Filiki Eteria 2
Friday, 25 September 2026
ΣΧΕΔΙΟ ΛΙΜΝΕΣ ΔΙΧΟΤΟΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ
Το «Σχέδιο Λίμνες», για την διχοτόμηση της Ελλάδος σε Νότια και Βόρεια – η οποία δεν θα ήταν Ελλάδα.
ksipnistere 15/04/2026
Μια απ’ τις πιο σκοτεινές σελίδες της Ιστορίας της -ενιαίας μέχρι το 1968- αριστεράς στην Ελλάδα, ήταν το περιβόητο «Σχέδιο Λίμνες, το οποίο εγκρίθηκε από την 3η ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ, που έγινε στις Πρέσπες (γι’ αυτό το σχέδιο έχει την ονομασία «Λίμνες»), στις 11-12 Σεπτεμβρίου 1947.
Το στρατιωτικό σκέλος του σχεδίου προέβλεπε τον τριπλασιασμό των δυνάμεων του ΔΣΕ, μέχρι την άνοιξη του 1948, για να καταστεί δυνατή η εφαρμογή στην πράξη του πολιτικού σκέλους του σχεδίου, που ήταν η διχοτόμηση της Ελλάδος σε Νότια και Βόρεια, με πρωτεύουσα την Θεσσαλονίκη και σύνορα στον Όλυμπο, κατά τα πρότυπα της διχοτόμησης της Γερμανίας σε Δυτική και Ανατολική και της Κορέας, σε Νότια και Βόρεια.
Η διαφορά της ελληνικής διχοτόμησης από την γερμανική και την κορεάτικη, θα ήταν ότι το κομμουνιστικό κράτος που θα προέκυπτε στην Βόρεια Ελλάδα, δεν θα ήταν Ελλάδα! Βάσει των προηγουμένων αλλά και των επομένων διακηρύξεων του ΚΚΕ, η «απελευθερωμένη περιοχή» δεν θα ονομαζόταν «Βόρεια Ελλάδα», αλλά «Δημοκρατία της Μακεδονίας του Αιγαίου» και θα ακολουθούσε η ενσωμάτωσή της στην «Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας». Η δε Θράκη, θα δινόταν στην Βουλγαρία, για να αποκτήσει αυτή έξοδο στο Αιγαίο.
Κι είναι ενδεικτική η απόφαση της 3ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ, που αποφεύγει επιμελώς να αναφέρει ως «Βόρεια Ελλάδα» την περιοχή που θα «απελευθερωνόταν», αλλά την αναφέρει γενικά κι αόριστα ως «ελεύθερη δημοκρατική περιοχή με δική της κυβέρνηση».
Επίσης, ούτε στο ίδιο το «Σχέδιο Λίμνες» γινόταν αναφορά σε κράτος με ονομασία «Βόρεια Ελλάδα»:
«Την παρούσα στιγμή ωρίμασαν οι συνθήκες για την εκπλήρωση του βασικού στρατηγικού καθήκοντος, που στέκεται μπροστά στο Δημοκρατικό Στρατό μας, δηλαδή τη δημιουργία ελεύθερου εδάφους στην έκταση της Μακεδονίας και την απελευθέρωση ολόκληρης της Μακεδονίας – Θράκης με κέντρο τη Θεσσαλονίκη».
Διόμιση μήνες πριν το «Σχέδιο Λίμνες», το ΚΚΕ έριξε την ιδέα της διχοτόμησης της Ελλάδος, για να μετρήσει τις αντιδράσεις της κοινής γνώμης. Πιο συγκεκριμένα, στις 27 Ιουνίου 1947, το μέλος του Πολιτικού Γραφείου του ΚΚΕ, Μιλτιάδης Πορφυρογένης, είπε τα εξής στον λόγο του στο συνέδριο του ΚΚ Γαλλίας, που διεξήχθη στο Στρασβούργο:
«Δημιουργία μιας λεύτερης δημοκρατικής περιοχής, με δική της κυβέρνηση και δική της κρατική υπόσταση. Για ένα τέτοιο πράγμα, υπήρχαν και πριν και υπάρχουν και σήμερα, ακόμα περισσότερο, όλες οι απαραίτητες αντικειμενικές στρατιωτικές, πολεμικές, υλικές, πολιτικές, ηθικές, ψυχολογικές, μα και γεωγραφικές προϋποθέσεις».
Φυσικά, το διχοτομικό «Σχέδιο Λίμνες» ήταν σοβιετικής έμπνευσης, καθώς πριν πάει στο Στρασβούργο, ο Πορφυρογένης είχε επισκεφθεί την Μόσχα, για να πάρει «γραμμή», για το τι ακριβώς έπρεπε να πει στον λόγο του. Προφανώς, οι Σοβιετικοί ήλπιζαν στην δημιουργία ενός fait accompli στην Μακεδονία και την Θράκη. Η αναγγελία της επίσκεψης Πορφυρογένη στην Μόσχα, έγινε με επιστολή του Ζαχαριάδη προς τους Σοβιετικούς (παραλήπτης ο Α. Μπαράνωφ), που στάλθηκε στις 5 Ιουνίου 1947. Η εν λόγω επιστολή, είναι καταχωρημένη στα αρχεία του ΚΚΕ και δημοσιεύθηκε στην «Αυγή» της 15/12/1979.
Μετά την δημοσιοποίηση της ομιλίας Πορφυρογένη στο Στρασβούργο, ξέσπασε θύελλα στην Ελλάδα και το ΚΚΕ καταγγέλθηκε από την ελληνική κυβέρνηση ως προδοτικό κόμμα, που ήθελε να αποσπάσει από την Ελλάδα μέρος της Επικράτειας. Οπότε, λόγω των σφοδρών λαϊκών αντιδράσεων, το ΚΚΕ αποφάσισε να κρατήσει μυστικό το «Σχέδιο Λίμνες», το οποίο μάλιστα συντάχθηκε απευθείας στην ρωσική γλώσσα, κι όχι στην ελληνική!
Το διχοτομικό «Σχέδιο Λίμνες» ήρθε για πρώτη φορά στη δημοσιότητα στις 6/1/1980, στην «Αυγή», από τον ιστορικό Φίλιππο Ηλιού. Μεταγενέστερα, δημοσιεύτηκε -σε μετάφραση από τα ρωσικά στον «Ριζοσπάστη» της 17/12/1996.
Συμπέρασμα: ευτυχώς ηττήθηκαν!
Πηγές:
Β. Κόντη – Σ. Σφέτα, «Εμφύλιος Πόλεμος – Έγγραφα από τα γιουγκοσλαβικά και βουλγαρικά αρχεία».
«ΚΚΕ – Επίσημα Κείμενα», τ. VI.
G.L.
Δημήτρης Αθηναίος
FacebookTwitterWhatsAppViberPrintEmailShare
Wednesday, 23 September 2026
ΜΑΖΙ ΤΑ ΦΑΓΑΜΕ
Μαζί τα φάγαμε»: Η ιστορική φράση του Θεόδωρου Πάγκαλου που σημάδεψε την εποχή των Μνημονίων
Στις 21 Σεπτεμβρίου 2010, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης του Γιώργου Παπανδρέου εκστόμισε μια φράση που έμεινε στην πολιτική ιστορία. Ποιος ήταν ο Θεόδωρος Πάγκαλος, τι ακριβώς είπε και γιατί τα λόγια του εξακολουθούν να προκαλούν συζητήσεις;
ΤΕΡΕΝΣ ΚΟΥΙΚ
ΤΕΡΕΝΣ ΚΟΥΙΚ
21 Σεπτεμβρίου 2026 • 06:14
share icon
Για να μας βλέπεις πιο συχνά στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη της huffingtonpost.gr στην Google
Στις 21 Σεπτεμβρίου 2010, η Ελλάδα βρισκόταν ήδη στη δίνη της οικονομικής κρίσης. Το πρώτο Μνημόνιο είχε υπογραφεί, οι περικοπές μισθών και συντάξεων προκαλούσαν κοινωνική αναταραχή και η οργή απέναντι στο πολιτικό σύστημα μεγάλωνε.
Εκείνη την ημέρα, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης του Γιώργου Παπανδρέου, Θεόδωρος Πάγκαλος, θα εκστόμιζε μια φράση που έμελλε να τον συνοδεύει μέχρι το τέλος της ζωής του.
Advertisement
«Μαζί τα φάγαμε».
Τρεις λέξεις που έγιναν πολιτικό σύνθημα, αντικείμενο αντιπαράθεσης, αφορμή για σάτιρα και μία από τις πιο χαρακτηριστικές αναφορές στην περίοδο της ελληνικής χρεοκοπίας.
Η ημέρα που ακούστηκε το «Μαζί τα φάγαμε»
Ο Θεόδωρος Πάγκαλος συμμετείχε σε συνεδρίαση της Διαρκούς Επιτροπής Δημόσιας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης της Βουλής. Αντικείμενο της συζήτησης ήταν νομοσχέδιο για την κατάργηση και συγχώνευση υπηρεσιών, οργανισμών και φορέων του δημόσιου τομέα.
Μιλώντας για την κατακραυγή εναντίον των πολιτικών και για το πελατειακό κράτος, διατύπωσε την περίφημη θέση του, συνδέοντας τη δημοσιονομική κρίση με τις πρακτικές διορισμών και εξυπηρετήσεων που είχαν αναπτυχθεί επί δεκαετίες.
Η πλήρης δήλωσή του ήταν:
«Η απάντηση εις την κατακραυγή που υπάρχει εναντίον του πολιτικού προσωπικού της χώρας “πώς τα φάγατε τα λεφτά”, που μας ρωτάει ο κόσμος, είναι αυτή: Σας διορίσαμε. Τα φάγαμε όλοι μαζί. Μέσα στα πλαίσια μιας σχέσης πολιτικής πελατείας, διαφθοράς, εξαγοράς και εξευτελισμού της έννοιας της ίδιας της πολιτικής».
Η φράση που προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων
Η δήλωση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις τόσο στον πολιτικό κόσμο όσο και στην κοινωνία. Για πολλούς πολίτες, οι τρεις λέξεις ακούστηκαν ως απόπειρα μεταφοράς της ευθύνης για τη χρεοκοπία από τις κυβερνήσεις προς το σύνολο της κοινωνίας.
Advertisement
Εργαζόμενοι, συνταξιούχοι, άνεργοι και νέοι που αντιμετώπιζαν τις συνέπειες της κρίσης αμφισβητούσαν ότι μπορούσαν να θεωρηθούν συνυπεύθυνοι για τη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών.
Από την άλλη πλευρά, η πλήρης τοποθέτηση του Πάγκαλου αναφερόταν συγκεκριμένα στο σύστημα πολιτικής πελατείας, στους διορισμούς και στη σχέση εξάρτησης ανάμεσα σε πολιτικούς και ψηφοφόρους. Η διαφωνία αφορούσε, επομένως, όχι μόνο το εάν υπήρχε συλλογική ευθύνη, αλλά και το εάν αυτή μπορούσε να εξισωθεί με την ευθύνη όσων κυβερνούσαν και λάμβαναν τις αποφάσεις.
Ο Πάγκαλος δεν πήρε ποτέ πίσω τη φράση του
Ο Θεόδωρος Πάγκαλος επέμεινε στην άποψή του. Το 2012 εξέδωσε μάλιστα ηλεκτρονικό βιβλίο με τίτλο «Μαζί τα φάγαμε», στο οποίο επιχείρησε να εξηγήσει αναλυτικότερα τι εννοούσε.
Υποστήριξε ότι σημαντικό τμήμα της ελληνικής κοινωνίας είχε συμμετάσχει, με διαφορετικούς τρόπους, σε πρακτικές που επιβάρυναν τα δημόσια οικονομικά. Στη δική του ερμηνεία περιλαμβάνονταν οι πελατειακές εξυπηρετήσεις, η ανοχή στη φοροδιαφυγή, η αναξιοκρατία και η επιλογή πολιτικών που συντηρούσαν το συγκεκριμένο σύστημα. Διευκρίνιζε, πάντως, ότι η ευθύνη δεν ήταν ίδια για όλους και ότι ξεκινούσε από τα ανώτερα επίπεδα της πολιτικής εξουσίας.
Ποιος ήταν ο Θεόδωρος Πάγκαλος
Advertisement
Ο Θεόδωρος Πάγκαλος γεννήθηκε στις 17 Αυγούστου 1938 στην Ελευσίνα. Ήταν εγγονός του στρατηγού Θεόδωρου Πάγκαλου, ο οποίος είχε επιβάλει δικτατορία στην Ελλάδα το 1925 και διετέλεσε Πρόεδρος της Δημοκρατίας.
Αποφοίτησε από το Βαρβάκειο και σπούδασε Νομικά και Οικονομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Συνέχισε τις σπουδές του στη Γαλλία, όπου το 1973 αναγορεύθηκε διδάκτορας Οικονομικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Paris 1 Panthéon-Sorbonne.
Εργάστηκε ως πανεπιστημιακός και ερευνητής στο Παρίσι, ενώ ανέπτυξε αντιδικτατορική δράση κατά την περίοδο 1967-1974. Στα νεανικά του χρόνια συνδέθηκε με την Αριστερά και το ΚΚΕ, πριν ενταχθεί στο ΠΑΣΟΚ και εξελιχθεί σε ένα από τα γνωστότερα στελέχη του.
Από το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου στην αντιπροεδρία της κυβέρνησης
Advertisement
Ο Πάγκαλος εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής το 1981, χρονιά της ιστορικής εκλογικής νίκης του ΠΑΣΟΚ. Στη μακρά πολιτική διαδρομή του ανέλαβε σημαντικά κυβερνητικά αξιώματα, μεταξύ των οποίων υπουργός Εξωτερικών, υπουργός Μεταφορών και Επικοινωνιών και υπουργός Πολιτισμού.
Υπηρέτησε ως υπουργός Εξωτερικών από το 1996 έως το 1999, επί πρωθυπουργίας Κώστα Σημίτη. Η θητεία του συνδέθηκε με κρίσιμες εξελίξεις στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, αλλά και με την υπόθεση του Αμπντουλάχ Οτσαλάν.
Το 1999, μετά τη σύλληψη του Κούρδου ηγέτη στην Κένυα και την παράδοσή του στις τουρκικές αρχές, ο Πάγκαλος απομακρύνθηκε από το υπουργείο Εξωτερικών, σε μια υπόθεση που προκάλεσε σοβαρή πολιτική κρίση στην Ελλάδα.
Το 2009 ανέλαβε αντιπρόεδρος της κυβέρνησης του Γιώργου Παπανδρέου, θέση από την οποία βίωσε την έναρξη της μνημονιακής περιόδου και εκστόμισε την περίφημη φράση του.
Ένας πολιτικός που δεν απέφευγε τις συγκρούσεις
Ο Θεόδωρος Πάγκαλος υπήρξε μια ιδιαίτερη προσωπικότητα της Μεταπολίτευσης. Διακρινόταν για την ευρυμάθειά του, την ευχέρεια του λόγου και την τάση του να διατυπώνει δημόσια τις απόψεις του χωρίς να αποφεύγει την αντιπαράθεση.
Οι δηλώσεις του προκαλούσαν συχνά αντιδράσεις ακόμη και στο εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ. Η πολιτική του παρουσία συνδέθηκε με σημαντικές κυβερνητικές αποφάσεις, αλλά και με ορισμένες από τις πιο πολυσυζητημένες δημόσιες αντιπαραθέσεις της εποχής του.
Αποχώρησε από την ενεργό πολιτική πριν από τις εκλογές του 2012. Πέθανε στις 31 Μαΐου 2023, σε ηλικία 84 ετών.
Η φράση που έμεινε στην ιστορία
Δεκαέξι χρόνια μετά, το «Μαζί τα φάγαμε» εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς κάθε φορά που ανοίγει η συζήτηση για τη χρεοκοπία, τα Μνημόνια, τις ευθύνες των κυβερνήσεων και τη λειτουργία του ελληνικού κράτους.
Η φράση συμπύκνωσε μια βαθύτερη διαφωνία που δεν έχει εξαφανιστεί: πού αρχίζει και πού τελειώνει η ευθύνη του πολιτικού συστήματος και ποια είναι η συμμετοχή της κοινωνίας στη διατήρηση των πελατειακών πρακτικών;
Ο Θεόδωρος Πάγκαλος έφυγε από τη ζωή, αλλά εκείνες οι τρεις λέξεις εξακολουθούν να τον συνοδεύουν στην πολιτική ιστορία της χώρας.
«Μαζί τα φάγαμε».
Μια φράση που ειπώθηκε μέσα στην ελληνική Βουλή στις 21 Σεπτεμβρίου 2010 και απέκτησε τη δική της, ανεξάρτητη ζωή στη δημόσια συζήτηση.
tag icon
ΜΝΗΜΟΝΙΑ
ΠΑΓΚΑΛΟΣ
ΝΕΣΤΟΡΑΣ ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΤΗΣ ΠΥΛΟΥ
Ο Νέστορας, ο σοφός βασιλιάς της Πύλου, ξεχωρίζει ανάμεσα στους ήρωες του Τρωικού Πολέμου, με τη χρυσή πανοπλία και το σκήπτρο του
kalinda
kalinda
23 Σεπτεμβρίου 2026 · 2΄ ανάγνωση
Ο Νέστορας, ο σοφός βασιλιάς της Πύλου, ξεχωρίζει ανάμεσα στους ήρωες του Τρωικού Πολέμου, με τη χρυσή πανοπλία και το σκήπτρο του
Πρόσθεσε το olympia.gr ως προτιμώμενη πηγή στη Google
Μια μορφή που ξεχωρίζει στην Ιλιάδα
Ανάμεσα σε όλους τους ήρωες που πολέμησαν στην Τροία, ο Νέστορας ξεχώρισε όχι για τη δύναμη ή την πονηριά του, αλλά για τη σοφία και την εμπειρία του.
Ήταν ο γηραιότερος βασιλιάς, αλλά δεν δίστασε να ακολουθήσει τους νέους στον πόλεμο. Η παρουσία του έδινε κύρος στις συζητήσεις και σιγουριά στους συμπολεμιστές του.
Τι πανοπλία φορούσε ο Μέγας Αλέξανδρος;
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Τι πανοπλία φορούσε ο Μέγας Αλέξανδρος;
Ο Νέστορας και η καταγωγή του
Ο Νέστορας ήταν γιος του Νηλέα και εγγονός του Ποσειδώνα. Από τα νιάτα του είχε πολεμήσει σε μεγάλες μάχες. Αντιμετώπισε Κενταύρους και ακόμα και τον ίδιο τον Ηρακλή. Όμως οι δυσκολίες της ζωής δεν τον λύγισαν. Τον έκαναν πιο συνετό και ήρεμο. Ήξερε πότε να πολεμήσει και πότε να μιλήσει.
Ο ρόλος του στην εκστρατεία των Ελλήνων
Καθώς οι Έλληνες μαζεύτηκαν για τον Τρωικό Πόλεμο, ο Νέστορας πρόσφερε κάτι μοναδικό: τη μνήμη. Μεταξύ αλαζονικών και φιλόδοξων ηγετών, ο Νέστορας διακρινόταν για τη σοφία του. Ακόμη και ο Αγαμέμνων σεβόταν τη γνώμη του, ενώ ο Οδυσσέας προσπαθούσε να τον κατανοήσει.
Συμβουλές στη σκιά της σύγκρουσης
Ο Νέστορας γνώριζε καλά πως οι νέοι ήρωες συχνά παρασύρονται από τον εγωισμό τους. Όταν ξέσπασε η μεγάλη σύγκρουση ανάμεσα στον Αγαμέμνονα και τον Αχιλλέα, ο Νέστορας προσπάθησε να τους συμφιλιώσει. Μίλησε με αυστηρότητα στον Αγαμέμνονα και με πατρική φροντίδα στον Αχιλλέα, αλλά τα λόγια του δεν βρήκαν ανταπόκριση εκείνη τη στιγμή.
Παρών και στη μάχη
Παρά την ηλικία του, ο Νέστορας δεν έμενε στη σκηνή του όταν γινόταν μάχη. Οδηγούσε το άρμα του, ενέπνεε τους νεότερους και κράτησε τη γραμμή άμυνας όταν οι Τρώες επιτέθηκαν στα πλοία. Ο Διομήδης τον έσωσε σε μια κρίσιμη στιγμή, δείχνοντας πόσο σημαντικός ήταν ακόμη ο Νέστορας για το ηθικό των Ελλήνων.
Θεάρεστες Πράξεις: Η ιστορική στιγμή στις Πλαταιές, όταν ο Σπαρτιάτης στρατηγός αρνήθηκε την εκδίκηση και όρισε την ηθική ανωτερότητα των Ελλήνων
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Θεάρεστες Πράξεις: Η ιστορική στιγμή στις Πλαταιές, όταν ο Σπαρτιάτης στρατηγός αρνήθηκε την εκδίκηση και όρισε την ηθική ανωτερότητα των Ελλήνων
Ο πόνος της απώλειας
Για τον Νέστορα, η μεγαλύτερη τιμή ήταν η πατρότητα. Ο γιος του, ο Αντίλοχος, διακρίθηκε για το θάρρος του, αλλά έπεσε νεκρός υπερασπιζόμενος τον πατέρα του. Ο Νέστορας δέχτηκε τον πόνο με στωικότητα, γνωρίζοντας πως ο πόλεμος δεν κάνει διακρίσεις.
Η τελευταία γενιά των ηρώων
Καθώς ο πόλεμος προχωρούσε, ο Νέστορας έβλεπε μια νέα γενιά ηρώων να ανεβαίνει. Εκείνος ένιωθε τελευταίος μιας εποχής που εκτιμούσε τη σοφία πάνω από τη βία. Παρέμεινε όρθιος, όχι για τη δόξα, αλλά για να θυμίζει στους άλλους το αληθινό νόημα του πολέμου: τη μνήμη και το δίδαγμα.
Tuesday, 22 September 2026
Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΣΠΑΡΤΗΣ
Ποιός κατέστρεψε και αφάνισε την Αρχαία Σπάρτη
kalinda
kalinda
21 Σεπτεμβρίου 2026 · 3΄ ανάγνωση
Ποιός κατέστρεψε και αφάνισε την Αρχαία Σπάρτη
Πρόσθεσε το olympia.gr ως προτιμώμενη πηγή στη Google
Σπάρτη (Σπάρτα στη Δωρική διάλεκτο) ήταν πόλη-κράτος στην Αρχαία Ελλάδα,
χτισμένη στις όχθες του ποταμού Ευρώτα στη Λακωνία, στο ΝΑ μέρος της Πελοποννήσου.
Θησαυροί της αρχαίας Ελληνικής τέχνης καταστραφήκαν και λεηλατηθήκαν,
όπως είναι γνωστό, από ρωμαίους, φράγκους σταυροφόρους, από τον ενετό στρατηγό Μοροζίνι και από τον Άγγλο (Σκωτο για την ακρίβεια) Έλγιν.
Σάρωσε το GNTM Χαμός στα σχόλια
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Σάρωσε το GNTM Χαμός στα σχόλια
Εξίσου μεγάλη καταστροφή επήλθε από περιηγητές και απεσταλμένους μουσείων, πανεπιστημίων και βασιλιάδων της Ευρώπης, που ηλθαν στην Ελλάδα στους χρόνους της τουρκοκρατίας, για να αποθησαυρίσουν νομίσματα, χειρόγραφα, επιγραφές και έργα τέχνης.
Όλους αυτούς υπέρβαλε σε απληστία και σε καταστροφές που προκάλεσε στους προγονικούς θησαυρούς της Ελλάδας
ο αββάς Michel Fourmont (1690/1746), απεσταλμένος του βασιλιά της Γαλλίας Λουδοβίκου IE”.
Ο αββάς Fourmont ξεπερνάει και τον Έλγιν όσο αφορά στο βάναυσο τρόπο της καταστροφής των μνημείων, που κυριολεκτικά αφάνισε, αλλά και στον απίστευτο αριθμό των αρχαιοτήτων που κατέστρεψε.
Fourmont
Ο αββάς Michel Fourmont
Γιώργος Μαζωνάκης: Στο μικροσκόπιο της έρευνας έχουν μπει οι συνθήκες γύρω από τις «θεραπείες» του τραγουδιστή
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Γιώργος Μαζωνάκης: Στο μικροσκόπιο της έρευνας έχουν μπει οι συνθήκες γύρω από τις «θεραπείες» του τραγουδιστή
Στην προσπάθειά του να φανεί αρεστός στο βασιλιά του και να εξασφαλίσει αποκλειστικά για εκείνον μονό το δικαίωμα της μελέτης
και της ερευνάς επιγραφών και μνημείων, μετά την καταγραφή τους επιδιδόταν με, παρανοϊκή στην κυριολεξία, μανία στην καταστροφή τους επιχαίροντας μάλιστα γι′ αυτήν. Ο Fourmont αναζήτησε επιγραφές στην Αθηνά, στη Σαλαμίνα, στα Μέγαρα και στην Πελοπόννησο, οπού διείσδυσε ακόμη και στα αγριότερα μέρη της Μάνης.
Ο ίδιος ομολογεί σε χειρόγραφο του, που σώζεται μαζί με το ημερολόγιο του, ότι συγκέντρωσε πάνω από 1.500 επιγραφές στην περιήγηση του το 1729 στην Ελλάδα. Σε επιστολή του προς τον κόμη Maurepas, o Fourmont καυχιέται ότι κατέστρεψε(!) τις επιγραφές, για να μην αντιγραφούν από μελλοντικό περιηγητή!
Όσα γραφεί ο fourmont για την καταστροφή που έκανε στη Σπαρτή εξηγούν και τη σπανιότητα των αρχαιοτήτων σήμερα στη φημισμένη πόλη.
Σημειώνει λοιπόν ο αββάς Fourmont τα εξής απίστευτα: «επί 30 μέρες και πλέον 30, 40 και 60 εργάτες εκθεμελιώνουν, καταστρέφουν, εξαφανίζουν την πόλη της Σπάρτης. Μου υπολείπονται 4 μονό πύργοι να καταστρέψω… Προς το παρόν ασχολούμαι με την καταστροφή των τελευταίων αρχαιοτήτων της Σπάρτης. Καταλαβαίνετε (αποτείνεται στο Maurepas) τι χαρά δοκιμάζω(!).
Αλλά να η Μαντινεία, η Στυμφαλία, η Τεγέα και ιδιαίτερα η Νεμέα και η Ολυμπία αξίζουν την εκ βάθους εκθεμελίωση. Έκανα πολλές πορείες αναζητώντας αρχαίες πόλεις αυτής της χωράς και έχω καταστρέψει μερικές. Ανάμεσα τους την Τροιζήνα, την Ερμιόνη, την Τύρινθα (tyrins στο χειρόγραφο αντί tiryns), τη μισή ακρόπολη του Άργους, τη Φλιασιά, το φενέο…
Εισέδυσα στη Μάνη.Εδώ και έξι εβδομάδες ασχολούμαι με την ολοκληρωτική καταστροφή της Σπάρτης! Γκρεμίζοντας τα τείχη, τους ναούς της, μην αφήνοντας πέτρα στην πέτρα θα κάνω και την τοποθεσία της άγνωστη στο μέλλον, για να την ξανακάνω εγώ γνωστή. Έτσι θα δοξάσω το ταξίδι μου. Δεν είναι αυτό κάτι;».
Και πιο κάτω: «η Σπάρτη είναι η πέμπτη πόλη που κάτεσκαψα. Ασχολούμαι τώρα με την καταστροφή των βαθύτερων θεμελίων του ναού του Αμυκλαίου Απόλλωνα. Θα κατέστρεφα και άλλους αρχαίους τόπους το ίδιο εύκολα, αν με άφηναν. Τον πύργο τον γκρέμισα ολοκληρωτικά.
Για την Τροιζήνα αναφέρει: «γκρέμισα ότι απέμεινε από τα οχυρά και τους ναούς της.». Και με απίστευτη αφέλεια ομολογεί: «από τους περιηγητές που προηγήθηκαν δεν θυμάμαι να τόλμησε κανείς να κατεδαφίσει πύργους και άλλα μεγάλα κτίρια!».
poios katestrepse afanise arxaia sparti
Παρανοϊκός; ημιμαθής; φανατικός εχθρός του αρχαίου πνεύματος;
δεν ξέρει κανείς την ακριβή απάντηση. Ίσως λίγο από όλα.Το βέβαιο ωστόσο είναι πως η καταστροφή που προκάλεσε είναι κολοσσιαία και σ” αυτήν οφείλεται η εξαφάνιση της αρχαίας Σπάρτης, της Τροιζήνας και της Ερμιόνης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, που ο ίδιος δίνει, μόνο στη Σπάρτη πλήρωσε 1.200 ημερομίσθια για το γκρέμισμα των μνημείων και των κτιρίων που σώζονταν ακόμη. Ανατριχιάζει κανείς με τη σκέψη ότι θα μπορούσε ο Fourmont να μεταφέρει το βαρβαρικό μένος στην Ολυμπία, που την επίσκεψη της μάλιστα είχε προγραμματίσει. Αλλά ανακλήθηκε, ευτυχώς, στη Γαλλία λίγο αργότερα.
arxaia-ellinika.blogspot.com
ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΚΑΙ Ο ΧΡΥΣΟΣ ΑΙΩΝΑΣ
Περικλής ο Αθηναίος: Ο άνθρωπος του Χρυσού Αιώνα που έκανε την Ελλάδα αθάνατη στον χρόνο
kalinda
kalinda
21 Σεπτεμβρίου 2026 · 10΄ ανάγνωση
Περικλής ο Αθηναίος: Ο άνθρωπος του Χρυσού Αιώνα που έκανε την Ελλάδα αθάνατη στον χρόνο
Πρόσθεσε το olympia.gr ως προτιμώμενη πηγή στη Google
Τον 5ο αιώνα π.Χ. η πόλη των Αθηνών αναπτύσσεται ραγδαία.
Η πόλη της Θεάς Αθηνάς θα καταφέρει υπό την αρχηγία του περίφημου Ρήτορα Περικλή,
να γνωρίσει την μεγαλύτερη δόξα που θα γνώριζε ποτέ πόλη!
Αποκάλυψη βόμβα στην εκπομπή του Πέτρου Κουσουλού για τον γιατρό του Μαζωνάκη στην Καρνεάδου
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Αποκάλυψη βόμβα στην εκπομπή του Πέτρου Κουσουλού για τον γιατρό του Μαζωνάκη στην Καρνεάδου
Ο Περικλής θα είναι αυτός που θα την αναδείξει και μέσα από την πολιτική του η Αθήνα θα εισέλθει στον λεγόμενο “Χρυσό Αιώνα”.
Βουλή, Άρειος Πάγος, Θέατρο, τέχνες, έννοιες που δεν θα επηρεάσουν μόνο ολόκληρη την Ελλάδα αλλά θα διαμορφώσουν ολόκληρο τον κόσμο σε αυτό που είναι σήμερα.
Το σημαντικότερο όλων φυσικά κι αυτό που δείχνει πως ο πολιτισμός της Αθήνας έχει φτάσει στο Ζενίθ, είναι η γέννηση της Δημοκρατίας! Τεράστια έργα θα δημιουργηθούν εκείνη την περίοδο και τα οποία αναμένεται να αλλάξουν ριζικά την εικόνα της πόλης και την ιστορία όχι μόνο της Ελλάδας αλλά και ολόκληρου του κόσμου.
Την ίδια περίοδο θα ζήσουν πολλοί κορυφαίοι Έλληνες, ο Σοφοκλής (496 – 406 π.Χ.), Μέγας Τραγωδός από την Αθήνα, ο Ευριπίδης (480 – 406 π.Χ.) επίσης Μέγας Τραγωδός, ο Θουκυδίδης (460 – 395 π.Χ.), κορυφαίος Έλληνας ιστορικός, ο Αριστοφάνης (450 – 380 π.Χ.) ο μεγαλύτερος ίσως κωμικός ποιητής της Αρχαίας Αθήνας και πολλοί πολλοί άλλοι.
Παράλληλα με την Αθήνα θα αναπτυχθεί επίσης ένας ακόμη σημαντικός πολιτισμός στην Βόρεια Ελλάδα αυτή τη φορά και συγκεκριμένα στην Θράκη.
Το Βασίλειο των Οδρυσών θα γνωρίσει την άνθιση από το 470 μέχρι και το 47 π.Χ. όπου και η Θράκη θα περιέλθει στην κυριαρχία των Ρωμαίων!
Ποιός κατέστρεψε και αφάνισε την Αρχαία Σπάρτη
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ποιός κατέστρεψε και αφάνισε την Αρχαία Σπάρτη
Ο Απόλλωνας από το δυτικό αέτωμα του Ναού του Διός στην Ολυμπία είναι ένα χαρακτηριστικό δείγμα της τέχνης της Κλασικής Εποχής. Τότε κυριαρχεί η αρμονία! Το κορυφαίο όμως μνημείο που θα καταφέρει μέχρι και τις μέρες μας να προκαλεί τον θαυμασμό είναι αυτό που χτίστηκε προς τιμήν της Θεάς Αθηνάς! Ο Ικτίνος κι ο Καλλικράτης αποτέλεσαν τους αρχιτέκτονες ενώ ο Φειδίας ήταν αυτός που έφτιαξε το γλυπτό διάκοσμο. Το μνημείο αυτό που χτίστηκε από το 447 μέχρι το 432 π.Χ. θα χαρακτηρίζει πλέον ολόκληρη την Ελλάδα. Το 432 π.Χ. φτάνει κι ο Παρθενώνας έχει ολοκληρωθεί!
00
Ο Απόλλων από το δυτικό αέτωμα του ναού του Δία στην Ολυμπία, περ. 460 π.Χ.
Όχι άδικα, ο Παρθενώνας αποτελεί ένα μοναδικό κτίσμα.
Χτισμένος από Πεντελικό μάρμαρο δεσπόζει πάνω στον Ιερό Βράχο της Ακροπόλεως. Είναι ένας μοναδικός δωρικού ρυθμού ναός! Ο Παρθενώνας από εδώ και πέρα θα είναι το σήμα κατατεθέν για την Ελλάδα. Θα καταφέρει να συνδεθεί με όλες τις φάσεις της ιστορίας της χώρας και από αυτό μπορεί κανείς να κατανοήσει πόσο οι άνθρωπο δέθηκαν με αυτό το Ιστορικότατο κτίσμα μοναδικής ομορφιάς! Αργότερα θα λεηλατηθεί, θα υποστεί μετατροπές, θα βομβαρδιστεί, θα καταστραφεί, θα περάσει από κακουχίες ωστόσο πέρα από όλα αυτά θα καταφέρει να μείνει ζωντανός και να συνεχίζει να στέκει όρθιος και από ψηλά να δείχνει σε όλους Έλληνες και μη πως οι Έλληνες μεγαλούργησαν και συνεχίζουν να μεγαλουργούν!
13
Αναπαράσταση Παρθενώνος
Ένα σημαντικότατο τμήμα του Παρθενώνα είναι η Ζωφόρος η οποία αποτελεί μια ζώνη με ανάγλυφες παραστάσεις.
Στη Ζωφόρο συνολικού μήκους 160 ολόκληρων μέτρων απεικονιζόταν η πομπή των Παναθηναίων. Θεότητες, άνθρωποι, άρματα, άλογα, ζώα θα καλύψουν το μεγαλύτερο μέρος της. Η ανατολική Ζωφόρος είναι η σημαντικότερη καθώς στην συγκεκριμένη παρατηρείται η κορύφωση της πομπής κι η παράδοση του πέπλου δηλαδή του δώρου των Αθηναίων στην Θεά Αθηνά! Παράλληλα στην ίδια βλέπουμε και τους Θεούς του Ολύμπου. Ο Παρθενώνας επίσης αποτελείται από τα Αετώματα τα οποία ήταν τριγωνικής μορφής. Ήταν περίλαμπρα και ήταν τα τελευταία που δέχθηκαν την γλυπτή διακόσμηση. Άλλα σημαντικά τμήματα του Παρθενώνα είναι οι Μετόπες.
Ύστερα από μια σειρά ενεργειών το μοναδικό αυτό κτίσμα υπέστη σοβαρές ζημιές και τμήματα του έχουν διασκορπιστεί σε ολόκληρο τον κόσμο. Η Αγγλία είναι εκείνη που κρατάει το μεγαλύτερο μέρος των γλυπτών του Παρθενώνα. Εκείνοι θα πάρουν και την μία εκ των 6 «κορών» του Ερεχθείου δηλαδή τις Καρυάτιδες. Το Ερέχθειο θα πάρει το όνομα του από τον Βασιλιά Ερεχθέα διότι σύμφωνα με την μυθολογία σε εκείνο το σημείο είχε την κατοικία του. Εκεί θα δημιουργηθεί αυτό το ιδιόμορφο μα μοναδικό κτίσμα το οποίο κατασκευάστηκε μεταξύ 425 και 406 π.Χ..
35
Η ζωφόρος απεικονίζει την πομπή των Παναθηναίων και στην δυτική πλευρά την διαμάχη Αθηνάς
Η Αθήνα έχει αναπτυχθεί πλέον σε μια ναυτική υπερδύναμη και αμέσως ο άλλος μπορεί να καταλάβει που βρισκόταν το λιμάνι των Αθηνών!
Μα φυσικά ο Πειραιάς ήταν εκείνος που φιλοξένησε τις Αθηναϊκές τριήρεις. Η Αθήνα ενώθηκε με τον Πειραιά με τα ισχυρά τείχη που οικοδομήθηκαν και τα οποία είναι γνωστά ως «Μακρά Τείχη»! Εκείνος που αποφασιστικά έδρασε ώστε να δημιουργηθεί η πόλη του Πειραιά ήταν ο Θεμιστοκλής.
Η Κλασική εποχή χάρισε στην Αθήνα μια μοναδική περίοδο κατά την οποία έδρασε ριζικά παγκοσμίως. Μπορεί λοιπόν να αποτέλεσε τον λαμπρότερο όλων των πολιτισμών σύντομα όμως αναμένεται να ξεκινήσει η φθορά. Η ραγδαία ανάπτυξη της θα στρέψει τα εχθρικά βλέμματα πάνω της τα οποία με καχυποψία θα προσπαθήσουν και θα καταφέρουν αργότερα να την σταματήσουν. Είναι γεγονός πως οι Σπαρτιάτες τρόμαξαν με την σημαντικότατη εξέλιξη της πόλης των Αθηνών στα Κλασικά χρόνια Οι Σπαρτιάτες τώρα ψάχνουν να βρουν τον τρόπο να ξεκινήσουν τις δράσεις τους ώστε να καταφέρουν αυτό που θέλουν και αυτό που ζητούν είναι η παντοδυναμία.
36
Η αφορμή δεν θα αργήσει να έρθει και θα δοθεί από τους Κερκυραίους.
Η γνωστή κόντρα μεταξύ Κορινθίων και Κερκυραίων έρχεται για άλλη μια φορά στο προσκήνιο αυτή τη φορά για την Επίδαμνο (Δυρράχιο) η οποία ήταν αποικία των Κερκυραίων που δόθηκε όμως στους πρώτους. Αργότερα όμως θα διεκδικήσουν εκ νέου την Επίδαμνο και μάλιστα θα ζητήσουν και την βοήθεια των Αθηναίων. Η ναυμαχία στα Σύβοτα το 433 π.Χ. θα σημάνει την αρχή του Πελοποννησιακού Πολέμου που θα ξεκινήσει οριστικά 2 χρόνια αργότερα. Όλο αυτό άλλωστε ήταν αρκετό ώστε με την υποστήριξη των Κορινθίων η Σπάρτη να κηρύξει τον πόλεμο στην Αθήνα έναν πόλεμο ο οποίος θα διαρκέσει 27 ολόκληρα χρόνια, από το 431 ως το 404 π.Χ.. Ο Χρυσός αιώνας του Περικλή τελειώνει οριστικά και η Ελλάδα της Κλασικής Περιόδου εισέρχεται σε μια από τις εντονότερες φάσεις τις ιστορίας της! Ο Πόλεμος που θα ζήσει αναμένεται να είναι και ο μεγαλύτερος που έχει γνωρίσει μέχρι εκείνη την στιγμή. Παράλληλα θα ξεσπάσουν μέχρι κι εμφύλιοι και ολόκληροι πολιτισμοί θα καταρρεύσουν από μόνοι τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Κέρκυρα, στην οποία ύστερα από την αφορμή που έδωσε, επικράτησε μια χαοτική κατάσταση με αποτέλεσμα όχι μόνο σφαγές αλλά και την ολοκληρωτική καταστροφή!
Ο Πελοποννησιακός πόλεμος θα χωριστεί σε 3 συνολικά φάσεις στον Αρχιδάμειο Πόλεμο (431 – 421 π.Χ.) που θα λήξει με την Νίκειο Ειρήνη, στην Σικελική εκστρατεία που θα λήξει με την μεγάλη καταστροφή των Αθηνών στις Συρακούσες και τέλος με τον Δεκελεικό πόλεμο (413 – 404 π.Χ.) όπου και λήγει ο Πελοποννησιακός πόλεμος ύστερα από την παρέμβαση της Περσίας υπέρ της Σπάρτης με την Αθήνα να έχει καταληφθεί. Η επόμενη μέρα που θα ξημερώσει βρίσκει την Αθήνα κάτω από την Σπαρτιατική Κυριαρχία. Ο Πελοποννησιακός πόλεμος κατάφερε να αλλάξει ριζικά την ροή της ιστορίας. Ήταν ίσως ο καταστρεπτικότερος στην αρχαιότητα και σε αυτόν έλαβαν μέρος Έλληνες από όλες τις γνωστές τότε περιοχές. Αυτό σημαίνει πως ανεπηρέαστο δεν έμεινε κανένα μέρος του Ελληνισμού.
37
Οι παλιές μέρες για την Αθήνα έχουν περάσει και την διακυβέρνηση της θα αναλάβουν 30 φιλολάκωνες πολιτικοί οι οποίοι είναι γνωστοί ως «Τριάκοντα Τύραννοι».
Σιγά σιγά θα έρθει κι η ρήξη στις σχέσεις Σπάρτης και Κορίνθου με αποτέλεσμα η Ελλάδα να εισέλθει σε νέο πόλεμο ο οποίος είναι γνωστός ως «Βοιωτικός ή Κορινθιακός πόλεμος», ενώ λίγα χρόνια αργότερα η Αθήνα θα λάβει μέρος και σε νέο πόλεμο ο οποίος ονομάζεται «Συμμαχικός» καθώς έγινε μεταξύ της Αθήνας και των πόλεων της Β’ Αθηναϊκής συμμαχίας. Το αποτέλεσμα όλων αυτών των πολέμων ήταν τελικώς αρνητικό, αφού έπεσε το ηθικό των Ελλήνων και γενικώς συνεχώς επικρατούσε ένα αρνητικό κλίμα. Πριν τον Συμμαχικό Πόλεμο μάλιστα υπογράφεται κι η «Ανταλκίδειος ειρήνη» μια ταπεινωτική για τους Έλληνες συνθήκη που έδειξε την κόπωση τους από τις πολλές μάχες που είχαν κάνει μεταξύ τους καθώς πέρα από όλα υπήρξε και μια αποτυχημένη κατά κάποιο τρόπο Μικρασιατική Εκστρατεία.
Τα χρόνια πάντως του Πελοποννησιακού Πολέμου κατασκευάσθηκε ένα ακόμη από τα επτά θαύματα του Κόσμου. Έργο του γλύπτη Φειδία το «Άγαλμα του Ολυμπίου Διός» αποτέλεσε το λατρευτικό άγαλμα του Ναού του Διός στην Ολυμπία! Ο Δίας σύμφωνα με τις αναφορές φαίνεται να έφτανε τα 12 ολόκληρα μέτρα! Κατασκευάσθηκε από Ελεφαντόδοντο, χρυσό και πολύτιμες πέτρες. Κατά τα Βυζαντινά Χρόνια θα μεταφερθεί στην Κωνσταντινούπολη και ΔΕΝ θα καταστραφεί από τους Χριστιανούς αλλά από Βαρβάρους! Την καταστροφή επίσης ΔΕΝ θα γνωρίσει ούτε ο Ναός του Ολυμπίου Διός. Από εκεί και πέρα άγνωστο παραμένει το τι ακριβώς συνέβη σε αυτό το κολοσσιαίο άγαλμα το οποίο πιστεύεται πως καταστράφηκε από πυρκαγιά.
58
Την ίδια περίοδο θα γεννηθούν ο Ξενοφών (427 – 355 π.Χ.) κι ο Πλάτωνας (427 – 347 π.Χ.),
ιστορικός και φιλόσοφος ο πρώτος, φιλόσοφος και συγγραφέας ο δεύτερος. Κι οι δύο τους αναμένεται να αφήσουν την σφραγίδα τους στον Ελληνικό πολιτισμό και στην αρχαία ιστορία της Ελλάδας!
Κατά την Κλασική περίοδο παρατηρούμε μοναδικά έργα. Ένα εξ’ αυτών είναι η Νίκη του Παιωνίου το οποίο είναι ένα πραγματικό αριστούργημα. Η τελειότητα κι η κομψότητα των έργων της γλυπτικής φαίνεται σε όλα τα γλυπτά της εποχής που έχουν βρεθεί. Η Ειρήνη κι ο Πλούτος αποτελούν ένα άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η έκφραση κι η τεχνική παρουσίαση το έχουν κάνει να θεωρείται ως ένα από τα πιο θαυμάσια έργα της εποχής. Αδιαμφισβήτητα όμως το έργο το οποίο όχι άδικα θεωρείται διαμάντι της κλασικής εποχής στην Ολυμπία είναι το μοναδικό σωζόμενο αυθεντικό έργο του Πραξιτέλη. Δεν είναι άλλο από τον Ερμή του Πραξιτέλους το οποίο κατασκευάστηκε από Παριανό μάρμαρο το 330 π.Χ.. Επίσης η επιτύμβια στήλη της Ηγησούς (410 π.Χ.) αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα έργα της κλασικής εποχής στον Κεραμεικό.
Πριν το τέλος της Κλασικής Περιόδου γεννιέται ο Αριστοτέλης (384 – 322 π.Χ.). Γεννημένος στην Χαλκιδική ο Αριστοτέλης, δημιουργός της λογικής υπήρξε Μέγας Φιλόσοφος κι η διδασκαλία του ήταν τόσο έντονη που δεν επηρέασε μόνο τον αρχαίο κόσμο αλλά και τον σύγχονο! Εκείνη την εποχή είναι που στην άνθιση του θα φτάσει ένα άλλο βασίλειο, το Βασίλειο της Ηπείρου ή όπως είναι γνωστό το Βασίλειο των Μολοσσών. Αυτό θα αναπτυχθεί κυρίως από το 424 π.Χ. και θα κρατήσει την δύναμη του μέχρι το 167 π.Χ. που θα καταστραφεί από τις Ρωμαϊκές δυνάμεις. Το Βασίλειο των Μολοσσών είναι πραγματικότητα χάρη στον Νεοπτόλεμο του Τρωικού Πολέμου, ο οποίος ήταν γιος του Αχιλλέα και φαίνεται μετά το τέλος των γεγονότων στην Τροία, να εγκαθίσταται στην Ήπειρο με αποτέλεσμα από γενιά σε γενιά ο πολιτισμός αυτός να εξελιχθεί σε έναν από τους σπουδαιότερους της Κλασικής εποχής. Παράλληλα δεν μένει πολύς καιρός μέχρι την στιγμή που θα καταφέρει να συνδεθεί με τον Μεγαλύτερο Έλληνα ηγεμόνα και έναν μοναδικό πολιτισμό!
hectorandparis
Ωστόσο λίγο πριν την λήξη της Χρυσής αυτής εποχής οι Έλληνες όπως προείπαμε ήταν κυριολεκτικά κουρασμένοι.
Είχαν καταφέρει να χάσουν τις δυνάμεις τους, το ηθικό τους αλλά και το κουράγιο τους με άμεση συνέπεια ταπεινωτικές συμφωνίες. Έτσι άδοξα θα έληγε μια τόσο λαμπρή περίοδος; Κι όμως όχι!
Ήδη πριν το 360 π.Χ. υπάρχει δραστηριότητα στις περιοχές της Βορείου Ελλάδος. Ο Φίλιππος ο Β’ όμως θα είναι ο εμπνευστής μιας νέας ιδέας. Αυτή θέλει τον Φίλιππο να καταφέρνει να ενώσει όλο τον Ελληνισμό. Είναι μια ιδιαίτερα τολμηρή ιδέα την οποία θα βάλει μπροστά με την άνοδο του στον θρόνο το 359 π.Χ.. Από εκείνη την στιγμή το συγκεκριμένο βασίλειο με έναν κυριαρχικό τρόπο θα προσπαθήσει να ενώσει υπό την ηγεμονία του όλες τις Ελληνικές πόλεις-κράτη και να δημιουργήσει μια πανελλήνια συμμαχία. Το βασίλειο αυτό θα καταφέρει να ανεβάσει ξανά τον Ελληνικό πολιτισμό στα ύψη και να «συνεφέρει» τον Ελληνισμό ύστερα από το σοκ που είχε επέλθει από τα χρόνια και χρόνια πολέμων!
Αδιαμφισβήτητα το «Βασίλειο της Μακεδονίας», σαν από μηχανής Θεός εμφανίστηκε την καταλληλότερη στιγμή ώστε μέσα από έναν τεράστιο και έναν από τους σημαντικότερους πολιτισμούς που θα δημιουργήσει τα επόμενα χρόνια, να καταφέρει να θέσει τις βάσεις για την πορεία και την εξέλιξη ολόκληρης της Ελλάδας. Η άνοδος του Φιλίππου του Β’ σήμανε αυτόματα την έναρξη της Μακεδονικής Αυτοκρατορίας η οποία στις μέρες του Μεγαλύτερου προσώπου της Αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας, Αλεξάνδρου του Μέγα, θα καταφέρει να φτάσει στο απόγειο της!
Friday, 18 September 2026
ΑΘΗΝΑΪΚΟΣ ΜΑΝΤΣΕΣΤΕΡ ΓΙΟΥΝΑΪΤΕΝΤ
Τζαλακώστας για το έπος του Αθηναϊκού: «Ο Σαργκάνης έλεγε “μπορούμε να προκριθούμε” – Φτάσαμε κοντά στο θαύμα»
Πέρασαν 35 χρόνια από τότε που οι Άγγλοι σταρ αποχωρούσαν σαστισμένοι από το «Απόστολος Νικολαΐδης». Σαν σήμερα (18/09/1991), ο Αθηναϊκός ήρθε ισόπαλος 0-0 στο γήπεδο της Λεωφόρου Αλεξάνδρας. Ο Βασίλης Τζαλακώστας θυμάται και αναπολεί στο tanea.gr εκείνες τις στιγμές, καθώς και τον επαναληπτικό του Μάντσεστερ!
Τζαλακώστας για το έπος του Αθηναϊκού: «Ο Σαργκάνης έλεγε “μπορούμε να προκριθούμε” – Φτάσαμε κοντά στο θαύμα»
Νικόλας Παναγόπουλος
18/09/2026, 11:05
Share
facebook
facebook
Τελευταία Νέα
15:46
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Xρηματιστήριο Κωνσταντινούπολης: Παρέμβαση για ύποπτες συναλλαγές από funds
15:41
ΚΟΣΜΟΣ
Πακιστάν: Όχημα με εκρηκτικά έπεσε σε τέμενος – Τουλάχιστον 16 νεκροί
15:40
ΕΛΛΑΔΑ
Θεσσαλονίκη: 17χρονος κατέρρευσε έξω από σχολείο – Νοσηλεύεται στη ΜΕΘ στο Ιπποκράτειο
15:40
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Πλεύρης στο MEGA News 104.6 για τη σχέση με τους γιατρούς του Μαζωνάκη: «Πήρα ιατρικές συμβουλές, δεν υπήρχε συνεργασία»
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθέστε ΤΑ ΝΕΑ στην Google
Παρέα, που εξελίχθηκε σε αρμάδα. Από το χωμάτινο γήπεδο της Καισαριανής, Νήαρ Ηστ, στο αστραφτερό Μάντσεστερ. Από τις φτωχογειτονιές των Αθηνών στο Θέατρο των Ονείρων. Αυτή η ιστορία εκτυλίχθηκε πριν 35 χρόνια. Μάλλον η αρχή της, για να είμαστε ακριβείς. Τότε, οι Λόρδοι του Βύρωνος δίδαξαν καλούς τρόπους στους αμαθείς Άγγλους. Για όποιον δεν κατάλαβε περί τίνος πρόκειται. Αθηναϊκός – Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ.
Οι «πορτοκαλοκίτρινοι» στις 18 Σεπτεμβρίου 1991 δίνουν το πρώτο ευρωπαϊκό τους παιχνίδι και απέναντί τους, η κάτοχος του Κυπέλλου Κυπελλούχων, οι Κόκκινοι Διάβολοι του Σερ Άλεξ Φέργκιουσον. Η διαφορά δυναμικότητας χαώδης. Όπως και το πάθος και η θέληση, αλλά από την αντίστροφη πλευρά. Πρώτος αγώνας εν Ελλάδι 0-0. Δεύτερος στο Μεγάλο Νησί πάλι ίδιο σκορ.
Παράταση, ποιος να το πίστευε. Εν τέλει, δύο γκολ στο δεύτερο ημίχρονο του έξτρα ημιώρου θέτουν εκτός συνέχειας την ελληνική ομάδα. Ωστόσο, η ιστορία είχε ήδη γραφτεί. Η Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ δεν μπόρεσε να κερδίσει σε δύο 90λεπτα τα παιδιά που απλά κοιτούσαν να το απολαύσουν και να το χαρούν.
Σαν σήμερα, οι «Λόρδοι του Βύρωνα» ήρθαν ισόπαλοι με τους «Μπέμπηδες» στον πρώτο αγώνα του ζευγαριού. Ο Βασίλης Τζαλακώστας, βασικός επιθετικός εκείνης της ομάδας, θυμάται και εξιστορεί στο tanea.gr συμπεριφορές παραγόντων και αντιπάλων, καταθέτει τα συναισθήματά του για αυτόν τον αγωνιστικό άθλο, καθώς και τα ταξίδια του προπονητή του στην Αγγλία.
Όταν μάθατε ότι κληρωθήκατε με τη Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ, πώς το αντιμετωπίσατε ως ομάδα; Σας το ανακοίνωσαν σε όλους ταυτόχρονα; Τι θυμάστε από το άκουσμα «Αθηναϊκός – Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ»;
«Το είχαμε στο μυαλό μας ως μια γιορτή. Θα πάμε να παίξουμε, να κάνουμε έναν καλό αγώνα. Όπως θυμάστε, την προηγούμενη χρονιά ήμασταν νεοφώτιστοι στην κατηγορία και φτάσαμε μέχρι τον τελικό του Κυπέλλου Ελλάδας απέναντι στον Παναθηναϊκό.
Ήμασταν τυχεροί, καθότι ο Παναθηναϊκός πήρε και το πρωτάθλημα, πετυχαίνοντας το νταμπλ, οπότε έπαιξε την επόμενη χρονιά στο Πρωταθλητριών, το σημερινό Champions League. Έτσι, μας δόθηκε η ευκαιρία να αγωνιστούμε στο Κύπελλο Κυπελλούχων με τη Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ.
Δεν πιστεύαμε ότι θα μπορούσαμε να ανταγωνιστούμε αυτή την ομάδα. Απλά σκεφτόμασταν πως είναι μια γιορτή, θα απολαύσουμε και τα δύο παιχνίδια και θα ταξιδέψουμε στην Αγγλία, όπου μέχρι πρότινος δεν είχε πάει κανείς μας. Το μόνο που δεν θέλαμε, που φοβόμασταν, ήταν να μην διασυρθούμε».
Τη χρονιά που φτάσατε έως τον τελικό, στο πρωτάθλημα, καθ’ όλη τη διάρκεια της σεζόν, ήσασταν στην 3η-4η θέση και εν τέλει τερματίσατε 6οι. Εκείνη τη χρονιά πιστεύετε πως μπορούσατε να καταλάβετε ακόμη υψηλότερη θέση στο πρωτάθλημα;
«Η αλήθεια είναι ότι χαλαρώσαμε μόλις φτάσαμε στον τελικό. Αλλά δεν ξέρω αν μπορούσαμε να φτάσουμε πιο ψηλά. Τότε όλες οι ομάδες ήταν δυνατές: ο ΠΑΟΚ, ο Άρης, ο Ηρακλής, η ΑΕΚ, ο Ολυμπιακός, ο Παναθηναϊκός, ο ΟΦΗ, η ΑΕΛ, αλλά και άλλοι σύλλογοι. Πιστεύω ότι και η 6η θέση που κατακτήσαμε ήταν μεγάλο επίτευγμα.
Μην ξεχνάμε πως αυτό που καταφέραμε ήταν τεράστιο. Ήμασταν μια ομάδα που είχε ανέβει στην Α’ Εθνική. Παίζαμε στο γήπεδο της Καισαριανής, στο Νήαρ Ηστ, το οποίο ήταν ξερό. Φανταστείτε μια ομάδα που αγωνίζεται εκεί να πηγαίνει να παίξει με τη Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ στο Old Trafford. Σκεφτείτε πόση απόσταση υπήρχε…
Εκείνη την περίοδο η Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ άρχιζε να επανακάμπτει, να παίρνει τίτλους. Μάλιστα, τότε ήταν ήδη κάτοχος του Κυπέλλου Κυπελλούχων…»
Πώς σας προετοίμασε για αυτά τα δύο παιχνίδια ο προπονητής σας, Γκερντ Πρόκοπ;
«Ο Πρόκοπ είχε ταξιδέψει στην Αγγλία ειδικά για τη Μάντσεστερ, για να δει ένα παιχνίδι της. Ερχόμενος στην Ελλάδα, μας είπε πως είναι μια ομάδα απέναντι στην οποία μπορούμε να πετύχουμε κάτι. Εμείς λέγαμε: «Τι μας λέει τώρα αυτός;». Δεν πιστεύαμε ότι μπορούσε να συμβεί το οτιδήποτε. Δεν ξέρω τι αγώνα είχε δει, αλλά η Μάντσεστερ έπαιζε τότε με ψηλές μπαλιές.
Γενικά, στην Αγγλία εφάρμοζαν εκείνη την εποχή αυτό το στυλ παιχνιδιού. Εμείς, από την πλευρά μας, είχαμε ψηλά κορμιά και, βέβαια, τον Σαργκάνη κάτω από τα δοκάρια. Οπότε μάλλον όντως κάτι είχε δει.
Στον πρώτο αγώνα που παίξαμε, αγωνιστήκαμε στο «Απόστολος Νικολαΐδης», καθώς το γήπεδό μας ήταν υπό κατασκευή. Δεν μπορώ να πω ότι είχαμε τεράστια πίεση. Ήμασταν τυχεροί, βέβαια, γιατί αυτοί είχαν δύο δοκάρια, ενώ είχαμε και εμείς μία-δύο φάσεις. Έτσι, κατορθώσαμε και πήραμε αυτό το 0-0. Ήταν μια μεγάλη επιτυχία για εμάς. Δεν μπορούσαμε να φανταστούμε κάτι καλύτερο».
YouTube thumbnail
Το παιχνίδι όσο κυλά όχι μόνο δεν δέχεστε γκολ, αλλά χάνετε και ευκαιρίες. Η παρουσία του αείμνηστου Σαργκάνη κάτω από τα δοκάρια, παρ’ όλη την ποιότητα του αντιπάλου, σας ενέπνεε σιγουριά;
«Ο Νίκος ήταν ένας τερματοφύλακας ο οποίος σίγουρα ενέπνεε σιγουριά. Ήμασταν αρκετοί ως αρχηγοί, ο Χατζηαγγέλης, ήμουν εγώ, αλλά τον Σαργκάνη τον ψηφίσαμε όλοι αρχηγό της ομάδας, λόγω και της προσφοράς του και του μεγέθους του.
Αυτό όμως που ήθελα να πω για τον Νίκο είναι πως εμψύχωνε όλους μας, έδειχνε εμπιστοσύνη στην ομάδα και πίστευε πως ακόμα και με τη Μάντσεστερ θα έχουμε καλό αποτέλεσμα.
Θα σας πω κάτι που μάλλον δεν γνωρίζουν οι περισσότεροι. Είχαμε έναν χρηματοδότη στον σύλλογο, τον Κόνσλα, ο οποίος ήταν ένας επιχειρηματίας της περιοχής. Μας είχε τάξει ένα μεγάλο ποσό σε περίπτωση πρόκρισης με τη Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ.
Λέει, λοιπόν, ο Σαργκάνης: «Μπορούμε να προκριθούμε». Εμείς δεν το πιστεύαμε, βέβαια. Του έλεγε του παράγοντα: «Σίγουρα θα μας τα δώσεις τα λεφτά;». «Ναι», απάντησε εκείνος. Και ο Νίκος είπε: «Ωραία». Το πίστευε.
Και πράγματι τα διεκδικήσαμε, γιατί αποκλειστήκαμε στο δεύτερο ημίχρονο της παράτασης. Ο Σαργκάνης ήταν μεγάλος τερματοφύλακας και ήταν και ο ίδιος σε τρομερή κατάσταση, ειδικά στο δεύτερο παιχνίδι στο Μάντσεστερ.
Ως αρχηγός μας μετέδιδε την πίστη πως μπορούμε να κερδίσουμε οποιονδήποτε αντίπαλο».
Πόσο δύσκολο ήταν το έργο σας, όταν απέναντί σας είχατε τους αμυντικούς της Μάντσεστερ, καθώς και τον μεγάλο Πίτερ Σμάιχελ;
«Η πίεση που δεχθήκαμε ήταν αφόρητη. Είχαν δύο στόπερ, τον Μπρους και τον Πάλιστερ. Θυμάμαι χαρακτηριστικά τα ονόματα αυτών των δύο παικτών, οι οποίοι ήταν πάνω από 1,90 αμφότεροι. Ήταν σκληροί. Ήταν πολύ καλή ομάδα.
Στο δεύτερο παιχνίδι, θυμάμαι στο ημίχρονο ότι είχαν πιαστεί τα πόδια μου και ο φυσικοθεραπευτής της ομάδας μου έκανε μασάζ. Είχαμε και κάποιους τραυματισμούς, όπως του Σπηλιώτη και του Θεοδωράκου. Όμως είχαμε τόσο πάθος και δίψα για διάκριση και, όσο κρατούσαμε το μηδέν, όλο και υπερβάλλαμε εαυτόν.
Θα μπορούσαμε και να προηγηθούμε, είχα και εγώ δύο καλές στιγμές. Ήταν υπερβολική η προσπάθεια που κάναμε και γι’ αυτό κατορθώσαμε και πήραμε το αποτέλεσμα 0-0 στην κανονική διάρκεια. Από εκεί και έπειτα, δεχθήκαμε δύο γκολ στο δεύτερο ημίχρονο της παράτασης, από τον Χιουζ και τον ΜακΚλέρ».
Τελειώνοντας το παιχνίδι 0-0 με την «πλούσια», από πάσης πλευράς, Μάντσεστερ, πόσο περήφανοι νιώσατε για τον Αθηναϊκό, μια ομάδα από τις λαϊκές γειτονιές των Αθηνών;
«Ήμασταν πράγματι πολύ περήφανοι. Και πολλές φορές τη μνημονεύουμε αυτή τη στιγμή. Αυτό το επίτευγμα του Αθηναϊκού δεν το είχε και έχει πετύχει καμία ομάδα στην Ελλάδα. Ένας νεοφώτιστος σύλλογος να παίζει, μέσα σε έναν χρόνο, ευρωπαϊκό παιχνίδι κόντρα στη Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ και να κατορθώνει να πάρει δύο ισοπαλίες, χάνοντας τελικά στην παράταση.
Αναμενόμενο ήταν πως η Μάντσεστερ θα προκριθεί. Αλλά αν κρατούσαμε άλλα επτά-οκτώ λεπτά και πηγαίναμε στα πέναλτι, είμαι σίγουρος ότι ο Σαργκάνης θα έκανε το θαύμα του. Γιατί στα πέναλτι ήταν φοβερός ο Νίκος».
Στον αντίποδα, οι άνθρωποι της Μάντσεστερ πώς το αντιμετώπισαν; Προσέξατε αν σάστισαν, αν έμειναν έκπληκτοι;
«Ναι, δεν το περίμεναν. Και αυτό που αποτυπώθηκε στο μυαλό μου σαν άσχημη εντύπωση των Άγγλων -παρότι φημίζονται για το fair play- είναι ότι στο δεύτερο παιχνίδι ίσως δεν περίμεναν τέτοια αγωνιστική αντίδραση από εμάς και, στο τέλος του αγώνα, δεν δέχθηκε κανένας τους να ανταλλάξουμε φανέλες. Αρνήθηκαν, πολύ προκλητικά.
Φανταστείτε πόσο άσχημα νιώσαμε εμείς. Περιμέναμε να πάρουμε μία φανέλα του Χιουζ, του Σμάιχελ. Νομίζω εγώ ζήτησα του ΜακΚλέρ, αλλά όλοι έλεγαν: «No, no». Πλήρης αδιαφορία».
Την ίδια συμπεριφορά είχε και ο Σερ Άλεξ Φέργκιουσον;
«Από τον Φέργκιουσον δεν θυμάμαι τίποτα, μόνο από τους παίκτες. Ίσως και εκείνοι να ήταν νευριασμένοι από την αντίστασή μας και γι’ αυτό να ενήργησαν έτσι».
Από τη στιγμή που φύγατε για το Μάντσεστερ μέχρι που γυρίσατε, πώς ζήσατε αυτή την εμπειρία;
«Σαν γιορτή. Κάναμε την εκδρομή μας και απλά δεν θέλαμε να φάμε πολλά γκολ. Θυμάμαι την ημέρα του αγώνα. Γυρνούσαμε στα ηλεκτρονικά καταστήματα για να πάρουμε καμία φωτογραφική μηχανή, κάποια ηλεκτρονική συσκευή. Το μυαλό ήταν εκεί. Δεν σκεφτόμασταν το ματς. Ήταν μια εκδρομή για εμάς».
Έτσι όπως ήρθε ο αποκλεισμός, στο δεύτερο ημίχρονο της παράτασης, υπάρχει ένα «αχ», ένα «τι πήγαμε να κάνουμε», που να δηλώνει πικρία;
«Εντάξει, να είμαστε ρεαλιστές. Βέβαια, αν αντέχαμε άλλα επτά-οκτώ λεπτά… Αλλά πόσο να αντέξεις εάν δέχεσαι συνεχώς πίεση; Η διαφορά των ομάδων ήταν πολύ μεγάλη. Οπότε ας είμαστε ρεαλιστές. Κάναμε την προσπάθειά μας. Φτάσαμε κοντά στο θαύμα.
Αν πηγαίναμε στα πέναλτι, θα είχαμε περισσότερες ελπίδες. Αυτοί θα είχαν περισσότερο άγχος και εμείς θα είχαμε τον Σαργκάνη. Δεν ξέρουμε τι θα γινόταν.
Είναι μια στιγμή για μας που έχει μείνει ανεξίτηλη στη μνήμη μας και, όταν βρισκόμαστε όλοι στον Βύρωνα, συζητάμε γι’ αυτό το παιχνίδι».
YouTube thumbnail
Τι νομίζετε πως έλειψε, εάν έλειψε, από εκείνη την ομάδα σας για να κάνει την υπέρβαση σε επίπεδο πρωταθλήματος; Και τι εύχεστε να γίνει, ώστε ο Αθηναϊκός να επανέλθει στην ανώτερη κατηγορία του ποδοσφαίρου της χώρας μας;
«Εκείνη την εποχή δεν μπορούσαμε να ζητήσουμε από τους εαυτούς μας τίποτα παραπάνω. Η ομάδα, όπως προείπα, ήταν νεοφώτιστη. Έγινε μεγάλη προσπάθεια και από τη διοίκηση, με επικεφαλής τον κ. Καλογιάννη.
Ήμασταν μια ομάδα που παίζαμε πολλά χρόνια μαζί. Θυμάμαι επτά-οκτώ παίκτες που ήταν πάνω από 10 χρόνια στον σύλλογο. Είχαμε πολύ καλό σύνολο, σε συνδυασμό με τις προσθήκες που έγιναν εκείνη τη χρονιά. Ήρθαν καλοί παίκτες και γίναμε πολύ δυνατοί.
Από εκεί και πέρα, ο Αθηναϊκός βρίσκεται στις ερασιτεχνικές κατηγορίες. Θέλει υπομονή. Οι υπεύθυνοι πρέπει να δώσουν έμφαση στις ακαδημίες και να προωθήσουν νέα παιδιά. Ανέβηκε πέρυσι η ομάδα στην Α’ ΕΠΣ, φέτος ο στόχος είναι η παραμονή, αλλά είναι δύσκολο να έρθουν παίκτες μεγάλης αξίας.
Για να κρατηθεί η ομάδα και να έχει μέλλον, πρέπει να στηρίζεται στα δικά της παιδιά. Από τη στιγμή που δεν υπάρχουν οικονομικές δυνατότητες να αγοράζεις παίκτες κάθε χρόνο, χρειάζεται εκεί να δοθεί έμφαση. Αυτό θα κάνει και η παρούσα διοίκηση».
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ
13 Σεπτεμβρίου 1873: Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή – Ο Έλληνας της Ανατολής που άλλαξε την επιστήμη των μαθηματικών και έζησε την καταστροφή της Σμύρνης
Από το Βερολίνο και την Αίγυπτο στο Γκέτινγκεν, τον Αϊνστάιν και το Μόναχο – Η ζωή ενός κορυφαίου Έλληνα μαθηματικού που επέστρεψε στη Μικρά Ασία για να δημιουργήσει ένα πανεπιστήμιο στη Σμύρνη – Γράφει η Κάλλια Λαμπροπούλου
13/09/2026 - 12:55μμ
Ο Έλληνας μαθηματικός Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή (1873-1950), μία από τις σημαντικότερες μορφές της ελληνικής και διεθνούς μαθηματικής επιστήμης (φωτ.: Αρχείο karatheodori.gr)
Ο Έλληνας μαθηματικός Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή (1873-1950), μία από τις σημαντικότερες μορφές της ελληνικής και διεθνούς μαθηματικής επιστήμης (φωτ.: Αρχείο karatheodori.gr)
Στηρίξτε το Pontos News
Επιλέξτε μας ως προτιμώμενη πηγή στην Αναζήτηση Google
Προσθήκη πηγής
Στις 13 Σεπτεμβρίου 1873 γεννήθηκε στο Βερολίνο ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή, ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες μαθηματικούς του 20ού αιώνα. Γεννημένος στη Γερμανία, μεγαλωμένος στις Βρυξέλλες και με μια επιστημονική διαδρομή που θα τον έφερνε στα κορυφαία πανεπιστήμια της Ευρώπης, ο Καραθεοδωρή θα μπορούσε να είχε μείνει οριστικά στη Δύση.
Η ζωή του, όμως, είχε έναν ισχυρό δεσμό με την Ανατολή.
Ο πατέρας του, Στέφανος Καραθεοδωρή, ήταν Οθωμανός Έλληνας διπλωμάτης, ενώ η μητέρα του, Δέσποινα Πετροκόκκινου, προερχόταν από ελληνική οικογένεια εμπόρων που είχε εγκατασταθεί στη Μασσαλία. Η οικογένεια Καραθεοδωρή είχε καταγωγή από την Αδριανούπολη, ενώ ο παππούς του Κωνσταντίνου είχε διατελέσει καθηγητής στην Ιατρική Σχολή της Κωνσταντινούπολης και γιατρός στην υπηρεσία δύο Οθωμανών σουλτάνων.
Αυτή η καταγωγή θα αποκτούσε ιδιαίτερη σημασία δεκαετίες αργότερα, όταν ο ήδη καταξιωμένος καθηγητής θα αποφάσιζε να συνδέσει το όνομά του με ένα από τα πιο φιλόδοξα εκπαιδευτικά σχέδια του ελληνισμού της Μικράς Ασίας: τη δημιουργία πανεπιστημίου στη Σμύρνη.
Από τη μηχανική στα μεγάλα μαθηματικά
Τα πρώτα χρόνια του Καραθεοδωρή πέρασαν στις Βρυξέλλες. Σπούδασε μηχανικός στο Βέλγιο και στη συνέχεια εργάστηκε στην Αίγυπτο, συμμετέχοντας στα έργα του φράγματος του Ασιούτ. Εκεί συνέβη μια καθοριστική αλλαγή. Στον ελεύθερο χρόνο του μελετούσε μαθηματικά, ενώ πραγματοποίησε και μετρήσεις στην πυραμίδα του Χέοπα, τις οποίες αργότερα δημοσίευσε.
Το 1900 εγκατέλειψε οριστικά τη μηχανική και επέστρεψε στη Γερμανία για να σπουδάσει μαθηματικά. Η απόφαση αυτή θα άλλαζε όχι μόνο τη δική του ζωή αλλά και την ιστορία της σύγχρονης μαθηματικής επιστήμης.
Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου και στη συνέχεια στο Γκέτινγκεν, ένα από τα σημαντικότερα κέντρα μαθηματικής έρευνας της εποχής. Εκεί βρέθηκε δίπλα σε κορυφαίους επιστήμονες, μεταξύ των οποίων ο Νταβίντ Χίλμπερτ (από τους πιο επιδραστικούς Γερμανούς μαθηματικούς όλων των εποχών) και ο επίσης σπουδαίος μαθηματικός, Φέλιξ Κλάιν.
Το 1904 απέκτησε το διδακτορικό του και πολύ γρήγορα άρχισε να διαμορφώνει τη δική του επιστημονική πορεία. Δίδαξε στη Βόννη, στο Ανόβερο, στο Μπρέσλαου και στο Γκέτινγκεν, ενώ το 1918 μετακινήθηκε στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου.
Το επιστημονικό του έργο υπήρξε εξαιρετικά ευρύ. Ασχολήθηκε με τον λογισμό των μεταβολών, τη θεωρία μέτρου, τη θεωρία πραγματικών και μιγαδικών συναρτήσεων, τις διαφορικές εξισώσεις, τη γεωμετρική οπτική, τη θερμοδυναμική και ζητήματα που συνδέονταν με τη θεωρία της σχετικότητας.
Δεν ήταν απλώς ένας μαθηματικός που έλυνε δύσκολα προβλήματα. Ο Καραθεοδωρή επηρέασε ολόκληρους κλάδους της μαθηματικής ανάλυσης και δημιούργησε μια ισχυρή παράδοση μαθητών, αρκετοί από τους οποίους εξελίχθηκαν σε σημαντικούς επιστήμονες.
Ο Αϊνστάιν και ο Έλληνας μαθηματικός
Η επιστημονική του ακτινοβολία τον έφερε σε επικοινωνία και με τον Άλμπερτ Αϊνστάιν. Οι δύο επιστήμονες αλληλογραφούσαν για μαθηματικά ζητήματα που συνδέονταν με τη φυσική και τη θεωρία της σχετικότητας. Σε επιστολή του προς τον Καραθεοδωρή το 1916, ο Αϊνστάιν επαίνεσε τη μαθηματική του ανάπτυξη, χαρακτηρίζοντάς την «wonderful» (σ.σ. υπέροχη) και σημειώνοντας ότι πλέον κατανοούσε τα πάντα.
Η αλληλογραφία τους αποτελεί ένα από τα σημαντικά τεκμήρια της επιστημονικής σχέσης των δύο ανδρών. Δεν επιβεβαιώνει, ωστόσο, τον μεταγενέστερο μύθο ότι ο Καραθεοδωρή «έγραψε τη θεωρία της σχετικότητας για τον Αϊνστάιν». Η πραγματική ιστορία είναι ίσως ακόμη πιο ενδιαφέρουσα: ένας από τους κορυφαίους φυσικούς του αιώνα απευθυνόταν σε έναν σπουδαίο μαθηματικό για τη μαθηματική επεξεργασία προβλημάτων που τον απασχολούσαν.
Οι 38 επιστολές αλληλογραφίας Αϊνστάιν – Καραθεοδωρή, μεταξύ 1916 και 1930, βρίσκονται όλες στο Μουσείο Καραθεοδωρή στην Κομοτηνή, το οποίο πλέον στεγάζεται στην Τσανάκλειο (φωτ.: Χρόνος Εφημερίδα/Facebook)
Η μεγάλη επιστροφή στη Μικρά Ασία
Παρά τη διεθνή του σταδιοδρομία, ο Καραθεοδωρή δεν απομακρύνθηκε από την Ελλάδα και τον ελληνισμό της Ανατολής.
Το 1919, ύστερα από πρόσκληση της ελληνικής κυβέρνησης, άρχισε να επεξεργάζεται το σχέδιο για τη δημιουργία ενός νέου ελληνικού πανεπιστημίου. Το σχέδιο πήρε τελικά συγκεκριμένη μορφή στη Σμύρνη και το 1920 ο Καραθεοδωρή ανέλαβε επίσημα την οργάνωση του Ιωνικού Πανεπιστημίου.
Η επιλογή της Σμύρνης είχε ιδιαίτερο συμβολισμό. Η πόλη αποτελούσε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα του ελληνισμού της Μικράς Ασίας και ο Καραθεοδωρή επιχειρούσε να συνδέσει αυτή την πνευματική παράδοση με τα πρότυπα της σύγχρονης ευρωπαϊκής ανώτατης εκπαίδευσης.
Ο Καραθεοδωρή στην είσοδο του πανεπιστημίου που δεν λειτούργησε ποτέ (πηγή: Τράπεζα της Ελλάδος)
Για εκείνον, το πανεπιστήμιο δεν ήταν απλώς ένα κτίριο και μερικές αίθουσες διδασκαλίας. Έπρεπε να διαθέτει βιβλιοθήκη, εργαστήρια, επιστημονικά όργανα και ένα οργανωμένο σύστημα σπουδών. Ταξίδεψε στην Ευρώπη για να προμηθευτεί βιβλία και εξοπλισμό και εργάστηκε συστηματικά για τη συγκρότηση της βιβλιοθήκης. Συνεργάστηκε με ειδικούς και γερμανικούς βιβλιογραφικούς και τεχνικούς φορείς, ενώ φρόντισε ακόμη και για τον σχεδιασμό του χώρου και των μεταλλικών ραφιών.
Το εγχείρημα είχε αρχίσει να παίρνει μορφή. Τα βιβλία συγκεντρώνονταν, ο επιστημονικός εξοπλισμός έφθανε και η λειτουργία του πανεπιστημίου προγραμματιζόταν για το φθινόπωρο του 1922.
Ήταν η στιγμή που το προσωπικό όραμα του Καραθεοδωρή συναντούσε την ιστορία της Μικράς Ασίας.
Το 1922 και η διάσωση της βιβλιοθήκης
Η κατάρρευση του μικρασιατικού μετώπου ανέτρεψε μέσα σε λίγες εβδομάδες ολόκληρο το σχέδιο. Ο Καραθεοδωρή παρέμεινε στη Σμύρνη μέχρι την τελευταία φάση των γεγονότων. Μέσα στην αναστάτωση, προσπάθησε να διασώσει τη βιβλιοθήκη και τον επιστημονικό εξοπλισμό του πανεπιστημίου, γνωρίζοντας ότι η προσπάθεια για τη δημιουργία του ιδρύματος είχε πλέον καταρρεύσει.
Η δική του επιστολή προς το υπουργείο Παιδείας, στις 19 Νοεμβρίου 1922, αποτελεί πολύτιμο πρωτογενές τεκμήριο για την επιχείρηση διάσωσης της βιβλιοθήκης.
Eπιστολή σχετικά με την οργάνωση του Πανεπιστημίου Σμύρνης (περ. 1920-1922) – (φωτ.: Γενικά Αρχεία του Κράτους/Public Domain)
Η κόρη του, Δέσποινα Ροδοπούλου-Καραθεοδωρή, θα περιέγραφε αργότερα την επιμονή του πατέρα της να περισώσει ό,τι μπορούσε: «Έμεινε για να διασώσει ό,τι μπορούσε: βιβλία, όργανα κ.α.»
Μεγάλο μέρος της βιβλιοθήκης και σημαντικό τμήμα του εξοπλισμού μεταφέρθηκαν τελικά στην Αθήνα. Το πανεπιστήμιο δεν πρόλαβε να λειτουργήσει, όμως η πνευματική του παρακαταθήκη δεν χάθηκε.
Ο Αμερικανός πρόξενος Τζορτζ Χόρτον, ένας από τους ξένους διπλωμάτες που έζησαν από κοντά τις δραματικές ημέρες της Σμύρνης, κατέγραψε επίσης την παρουσία του Καραθεοδωρή στις τελευταίες ημέρες της πόλης. Τον περιέγραψε ως «η ενσάρκωση της ελληνικής πολιτιστικής και πνευματικής ιδιοφυΐας στην Ανατολή».
Η φράση του Χόρτον έχει ιδιαίτερο βάρος. Ο Καραθεοδωρή βρισκόταν εκεί ως εκπρόσωπος ενός ελληνικού πνευματικού οράματος που είχε επιχειρήσει να ριζώσει στην Ανατολή. Το πανεπιστήμιο μπορεί να μην άνοιξε ποτέ, όμως ο άνθρωπος που το σχεδίασε είχε ήδη αφήσει το αποτύπωμά του στην πόλη.
Ίσως το πιο γνωστό πορτρέτο του Κ. Καραθεοδωρή
Η Αθήνα και το Μόναχο
Μετά την καταστροφή, ο Καραθεοδωρή επέστρεψε στην Ελλάδα. Δίδαξε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, πριν επιστρέψει το 1924 στη Γερμανία και αναλάβει την έδρα Μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου.
Η διεθνής του πορεία συνεχίστηκε. Το 1928 έγινε ο πρώτος επισκέπτης ομιλητής της American Mathematical Society και ταξίδεψε στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου έδωσε διαλέξεις και δίδαξε ως επισκέπτης καθηγητής στο Χάρβαρντ.
Παράλληλα, συνέχισε να γράφει και να διδάσκει. Τα έργα του στον λογισμό των μεταβολών, στις πραγματικές συναρτήσεις, στη σύμμορφη απεικόνιση, στις διαφορικές εξισώσεις και στη γεωμετρική οπτική συνέβαλαν καθοριστικά στην εξέλιξη της μαθηματικής ανάλυσης. Πέθανε στο Μόναχο στις 2 Φεβρουαρίου 1950.
Ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή έμεινε στην ιστορία ως ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες μαθηματικούς, με έργο που ξεπέρασε τα σύνορα της χώρας και επηρέασε την παγκόσμια επιστήμη. Υπάρχει όμως και μια δεύτερη, λιγότερο γνωστή πλευρά της κληρονομιάς του.
Στη ζωή του, η Ανατολή και η Ευρώπη δεν υπήρξαν δύο κόσμοι που απλώς συνυπήρχαν. Συναντήθηκαν στο πρόσωπό του. Από την οικογένεια με τις ρίζες στην Αδριανούπολη και την Κωνσταντινούπολη, μέχρι τα πανεπιστήμια της Γερμανίας και τη συνεργασία με κορυφαίους επιστήμονες της εποχής, ο Καραθεοδωρή κουβαλούσε μαζί του μια σύνθετη ελληνική ταυτότητα, διαμορφωμένη μέσα σε διαφορετικούς πολιτισμούς.
Και όταν του δόθηκε η ευκαιρία να δημιουργήσει ένα πανεπιστήμιο στη Μικρά Ασία, επέλεξε να επιστρέψει. Η Σμύρνη έγινε έτσι το σημείο όπου συναντήθηκαν η επιστήμη του, η ελληνική του καταγωγή και η ιστορία του ελληνισμού της Ανατολής. Το Ιωνικό Πανεπιστήμιο ήταν το μεγάλο σχέδιο αυτής της συνάντησης. Η Καταστροφή του 1922 το διέκοψε πριν ακόμη ανοίξει τις πόρτες του.
Ο Καραθεοδωρή, όμως, φρόντισε να μη χαθεί ό,τι μπορούσε να σωθεί. Και ίσως αυτή να είναι η πιο χαρακτηριστική εικόνα της ζωής του: ένας άνθρωπος που πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του αναζητώντας την ακρίβεια και την τάξη μέσα στα μαθηματικά, βρέθηκε στη Σμύρνη το 1922 μέσα σε μια από τις μεγαλύτερες καταστροφές του ελληνισμού και προσπάθησε, μέσα στο χάος, να διασώσει βιβλία, επιστημονικά όργανα και ένα κομμάτι του πνευματικού κόσμου που είχε ονειρευτεί. Το πανεπιστήμιο της Σμύρνης δεν λειτούργησε ποτέ. Το όνομα του Καραθεοδωρή, όμως, έμεινε συνδεδεμένο και με εκείνο το ανολοκλήρωτο εγχείρημα και με την παγκόσμια ιστορία των μαθηματικών.
Κάλλια Λαμπροπούλου
Subscribe to:
Posts (Atom)