Αγιος Ηαραλαμπος

 

Άγιος Χαράλαμπος O άγιος που δεν φοβήθηκε τον θάνατο ΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ FEB 10 Υπάρχουν άγιοι που δεν μιλούν με πολλά λόγια, αλλά με τη στάση τους απέναντι στον φόβο. Ο Άγιος Χαράλαμπος είναι ένας από αυτούς. Έζησε σε χρόνια σκληρά, όταν η πίστη στον Χριστό δεν ήταν κοινωνική συνήθεια, αλλά απόφαση ζωής και θανάτου. Ιερέας του Θεού, σε βαθιά γεράματα, κλήθηκε να αρνηθεί Αυτόν που υπηρέτησε σε όλη του τη ζωή. Δεν του ζητήθηκε κάτι περίπλοκο. Μόνο μια λέξη άρνησης. Μόνο μια υποχώρηση. Μόνο λίγη σιωπή. Κι όμως, δεν λύγισε. Όχι γιατί δεν φοβήθηκε τον πόνο, αλλά γιατί δεν φοβήθηκε τον θάνατο. Και δεν φοβήθηκε τον θάνατο, γιατί είχε μάθει να ζει αληθινά. Ο Άγιος Χαράλαμπος δεν είναι άγιος της επιβολής. Είναι άγιος της υπομονής. Δεν πολέμησε με όπλα, αλλά με πίστη που άντεξε βασανισμούς. Δεν απάντησε με μίσος, αλλά με πραότητα. Και εκεί όπου οι διώκτες περίμεναν κατάρρευση, συνάντησαν ελευθερία. Η παράδοση της Εκκλησίας μας τον θυμάται και ως προστάτη από τις ασθένειες και τις λοιμώξεις. Όχι μαγικά. Όχι σαν φυλαχτό. Αλλά γιατί η ζωή του έγινε προσευχή για τον κόσμο. Γιατί η καρδιά του δεν έκλεισε ούτε μπροστά στον πόνο, ούτε μπροστά στον φόβο των ανθρώπων. Μέσα σε αυτή την ίδια παράδοση, ο Άγιος Χαράλαμπος τιμάται και ως προστάτης της κτίσης και ιδιαίτερα των ζώων που συνυπάρχουν με τον άνθρωπο και στηρίζουν τη ζωή του. Σε αγροτικές κοινωνίες επικαλούνταν τη χάρη του για την υγεία τους και για την αποτροπή επιδημιών, όχι από δεισιδαιμονία, αλλά από βαθιά επίγνωση ότι η ευλογία του Θεού αγκαλιάζει ολόκληρη τη δημιουργία. Έτσι, ο Άγιος γίνεται σημείο υπενθύμισης ότι η πίστη δεν περιορίζεται στον άνθρωπο μόνο, αλλά καλεί σε σεβασμό, φροντίδα και ευθύνη απέναντι σε κάθε έμβιο πλάσμα. Σε εποχές σαν τη δική μας, όπου ο φόβος αλλάζει μορφές αλλά δεν χάνει τη δύναμή του, ο Άγιος Χαράλαμπος μας θυμίζει κάτι απλό και δύσκολο μαζί: ότι ο άνθρωπος δεν σώζεται με την αποφυγή του πόνου, αλλά με την πίστη μέσα στον πόνο. Δεν μας καλεί όλους στο μαρτύριο. Μας καλεί όμως όλους στη συνέπεια. Στη συνέπεια της καθημερινής ζωής. Στο να μη λέμε άλλα και πράττουμε άλλα. Στο να μη προδίδουμε την αλήθεια μας από φόβο ή βολή. Και εδώ συναντιέται η πίστη με τον Ελληνισμό που τιμούμε. Γιατί και η ιστορία του τόπου μας είναι γεμάτη από ανθρώπους που έμειναν όρθιοι όχι επειδή ήταν αλάνθαστοι, αλλά επειδή δεν παραιτήθηκαν από το φως. Ο Άγιος Χαράλαμπος δεν είναι μακρινός. Είναι κοντινός. Στέκει δίπλα στον άνθρωπο που παλεύει με την ασθένεια, με την αβεβαιότητα, με τον φόβο του αύριο. Και του ψιθυρίζει: «Μείνε πιστός. Όχι γιατί όλα θα γίνουν εύκολα, αλλά γιατί έτσι μένεις ελεύθερος». Σήμερα, στη μνήμη του, δεν αρκεί να ανάψουμε ένα κερί. Ας πάρουμε και μια απόφαση: να ζούμε με αλήθεια, να στεκόμαστε με πραότητα, να μη φοβόμαστε να ομολογούμε το φως — όχι φωνασκώντας, όχι με συνθήματα, αλλά με ζωή. Ο Άγιος Χαράλαμπος μας δείχνει τον δρόμο της ήσυχης δύναμης. Και αυτή η δύναμη, όταν μοιράζεται, γίνεται ελπίδα για όλους. Χρόνια πολλά. Με υγεία, πίστη και αντοχή στον καλό αγώνα.

ΣΩΚΡΑΤΗΣ

 

Ο Σωκράτης και ο φόβος που δεν κυβερνά τον δίκαιο Μαρτυρία συνείδησης και ελευθερίας — από τον αρχαίο λόγο στη χριστιανική στάση ζωής ΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ FEB 10 Στην Απολογία του Πλάτωνα, ο Σωκράτης στέκεται ενώπιον του δικαστηρίου γνωρίζοντας ότι το τέλος πλησιάζει. Δεν αγνοεί τον κίνδυνο. Δεν τρέφει αυταπάτες. Κι όμως, δεν αλλάζει λόγο. Δεν ζητά έλεος. Δεν παζαρεύει τη ζωή του με μια υποχώρηση. Κάποια στιγμή λέει κάτι που διαπερνά τους αιώνες: ότι ο φόβος του θανάτου είναι προσποίηση σοφίας, γιατί κανείς δεν γνωρίζει αν ο θάνατος είναι το μεγαλύτερο κακό. Το πραγματικό κακό, λέει, είναι να πράττει κανείς άδικα και να προδίδει την αλήθεια του. Ο Σωκράτης δεν παρουσιάζεται ως ήρωας. Παρουσιάζεται ως άνθρωπος που δεν θέλει να ζήσει με οποιοδήποτε τίμημα. Προτιμά να πεθάνει όρθιος, παρά να ζήσει σκυφτός. Και αυτό ακριβώς είναι που κάνει τη στάση του τόσο οικεία και τόσο δύσκολη. Δεν είναι μαρτύριο με τη χριστιανική έννοια. Είναι όμως μαρτυρία συνείδησης. Ο Σωκράτης δεν μιλά για Θεό όπως τον γνωρίζει η Εκκλησία. Μιλά όμως για το δαιμόνιόν του — για εκείνη την εσωτερική φωνή που τον σταματά όταν πάει να πράξει κάτι άδικο. Μιλά για έναν νόμο ανώτερο από τους ανθρώπινους νόμους. Για μια αλήθεια που δεν ψηφίζεται. Και εδώ, χωρίς να το γνωρίζει, στέκεται πολύ κοντά στον Άγιο Χαράλαμπο. Γιατί και ο Άγιος Χαράλαμπος, αιώνες μετά, θα σταθεί μπροστά σε εξουσία που του ζητά το ίδιο πράγμα: να σώσει τη ζωή του με αντάλλαγμα μια άρνηση. Να σιωπήσει λίγο. Να υποχωρήσει «λογικά». Και όπως ο Σωκράτης, έτσι κι εκείνος αρνείται — όχι από αλαζονεία, αλλά από εσωτερική ελευθερία. Ο κοινός τόπος δεν είναι η διδασκαλία. Είναι η στάση απέναντι στον φόβο. Ο Σωκράτης λέει: «δεν φοβάμαι τον θάνατο, φοβάμαι την αδικία». Ο Άγιος Χαράλαμπος ζει το ίδιο: δεν φοβάται τον πόνο, φοβάται την προδοσία της πίστης. Και οι δύο δείχνουν ότι ο άνθρωπος γίνεται πραγματικά ελεύθερος όταν ο φόβος παύει να τον κυβερνά. Αυτή είναι μια βαθιά ελληνική παρακαταθήκη, που δεν καταργείται από τον Χριστιανισμό, αλλά θεραπεύεται και ολοκληρώνεται μέσα του. Η αρχαία ελληνική σκέψη έμαθε τον άνθρωπο να στέκεται όρθιος μπροστά στην αλήθεια. Η χριστιανική πίστη του έμαθε να στέκεται όρθιος μέσα στην αγάπη. Ο Σωκράτης πεθαίνει πίνοντας το κώνειο με γαλήνη. Ο Άγιος Χαράλαμπος μαρτυρεί με υπομονή και προσευχή. Και οι δύο μας αφήνουν το ίδιο ερώτημα: Πώς ζούμε, όταν ο φόβος μάς ζητά να γίνουμε κάτι λιγότερο απ’ αυτό που είμαστε; Ίσως, τελικά, η μεγαλύτερη προσφορά του Ελληνισμού και της πίστης δεν είναι οι λέξεις, αλλά οι άνθρωποι που απέδειξαν με τη ζωή τους ότι η αλήθεια αξίζει περισσότερο από την ασφάλεια. Και αυτός ο δρόμος — δύσκολος, αλλά φωτεινός — παραμένει ανοιχτός. Είθε ο Θεός να μας χαρίζει διάκριση, ώστε να ξεχωρίζουμε την αλήθεια από τον φόβο, δύναμη για να στεκόμαστε όρθιοι όταν δοκιμαζόμαστε, και καρδιά καθαρή, που να μη φοβάται να αγαπά και να ομολογεί το φως. Να βαδίζουμε τον δρόμο της συνείδησης με ταπεινότητα, κρατώντας ζωντανή την παρακαταθήκη του Ελληνισμού και την πίστη που ελευθερώνει τον άνθρωπο. Καλό και ευλογημένο αγώνα σε όλους.

ΑΛΞΟΠΟΥΛΟΣ

 

Όταν η πολιτική έπεται των εξελίξεων

 ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΣ  01 ΦΕΒ 2026

ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ

Η εμπειρική προσέγγιση και ανάλυση της πραγματικότητας τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο δείχνουν, ότι ο σχεδιασμός της κοινωνικής δυναμικής και η διαχείριση του από το πολιτικό σύστημα δεν προπορεύεται αλλά έπεται των εξελίξεων στα διάφορα πεδία κοινωνικής δραστηριοποίησης με πολύ αρνητικές παρενέργειες κυρίως σε βάθος χρόνου.

Στην σύγχρονη εποχή της ταχύτατης ροής του χρόνου και της αλληλεπίδρασης και αλληλεξάρτησης των κοινωνιών στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης οι επιπτώσεις γίνονται αισθητές και σε πραγματικό χρόνο. Το αποτέλεσμα βέβαια είναι η διαμόρφωση συνθηκών υψηλής ρευστότητας και μη ελέγχου των εξελίξεων και της δυναμικής, που δρομολογείται τόσο στο εσωτερικό των κοινωνιών όσο και στις μεταξύ τους σχέσεις. Και αυτά οδηγούν σε μη βιώσιμη προοπτική.

Η πραγματικότητα είναι αποκαλυπτική. Για παράδειγμα σε σχέση με την ευημερία των πολιτών σε έκθεση της Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης OXFAM η περιουσία των δισεκατομμυριούχων αυξάνεται ραγδαία. Η διεύρυνση όμως των ανισοτήτων έχει πολύ αρνητικές επιπτώσεις όχι μόνο στην κοινωνία αλλά και στην δημοκρατία.

Σε παγκόσμιο επίπεδο περίπου 3.000 δισεκατομμυριούχοι κατέχουν 15,75 τρισεκατομμύρια ευρώ, ενώ η μισή ανθρωπότητα (50%) ζει σε συνθήκες φτώχειας. Ακόμη και σε ανεπτυγμένες χώρες, όπως η Γερμανία, το 1/5 του πληθυσμού (18 εκατομμύρια άνθρωποι) ζουν σε συνθήκες φτώχειας. Σύμφωνα δε με έρευνα του Ινστιτούτου Ifo (Institute for Economic Research) η υπέρβαση αυτών των συνθηκών είναι όλο και πιο σπάνια.

Πολύ ενδιαφέρον έχουν επίσης στοιχεία για την φτώχεια σε παγκόσμιο επίπεδο. Ενδεικτικά το ποσοστό φτώχειας στην Ελλάδα είναι 26,9%, στην Γερμανία 21,2%, ενώ ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι 21%. Σε παγκόσμιο επίπεδο 1,1 δισεκατομμύρια άνθρωποι ζουν σε συνθήκες φτώχειας. Στην Αφρική καταγράφονται 460 εκατομμύρια άνθρωποι κάτω από το όριο της ακραίας φτώχειας. Στην Λατινική Αμερική το 2024 το ποσοστό είναι 26,8%, ενώ το 55% των κατοίκων της Νότιας Ασίας ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας.

Αυτές οι ανισότητες έχουν όχι μόνο κοινωνικές επιπτώσεις (ως προς την συνοχή) αλλά και πολιτικές. Οι φτωχοί πολίτες δεν εμπιστεύονται την πολιτική και την πολιτεία και ψηφίζουν λαϊκιστικά κόμματα (Hans-Böckler Stiftung, Ερευνητικό Ίδρυμα της Γερμανικής Ομοσπονδίας Εργαζομένων, DGB). Οι δε δισεκατομμυριούχοι, όπως ο Elon Musk, επηρεάζουν εκλογικές διαδικασίες σε παγκόσμιο επίπεδο (με στήριξη σε ακροδεξιά κόμματα, όπως AfD στην Γερμανία) και κυβερνήσεις.

Παράλληλα οι ανισότητες και η φτώχεια οδηγούν και σε φαινόμενα, όπως είναι η μαζική μετακίνηση πληθυσμών από τις φτωχές προς τις «πλούσιες» χώρες και η πρόκληση αναταράξεων στις κοινωνίες υποδοχής σε συνδυασμό με την άνοδο του ρατσισμού και της ξενοφοβίας.

Αντί η πολιτική να προλαμβάνει αυτά τα αποσταθεροποιητικά φαινόμενα και να προσδίδει βιώσιμη προοπτική στην κοινωνική πορεία και στην δυναμική της εξέλιξης, οικοδομεί τις προϋποθέσεις για την παραγωγή επικίνδυνων ανισορροπιών, διότι τόσο στον σχεδιασμό όσο και στην διαχείριση του έπεται των εξελίξεων και συμβάλλει στην διαμόρφωση των γενεσιουργών αιτίων για τις μη λειτουργικές κοινωνικές συνθήκες.

Ιδιαιτέρως στον ευρωπαϊκό χώρο η μη λειτουργική σχέση της πολιτικής με την δυναμική της εξέλιξης καταγράφεται και στο γεωπολιτικό πεδίο με αφετηρία την νέα γεωπολιτική στρατηγική των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής.

Σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times το αμερικανικό Πεντάγωνο με έγγραφο 34 σελίδων ζητά «ριζική αλλαγή στην προσέγγιση και μετατόπιση βάρους ασφάλειας σε συμμάχους». Οι ΗΠΑ θα παραμείνουν βασικός σύμμαχος του ΝΑΤΟ και εταίρος της Ευρώπης, αλλά θα δώσουν προτεραιότητα στην ασφάλεια της χώρας και στην αποτροπή της Κίνας σύμφωνα με την νέα στρατηγική για την άμυνα.

Στην Ευρώπη «οι σύμμαχοι θα αναλάβουν ηγετικό ρόλο έναντι απειλών, που είναι λιγότερο σοβαρές για εμάς αλλά περισσότερο για αυτούς, με κρίσιμη αλλά πιο περιορισμένη υποστήριξη από τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής».

Ταυτοχρόνως διαπιστώνεται, ότι οι ΗΠΑ άρχισαν να συνεργάζονται με την Ρωσία στο γεωπολιτικό πεδίο με σημείο αναφοράς την προώθηση των σχεδίων τους ως προς την διαμόρφωση των παγκόσμιων γεωπολιτικών συνθηκών με εργαλείο την πολεμική ισχύ.

Αυτές οι εξελίξεις βρήκαν την Ευρωπαϊκή Ένωση εντελώς απροετοίμαστη και ευάλωτη γεωπολιτικά, αν και θα μπορούσε να αναλάβει έναν πολύ σημαντικό ρόλο στην διαμόρφωση γεωπολιτικών ισορροπιών, οι οποίες προωθούν την ειρήνη χωρίς ανισότητες μεταξύ των κοινωνιών και οικοδομούν τις προϋποθέσεις για ανάλογη ευημερία στο πλαίσιο της παγκοσμιοποιημένης πραγματικότητας, ενώ ταυτοχρόνως συμβάλλουν στην αναζήτηση ενός συστήματος παγκόσμιας διακυβέρνησης με σημείο αναφοράς την δημοκρατική οπτική χωρίς ανισότητες μεταξύ των κοινωνιών της παγκόσμιας κοινότητας. Εάν αυτό δεν γίνει η παγκοσμιοποίηση θα καταρρεύσει.

Δυστυχώς η πολιτική έπεται των εξελίξεων σε όλους τους τομείς δραστηριοποίησης των κοινωνιών. Πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η κλιματική αλλαγή, η οποία είναι προϊόν της ανθρώπινης δραστηριότητας. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα πληθαίνουν. Στην Ελλάδα τον Ιανουάριο (2026) η κακοκαιρία προκάλεσε πλημμύρες σε πολλές περιοχές της Αθήνας, όπως είναι η Άνω Γλυφάδα, οι οποίες οφείλονται σε μπαζώματα πολλών ρεμάτων στην περιοχή, χωρίς να σχεδιασθεί και οικοδομηθεί λειτουργικός τρόπος διαχείρισης των υδάτων, που δεν συγκρατούνται στον Υμηττό, ο οποίος θα έπρεπε να έχει ήδη αναδασωθεί.

Ευτυχώς που ακόμη δεν είναι υπερβολικά επικίνδυνες οι ξηρασίες σε σχέση με το πόσιμο νερό. Βέβαια σε πολλές περιοχές το νερό δεν επαρκεί για την άρδευση. Για παράδειγμα μετά τις πρόσφατες βροχοπτώσεις (τέλος Ιανουαρίου 2026) η στάθμη της λίμνης του Μόρνου ανέβηκε κατά 25% σε σύγκριση με τον περασμένο Νοέμβριο (2025). Αυτό τον μήνα υπήρχαν 362 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού στο Μόρνο, ενώ τον Ιανουάριο 2026 η ποσότητα αυξήθηκε στα 481 εκατομμύρια κυβικά μέτρα.

Τι θα γίνει όμως, όταν η κλιματική αλλαγή θα αποκτήσει πολύ πιο επικίνδυνο φορτίο, επειδή δεν αντιμετωπίζονται τα γενεσιουργά αίτια αυτού του φαινομένου, τα οποία έχουν σχέση με το σύστημα κοινωνικής οργάνωσης και λειτουργίας, που οικοδομήθηκε κατά την διάρκεια της ιστορικής διαδρομής του ανθρώπου;

Τέλος προκαλεί θλίψη και μεγάλη ανησυχία η ακολουθούμενη πολιτική από τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής μετά την εκλογή του Donald Trump στην προεδρία αυτής της χώρας και την απόφαση του για έξοδο αυτής της χώρας από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ΠΟΥ (World Health Organization, WHO).

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Marco Rubio και ο υπουργός Υγείας Robert Kennedy Jr. χρεώνουν στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας λάθη στην αντιμετώπιση του Covid-19 και μη σεβασμό στα συμφέροντα των ΗΠΑ. Ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ Tedros Abhanom Ghebreyesus επεσήμανε, ότι «δυστυχώς οι αιτίες εξόδου των ΗΠΑ από τον ΠΟΥ δεν ανταποκρίνονται στην αλήθεια. Τόσο οι ΗΠΑ όσο και ο κόσμος θα είναι λιγότερο σίγουροι».

Αισιόδοξο είναι, ότι ο κυβερνήτης της Καλιφόρνιας Gavin Newsom (Δημοκρατικό Κόμμα) ανακοίνωσε την συμμετοχή του κρατιδίου σε ένα δίκτυο Ιδρυμάτων για την γρήγορη ανίχνευση και αντιμετώπιση κινδύνων για την υγεία, το οποίο ονομάζεται Global Outbreak Alert and Response Network (GOARN), που υπάγεται στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.

Όλα αυτά τα εμπειρικά δεδομένα και πολύ περισσότερα, που καταγράφονται σε όλους τους τομείς δραστηριοποίησης των κοινωνιών της παγκόσμιας κοινότητας, δείχνουν εμφατικά, ότι η πολιτική έπεται των εξελίξεων με αποτέλεσμα την πρόκληση ανισορροπιών, οι οποίες απειλούν την συνοχή της ανθρωπότητας και την βιωσιμότητα.

Και αυτό πρέπει να αλλάξει σε λειτουργικό χρόνο, διότι η ταχύτητα της εξέλιξης συνεχώς αυξάνεται και η βιωνόμενη πραγματικότητα γίνεται όλο και πιο πολύπλοκη και δύσκολα διαχειρίσιμη πολιτικά, διότι προϋποθέτει σε επαρκή βαθμό εμπροσθοβαρή σχεδιασμό με ολιστική οπτική και ανάλογη διαχείριση της πραγματικότητας τόσο στο πολιτικό όσο και στο κοινωνικό πεδίο. Ουσιαστικά απαιτείται ανάλογη ενεργοποίηση των πολιτών.

ΟΡΕΣΤΗΣ ΚΑΙ ΠΥΛΑΔΗΣ

 

 ΟΡΕΣΤΗΣ ΚΑΙ ΠΥΛΑΔΗΣ ΣΤΗΝ ΤΑΥΡΙΚΗ

Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης – Αμφικτύων

Σύμφωνα με τον χρησμό, για να απαλλαγεί ο Ορέστης από τις Ερινύες έπρεπε να φέρει από την Ταυρική το άγαλμα της Αρτέμιδος. Έτσι, οι δύο αχώριστοι φίλοι, ο Ορέστης και ο Πυλάδης, κατευθύνθηκαν στην Ταυρική Χερσόνησο. Εκεί τους εντόπισε ο βουκόλος του βασιλιά Θόαντα και τους οδήγησε δεμένους ενώπιόν του. Ο Θόαντας διέταξε να φυλακιστούν και, σύμφωνα με το έθιμο της ξενοκτονίας, να θυσιαστεί ο ένας από τους δύο.

Ο κλήρος έπεσε στον Ορέστη. Ο Πυλάδης, δείχνοντας την ειλικρινή φιλία του, ζήτησε να θυσιαστεί ο ίδιος αντί του φίλου του. Ο Ορέστης, όμως, δεν το δέχθηκε, επιμένοντας ότι η μοίρα είχε ορίσει εκείνον. Έπειτα από τον πικρό και οδυνηρό ασπασμό τους, παραδόθηκε στην Ιφιγένεια για τη θυσία.

Αφού ετοιμάστηκαν όλα τα αναγκαία και η Ιφιγένεια στάθηκε κοντά στον βωμό κρατώντας τη μάχαιρα, έστησαν τον Ορέστη μπροστά στο βωμό, γυμνό μέχρι την οσφύ. Κανείς από τους δύο δεν γνώριζε ακόμη την αληθινή ταυτότητα του άλλου. Όταν όμως η Ιφιγένεια σήκωσε το μαχαίρι και είδε το σώμα του, διέκρινε τον χρυσό ώμο και κατάλαβε ότι ήταν Πελοπίδης. Τότε ανέβαλε τη θυσία, προφασιζόμενη ότι ο μελλοθάνατος δεν ήταν καθαρός και έπρεπε πρώτα να εξαγνιστεί.

Τη νύχτα επισκέφθηκε τη φυλακή, όπου αναγνωρίστηκαν και κατάστρωσαν το σχέδιο της διαφυγής. Με βάση αυτή την υπόθεση γράφτηκαν πολλά δράματα με διαφορετικές εκδοχές. Την επόμενη ημέρα η Ιφιγένεια ζήτησε να κατέβουν στη θάλασσα για τον καθαρμό και να πάρουν μαζί τους και το άγαλμα της Αρτέμιδος, το οποίο δήθεν είχε μολυνθεί. Με αυτόν τον τρόπο εξαπάτησαν τον Θόαντα και κατόρθωσαν να διαφύγουν, παίρνοντας μαζί τους το άγαλμα.

Αποπλεύσαντες, έφθασαν στη Σελεύκεια της Κιλικίας και στα Κόμανα. Όταν έφτασαν κοντά στο όρος Μελάντιον, έπαυσε οριστικά η μανία του Ορέστη, και το όρος ονομάστηκε από τότε Άμανον. Στη συνέχεια κατευθύνθηκαν στην Αθήνα και έπειτα στις Μυκήνες, όπου ο Ορέστης ανέλαβε τη βασιλεία και έλαβε ως σύζυγο την Ερμιόνη, κόρη του Μενελάου. Από τον γάμο αυτό γεννήθηκε ο Τισαμενός.

Ο Μενέλαος είχε υποσχεθεί την Ερμιόνη στον Πύρρο, όταν ακόμη βρισκόταν στην Τρωάδα, όμως πριν επιστρέψει την πάντρεψε –ή είχε επιτρέψει να παντρευτεί– τον Ορέστη. Όταν όμως επέστρεψε από την Τροία, την έδωσε τελικά στον Πύρρο. Αυτό υπήρξε η αιτία που ο Ορέστης σκότωσε τον Πύρρο στους Δελφούς και την πήρε με τη βία. Αργότερα όμως την εγκατέλειψε και εκείνη παντρεύτηκε τον Διομήδη.

Ο Ορέστης είχε επίσης γυναίκα ή παλλακίδα την Ηριγόνη, κόρη του Αίγισθου. Πέθανε, όπως λέγεται, στην Αρκαδία από δάγκωμα φιδιού και τάφηκε στην Τεγέα. Άφησε δύο γιους, τον Τισαμενό και τον Πενθίλο.

Όταν οι Σπαρτιάτες πολεμούσαν τους Τεγεάτες και ηττώνταν, ζήτησαν χρησμό και έλαβαν την απάντηση ότι για να νικήσουν έπρεπε να μεταφέρουν τα οστά του Ορέστη στη Λακεδαίμονα. Ο χρησμός ήταν αινιγματικός και τους απογοήτευσε. Ένας Λακεδαιμόνιος, ονόματι Λίχας, πήγε στην Τεγέα και κάθισε σε ένα σιδηρουργείο, παρατηρώντας τη δουλειά του τεχνίτη. Τότε ο σιδηρουργός του ανέφερε ότι είχε βρει στην αυλή του έναν τάφο μήκους επτά πήχεων. Ο Λίχας κατάλαβε πως επρόκειτο για τον τάφο του Ορέστη. Όταν οι Σπαρτιάτες μετέφεραν τα οστά του, νίκησαν τους Τεγεάτες και τα έθαψαν στη Σπάρτη, κοντά στον ναό των Μοιρών. Από τότε ο τόπος ονομάστηκε Ορέστιον και Ορεστιάς, ενώ από απόγονο του Ορέστη ονομάστηκαν οι «Ορέστες των Μολοσσών».

Κατά μία άλλη παράδοση, ο Ορέστης, βασανισμένος από τύψεις ή μισητός λόγω της μητροκτονίας, κατέφυγε στην Αρκαδία και έζησε έναν χρόνο στους Αζάνες. Έπειτα συγκέντρωσε λαό από διάφορα μέρη της Ελλάδας και ίδρυσε αποικία στην Αιολίδα. Σύμφωνα με χρησμό, κυρίευσε τη Λέσβο, αλλά πέθανε πριν κτίσει πόλη. Έναν αιώνα αργότερα, απόγονός του ολοκλήρωσε την ίδρυση πόλης στο νησί. Οι Τριζήνιοι τον τίμησαν ιδιαίτερα και στη Σπάρτη του έκτισαν επίσημο τάφο.

Ο Ευριπίδης έγραψε την τραγωδία «Ορέστης», ενώ την ίδια μυθολογική ενότητα πραγματεύονται και οι «Ευμενίδες» του Αισχύλου. Οι τραγωδίες αυτές συνδέονται με τον κύκλο του Ορέστη, του Αίγισθου και της Κλυταιμνήστρας, τις οποίες ήδη διδαχθήκατε

---

Παρατηρήσεις

1.     Η χώρα των αρχαίων Ταύρων ονομαζόταν Ταυρική Χερσόνησος (Ταυρίς) και αντιστοιχεί στη σημερινή Κριμαία.

2.     Οι Ταύροι ήταν αυτόχθονος, προελληνικός λαός, συνδεδεμένος με Σκύθες και Κιμμέριους. Είχαν δικούς τους βασιλείς και ιερά έθιμα, ανθρωποθυσίες στην Άρτεμη, Θεό τους  λάτρευαν και τον Δία,Ποσειδώνα και   Απόλλωνα.

3.     Η ιστορία του Ατρέως και των απογόνων του τοποθετείται χρονικά περίπου στο 6000–5300 π.Ε.

4.     Το όνομα του Ορέστη απαντά σε πολλά μέρη της Ελλάδας, όπως το Άργος Ορεστικό στη Δυτική Μακεδονία και η Ορεστιάδα στη Θράκη.

5.     Ο Πύρρος ήταν Μολοσσός και ανήκε στο βασιλικό γένος των Αιακιδών, με γενάρχη τον Αιακό, παππού του Αχιλλέα. Παρουσιαζόταν ως «νέος Αχιλλέας στη Δύση» και προκαλούσε φόβο στους Ρωμαίους.

6.     Οι Ηπειρώτες ήταν ακραιφνείς Έλληνες, που έζησαν μακριά από τα μεγάλα πολιτιστικά κέντρα, αλλά συμμετείχαν στο όμαιμον, ομόγλωσσο, ομόθρησκο και ομόδοξο.

7.     Ο Τισαμενός ήταν μυθικός βασιλιάς της Αχαΐας και απόγονος του Αγαμέμνονα· εκδιώχθηκε από τους Ηρακλείδες και ίδρυσε βασίλειο στην Αχαΐα

8.     Παρόλο που έχουμε πανάρχαιους δεσμούς με   τους βόρειους λαούς  του Ευξέίνου, λόγω πολιτικών επιλογών σταματήσαμε ακόμη και τους πολιτιστικούς δεσμούς, τα λησμονήσαμε όλα, σβήνοντας  το ιστορικό μας παρελθόν (31/1/26)

Αμφικτύων – Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος ΚωνσταντινίδηΣυγγραφέας, Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών
http://www.amphiktyon.blogspot.com

ΟΡΕΣΤΗΣ

 

ΟΙ ΤΙΜΩΡΟΙ ΤΟΥ ΑΊΓΙΣΘΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΛΥΤΑΙΜΝΉΣΤΡΑΣ

Γράφει ο Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης – Αμφικτύων

Είναι γνωστή η δολοφονία εν ψυχρώ του Αγαμέμνονα, της Κασσάνδρας και όλων των φίλων του, μετά την επιστροφή του από την Τροία στο Άργος, από τον Αίγιστο και τη σύζυγό του Κλυταιμνήστρα.

Ο μικρότερος γιος του Αγαμέμνονα, Ορέστης, και ο φίλος του Πηλάδης κατέστρωσαν σχέδιο εκδίκησης των δύο δολοφόνων, το οποίο προέβλεπε θάνατο. Το σχέδιο εξαπάτησης προέβλεπε τον θάνατο του Ορέστη, φήμη που διέσπειρε παντού ο Πηλάδης.

Αμφότεροι ήρθαν κρυφά στις Μυκήνες. Ο Ορέστης πήγε και κρύφτηκε στο σπίτι ενός φτωχού και άσημου άνδρα, ο οποίος είχε νυμφευθεί την Ηλέκτρα. Ο Πηλάδης παρουσιάστηκε στον Αίγιστο ως αγγελιοφόρος και του ανακοίνωσε ότι ο Ορέστης πέθανε, καθώς παρασκεύαζε σκόνη σε δοχείο, όπως συνηθιζόταν τότε. Προς απόδειξη των λεγομένων του παρουσίασε και τη σκόνη.

Ο Αίγιστος και η Κλυταιμνήστρα, όταν άκουσαν την ευχάριστη είδηση, βγήκαν από την πόλη για να προσφέρουν θυσία στον ναό της Αθηνάς. Εκεί όρμησε ο Ορέστης με αρκετούς ομοϊδεάτες συντρόφους του και φονεύθηκαν ο Αίγιστος και η Κλυταιμνήστρα.

Μετά από αυτά ο Ορέστης πήγαινε από πόλη σε πόλη για να εξαγνιστεί, αλλά καμία δεν δεχόταν τον μητροκτόνο. Τελικά τον λυπήθηκαν οι Τροιζήνιοι και έστησαν σκηνή έξω από την πόλη, πλάι στον ναό του Απόλλωνα. Εκεί εννέα άνδρες τον καθάριζαν επί πολλές ημέρες με καθάρσεις και με το νερό της Υποκρήνης.

Τα υπολείμματα της κάθαρσης τα έριξαν στο έδαφος και εκεί βλάστησε μία δάφνη μπροστά στον ναό του Απόλλωνα. Το σημείο ονομάστηκε «Σκηνή του Ορέστη». Υπήρχε και μία πέτρα όπου κάθονταν οι καθαριστές, την οποία θεώρησαν ιερή. Από εκεί προήλθε η συνήθεια να τρώνε όλοι μαζί σε ορισμένες καθορισμένες ημέρες.

Οι καθαρμοί όμως δεν τον ωφέλησαν. Οι Ερινύες συνέχιζαν να τον βασανίζουν για τη μητροκτονία. Στην Αρκαδία είδε στον ύπνο του τις μαύρες Ερινύες και, σε κατάσταση μανίας, έφαγε το ένα δάχτυλο του χεριού του. Το έθαψαν στη Μεγαλόπολη σε μνήμα που ονομάστηκε «Δακτύλου Μνήμα». Ο τόπος ονομάστηκε «Μανία».

Αργότερα είδε τις Ερινύες λευκές και θεραπεύτηκε. Θυσίασε στις Μελανές Ερινύες αποτρόπαιη θυσία και στις Λευκές ευχαριστήρια. Το ιερό τους ονομάστηκε «Ακή». Πλησίον υπήρχε και το «Κουρείο», όπου έκοψε την κόμη του. Εκεί έκτισε τρία ιερά και θυσίαζε στις Ερινύες.

Στη συνέχεια κλήθηκε σε δικαστήριο των Αρκάδων από τον Τυνδάρεω ή, κατά άλλους, από συγγενείς της Κλυταιμνήστρας. Επειδή δεν εκδόθηκε απόφαση, η υπόθεση παραπέμφθηκε στο Άργος. Οι Αργείοι τον καταδίκασαν σε θάνατο. Ο Πηλάδης υποκίνησε μυστικά το δικαστήριο να στραφεί κατά της Ελένης, αλλά ο Απόλλων την έσωσε δίνοντας στη θέση της την Ερμιόνη.

Ο Ορέστης προσέφυγε στον Άρειο Πάγο στην Αθήνα, επί Δημοφώντος, κατά τα Ανθεστήρια. Η ψηφοφορία έφερε ισοψηφία και αθωώθηκε. Κατά άλλους, η Αθηνά έδωσε την ψήφο υπέρ του. Ο Ορέστης έκτισε βωμό σε ανάμνηση.

Παρά την αθώωση, οι Ερινύες τον βασάνιζαν ακόμη. Στη Λακωνία, κοντά στο Γύθειο, θεραπεύτηκε σε τόπο που ονομάστηκε Ζευς Καπότας. Όμως υπέπεσε ξανά σε μανία και προσέφυγε στο μαντείο των Δελφών. Η Πυθία τον πρόσταξε να φέρει από την Ταυρική το άγαλμα της Αρτέμιδος και να ελευθερώσει την Ιφιγένεια από τον Θόαντα. Έτσι ξεκίνησε με τον Πηλάδη για την Ταυρική.

Παρατηρήσεις

1.     Οι Ερινύες ήταν χθόνιες θεότητες που τιμωρούσαν φόνους συγγενών και παραβίαση όρκων. Στην Ορέστεια μεταμορφώνονται σε Ευμενίδες, σύμβολο μετάβασης από την εκδίκηση στη δικαιοσύνη.

2.     Οι Έλληνες θεμελίωσαν την έννοια του δικαίου και των δικαστηρίων· οι Ρωμαίοι το κωδικοποίησαν.

3.     Η μανία στην αρχαιότητα νοούνταν ως θεϊκή επιβολή, έκσταση ή τιμωρία. Σήμερα θα ερμηνευόταν ως ψυχωτικό ή αγχώδες επεισόδιο.

4.     Η μητροκτονία θεωρούνταν ύψιστο μίασμα που παραβίαζε τη φυσική και θεϊκή τάξη και τιμωρούνταν με κάθαρση, εξορία και θεϊκή δίωξη.(30/1/26)

Αμφικτύων – Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης
Συγγραφέας, Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων ΛογοτεχνώνΟ

ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ

  ΤΙ ΑΠΈΓΙΝΕ Η  ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ ;

Γράφει ο Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης – Αμφικτύων

Είναι από προηγούμενα άρθρα γνωστός ο μύθος της Ιφιγένειας, την οποία η θεά Άρτεμη φυγάδευσε στην Ταυρική και στο βωμό έβαλε ένα ελάφι. Η πραγματική ιστορία είναι διαφορετική.

Η « Ωγυγία,» τόμ. Ε΄, του Αθαν. Σταγειρίτη, μας πληροφορεί ότι ο Αγαμέμνων γέννησε την Ιφιγένεια από τη Χρυσηίδα στην Τρωάδα, κόρη του ιερέα Χρύση. Περιπλανώμενη δε μετά την άλωση της Τρωάδας, την άρπαξαν οι Σκύθες και τη μετέφεραν στην Ταυρική. Εκεί την έκαναν ιέρεια του ναού της Άρτεμης και θυσίαζε τους ξένους, μέχρι την εποχή που ήρθαν ο Ορέστης και ο Πυλάδης και την πήραν. Έλαβε δε και το άγαλμα της Άρτεμης και το πήγε στη Χρυσούπολη της Χαλκηδόνας και μετά το πήγαν στους Δελφούς, όπου βρήκε την αδερφή της Ηλέκτρα. Έπειτα, μετά θάνατον, ήρθε στη νήσο Λευκή, όπου έγινε και πάλι νέα, μετονομασθείσα Οριλοχία, και παντρεύτηκε τον Αχιλλέα. Πέθανε στα Μέγαρα και εκεί ήταν ο τάφος της. Ο χρησμός είπε να ενταφιαστεί στη Βραυρώνα, να είναι ιέρεια της Άρτεμης και να την τιμούν οι γυναίκες.

Ο Ευριπίδης έγραψε δύο τραγωδίες: η μία λέγεται «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» και περιγράφει τα συμβάντα εκεί, ενώ η άλλη «Ιφιγένεια εν Ταύροις» και περιγράφει τα συμβάντα εκεί με τον Ορέστη και τον Πηλάδη.

Ο Όμηρος αναφέρει τρεις θυγατέρες του Αγαμέμνονα· οι μεν τραγικοί λένε τη μεν Ιφιάνασσαν Ιφιγένεια, τη δε Λαοδίκην Ηλέκτρα. Ο Σοφοκλής παρεισέφρησε και τη Χρυσόθεμη στο δράμα του. Κατά τον Όμηρο, ο Αγαμέμνων υποσχόταν μία εξ αυτών στον Αχιλλέα.

Η Ηλέκτρα προηγουμένως εκαλείτο Λαοδίκη, ήταν υπερβολικά ωραία και τη ζητούσαν πολλοί. Ο Αίγιστος δεν ήθελε να τη δώσει, φοβούμενος μήπως βάλει αντίζηλο στο βασίλειό του. Τελικά την έδωσε σε έναν ιδιώτη, ο οποίος δεν τόλμησε να βλάψει την παρθενία της. Εξ αυτού οι Αργείοι την ονόμασαν Ηλέκτρα, άγαμη. Κατ’ άλλους πήρε την ονομασία από το ηλεκτρόχρουν χρώμα του προσώπου της.

Όταν σκότωσαν τον Αγαμέμνονα, έστειλε κρυφά τον Ορέστη προς την Αστυόχειαν ή Αναξίβιαν, αδελφή του Αγαμέμνονα και γυναίκα του Στροφίου, βασιλιά της Φωκίδας. Επειδή την ζήτησε και δεν την βρήκε, την έκλεισε στη φυλακή, αλλά δεν αποκάλυψε. Όταν την ελευθέρωσαν, ήρθε στους Δελφούς και τότε ήρθε και η Ιφιγένεια εκεί πριν από τον Ορέστη. Αυτή όμως έμαθε ότι θυσίασε και τον Ορέστη στην Ταυρική. Καθώς την είδε, πήρε έναν δαυλό από τον βωμό και όρμησε να τη σκοτώσει. Φτάνει όμως ο Ορέστης και τη σώζει. Την Αστυόχειαν ο Ορέστης έδωσε γυναίκα στον Πηλάδη, η οποία είχε ήδη γίνει γριά. Παρόλα αυτά γέννησε δύο παιδιά.

Ο Σοφοκλής και ο Ευριπίδης έγραψαν τραγωδίες για τον φόνο του Αιγίστου και της Κλυταιμνήστρας με την ονομασία «Ηλέκτρα», επειδή και αυτή παρευρισκόταν στη σκηνή εκείνη. Την ίδια υπόθεση φέρουν και οι «Χοηφόρες» του Αισχύλου.

Ο δε Υάλυσος λένε ότι ήταν προς το τέλος ηνίοχος του Αγαμέμνονα και, φοβηθείς μήπως τον σκοτώσουν, έφυγε με φίλους του στην Ιταλία και έκτισε την πόλη Φαλίσκη της Ετρουρίας. Όταν δε έφτασε εκεί ο Αινείας, συμμάχησε με τον Τούρνον εναντίον του, ένεκα μεγάλου μίσους προς τους Τρωαδίτες.

Ο Ορέστης το μικρότερο παιδί του Αγαμέμνονα, ήταν τριετής όταν τον έστειλε στον Στρόφιο η Ηλέκτρα ή η τροφός του Αρσινόη. Είπαν ότι στην Κόρινθο τον πήγε ο αγγελιοφόρος Ταλθύβιος. Ο δε Στρόφιος είχε γιο τον Πηλάδη, σύγχρονο περίπου προς τον Ορέστη. Έκαναν παρέα τα ξαδέρφια και έγιναν αχώριστοι φίλοι και πρότυπο της φιλίας τους. Καθώς μεγάλωναν, αποφάσισαν να σκοτώσουν τον Αίγιστο. Ρωτήσαντες δε το μαντείο μυστικά, έλαβαν χρησμό ευνοϊκό. Αρχίζουν την προετοιμασία του σχεδίου. (28/1/26)

Σχολιασμός

1.     Οι Έλληνες  την ονόμασαν Ταυρική εκ του ονόματος  των κατοίκων, των Ταύρων. Οι Ταύροι κατοικούσαν μόνον στις ορεινές περιοχές της νότιας Κριμαίας. Το όνομα χρησιμοποιήθηκε αρχικά μόνο για το νότιο τμήμα. Μεταγενέστερα η χρήση του ονόματος εφαρμόστηκε για το σύνολο της χερσονήσου της Κριμαίας. Η περιοχή αναφέρεται ως Ταυρική Χερσόνησος. Στην περιοχή υπάρχει και πόλη Χερσόνησος, η οποία τώρα λέγεται Χερσώνα.

2.     Η θρησκεία των αρχαίων Σκυθών ήταν πολυθεϊστική, με έντονα φυσιολατρικά και πολεμικά στοιχεία, και μας είναι γνωστή κυρίως από τον Ηρόδοτο.

3.     Κύρια χαρακτηριστικά της σκυθικής θρησκείας: α) Δεν είχαν ναούς ή αγάλματα (εκτός από τον θεό του πολέμου), είχαν όμως βωμό. β) Λάτρευαν θεότητες συνδεδεμένες με φυσικές δυνάμεις, τον ουρανό, τη γη και τον πόλεμο. γ) Οι τελετές τους ήταν απλές, Παλιά  έκαναν ανθρωποθυσίες, κυρίως ξένους. Μεταγενέστερα θυσίαζαν ζώα, όπως οι Έλληνες.

4.     Βραυρώνα (Αττική): Είναι αρχαίος ιερός τόπος της ανατολικής Αττικής, κοντά στον ποταμό Ερασίνο, αφιερωμένος στη θεά Άρτεμη. Κέντρο λατρείας της  Βραυρωνίας Αρτέμιδος, η οποία συνδέεται στενά με γυναικείες τελετές μύησης και είναι ιδιαίτερα σημαντική  για κορίτσια πριν τον γάμο. Τα κορίτσια ντυμένα ως «ἄρκτοι» (αρκούδες), με κίτρινα/κροκωτά ενδύματα     συμβολισμός της μετάβασης από την παιδική ηλικία στην ωριμότητα. Υπήρχε πλήθος αναθημάτων (αγαλματίδια παιδιών, ενδύματα, παιχνίδια).

5.     Συνδέεται με την Ιφιγένεια, η οποία, κατά μία παράδοση, έφερε το ξόανο της Αρτέμιδος από την Ταυρική και ίδρυσε τη λατρεία στη Βραυρώνα.

6.     . Τα γυναικεία σωματεία, που θα όφειλαν να τιμούν τη θεότητα ως αυθεντικό σύμβολο της γυναίκας, της μητρότητας, της μετάβασης και της ιερής θηλυκής φύσης στον ναό της Βραυρωνίας Αρτέμιδος, έχουν εγκαταλείψει κάθε ιστορική και πολιτισμική ρίζα. Αντί γι’ αυτό, αναζητούν και προβάλλουν «καινούργιες θεότητες», συχνά αλλότριες προς τον ελληνικό πολιτισμό, χωρίς καμία ουσιαστική σχέση με τη γυναικεία φύση, παρά μόνο με ξεπερασμένες, σκοτεινές και οπισθοδρομικές αντιλήψεις. Έτσι, στο όνομα μιας δήθεν  θρησκευτικής ή ξενόφερτης παράδοσης, απορρίπτουν τη γυναίκα από τα δικά της αρχέγονα σύμβολα και την παραδίδουν σε ιδεολογικά κατασκευάσματα που ούτε την τιμούν ούτε την ελευθερώνουν.

Αμφικτύων – Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης
Συγγραφέας, Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών
http://www.amphiktyon.blogspot.com

ΑΓΑΜΕΜΝΟΝ

 ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ: ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ

Γράφει ο Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης – Αμφικτύων

Ο Αγαμέμνων ήταν γιος του Ατρέως, βασιλιά των Μυκηνών. Υπάρχει και άλλη εκδοχή:
[Ο Ατρεύς γέννησε έναν γιο, τον Πλησθένη, ο οποίος νυμφεύθηκε τη θυγατέρα του Κατρέως και γέννησε δύο γιους: τον Αγαμέμνονα και τον Μενέλαο και, κατ’ άλλους, την Αναξιβία. Επειδή ήταν φιλάσθενης, ο Πλησθένης πέθανε νέος ή τον σκότωσε ακουσίως ο πατέρας του Ατρεύς, νομίζοντας ότι ήταν ο Αίγιστος. Τα παιδιά του τα ανέθρεψε ο Ατρεύς σαν παιδιά του και γι’ αυτό ονομάστηκαν Ατρίδες.]

Ο Αγαμέμνων έγινε φίλος του Αίγιστου και τον άφησε επίτροπο στον θρόνο όταν ανέλαβε την αρχηγία του εκστρατευτικού σώματος της Τροίας. Ο Αγαμέμνων, όταν έγινε διάδοχος του θρόνου, κατέλαβε και τη Σικυώνα, στην οποία βασίλευε ο Ιππόλυτος. Γυναίκα δε έλαβε την Κλυταιμνήστρα του Τυνδάρεως και γέννησε πολλά παιδιά.

Μετά την αρπαγή της Ελένης, συνήλθαν όλοι οι ηγεμόνες των Ελλήνων στο Άργος να διαβουλευθούν για την εκστρατεία και ανακήρυξαν τον Αγαμέμνονα αρχιστράτηγο. Κατ’ άλλους, έπεισε αυτούς με δώρα να του δώσουν την αρχιστρατηγία. Εκστράτευσε με εκατό (100) πλοία στο σημείο συγκέντρωσης, την Αυλίδα. Εκεί πήγε για κυνήγι και σκότωσε το ιερό ελάφι της Άρτεμης. Ο σκοτωμός του ελαφιού εξόργισε τη θεά Άρτεμη, η οποία έφερε τρικυμία στο πέλαγος και ο στόλος αδυνατούσε να πλεύσει προς την Τροία. Ο μάντης Κάλχας είπε ότι, αν δεν θυσιαστεί η Ιφιγένεια, κόρη του Αγαμέμνονα, δεν εξιλεώνεται η Άρτεμης. Είναι γνωστός ο μύθος της θυσίας της Ιφιγένειας και δεν θα τον εκθέσω πιο κάτω.

Ο Αγαμέμνων διέθετε πολλά ηγετικά προσόντα σαν βασιλιάς και σαν στρατιωτικός ηγέτης. Αρκεί να πούμε ότι σκότωσε ιδιοχείρως δεκαέξι (16) αξιωματούχους του εχθρού. Φιλονίκησε όμως με τον Αχιλλέα για τη Βρισηίδα και στο τέλος την πήρε. Αυτό δημιούργησε τον διχασμό και το σταμάτημα επί δεκαετία των πολεμικών επιχειρήσεων στην Τροία. Τελικά του την έδωσε και έτσι έγινε η άλωση της Τροίας.

Μετά την άλωση φιλονίκησε με τον αδερφό του Μενέλαο, επειδή αυτός ήθελε να θυσιάσει για να εξιλεώσει την Αθηνά για την ασέβεια του Αίαντος, ενώ ο Μενέλαος έλεγε να αναχωρήσουν. Κατόπιν τούτου, ο Αγαμέμνων και οι μισοί των Ελλήνων έμειναν εκεί, ενώ ο Μενέλαος αναχώρησε με τους άλλους και ήρθε στη Τένεδο. Εκεί συνέβη και άλλη φιλονικία μεταξύ τους. Ο μεν Οδυσσέας επέστρεψε στον Αγαμέμνονα, ο δε Μενέλαος με τον Νέστορα και τον Διομήδη αναχώρησαν.

Ύστερα αναχώρησε και το τμήμα του Αγαμέμνονα, ο οποίος πήρε μαζί του και την Κασσάνδρα, και επέστρεψαν στις Μυκήνες. Σε λίγο, η Κλυταιμνήστρα και ο Αίγιστος τον σκότωσαν. Η μεν Κλυταιμνήστρα τον χτύπησε με τσεκούρι και κατόπιν ο Αίγιστος με το ξίφος, καθώς έβγαινε από το λουτρό. Εν συνεχεία κατέσφαξαν την Κασσάνδρα και όλους τους οπαδούς της, καθώς και τους δύο γιους του Αγαμέμνονα, Τηλέδαμον και Πέλοπα. Σκότωσαν και τον ηνίοχο του Αγαμέμνονα, τον Ευρυμέδοντα. Ο τάφος του ήταν στις Αμύκλες, ενώ των άλλων στις Μυκήνες. Τον τίμησαν όμως πολύ, καθώς και αγάλματα του έφτιαξαν σε πολλά μέρη.

Ο Αγαμέμνων ήταν μεγαλόσωμος, ωραίος, λευκός, ευπώγων, ευρυμέτωπος, μελανόθριξ, ευπαρουσίαστος, με καλή μόρφωση και όμοιος με τους θεούς. Όταν τον είδε ο Πρίαμος από τον πύργο, τον θαύμασε. Ο Αισχύλος έγραψε τραγωδία για τον Αγαμέμνονα με τη δυστυχία του. Αυτός από την Κλυταιμνήστρα γέννησε την Ιφιγένεια, τη Χρυσόθεμη, τη Λαοδίκη, την Ιφιάνασσα, την Ηλέκτρα, τον Ηάλυσον και τον Ορέστη.

Ο Αγαμέμνων αρνήθηκε να παραδώσει την  Ιφιγένεια προς θυσία και μάλιστα έκρινε να παραιτηθεί και από την αρχιστρατηγία, αλλά ο Οδυσσέας και ο Διομήδης συνάντησαν την Κλυταιμνήστρα και της είπαν ότι ο Αγαμέμνων ήθελε την Ιφιγένεια να την παντρέψει με τον Αχιλλέα και έτσι δέχθηκε να την παραδώσει, ή είχαν και γράμμα πλαστό του ιδίου. Επομένως εξαπάτησαν την Κλυταιμνήστρα να την πάρουν.

Όταν ήρθε η ώρα της θυσίας, ο Αγαμέμνων αποχώρησε ένεκα λύπης και, όταν την έβαλαν στο θυσιαστήριο, την άρπαξε η Άρτεμις από τον βωμό και τη μεταμόρφωσε σε άρκτο ή ελάφι ή σε ταύρο ή σε γριά γυναίκα. Τότε συνέβη τρικυμία, αστραπές, βροντές, σκοτάδι και σεισμός. Ακούστηκε και φωνή από το άλσος της Αρτέμιδος λέγουσα ότι «η Άρτεμις δεν θέλει τέτοια θυσία». Και εξαφανίστηκε η Ιφιγένεια από εκεί και εμφανίστηκε στην Ταυρική. Ήρθε πάνω στα σύννεφα καθισμένη, εκεί δε φάνηκε μία έλαφος δεμένη αντί της Ιφιγένειας και εκείνη θυσίασαν. Κατ’ άλλους, η Κλυταιμνήστρα έγραψε στον Αχιλλέα για την Ιφιγένεια. Όταν έμαθε την απάτη που είχαν κάνει επ’ ονόματί του, έγινε θηρίο και συντάραξε όλο το στρατόπεδο και απείλησε με θάνατο αν τολμήσουν να βάλουν χέρι στην Ιφιγένεια. Τη νύκτα δε βρήκε τον τρόπο να την στείλει κρυφά στην Ταυρική και να την προφυλάξει εκεί ο βασιλιάς των Σκυθών και να την κάνει ιέρεια στον ναό της Αρτέμιδος. Μερικοί λένε ότι με την Ιφιγένεια γέννησε τον Πύρρο ο Αχιλλέας.
(Ωγυγία τόμ. Ε σελ. 29–33, Αθ. Σταγειρίτης 1815, Βιέννη, Ελεύθερη Σκέψη)

Σχολιασμός

1.     Η Κασσάνδρα, κόρη του βασιλιά Πριάμου και της Εκάβης, ήταν μάντης. Ο θεός Απόλλωνας της πρότεινε να δεχτεί τον έρωτά του, αλλά εκείνη αρνήθηκε και την καταράστηκε να μην πιστεύει ποτέ κανείς άνθρωπος στις προφητείες της. Η Κασσάνδρα είναι μία από τις πιο τραγικές μορφές της ελληνικής μυθολογίας, καθώς περιγράφει την ταλαιπωρία των γυναικών στη σημερινή κοινωνία.

2.     Την Κασσάνδρα την έσφαξαν η Κλυταιμνήστρα και ο Αίγιστος στις Μυκήνες.

3.     Οι Έλληνες είχαν γραφή και η ιστορία σε πολλά μέρη διαψεύδει τους ψευδολόγους «φοινικιστές», που γράφουν ότι οι Φοίνικες ανακάλυψαν το αλφάβητο.

4.     Ο μύθος δείχνει ότι οι ανθρωποθυσίες είχαν σταματήσει στην Ελλάδα και αντί της Ιφιγένειας θυσίασαν έλαφο.

5.     Ο διχασμός πανταχού παρών στο στρατόπεδο των Ελλήνων, ακόμη και στον χρόνο αναχώρησης για την πατρίδα, προ ή μετά τη θυσία προς την Αθηνά.

6.     Η κατάρα των Ατρειδών ξεκινά από τον Ατρέα, που σκότωσε τα παιδιά του Θυέστη και τα έδωσε να τα φάει. Ακολουθούν ο φόνος του Αγαμέμνονα από την Κλυταιμνήστρα και η εκδίκηση του Ορέστη, συνεχίζοντας τον κύκλο αίματος.

7.     Αυτή η κατάρα ακολουθεί και ορισμένες ξακουστές οικογένειες (Ωνάση, Κέννεντι κ.ά.), που χάνονται από κάποια κακή ειμαρμένη (26/1/26).

Αμφικτύων – Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης
Συγγραφέας, Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών