν σε υπόθεση δευτερολέπτων, το λειτουργικό κόστος των τραπεζών μειώθηκε δραστικά και εκατομμύρια άνθρωποι απέκτησαν μια ελευθερία που μέχρι τότε θεωρούνταν αδιανόητη. Η αρχή του τέλους των μετρητών Υπάρχει μια όμορφη ειρωνεία στην ιστορία. Η εφεύρεση που απελευθέρωσε το χρήμα από τα γκισέ των τραπεζών βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με τη δική της τεχνολογική διαδοχή. Τα ψηφιακά πορτοφόλια, οι ανέπαφες πληρωμές, οι άμεσες μεταφορές χρημάτων και οι εφαρμογές fintech μειώνουν χρόνο με τον χρόνο την ανάγκη για φυσικά μετρητά. Σε πολλές χώρες, οι τράπεζες αποσύρουν χιλιάδες ΑΤΜ κάθε χρόνο, καθώς η χρήση τους υποχωρεί και το κόστος λειτουργίας τους αυξάνεται. Το ATM δεν εξαφανίζεται ακόμη. Όμως παύει σιγά-σιγά να βρίσκεται στο επίκεντρο της οικονομικής ζωής. Κοιτάζοντας πίσω, είναι εντυπωσιακό ότι μία από τις σημαντικότερες τεχνολογικές επαναστάσεις στην ιστορία του χρήματος δεν γεννήθηκε από κάποιο κρατικό σχέδιο ούτε από έναν οικονομικό κολοσσό. Γεννήθηκε επειδή ένας άνθρωπος έχασε την τράπεζά του για λίγα λεπτά, μπήκε στη μπανιέρα εκνευρισμένος και αναρωτήθηκε γιατί τα χρήματα δεν μπορούσαν να λειτουργούν όπως ένας αυτόματος πωλητής σοκολάτας. Εκείνη η απλή σκέψη άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο ολόκληρος ο πλανήτης αποκτά πρόσβαση στα χρήματά του.

ΜΥΣΤΡΑΣ

Μυστράς: Το εμβληματικό Παλάτι των Δεσποτών ανοίγει τις πύλες του πλήρως αποκατεστημένο Η μόνιμη έκθεση βυζαντινών αρχαιοτήτων στο ισόγειο του Παλατιού των Δεσποτών Το Παλάτι των Δεσποτών στον Μυστρά ανοίγει ξανά στο κοινό μετά από 42 χρόνια εργασιών αποκατάστασης. Νέες εκθέσεις, σύγχρονες υποδομές προσβασιμότητας και έργα προστασίας αναδεικνύουν τη βυζαντινή καστροπολιτεία σε κορυφαίο πολιτιστικό προορισμό. Σχετικό άρθρο Πειραιάς: Επέκταση και ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου της Ηετιώνειας Πύλης – Το σχέδιο του Υπουργείου Πολιτισμού Ηετιώνεια Πύλη: Πώς αλλάζει ο αρχαιολογικός χώρος στον Πειραιά με την επέκταση Google Button Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή ΟΠρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης εγκαινίασε τα έργα προστασίας και ανάδειξης της Καστροπολιτείας του Μυστρά και των Μουσειακών Εκθέσεων στο Παλάτι των Δεσποτών, παρουσία της Υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη. Τα έργα αφορούν στην αναβάθμιση των διαδρομών επίσκεψης, προκειμένου να εξασφαλιστεί η μέγιστη δυνατή προσβασιμότητα των εμποδιζόμενων ατόμων, στη θωράκιση του μνημείου από τον κίνδυνο των πυρκαγιών με την εγκατάσταση ενός σύγχρονου συστήματος υδροδότησης και πυρόσβεσης, στην ολοκληρωμένη προστασία σημαντικών εκκλησιών με τις συστηματικές εργασίες συντήρησης των δομικών στοιχείων και του ζωγραφικού τους διακόσμου, σηματοδοτώντας την ολοκλήρωση μιας κομβικής και πολυετούς επένδυσης στην πολιτιστική κληρονομιά της Λακωνίας. Διαχρονικός πυρήνας πολιτισμού Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη στην ομιλία της επισήμανε: «Η σημερινή ημέρα έχει ιδιαίτερη σημασία για τη Λακωνία και την Πελοπόννησο, καθώς δεν εγκαινιάζεται απλώς ένα ακόμα έργο αποκατάστασης. Αποδίδεται ξανά στην κοινωνία ένας τόπος εθνικής ιστορικής μνήμης και ταυτότητας, ένα πολιτιστικό αγαθό οικουμενικής αξίας και ένας διαχρονικός πυρήνας πολιτισμού» και πρόσθεσε πως «το έργο που αποδίδουμε, σήμερα, αφορά στην επανένταξη ενός κορυφαίου τόπου της βυζαντινής κληρονομιάς στον σύγχρονο πολιτιστικό και τουριστικό χάρτη της χώρας και της Ευρώπης. Αφορά στην πλήρως αναβαθμισμένη δυνατότητα Ελλήνων και ξένων επισκεπτών να προσεγγίσουν βιωματικά την ιστορία και να αναγνωρίσουν τη διαχρονική σημασία του ελληνικού πολιτισμού και της ιστορικής συνέχειας του Ελληνισμού». Βυζαντινή Κεραμική Αμέσως μετά, η Λίνα Μενδώνη εξήγησε πως «από το 2019, το Υπουργείο Πολιτισμού υλοποίησε ένα εκτεταμένο πρόγραμμα παρεμβάσεων στον αρχαιολογικό χώρο, με στόχο την προστασία, την αποκατάσταση και τη δημιουργία υποδομών εξυπηρέτησης. Είμαστε χαρούμενοι και περήφανοι γιατί οι παρεμβάσεις αυτές εξασφαλίζουν: Τη μέγιστη δυνατή προσβασιμότητα για τους εμποδιζόμενους συνανθρώπους μας με τον ανελκυστήρα στο Παλάτι. Τη θωράκιση του μνημείου από τον κίνδυνο των πυρκαγιών με την εγκατάσταση σύγχρονου συστήματος πυρόσβεσης. Την ολοκληρωμένη προστασία σημαντικών εκκλησιών με εργασίες συντήρησης του ζωγραφικού τους διακόσμου. Τη βιώσιμη ανάπτυξη με την εκπόνηση ολοκληρωμένου σχεδίου διαχείρισης της Καστροπολιτείας, διασφαλίζοντας το ανεκτίμητο πολιτιστικό κεφάλαιο και τον φυσικό πλούτο της». Το Παλάτι των Δεσποτών. Η Υπουργός Πολιτισμού τόνισε πως το Παλάτι των Δεσποτών αποτελεί αισίως τον 30ό νέο ή ριζικά αναμορφωμένο μουσειακό χώρο, που το Υπουργείο Πολιτισμού αποδίδει στα επτά χρόνια της διακυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη και συμπλήρωσε πως «αποδεικνύεται έμπρακτα ότι η Κυβέρνησή μας παραμένει σταθερά προσηλωμένη στην αντίληψη ότι ο Πολιτισμός δεν αποτελεί μια στατική έννοια, περιορισμένη στη διατήρηση του παρελθόντος, αλλά κρίσιμο στρατηγικό πόρο και δυναμικό πολλαπλασιαστή αξίας για την κοινωνία και την ανάπτυξη. Με αυτή τη στρατηγική αντίληψη υλοποιούμε τη μεγαλύτερη και πιο ολοκληρωμένη πολιτική επενδύσεων στον Πολιτισμό που έχει γνωρίσει η χώρα, οι οποίες δημιουργούν θέσεις εργασίας και ενισχύουν την τοπική επιχειρηματικότητα». Το Παλάτι των Δεσποτών, στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Στη συνέχεια, η Υπουργός Πολιτισμού εστίασε στην κορωνίδα των έργων, στην αποκατάσταση του Παλατιού των Δεσποτών. «Σήμερα, το μοναδικό σωζόμενο βυζαντινό ανακτορικό συγκρότημα στον ελλαδικό χώρο ανοίγει ξανά τις πύλες του αποκατεστημένο, αναγνώσιμο και εκθεσιακά λειτουργικό. Το Παλάτι αποτελεί το σημαντικότερο κοσμικό μνημείο της Καστροπολιτείας. Η σύνθετη οικοδομική του ιστορία αποτυπώνει με ενάργεια τη μετάβαση από τη φραγκική στη βυζαντινή κυριαρχία και την εξέλιξη του Δεσποτάτου του Μορέως. Οι πτέρυγες των Καντακουζηνών και των Παλαιολόγων, οι χώροι διοίκησης και η επιβλητική αίθουσα του Θρόνου συγκροτούν ένα εξαιρετικό αρχιτεκτονικό σύνολο, που αποτυπώνει τη λειτουργική ιεράρχηση της εξουσίας της ύστερης βυζαντινής αριστοκρατίας». Τέλος, η Λίνα Μενδώνη ανέφερε: «Σήμερα, το Παλάτι αποδίδεται στο κοινό ως ένας ζωντανός χώρος ιστορίας, γνώσης και εμπειρίας. Σε αυτή τη νέα προσέγγιση εντάσσονται η μόνιμη έκθεση με τίτλο “Ηγεμονικά αφηγήματα”, καθώς και δύο ακόμη σημαντικές εκθέσεις. Η πρώτη, “Στα σαράγια της βασιλοπούλας”, φωτίζει τη διαχρονική πρόσληψη του Μυστρά από την ευρωπαϊκή διανόηση. Η δεύτερη, “Στο φως της Αυλής. Απείκασμα ενδόξου περιβολής” στην αίθουσα του Θρόνου, επικεντρώνεται στην ένδυση ως φορέα συμβολισμών εξουσίας. Μέσα από μια βιωματική προσέγγιση επαυξημένη με τεχνολογικά μέσα, αναδεικνύεται ο ενδυματολογικός πλούτος του ύστερου Βυζαντίου και η ατμόσφαιρα της βυζαντινής αυλής». Η περιβολή της βασίλισσας ακολουθεί τη βυζαντινή παράδοση, με φαρδιά πλούσια διακοσμημένα ενδύματα Βυζαντινό μνημείο με σφραγίδα UNESCO Το Παλάτι των Δεσποτών, το μοναδικό σωζόμενο βυζαντινό ανακτορικό συγκρότημα στον ελλαδικό χώρο, ανοίγει τις πύλες του -μετά από 42 χρόνια εργασιών αναστήλωσης και ανάδειξης- στο ελληνικό και διεθνές κοινό, πλήρως αποκατεστημένο. Το Παλάτι αποτελεί τον 30ό μουσειακό και εκθεσιακό χώρο που αποδίδεται από το Υπουργείο Πολιτισμού 2019, ενισχύοντας τη σύνδεση των κορυφαίων μνημείων μας με την κοινωνία και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Από το 2019, το Υπουργείο Πολιτισμού σχεδίασε και έθεσε σε εφαρμογή ένα ολιστικό στρατηγικό σχέδιο για την εσαεί προστασία και διατήρηση του Μνημείου Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, κινούμενο σε τρεις σύγχρονους άξονες: την προστασία από την κλιματική κρίση, την καθολική προσβασιμότητα και την ενσωμάτωση έξυπνων ψηφιακών τεχνολογιών. Στην αίθουσα του θρόνου. Στο πλαίσιο της θωράκισης του χώρου έναντι της κλιματικής αλλαγής, ολοκληρώθηκε ένα σύγχρονο δίκτυο πυρόσβεσης, στην Άνω και Κάτω Χώρα, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Παράλληλα, για την εξασφάλιση της καθολικής προσβασιμότητας, αποκαταστάθηκε ο Κεντρικός Λιθόστρωτος Οδικός Άξονας που συνδέει την Κάτω με την Άνω Πόλη, ο οποίος διευκολύνει την κίνηση των επισκεπτών και επιτρέπει την πρόσβαση σε οχήματα έκτακτης ανάγκης. Για την ισότιμη πρόσβαση στο Παλάτι των Δεσποτών, εγκαταστάθηκε σύγχρονο εξωτερικό αναβατόριο ΑμεΑ, στη νοτιοδυτική πτέρυγα των Παλαιολόγων. Ο Μυστράς έχει ενταχθεί, από το 2022, στο καινοτόμο πρόγραμμα «Βιοποικιλότητα και Αρχαιολογικοί Χώροι», αναδεικνύοντας το φυσικό περιβάλλον ως αναπόσπαστο μέρος του ιστορικού τοπίου. Η νέα ολιστική προσέγγιση μετατρέπει το Παλάτι από ένα στατικό αρχιτεκτονικό κατάλοιπο σε έναν ζωντανό χώρο βιωματικής μάθησης και εμπειρίας. Η εμπνευσμένη από τη ζωγραφική του Φώτη Κόντογλου περιβολή του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου Ηγεμονικά αφηγήματα Η μόνιμη φυσική και ψηφιακή έκθεση «Ηγεμονικά αφηγήματα» συγκροτεί ένα συνεκτικό ερμηνευτικό πλαίσιο, αναδεικνύοντας, στη διαχρονία, τον ρόλο των αυτοκρατορικών οικογενειών στη διοίκηση και την πνευματική ακμή του Μυστρά. Κυριάκος Μητσοτάκης, Λίνα Μενδώνη, Δημήτρης Πτωχός Την περιήγηση πλαισιώνουν δύο περιοδικές εκθέσεις. Η πρώτη, με τίτλο «Στα σαράγια της βασιλοπούλας», φωτίζει τη διαχρονική πρόσληψη και τη γοητεία που ασκούσε ο Μυστράς στην ευρωπαϊκή διανόηση, από τον 15ο έως τις αρχές του 20ού αιώνα. Η δεύτερη, με τίτλο «Απείκασμα ενδόξου περιβολής», φιλοξενείται στην επιβλητική Αίθουσα του Θρόνου και εστιάζει στην ένδυση ως σύμβολο ισχύος και κοινωνικής ταυτότητας. Η έκθεση αυτή περιλαμβάνει χειροποίητες ενδυμασίες της παλαιολόγειας αυλής, εμπνευσμένες από τη βυζαντινή εικονογραφία, οι οποίες δημιουργήθηκαν από τη μοναστική αδελφότητα της Παντάνασσας, με την πολύτιμη συνδρομή του ενδυματολογικού τομέα της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Στην τελετή παρευρέθησαν ο Μητροπολίτης Μονεμβασιάς και Σπάρτης κκ. Ευστάθιος, ο Μητροπολίτης Μάνης κκ. Χρυσόστομος, ο Υφυπουργός Εθνικής Άμυνας Αθανάσιος Δαβάκης, οι βουλευτές Νεοκλής Κρητικός και Παναγιώτα Γρηγοράκου, ο Περιφερειάρχης Πελοποννήσου Δημήτρης Πτωχός, ο δήμαρχος Σπάρτης Βακαλόπουλος Μιχαήλ, υπηρεσιακά στελέχη του Υπουργείου Πολιτισμού και πλήθος κόσμου. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΑΚΩΝΙΑ ΛΙΝΑ ΜΕΝΔΩΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ Ακολούθησε το Βήμα στο Google news και μάθε όλες τις τελευταίες ειδήσεις. Σχετικά άρθρα

ΚΡΑΣΙ ΨΩΜΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΘέματαΕλλάδα Κρασί, ψωμί, Πολιτισμός By Helleniscope -June 23, 20260108 ΦΩΤΟ: Ευρυβιάδης Σκλάβος, αμπέλι με βιολογική καλλιέργεια, Κεχριώνας Παλλικής, Ληξούρι, Κεφαλονιάς. Φωτογραφία, Ε.Β. Του Εὐάγγελου Βαλλιανάτου Πρόλογος Θυμάμαι την θεία μου Αγγελική και μητέρα μου Αποστολία. Η Αγγελική, μαυροφορεμένη για πάντα, ήταν ζωντανή αντίστασης του φόβου, καθώς και εικόνα της πανάρχαιας παραδόσεώς της εκφράσεως θρήνου με μαύρα ρούχα. Ο Εμφύλιός Πόλεμος, 1943-1949, σπάραξε τον σύζυγό της Σπυρίδων. Οι κουμουνιστές δολοφόνησαν τον Σπύρο και τον Αργύρη, αδελφό του Σπύρου και του πατέρα μου. Η Αποστολία μου φώναζε, “Εὐαγγελογεράσιμε, φώς μου.” Ήμουν το στερνοπούλι της. Οι δύο γυναίκες, η θεία μου και η μάνα μου, παντρεύτηκαν δύο αδέλφια και, επομένως, ήταν κουνιάδες. Είχαν παιδιά και στο χωριό Βαλσαμάτα, Κεφαλονιάς, και στο Σικάγο, ΗΠΑ. Δημητριακό ψωμί Η Αγγελική, θυμάμαι, κάθε εβδομάδα γέναε περίπου 7 με 9 ψωμιά. Τα ψωμιά ήταν σταρένια. Δηλαδή από το σιτάρι της θεάς Δήμητρας, που στην αρχαία Ελληνική εποχή ήταν για χιλιετίες αδελφή του αρχιστράτηγου των θεών, Ζεύς / Δία. Η Δήμητρα ήταν η ίδια η Γαία Γή. Εδώρισε τους σπόρους του άρτου / ψωμιού τους οποίους οι πανάρχαιοι Έλληνες ονόμασαν Δημητριακά, δηλαδή δώρα της Δήμητρας. Η παράδοσης συνεχίζετε και σήμερα. Σ᾽ αυτούς τους γεωργικούς σπόρους ανήκει το σιτάρι, βρόμη, σίκαλη και κριθάρι. Ο άρτος ξεγέννησε το μικρό κομμάτι άρτου η ψωμί. Και το ψωμί είναι η πιο βασική τροφή των Ελλήνων για χιλιετίες. Η Αγγελική μας έδινε ψωμί. Ανακάτευε νερό και αλεύρι, δηλαδή αλεσμένο σιτάρι. Μετά ζύμωνε το σχεδόν θεϊκό μίγμα αλευριού και νερού στο ξύλινο σκάφη με τα λευκά και καθαρά χέρια της, δίνοντας στο ζυμάρι το κυκλικό, στρογγυλό σχήμα του ψημένου ψωμιού. Ο πατέρας μου Ανδρέας έσπερνε στο χωράφι μας το Δημητριακό σιτάρι που στα χέρια της φίλτατης θείας μου Αγγελικής εγινόταν το απαραίτητο και νόστιμο ψωμί. Ο Ανδρέας καλλιεργούσε την Γή χωρίς μηχανήματα και χημικά. Το αλέτρι του πίσω από το μουλάρι ήταν Ομηρικής εποχής. Αλλά η γεωργική του γνώση ήταν συνέχεια της αρχαίας Ελληνικής γνώσεως και πολιτισμού. Γεωργικές ρίζες του πολιτισμού Ο μέγας φιλόσοφος και ποιητής Ησίοδος, όπως και ο Όμηρος, έζησε πιθανόν στα τέλη του 13ου η αρχές του 12ου αιώνα πριν της εποχής μας. Η ποίησή του μας φωτίζει για την θεολογία, αστρονομία και ζωή των Ελλήνων της Εποχής του Χαλκού. Από τα συγγράμματά του, η “Θεογονία” και “ Έργα και Ημέραι” είναι πολύ σημαντικά. Το πρώτο είναι περί της γέννησης των θεών και το δεύτερο για την γεωργία ως έργον θεών, αστρονομίας και Ελλήνων αγροτών που καλλιεργούσαν την Γή. Ο αγρότης μαθαίνει την τέχνη του από τους συγγενείς του και τα αστέρια του Ουρανού. Ο δεύτερος λόγιος που έριξε φώς στην προσπάθεια των Ελλήνων να καλλιεργούν την Γη είναι ο Ξενοφώντας, Αθηναίος στρατηγός, ιστορικός και φιλόσοφος του τετάρτου αιώνα πριν της εποχής μας. Στο σύγγραμμά του, “Οικονομικός,” δηλαδή τα οικονομικά του οίκου, ο Ξενοφώντας συνδέει την καλλιέργεια της Γής, του χωραφιού, με την αναγκαία ασφάλεια τροφής, αυτάρκειας, συνεργασίας, δικαιοσύνης, ευδαιμονίας και ελευθερίας (5.6-14). Ο πατέρας μου, βέβαια, αγαπούσε την Γή γιατί και οι γονείς του αγαπούσαν τα μικρά χωράφια που είχαν. Αυτάρκεια και ελευθερία ήταν όψεις της ίδιας δραχμής. Εκτός τούτου, η γεωργική παράδοσης ήταν πολιτισμός. Ο αγρός ήταν σχολείο ευσέβειας προς τους θεούς, τροφικής αυτάρκειας, πολεμικής τέχνης και ετοιμότητας, ασφάλειας και δημοκρατίας. Διόνυσος και Δήμητρα Dionysos by Michelangelo Merisi da Caravaggio, 1595. Public domain. Ένας από τους σπουδαίους αγροτικούς θεούς ήταν ο Διόνυσος, θεός του οίνου / κρασιού, θεάτρου, τραγωδίας, ζωής του χωριού και ελευθερίας. Ο άλλος γεωργικός θεός ήταν η Δήμητρα, θεά του σιταριού. Demeter and her daughter, Persephone, are sending Triptolemos to tech the world the growing of wheat. Image of Demeter holding wheat, right. Greek bank note of 50 drachmas. 1930. Courtesy Numismatic Museum, Athens. Η Δήμητρα και η κόρη της Περσεφόνη στέλνουν τον Τριπτόλεμο να παγκοσμιοποιήσει την καλλιέργεια του σιταριού. Η Δήμητρα κρατάει σιτάρι, δεξιά. Χαρτονόμισμα 50 δραχμών. Τράπεζα της Ελλάδος, 1930. Νομισματικό Μουσείο Αθηνών. Μεταξύ Δήμητρας και Διονύσου, οι πολίτες της υπαίθρου, οι γεωργοί των χωριών, ήταν στην πραγματικότητα Ελλάδα. Η τροφή, στρατιώτες, δημοκρατία, θέατρο και τραγωδία γεννήθηκαν στα χωριά. Η Δήμητρα και ο Διόνυσος κυβερνούσαν ουρανό και Γή. Το θέατρο ήταν για χιλιετίες χρόνια το Ελληνικό σχολείο δημοκρατίας, ελευθερίας και πολιτισμού. Στο χωριό Μεγαλώνοντας στο χωριό είχα μέτρια γνώση Ελληνικής ιστορίας. Αλλά ήμουν βέβαιος για τις Ελληνικές μου αρετές και ρίζες. Μεγάλα ονόματα και ήρωες όπως ο Ηρακλής, Όμηρος, Αχιλλέας, Οδυσσέας, Πλάτωνας, Αριστοτέλης και Μεγαλέξανδρος, μου ήταν γνωστά. Είχα δίψα για περισσότερη γνώση για να καταλάβω τελικά την ιστορία του Ελληνισμού. Η μάνα μου η Αποστολία ήταν βέβαιη για αυτό. Την ερωτούσα συνεχώς όχι μόνον για τον τραγικό Εμφύλιο Πόλεμο και για την Ιταλογερμανική κατοχή της Κεφαλονιάς και Ελλάδας, αλλά και για πολλά άλλα ζητήματα. Η μάνα μου έλεγε τις απόψεις της, αλλά εγνώριζε ότι θα έπρεπε να συνεχίσω στο πανεπιστήμιο. Να γίνεις ιατρός, μου έλεγε, επειδή η γιαγιά μου η Δήμητρα ήταν ιατρός. Μόνο και μόνο που η γιαγιά μου είχε το θεϊκό όνομα Δήμητρα, με ερέθιζε, με ενθουσίαζε και με έριχνε συχνά σε βαθιές σκέψεις. Επίλογος Θυμάμαι μια Κυριακή μετά την εκκλησία, ρώτησα την μητέρα μου αν οι εικόνες στο εικονοστάσιο της εκκλησίας ήταν Ελληνικές εικόνες με ονόματα που δεν ήταν Ελληνικά, όπως Δαβίδ, Αβραάμ, Ιακώβ, κτλ. Και γιατί, ερώτησα την μητέρα μου, μη Έλληνες έχουν την φωτογραφία τους στο εικονοστάσιο της εκκλησίας; Η μητέρα μου πάγωσε. κατάλαβα ότι η ερώτησή μου έθιξε μυστικές αξίες. Να ρωτήσεις τον δάσκαλό σου, μου είπε. Τότε ήμουν στο Δημοτικό σχολείο. Αυτή η περιέργεια εξηγεί και την Οδύσσεια μου στην άλλη άκρη του κόσμου, την Αμερική που το ψωμί, κρασί και ο πολιτισμός η δεν υπάρχουν στην Ελληνική σημασία τους η έχουν άλλες ρίζες και ερμηνείες. =========== Ο Δρ. Εὐάγγελος Βαλλιανᾶτος είναι ιστορικός και περιβαλλοντολόγος. Εσπούδασε στα Αμερικανικά πανεπιστήμια Illinois, Wisconsin και Harvard ζωολογία, Ελληνική και Ευρωπαϊκή ιστορία και την ιστορία της επιστήμης. Εργάστηκε στο Καπιτώλιο, στην εθνική υπηρεσία προστασίας περιβάλλοντος, εδίδαξε σε πανεπιστήμια, και έγραψε εκατοντάδες άρθρα και 9 βιβλία, συμπεριλαμβανόμενού Freedom: Clear Thinking and Inspiration from 5,000 Years of Greek History (2025).