ΤΑ ΚΑΒΕΙΡΙΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ

ΤΑ ΚΑΒΕΙΡΙΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ (1ον ) Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης – Αμφικτύων Τα Καβείρια Μυστήρια ήταν από τις σημαντικότερες μυστηριακές λατρείες της αρχαίας Ελλάδας και συνδέονταν με τους μυστηριώδεις θεούς που ονομάζονταν Κάβειροι. Κέντρα τέλεσης των Καβειρίων Μυστηρίων ήταν η νήσος Σαμοθράκη, η Βοιωτία, η νήσος Κάρπαθος, η Κρήτη και πολλά ακόμη μέρη του ελληνικού κόσμου. Η αρχή των Μυστηρίων χάνεται στα βάθη των αμύθητων χρόνων, στην εποχή της γέννησης των θεών του Ολύμπου, πολύ πριν από περίπου 40.000 χρόνια Π.Ε. Ο Διόδωρος ο Σικελιώτης αναφέρει ότι: «Ύστερα από μεγάλο κατακλυσμό, όταν τα νερά του Ευξείνου Πόντου σκέπασαν με λάσπη τα νησιά του Αιγαίου, οι κάτοικοι της Σαμοθράκης σώθηκαν επειδή ανέβηκαν στη μεγάλη βουνοκορφή του νησιού. Μετά από αυτό θεώρησαν σωτήρες τους Καβείρους και αφιέρωσαν το νησί στη λατρεία τους». Αργότερα ήρθαν στη Σαμοθράκη η Αρμονία με τον Δάρδανο, παιδιά της Ατλαντίδας και του Δία, καθώς και ο Ιάσων, γιος του Σάωνα, ο οποίος, με εντολή του Δία, έθεσε τα θεμέλια των νέων Καβειρίων Μυστηρίων. Σύμφωνα με την παράδοση, η αρχή έγινε με τους τεράστιους πέτρινους βωμούς που ήταν αφιερωμένοι στη Μεγάλη Μητέρα των Σάων, όπως ονομάζονταν οι αρχαιότατοι κάτοικοι της Σαμοθράκης, οι οποίοι μιλούσαν την αρχαϊκή γλώσσα των Μυστηρίων. Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι οι Σάοι ήταν Πελασγοί από την Αττική και τη Βοιωτία, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν στη Σαμοθράκη κατά τους πανάρχαιους χρόνους. Πελασγοί, όμως, θεωρούνταν και οι κάτοικοι της υπόλοιπης Ελλάδας, με αρχικό κέντρο την Αρκαδία. Αυτό σημαίνει ότι οι Πελασγοί ήταν οι αρχαίοι Προέλληνες και όχι «Πρώτοέλληνες» όπως τους ονομάζουν ορισμένοι ανιστόρητοι. Τι ήταν οι Κάβειροι; Οι Κάβειροι ήταν οι θεοί της Σαμοθράκης, ισχυρές χθόνιες θεότητες, οι οποίες, σύμφωνα με την παράδοση, κατάγονταν από τον θεό Ήφαιστο. Για τον λόγο αυτό τελούνταν πυρολατρικές εκδηλώσεις που παρέπεμπαν στον Κάτω Κόσμο και στη λατρεία της Δήμητρας και της Περσεφόνης. Οι Μεγάλοι Κάβειροι ήταν τέσσερις: δύο άρρενες και δύο θήλεις, ο Αξιόκερσος, ο Κάσμιλος ή Κάδμιλος, η Αξίερος και η Αξιόκερσα. Ο Αξιόκερσος συμβόλιζε τον Ουρανό και η Αξίερος τη Γη. Από αυτούς γεννήθηκε η Αξιόκερσα. Ο Κάδμιλος εκπροσωπούσε τον Έρωτα ή τον Ερμή, ενώ η Αξιόκερσα την Αφροδίτη. Παράλληλα, ο Αξιόκερσος ταυτιζόταν με τον Ήλιο-Απόλλωνα και η Αξίερος με τη Δήμητρα. Οι Μικροί Κάβειροι ήταν ο Δάρδανος, ο Ιασίων, ο Ευρυμέδων, ο Άλκων, ο Δίας, η Αθηνά και ο Ερμής. Μετά το 14.000 Π.Ε., όταν επικράτησε η Ορφική θρησκεία στον ελλαδικό χώρο, τα Καβείρια Μυστήρια περιέλαβαν και άλλες θεότητες, όπως τον Απόλλωνα, τον Ερμή Τρισμέγιστο και τον Διόνυσο. Σύντομες αναφορές αρχαίων συγγραφέων, όπως ο Στράβων και ο Παυσανίας, μας παρέχουν ορισμένες πληροφορίες για τα Καβείρια Μυστήρια. Ωστόσο, το περιεχόμενο των τελετών διατηρήθηκε μυστικό και παραμένει άγνωστο έως σήμερα. Για τον λόγο αυτό εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο αρχαιολογικής, ιστορικής και θρησκειολογικής έρευνας. 30/6/2026 Αμφικτύων – Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης Συγγραφέας – Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών

A T M

Πώς μια ιδέα στη μπανιέρα έβγαλε τις τράπεζες στους δρόμους Σάββατο, 27 Ιουνίου 2026 7:42 Η τυχαία έμπνευση σε ένα μπάνιο. Και η ανθρώπινη αδυναμία που καθόρισε τον 4ψήφιο κωδικό PIN που πληκτρολογούμε μέχρι σήμερα SHARE: Share via Facebook Share via Twitter Share via LinkedIn Share via Email Share via WhatsApp Copy Link Προσθέστε την «Ν» ως προτιμώμενη πηγή στο Google Νατάσα Στασινού • nstasinou@naftemporiki.gr Μέχρι εκείνη την ημέρα, το χρήμα είχε ωράριο. Ξυπνούσε όταν άνοιγε η τράπεζα, έκανε διάλειμμα το μεσημέρι και εξαφανιζόταν τα Σαββατοκύριακα. Αν προλάβαινες το γκισέ, είχες μετρητά. Αν όχι…περίμενες. Στις 27 Ιουνίου 1967, ένα μεταλλικό κουτί στον τοίχο, έξω από ένα υποκατάστημα της Barclays στο βόρειο Λονδίνο, έσπασε έναν κανόνα αιώνων. Για πρώτη φορά στην ιστορία, ένας άνθρωπος πήρε χρήματα από μια μηχανή, χωρίς ταμία, χωρίς ουρά, χωρίς να ζητήσει την άδεια κανενός. Εκείνη τη στιγμή δεν γεννήθηκε απλώς το πρώτο ATM. Γεννήθηκε η ιδέα ότι το χρήμα πρέπει να είναι διαθέσιμο όποτε το χρειάζεσαι. Το πρώτο «θαύμα» στον τοίχο Το πρωί της 27ης Ιουνίου, έξω από το υποκατάστημα της Barclays στο Ένφιλντ έχουν συγκεντρωθεί δημοσιογράφοι, τραπεζικά στελέχη και περίεργοι περαστικοί. Στον εξωτερικό τοίχο του κτιρίου βρίσκεται μια παράξενη μεταλλική κατασκευή. Δεν έχει ταμία, δεν έχει γκισέ, δεν έχει άνθρωπο πίσω από το τζάμι. Ο διάσημος τότε Βρετανός κωμικός και ηθοποιός Ρετζ Βάρνεϊ επιλέγεται συμβολικά για να πραγματοποιήσει την πρώτη συναλλαγή. Εισάγει ένα ειδικό χάρτινο κουπόνι στη σχισμή της μηχανής, πληκτρολογεί έναν προσωπικό κωδικό και περιμένει. Λίγα δευτερόλεπτα αργότερα, η μηχανή του παραδίδει δέκα χαρτονομίσματα της μίας λίρας. Η σκηνή μοιάζει απολύτως συνηθισμένη σήμερα. Το 1967 όμως θυμίζει περισσότερο επιστημονική φαντασία παρά τραπεζική συναλλαγή. Κανείς δεν μπορεί ακόμη να φανταστεί ότι αυτό το μηχάνημα θα εξελιχθεί σε μία από τις πιο επιτυχημένες τεχνολογικές εφαρμογές του 20ού αιώνα. Naftemporiki ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ Υπό μερικό έλεγχο τέθηκε η φωτιά στα Άνω Λιόσια Υπό μερικό έλεγχο τέθηκε η φωτιά στα Άνω Λιόσια Η ιδέα γεννήθηκε… μέσα στη μπανιέρα Πίσω από το πρώτο ATM βρίσκεται ένας Σκωτσέζος μηχανικός, ο Τζον Σέπερντ-Μπάρον. Η ιδέα δεν γεννήθηκε σε κάποιο ερευνητικό εργαστήριο ούτε σε μια αίθουσα συνεδριάσεων. Γεννήθηκε από εκνευρισμό. Λίγες ημέρες πριν, ο Σέπερντ-Μπάρον είχε φτάσει στην τράπεζά του λίγα λεπτά μετά το κλείσιμο. Δεν μπορούσε να πάρει χρήματα για το Σαββατοκύριακο και έφυγε άπρακτος. Το ίδιο βράδυ, καθώς έκανε μπάνιο, το μυαλό του συνέδεσε δύο εντελώς διαφορετικούς κόσμους. «Αφού ένας αυτόματος πωλητής μπορεί να μου δώσει μια σοκολάτα οποιαδήποτε ώρα της ημέρας, γιατί να μη μου δίνει και χρήματα;». Η ιδέα έμοιαζε σχεδόν αυτονόητη. Κι όμως, κανείς δεν την είχε σκεφτεί μέχρι τότε. Όταν το χρήμα… έκλεινε στις τρεις Για τους νεότερους είναι δύσκολο να το φανταστούν. Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1960, η πρόσβαση στα χρήματα εξαρτιόταν αποκλειστικά από το ωράριο των τραπεζών. Τα καταστήματα έκλειναν νωρίς το μεσημέρι, τα Σάββατα λειτουργούσαν περιορισμένα ή καθόλου και τις Κυριακές δεν υπήρχε καμία δυνατότητα ανάληψης. Το να ξεχάσει κάποιος να σηκώσει μετρητά πριν από ένα ταξίδι ή ένα Σαββατοκύριακο μπορούσε να δημιουργήσει πραγματικό πρόβλημα. Το πρώτο ATM κατήργησε αυτόν τον περιορισμό. Για πρώτη φορά, το τραπεζικό σύστημα λειτουργούσε είκοσι τέσσερις ώρες το εικοσιτετράωρο. Δεν επρόκειτο μόνο για μια νέα συσκευή. Ήταν μια εντελώς διαφορετική φιλοσοφία εξυπηρέτησης. Οι πρώτες «κάρτες» ήταν… ραδιενεργές Το πρώτο ATM δεν χρησιμοποιούσε πλαστικές κάρτες. Οι πελάτες έπρεπε να προμηθευτούν από την τράπεζα ειδικά χάρτινα κουπόνια, τα οποία ήταν εμποτισμένα με ελάχιστη ποσότητα άνθρακα-14, ενός ασθενούς ραδιενεργού ισοτόπου. Η ποσότητα ήταν τόσο μικρή ώστε θεωρούνταν απολύτως ασφαλής, όμως επέτρεπε στη μηχανή να αναγνωρίζει το κουπόνι και να αποτρέπει την πλαστογράφηση. Μόλις λίγα χρόνια αργότερα, τα κουπόνια αντικαταστάθηκαν από τις πλαστικές κάρτες με μαγνητική ταινία, ανοίγοντας τον δρόμο για τη σύγχρονη τραπεζική. Το λάθος που έκανε το PIN τετραψήφιο Μία από τις πιο γνωστές ιστορίες γύρω από το ATM αφορά τον προσωπικό κωδικό ασφαλείας. Ο Σέπερντ-Μπάρον είχε σχεδιάσει αρχικά να χρησιμοποιούνται εξαψήφιοι αριθμοί, θεωρώντας ότι έτσι θα ήταν πιο ασφαλείς. Πριν οριστικοποιήσει την ιδέα, ζήτησε από τη σύζυγό του, Καρολάιν, να απομνημονεύσει έναν τέτοιο αριθμό. Η απάντησή της ήταν αποστομωτική. «Τέσσερα ψηφία μπορώ να τα θυμάμαι εύκολα. Έξι όχι». Ο εφευρέτης άλλαξε αμέσως γνώμη. Έτσι, μια καθημερινή παρατήρηση μέσα σε ένα σπίτι έγινε το πρότυπο που χρησιμοποιούν ακόμη και σήμερα δισεκατομμύρια άνθρωποι στις τραπεζικές κάρτες, στα ΑΤΜ, αλλά και στα κινητά τους τηλέφωνα. Πώς το ATM άλλαξε την οικονομία Η Barclays έκανε το πρώτο βήμα, όμως η πραγματική επανάσταση ήρθε τη δεκαετία του 1970. Αμερικανικές τράπεζες όπως η Citibank επένδυσαν τεράστια ποσά για να εγκαταστήσουν χιλιάδες μηχανήματα και να τα διασυνδέσουν ηλεκτρονικά. Σταδιακά δημιουργήθηκαν διεθνή δίκτυα, όπως τα Cirrus και Plus, που επέτρεψαν σε έναν ταξιδιώτη να σηκώνει χρήματα σχεδόν οπουδήποτε στον κόσμο. Το χρήμα έπαψε να είναι δεμένο με το τοπικό υποκατάστημα. Η τραπεζική έγινε παγκόσμια. Οι αναλήψεις μετατράπηκαν σε υπόθεση δευτερολέπτων, το λειτουργικό κόστος των τραπεζών μειώθηκε δραστικά και εκατομμύρια άνθρωποι απέκτησαν μια ελευθερία που μέχρι τότε θεωρούνταν αδιανόητη. Η αρχή του τέλους των μετρητών Υπάρχει μια όμορφη ειρωνεία στην ιστορία. Η εφεύρεση που απελευθέρωσε το χρήμα από τα γκισέ των τραπεζών βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με τη δική της τεχνολογική διαδοχή. Τα ψηφιακά πορτοφόλια, οι ανέπαφες πληρωμές, οι άμεσες μεταφορές χρημάτων και οι εφαρμογές fintech μειώνουν χρόνο με τον χρόνο την ανάγκη για φυσικά μετρητά. Σε πολλές χώρες, οι τράπεζες αποσύρουν χιλιάδες ΑΤΜ κάθε χρόνο, καθώς η χρήση τους υποχωρεί και το κόστος λειτουργίας τους αυξάνεται. Το ATM δεν εξαφανίζεται ακόμη. Όμως παύει σιγά-σιγά να βρίσκεται στο επίκεντρο της οικονομικής ζωής. Κοιτάζοντας πίσω, είναι εντυπωσιακό ότι μία από τις σημαντικότερες τεχνολογικές επαναστάσεις στην ιστορία του χρήματος δεν γεννήθηκε από κάποιο κρατικό σχέδιο ούτε από έναν οικονομικό κολοσσό. Γεννήθηκε επειδή ένας άνθρωπος έχασε την τράπεζά του για λίγα λεπτά, μπήκε στη μπανιέρα εκνευρισμένος και αναρωτήθηκε γιατί τα χρήματα δεν μπορούσαν να λειτουργούν όπως ένας αυτόματος πωλητής σοκολάτας. Εκείνη η απλή σκέψη άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο ολόκληρος ο πλανήτης αποκτά πρόσβαση στα χρήματά του.

ΜΥΣΤΡΑΣ

Μυστράς: Το εμβληματικό Παλάτι των Δεσποτών ανοίγει τις πύλες του πλήρως αποκατεστημένο Η μόνιμη έκθεση βυζαντινών αρχαιοτήτων στο ισόγειο του Παλατιού των Δεσποτών Το Παλάτι των Δεσποτών στον Μυστρά ανοίγει ξανά στο κοινό μετά από 42 χρόνια εργασιών αποκατάστασης. Νέες εκθέσεις, σύγχρονες υποδομές προσβασιμότητας και έργα προστασίας αναδεικνύουν τη βυζαντινή καστροπολιτεία σε κορυφαίο πολιτιστικό προορισμό. Σχετικό άρθρο Πειραιάς: Επέκταση και ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου της Ηετιώνειας Πύλης – Το σχέδιο του Υπουργείου Πολιτισμού Ηετιώνεια Πύλη: Πώς αλλάζει ο αρχαιολογικός χώρος στον Πειραιά με την επέκταση Google Button Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή ΟΠρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης εγκαινίασε τα έργα προστασίας και ανάδειξης της Καστροπολιτείας του Μυστρά και των Μουσειακών Εκθέσεων στο Παλάτι των Δεσποτών, παρουσία της Υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη. Τα έργα αφορούν στην αναβάθμιση των διαδρομών επίσκεψης, προκειμένου να εξασφαλιστεί η μέγιστη δυνατή προσβασιμότητα των εμποδιζόμενων ατόμων, στη θωράκιση του μνημείου από τον κίνδυνο των πυρκαγιών με την εγκατάσταση ενός σύγχρονου συστήματος υδροδότησης και πυρόσβεσης, στην ολοκληρωμένη προστασία σημαντικών εκκλησιών με τις συστηματικές εργασίες συντήρησης των δομικών στοιχείων και του ζωγραφικού τους διακόσμου, σηματοδοτώντας την ολοκλήρωση μιας κομβικής και πολυετούς επένδυσης στην πολιτιστική κληρονομιά της Λακωνίας. Διαχρονικός πυρήνας πολιτισμού Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη στην ομιλία της επισήμανε: «Η σημερινή ημέρα έχει ιδιαίτερη σημασία για τη Λακωνία και την Πελοπόννησο, καθώς δεν εγκαινιάζεται απλώς ένα ακόμα έργο αποκατάστασης. Αποδίδεται ξανά στην κοινωνία ένας τόπος εθνικής ιστορικής μνήμης και ταυτότητας, ένα πολιτιστικό αγαθό οικουμενικής αξίας και ένας διαχρονικός πυρήνας πολιτισμού» και πρόσθεσε πως «το έργο που αποδίδουμε, σήμερα, αφορά στην επανένταξη ενός κορυφαίου τόπου της βυζαντινής κληρονομιάς στον σύγχρονο πολιτιστικό και τουριστικό χάρτη της χώρας και της Ευρώπης. Αφορά στην πλήρως αναβαθμισμένη δυνατότητα Ελλήνων και ξένων επισκεπτών να προσεγγίσουν βιωματικά την ιστορία και να αναγνωρίσουν τη διαχρονική σημασία του ελληνικού πολιτισμού και της ιστορικής συνέχειας του Ελληνισμού». Βυζαντινή Κεραμική Αμέσως μετά, η Λίνα Μενδώνη εξήγησε πως «από το 2019, το Υπουργείο Πολιτισμού υλοποίησε ένα εκτεταμένο πρόγραμμα παρεμβάσεων στον αρχαιολογικό χώρο, με στόχο την προστασία, την αποκατάσταση και τη δημιουργία υποδομών εξυπηρέτησης. Είμαστε χαρούμενοι και περήφανοι γιατί οι παρεμβάσεις αυτές εξασφαλίζουν: Τη μέγιστη δυνατή προσβασιμότητα για τους εμποδιζόμενους συνανθρώπους μας με τον ανελκυστήρα στο Παλάτι. Τη θωράκιση του μνημείου από τον κίνδυνο των πυρκαγιών με την εγκατάσταση σύγχρονου συστήματος πυρόσβεσης. Την ολοκληρωμένη προστασία σημαντικών εκκλησιών με εργασίες συντήρησης του ζωγραφικού τους διακόσμου. Τη βιώσιμη ανάπτυξη με την εκπόνηση ολοκληρωμένου σχεδίου διαχείρισης της Καστροπολιτείας, διασφαλίζοντας το ανεκτίμητο πολιτιστικό κεφάλαιο και τον φυσικό πλούτο της». Το Παλάτι των Δεσποτών. Η Υπουργός Πολιτισμού τόνισε πως το Παλάτι των Δεσποτών αποτελεί αισίως τον 30ό νέο ή ριζικά αναμορφωμένο μουσειακό χώρο, που το Υπουργείο Πολιτισμού αποδίδει στα επτά χρόνια της διακυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη και συμπλήρωσε πως «αποδεικνύεται έμπρακτα ότι η Κυβέρνησή μας παραμένει σταθερά προσηλωμένη στην αντίληψη ότι ο Πολιτισμός δεν αποτελεί μια στατική έννοια, περιορισμένη στη διατήρηση του παρελθόντος, αλλά κρίσιμο στρατηγικό πόρο και δυναμικό πολλαπλασιαστή αξίας για την κοινωνία και την ανάπτυξη. Με αυτή τη στρατηγική αντίληψη υλοποιούμε τη μεγαλύτερη και πιο ολοκληρωμένη πολιτική επενδύσεων στον Πολιτισμό που έχει γνωρίσει η χώρα, οι οποίες δημιουργούν θέσεις εργασίας και ενισχύουν την τοπική επιχειρηματικότητα». Το Παλάτι των Δεσποτών, στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Στη συνέχεια, η Υπουργός Πολιτισμού εστίασε στην κορωνίδα των έργων, στην αποκατάσταση του Παλατιού των Δεσποτών. «Σήμερα, το μοναδικό σωζόμενο βυζαντινό ανακτορικό συγκρότημα στον ελλαδικό χώρο ανοίγει ξανά τις πύλες του αποκατεστημένο, αναγνώσιμο και εκθεσιακά λειτουργικό. Το Παλάτι αποτελεί το σημαντικότερο κοσμικό μνημείο της Καστροπολιτείας. Η σύνθετη οικοδομική του ιστορία αποτυπώνει με ενάργεια τη μετάβαση από τη φραγκική στη βυζαντινή κυριαρχία και την εξέλιξη του Δεσποτάτου του Μορέως. Οι πτέρυγες των Καντακουζηνών και των Παλαιολόγων, οι χώροι διοίκησης και η επιβλητική αίθουσα του Θρόνου συγκροτούν ένα εξαιρετικό αρχιτεκτονικό σύνολο, που αποτυπώνει τη λειτουργική ιεράρχηση της εξουσίας της ύστερης βυζαντινής αριστοκρατίας». Τέλος, η Λίνα Μενδώνη ανέφερε: «Σήμερα, το Παλάτι αποδίδεται στο κοινό ως ένας ζωντανός χώρος ιστορίας, γνώσης και εμπειρίας. Σε αυτή τη νέα προσέγγιση εντάσσονται η μόνιμη έκθεση με τίτλο “Ηγεμονικά αφηγήματα”, καθώς και δύο ακόμη σημαντικές εκθέσεις. Η πρώτη, “Στα σαράγια της βασιλοπούλας”, φωτίζει τη διαχρονική πρόσληψη του Μυστρά από την ευρωπαϊκή διανόηση. Η δεύτερη, “Στο φως της Αυλής. Απείκασμα ενδόξου περιβολής” στην αίθουσα του Θρόνου, επικεντρώνεται στην ένδυση ως φορέα συμβολισμών εξουσίας. Μέσα από μια βιωματική προσέγγιση επαυξημένη με τεχνολογικά μέσα, αναδεικνύεται ο ενδυματολογικός πλούτος του ύστερου Βυζαντίου και η ατμόσφαιρα της βυζαντινής αυλής». Η περιβολή της βασίλισσας ακολουθεί τη βυζαντινή παράδοση, με φαρδιά πλούσια διακοσμημένα ενδύματα Βυζαντινό μνημείο με σφραγίδα UNESCO Το Παλάτι των Δεσποτών, το μοναδικό σωζόμενο βυζαντινό ανακτορικό συγκρότημα στον ελλαδικό χώρο, ανοίγει τις πύλες του -μετά από 42 χρόνια εργασιών αναστήλωσης και ανάδειξης- στο ελληνικό και διεθνές κοινό, πλήρως αποκατεστημένο. Το Παλάτι αποτελεί τον 30ό μουσειακό και εκθεσιακό χώρο που αποδίδεται από το Υπουργείο Πολιτισμού 2019, ενισχύοντας τη σύνδεση των κορυφαίων μνημείων μας με την κοινωνία και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Από το 2019, το Υπουργείο Πολιτισμού σχεδίασε και έθεσε σε εφαρμογή ένα ολιστικό στρατηγικό σχέδιο για την εσαεί προστασία και διατήρηση του Μνημείου Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, κινούμενο σε τρεις σύγχρονους άξονες: την προστασία από την κλιματική κρίση, την καθολική προσβασιμότητα και την ενσωμάτωση έξυπνων ψηφιακών τεχνολογιών. Στην αίθουσα του θρόνου. Στο πλαίσιο της θωράκισης του χώρου έναντι της κλιματικής αλλαγής, ολοκληρώθηκε ένα σύγχρονο δίκτυο πυρόσβεσης, στην Άνω και Κάτω Χώρα, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Παράλληλα, για την εξασφάλιση της καθολικής προσβασιμότητας, αποκαταστάθηκε ο Κεντρικός Λιθόστρωτος Οδικός Άξονας που συνδέει την Κάτω με την Άνω Πόλη, ο οποίος διευκολύνει την κίνηση των επισκεπτών και επιτρέπει την πρόσβαση σε οχήματα έκτακτης ανάγκης. Για την ισότιμη πρόσβαση στο Παλάτι των Δεσποτών, εγκαταστάθηκε σύγχρονο εξωτερικό αναβατόριο ΑμεΑ, στη νοτιοδυτική πτέρυγα των Παλαιολόγων. Ο Μυστράς έχει ενταχθεί, από το 2022, στο καινοτόμο πρόγραμμα «Βιοποικιλότητα και Αρχαιολογικοί Χώροι», αναδεικνύοντας το φυσικό περιβάλλον ως αναπόσπαστο μέρος του ιστορικού τοπίου. Η νέα ολιστική προσέγγιση μετατρέπει το Παλάτι από ένα στατικό αρχιτεκτονικό κατάλοιπο σε έναν ζωντανό χώρο βιωματικής μάθησης και εμπειρίας. Η εμπνευσμένη από τη ζωγραφική του Φώτη Κόντογλου περιβολή του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου Ηγεμονικά αφηγήματα Η μόνιμη φυσική και ψηφιακή έκθεση «Ηγεμονικά αφηγήματα» συγκροτεί ένα συνεκτικό ερμηνευτικό πλαίσιο, αναδεικνύοντας, στη διαχρονία, τον ρόλο των αυτοκρατορικών οικογενειών στη διοίκηση και την πνευματική ακμή του Μυστρά. Κυριάκος Μητσοτάκης, Λίνα Μενδώνη, Δημήτρης Πτωχός Την περιήγηση πλαισιώνουν δύο περιοδικές εκθέσεις. Η πρώτη, με τίτλο «Στα σαράγια της βασιλοπούλας», φωτίζει τη διαχρονική πρόσληψη και τη γοητεία που ασκούσε ο Μυστράς στην ευρωπαϊκή διανόηση, από τον 15ο έως τις αρχές του 20ού αιώνα. Η δεύτερη, με τίτλο «Απείκασμα ενδόξου περιβολής», φιλοξενείται στην επιβλητική Αίθουσα του Θρόνου και εστιάζει στην ένδυση ως σύμβολο ισχύος και κοινωνικής ταυτότητας. Η έκθεση αυτή περιλαμβάνει χειροποίητες ενδυμασίες της παλαιολόγειας αυλής, εμπνευσμένες από τη βυζαντινή εικονογραφία, οι οποίες δημιουργήθηκαν από τη μοναστική αδελφότητα της Παντάνασσας, με την πολύτιμη συνδρομή του ενδυματολογικού τομέα της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Στην τελετή παρευρέθησαν ο Μητροπολίτης Μονεμβασιάς και Σπάρτης κκ. Ευστάθιος, ο Μητροπολίτης Μάνης κκ. Χρυσόστομος, ο Υφυπουργός Εθνικής Άμυνας Αθανάσιος Δαβάκης, οι βουλευτές Νεοκλής Κρητικός και Παναγιώτα Γρηγοράκου, ο Περιφερειάρχης Πελοποννήσου Δημήτρης Πτωχός, ο δήμαρχος Σπάρτης Βακαλόπουλος Μιχαήλ, υπηρεσιακά στελέχη του Υπουργείου Πολιτισμού και πλήθος κόσμου. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΑΚΩΝΙΑ ΛΙΝΑ ΜΕΝΔΩΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ Ακολούθησε το Βήμα στο Google news και μάθε όλες τις τελευταίες ειδήσεις. Σχετικά άρθρα

ΚΡΑΣΙ ΨΩΜΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΘέματαΕλλάδα Κρασί, ψωμί, Πολιτισμός By Helleniscope -June 23, 20260108 ΦΩΤΟ: Ευρυβιάδης Σκλάβος, αμπέλι με βιολογική καλλιέργεια, Κεχριώνας Παλλικής, Ληξούρι, Κεφαλονιάς. Φωτογραφία, Ε.Β. Του Εὐάγγελου Βαλλιανάτου Πρόλογος Θυμάμαι την θεία μου Αγγελική και μητέρα μου Αποστολία. Η Αγγελική, μαυροφορεμένη για πάντα, ήταν ζωντανή αντίστασης του φόβου, καθώς και εικόνα της πανάρχαιας παραδόσεώς της εκφράσεως θρήνου με μαύρα ρούχα. Ο Εμφύλιός Πόλεμος, 1943-1949, σπάραξε τον σύζυγό της Σπυρίδων. Οι κουμουνιστές δολοφόνησαν τον Σπύρο και τον Αργύρη, αδελφό του Σπύρου και του πατέρα μου. Η Αποστολία μου φώναζε, “Εὐαγγελογεράσιμε, φώς μου.” Ήμουν το στερνοπούλι της. Οι δύο γυναίκες, η θεία μου και η μάνα μου, παντρεύτηκαν δύο αδέλφια και, επομένως, ήταν κουνιάδες. Είχαν παιδιά και στο χωριό Βαλσαμάτα, Κεφαλονιάς, και στο Σικάγο, ΗΠΑ. Δημητριακό ψωμί Η Αγγελική, θυμάμαι, κάθε εβδομάδα γέναε περίπου 7 με 9 ψωμιά. Τα ψωμιά ήταν σταρένια. Δηλαδή από το σιτάρι της θεάς Δήμητρας, που στην αρχαία Ελληνική εποχή ήταν για χιλιετίες αδελφή του αρχιστράτηγου των θεών, Ζεύς / Δία. Η Δήμητρα ήταν η ίδια η Γαία Γή. Εδώρισε τους σπόρους του άρτου / ψωμιού τους οποίους οι πανάρχαιοι Έλληνες ονόμασαν Δημητριακά, δηλαδή δώρα της Δήμητρας. Η παράδοσης συνεχίζετε και σήμερα. Σ᾽ αυτούς τους γεωργικούς σπόρους ανήκει το σιτάρι, βρόμη, σίκαλη και κριθάρι. Ο άρτος ξεγέννησε το μικρό κομμάτι άρτου η ψωμί. Και το ψωμί είναι η πιο βασική τροφή των Ελλήνων για χιλιετίες. Η Αγγελική μας έδινε ψωμί. Ανακάτευε νερό και αλεύρι, δηλαδή αλεσμένο σιτάρι. Μετά ζύμωνε το σχεδόν θεϊκό μίγμα αλευριού και νερού στο ξύλινο σκάφη με τα λευκά και καθαρά χέρια της, δίνοντας στο ζυμάρι το κυκλικό, στρογγυλό σχήμα του ψημένου ψωμιού. Ο πατέρας μου Ανδρέας έσπερνε στο χωράφι μας το Δημητριακό σιτάρι που στα χέρια της φίλτατης θείας μου Αγγελικής εγινόταν το απαραίτητο και νόστιμο ψωμί. Ο Ανδρέας καλλιεργούσε την Γή χωρίς μηχανήματα και χημικά. Το αλέτρι του πίσω από το μουλάρι ήταν Ομηρικής εποχής. Αλλά η γεωργική του γνώση ήταν συνέχεια της αρχαίας Ελληνικής γνώσεως και πολιτισμού. Γεωργικές ρίζες του πολιτισμού Ο μέγας φιλόσοφος και ποιητής Ησίοδος, όπως και ο Όμηρος, έζησε πιθανόν στα τέλη του 13ου η αρχές του 12ου αιώνα πριν της εποχής μας. Η ποίησή του μας φωτίζει για την θεολογία, αστρονομία και ζωή των Ελλήνων της Εποχής του Χαλκού. Από τα συγγράμματά του, η “Θεογονία” και “ Έργα και Ημέραι” είναι πολύ σημαντικά. Το πρώτο είναι περί της γέννησης των θεών και το δεύτερο για την γεωργία ως έργον θεών, αστρονομίας και Ελλήνων αγροτών που καλλιεργούσαν την Γή. Ο αγρότης μαθαίνει την τέχνη του από τους συγγενείς του και τα αστέρια του Ουρανού. Ο δεύτερος λόγιος που έριξε φώς στην προσπάθεια των Ελλήνων να καλλιεργούν την Γη είναι ο Ξενοφώντας, Αθηναίος στρατηγός, ιστορικός και φιλόσοφος του τετάρτου αιώνα πριν της εποχής μας. Στο σύγγραμμά του, “Οικονομικός,” δηλαδή τα οικονομικά του οίκου, ο Ξενοφώντας συνδέει την καλλιέργεια της Γής, του χωραφιού, με την αναγκαία ασφάλεια τροφής, αυτάρκειας, συνεργασίας, δικαιοσύνης, ευδαιμονίας και ελευθερίας (5.6-14). Ο πατέρας μου, βέβαια, αγαπούσε την Γή γιατί και οι γονείς του αγαπούσαν τα μικρά χωράφια που είχαν. Αυτάρκεια και ελευθερία ήταν όψεις της ίδιας δραχμής. Εκτός τούτου, η γεωργική παράδοσης ήταν πολιτισμός. Ο αγρός ήταν σχολείο ευσέβειας προς τους θεούς, τροφικής αυτάρκειας, πολεμικής τέχνης και ετοιμότητας, ασφάλειας και δημοκρατίας. Διόνυσος και Δήμητρα Dionysos by Michelangelo Merisi da Caravaggio, 1595. Public domain. Ένας από τους σπουδαίους αγροτικούς θεούς ήταν ο Διόνυσος, θεός του οίνου / κρασιού, θεάτρου, τραγωδίας, ζωής του χωριού και ελευθερίας. Ο άλλος γεωργικός θεός ήταν η Δήμητρα, θεά του σιταριού. Demeter and her daughter, Persephone, are sending Triptolemos to tech the world the growing of wheat. Image of Demeter holding wheat, right. Greek bank note of 50 drachmas. 1930. Courtesy Numismatic Museum, Athens. Η Δήμητρα και η κόρη της Περσεφόνη στέλνουν τον Τριπτόλεμο να παγκοσμιοποιήσει την καλλιέργεια του σιταριού. Η Δήμητρα κρατάει σιτάρι, δεξιά. Χαρτονόμισμα 50 δραχμών. Τράπεζα της Ελλάδος, 1930. Νομισματικό Μουσείο Αθηνών. Μεταξύ Δήμητρας και Διονύσου, οι πολίτες της υπαίθρου, οι γεωργοί των χωριών, ήταν στην πραγματικότητα Ελλάδα. Η τροφή, στρατιώτες, δημοκρατία, θέατρο και τραγωδία γεννήθηκαν στα χωριά. Η Δήμητρα και ο Διόνυσος κυβερνούσαν ουρανό και Γή. Το θέατρο ήταν για χιλιετίες χρόνια το Ελληνικό σχολείο δημοκρατίας, ελευθερίας και πολιτισμού. Στο χωριό Μεγαλώνοντας στο χωριό είχα μέτρια γνώση Ελληνικής ιστορίας. Αλλά ήμουν βέβαιος για τις Ελληνικές μου αρετές και ρίζες. Μεγάλα ονόματα και ήρωες όπως ο Ηρακλής, Όμηρος, Αχιλλέας, Οδυσσέας, Πλάτωνας, Αριστοτέλης και Μεγαλέξανδρος, μου ήταν γνωστά. Είχα δίψα για περισσότερη γνώση για να καταλάβω τελικά την ιστορία του Ελληνισμού. Η μάνα μου η Αποστολία ήταν βέβαιη για αυτό. Την ερωτούσα συνεχώς όχι μόνον για τον τραγικό Εμφύλιο Πόλεμο και για την Ιταλογερμανική κατοχή της Κεφαλονιάς και Ελλάδας, αλλά και για πολλά άλλα ζητήματα. Η μάνα μου έλεγε τις απόψεις της, αλλά εγνώριζε ότι θα έπρεπε να συνεχίσω στο πανεπιστήμιο. Να γίνεις ιατρός, μου έλεγε, επειδή η γιαγιά μου η Δήμητρα ήταν ιατρός. Μόνο και μόνο που η γιαγιά μου είχε το θεϊκό όνομα Δήμητρα, με ερέθιζε, με ενθουσίαζε και με έριχνε συχνά σε βαθιές σκέψεις. Επίλογος Θυμάμαι μια Κυριακή μετά την εκκλησία, ρώτησα την μητέρα μου αν οι εικόνες στο εικονοστάσιο της εκκλησίας ήταν Ελληνικές εικόνες με ονόματα που δεν ήταν Ελληνικά, όπως Δαβίδ, Αβραάμ, Ιακώβ, κτλ. Και γιατί, ερώτησα την μητέρα μου, μη Έλληνες έχουν την φωτογραφία τους στο εικονοστάσιο της εκκλησίας; Η μητέρα μου πάγωσε. κατάλαβα ότι η ερώτησή μου έθιξε μυστικές αξίες. Να ρωτήσεις τον δάσκαλό σου, μου είπε. Τότε ήμουν στο Δημοτικό σχολείο. Αυτή η περιέργεια εξηγεί και την Οδύσσεια μου στην άλλη άκρη του κόσμου, την Αμερική που το ψωμί, κρασί και ο πολιτισμός η δεν υπάρχουν στην Ελληνική σημασία τους η έχουν άλλες ρίζες και ερμηνείες. =========== Ο Δρ. Εὐάγγελος Βαλλιανᾶτος είναι ιστορικός και περιβαλλοντολόγος. Εσπούδασε στα Αμερικανικά πανεπιστήμια Illinois, Wisconsin και Harvard ζωολογία, Ελληνική και Ευρωπαϊκή ιστορία και την ιστορία της επιστήμης. Εργάστηκε στο Καπιτώλιο, στην εθνική υπηρεσία προστασίας περιβάλλοντος, εδίδαξε σε πανεπιστήμια, και έγραψε εκατοντάδες άρθρα και 9 βιβλία, συμπεριλαμβανόμενού Freedom: Clear Thinking and Inspiration from 5,000 Years of Greek History (2025).

ΤΟ ΑΝΑΚΤΟΡΟ ΤΟΥ ΝΕΣΤΟΡΑ

11:00 Newsroom Στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο η έκθεση «Η Πύλος του Νέστορα» με τον Γρύπα Πολεμιστή Xρυσή σφραγίδα με παράσταση μεγαλοπρεπούς γρύπα. Θολωτός τάφος ΙV στον Άνω Εγκλιανό, 15ος αι. π.Χ. Φωτ.: Μαρία Κοντάκη Αρχαιολογικοί θησαυροί της Μεσσηνίας έρχονται για πρώτη φορά στην Αθήνα σε μια σημαντική πολυταξιδεμένη έκθεση, που μπορεί πλέον να θαυμάσει το κοινό στο κορυφαίο αρχαιολογικό Mουσείο της Ελλάδας. Σχετικό άρθρο Μυστράς: Το εμβληματικό Παλάτι των Δεσποτών ανοίγει τις πύλες του πλήρως αποκατεστημένο Μυστράς: Το εμβληματικό Παλάτι των Δεσποτών ξανά ανοιχτό για το κοινό Google Button Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Ηέκθεση «Η Πύλος του Νέστορα. Ένα μυκηναϊκό βασίλειο αποκαλύπτεται» φιλοξενείται από τις 26 Μαΐου έως τις 31 Οκτωβρίου 2026 στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, αποτελώντας τον τρίτο σταθμό μιας σημαντικής διεθνούς διαδρομής που ξεκίνησε από το Αρχαιολογικό Μουσείο Μεσσηνίας και συνεχίστηκε στο J. Paul Getty Museum του Λος Άντζελες. Η αθηναϊκή παρουσίαση δεν αποτελεί απλή επανάληψη των προηγούμενων εκδοχών, αλλά μια ανανεωμένη μουσειογραφική πρόταση, με νέο σχεδιασμό και εμπλουτισμένη αφηγηματική προσέγγιση. Η έκθεση διοργανώνεται σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας, το Μουσείο J. Paul Getty και το Πανεπιστήμιο του Σινσινάτι και παρουσιάζει συνολικά 225 αρχαία έργα, πολλά από τα οποία εκτίθενται για πρώτη φορά στο αθηναϊκό κοινό. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν το μοναδικό στέμμα από το Ρούτσι, καθώς και τα ευρήματα από τον περίφημο τάφο του λεγόμενου Γρύπα-Πολεμιστή και τους θολωτούς τάφους VI και VII στον Άνω Εγκλιανό. Θυμίζουμε ότι ο περίφημος τάφος του Γρύπα Πολεμιστή και τα εκπληκτικά ευρήματα που έφερε στο φως η έρευνα των Αμερικανών αρχαιολόγων Τζακ Ντέιβις και δρ. Σάρον Στόκερ το 2015, έγινε γνωστός παγκοσμίως με τη συγκεκριμένη ονομασία από ένα εξαιρετικά σπάνιο ελεφαντοστέινο πλακίδιο, το οποίο βρέθηκε στα πόδια του νεκρού και απεικονίζει έναν γρύπα – μια μυθολογική μορφή με σώμα λιονταριού και κεφάλι και φτερά αετού. Ο ομηρικός Νέστορας και οι Μυκήνες Η έκθεση επιχειρεί να συνδέσει την αρχαιολογική έρευνα με την ομηρική παράδοση, φωτίζοντας τον κόσμο που ενέπνευσε τα έπη του Ομήρου. Ο επισκέπτης καλείται να παρακολουθήσει τη μετάβαση από τις πρώιμες τοπικές ηγεμονίες στη συγκρότηση ενός οργανωμένου μυκηναϊκού κράτους, το οποίο η παράδοση ταύτισε με το βασίλειο του σοφού Νέστορα, μιας από τις πλέον εμβληματικές μορφές της Ιλιάδας και της Οδύσσειας. Χρυσή χάνδρα με κοκκιδωτή διακόσμηση. Περιστεριά, Θολωτός τάφος 1, 1520/10-1410/00 π.Χ Ο αφηγηματικός άξονας της έκθεσης ακολουθεί την πορεία της Μεσσηνίας από τις πρώιμες τοπικές ηγεμονίες έως τη συγκρότηση του μυκηναϊκού βασιλείου που συνδέθηκε με την ομηρική μορφή του Νέστορα. Μέσα από ταφικά μνημεία, πολύτιμα κτερίσματα, αντικείμενα εξουσίας και διοικητικά τεκμήρια, αναδεικνύεται η πολιτική, κοινωνική και οικονομική οργάνωση ενός από τα σημαντικότερα κέντρα του μυκηναϊκού κόσμου. Παράλληλα, προβάλλονται οι στενές επαφές της Μεσσηνίας με τη μινωική Κρήτη, τις Κυκλάδες και τα εμπορικά δίκτυα της ανατολικής Μεσογείου, στοιχεία που αποδεικνύουν τον κομβικό ρόλο της περιοχής στον προϊστορικό κόσμο του Αιγαίου. Ιδιαίτερη θέση καταλαμβάνει το ίδιο το Ανάκτορο του Νέστορα, που αποκαλύφθηκε το 1939 από τους αρχαιολόγους Carl Blegen και Κωνσταντίνο Κουρουνιώτη. Το ανάκτορο, που χρονολογείται λίγο μετά το 1300 π.Χ., αποτέλεσε διοικητικό και πολιτικό κέντρο ενός ισχυρού βασιλείου το οποίο έλεγχε σχεδόν ολόκληρη τη σημερινή Μεσσηνία. Οι περίφημες πινακίδες Γραμμικής Β, που βρέθηκαν στον χώρο, προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για τη διοίκηση και την οικονομία της εποχής και θεωρούνται από τα σημαντικότερα τεκμήρια για την κατανόηση της μυκηναϊκής κοινωνίας. Η έκθεση, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην παρουσίαση αρχαιοτήτων. Μέσα από ανασκαφικά ημερολόγια, σχέδια, φωτογραφίες αρχείου και σύγχρονα διαγράμματα, φωτίζει τη διαδικασία της αρχαιολογικής έρευνας και μετατρέπει τον επισκέπτη από απλό θεατή σε ενεργό ερευνητή της ιστορίας. Η μουσειογραφική προσέγγιση εστιάζει στη διαδρομή του ευρήματος από την ανασκαφή έως την επιστημονική του ερμηνεία, αναδεικνύοντας ότι η γνώση για το παρελθόν είναι αποτέλεσμα συνεχούς αναζήτησης και τεκμηρίωσης. Χρυσόδετος σφραγιδόλιθος από αχάτη. Απεικονίζεται σκηνή μονομαχίας δύο πολεμιστών πάνω από τη σορό τρίτου. Πύλος, Τάφος του Γρύπα Πολεμιστή, 1630/10-1450/40 π.Χ. Ξεχωριστό στοιχείο της παρουσίασης αποτελεί και η προσπάθεια ανάδειξης της ανθρώπινης διάστασης της αρχαιολογίας. Οι μορφές των πρώτων ανασκαφέων, αλλά και οι σύγχρονες επιστημονικές ομάδες που συνεχίζουν την έρευνα στη Μεσσηνία, εντάσσονται οργανικά στην αφήγηση, υπενθυμίζοντας ότι κάθε εύρημα κρύβει πίσω του δεκαετίες μελέτης, υπομονής και επιστημονικής συνεργασίας. Η έκθεση χωρίζεται σε τρεις βασικές ενότητες: τις μικρές ηγεμονίες της Μεσσηνίας κατά τους πρώιμους μυκηναϊκούς χρόνους, την ανάδειξη των αρχόντων του Άνω Εγκλιανού πριν από την ίδρυση του ανακτόρου και, τέλος, το ίδιο το Βασίλειο του Νέστορα. Μέσα από αυτή τη διαδρομή, το κοινό έχει την ευκαιρία να γνωρίσει όχι μόνο έναν κόσμο που χάθηκε πριν από περισσότερα από τρεις χιλιάδες χρόνια, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αυτός συνεχίζει να αποκαλύπτεται και να ερμηνεύεται έως σήμερα. Οι ενότητες της έκθεσης αναλυτικά Πρώτη ενότητα: «Μικρές ηγεμονίες, μεγάλος πλούτος (17ος -14ος αι. π.Χ.) Οι μακροχρόνιες και συστηματικές έρευνες ξένων Αρχαιολογικών Σχολών, της εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας και του Πανεπιστημίου Αθηνών, καθώς και της Εφορείας Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας, κατέδειξαν πώς από τον 17ο έως τον 14ο αιώνα π.Χ., η Μεσσηνία αναδεικνύεται σε σημαντικό κέντρο του μυκηναϊκού κόσμου, όπου αναπτύσσονται ισχυρές τοπικές ηγεμονίες με κοινά πολιτισμικά χαρακτηριστικά και υψηλό επίπεδο οργάνωσης. Τα πολυάριθμα και πλούσια ταφικά μνημεία αποτυπώνουν την ευημερία και τη δυναμική μιας κοινωνίας που διατηρεί επαφές με την Κρήτη, τις Κυκλάδες και ευρύτερα δίκτυα της ανατολικής Μεσογείου. Χάλκινο στέμμα με στεφάνη και χρυσό «αστέρι – άνθος» στην κορυφή. Μυρσινοχώρι, Θολωτός Τάφος 1, 1630-1510 π.Χ. Φωτ.: Ελευθέριος Γαλανόπουλος Σε περιοχές της Μεσσηνίας, όπως το Μυρσινοχώρι, η Τραγάνα, η Κουκουνάρα, το Κορυφάσιο, το Ψάρι, τα Νιχώρια, ο Δάρας και το Βλαχόπουλο, οι θολωτοί τάφοι με πλούσια κτερίσματα κυριαρχούν. Σε άλλες θέσεις όπως η Χώρα (Βολιμίδια), η Περιστεριά και η Άνθεια, οι θολωτοί τάφοι συνυπάρχουν και με άλλους τάφους (όπως λακκοειδείς και θαλαμωτούς), δημιουργώντας ένα πολύπλοκο νεκρικό τοπίο που αντανακλά την κοινωνική ιεραρχία και τις αντιλήψεις για τη μεταθανάτια ζωή. Οι άρχοντες της εποχής προβάλλουν την εξουσία και το κύρος τους μέσα από τα πολύτιμα κτερίσματα και τα σύνθετα ταφικά έθιμα. Δεύτερη ενότητα: Πριν το Ανάκτορο. Οι Άρχοντες του Άνω Εγκλιανού Από το τέλος της Μεσοελλαδικής περιόδου και κατά την πρώιμη Μυκηναϊκή εποχή, στον Άνω Εγκλιανό αρχίζει να διαμορφώνεται ένα ισχυρό πολιτικό και οικονομικό κέντρο. Την ανάπτυξη αυτή μαρτυρούν τα πλούσια ευρήματα από ταφικά μνημεία στην περιοχή όπου αργότερα θα κτιστεί το Ανάκτορο του Νέστορα. Έχουν ανασκαφεί θολωτοί τάφοι, θαλαμωτοί τάφοι και δύο λακκοειδείς, ο ένας από τους οποίους είναι ο τάφος του Γρύπα Πολεμιστή. Χάλκινο εγχειρίδιο με χρυσεπένδυτη λαβή. Διακοσμημένο με την τεχνική της «ζωγραφικής σε μέταλλο». Ένθετα χρυσά και αργυρά στοιχεία αποδίδουν σκηνή κυνηγιού με τρεις λεοπαρδάλεις σε τοπίο με βράχια, δένδρα και ένα ποτάμι. Μυρσινοχώρι, Θολωτός τάφος 2, 1520-1360 π.Χ Τρίτη ενότητα: Το Βασίλειο του Νέστορα …λένε πως τρεις ολόκληρες γενιές στην Πύλο βασιλεύει (Ομήρου Οδύσσεια, γ, 245, μτφρ.: Δ.Ν. Μαρωνίτης, εκδ. Καστανιώτη, Αθήνα 1996) Το 1939 οι ανασκαφές του Carl W. Blegen και του Κωνσταντίνου Κουρουνιώτη αποκάλυψαν στη Μεσσηνία ένα από τα σημαντικότερα μυκηναϊκά ανάκτορα της ηπειρωτικής Ελλάδας, που ταυτίστηκε με την ομηρική Πύλο του βασιλιά Νέστορα. Το συγκρότημα οικοδομήθηκε λίγο μετά το 1300 π.Χ. και αποτέλεσε το διοικητικό κέντρο ενός ισχυρού βασιλείου που έλεγχε σχεδόν ολόκληρη τη σημερινή Μεσσηνία. Στην καρδιά του Ανακτόρου βρισκόταν η Αίθουσα του Θρόνου, πλούσια διακοσμημένη με τοιχογραφίες, όπου ο άναξ ασκούσε την εξουσία του. Το ισόγειο περιλάμβανε περισσότερα από 100 δωμάτια με κατοικίες, εργαστήρια και αποθήκες γεμάτες αγγεία που χρησιμοποιούνταν σε επίσημα συμπόσια. Κοντά στην είσοδο βρέθηκε το αρχείο με τις πήλινες πινακίδες Γραμμικής Β γραφής, τις πρώτες που βρέθηκαν στην ηπειρωτική Ελλάδα, πολύτιμες πηγές για τη διοίκηση, την οικονομία και την κοινωνική οργάνωση του μυκηναϊκού κράτους. Το Ανάκτορο καταστράφηκε από μεγάλη πυρκαγιά γύρω στο 1200 π.Χ. και ο λόφος του Άνω Εγκλιανού ερημώθηκε, όπως και πολλές άλλες θέσεις στη Μεσσηνία. INFO: «Η Πύλος του Νέστορα. Ένα μυκηναϊκό βασίλειο αποκαλύπτεται» Διάρκεια έκθεσης: 26 Μαΐου – 31 Οκτωβρίου 2026 Ώρες λειτουργίας: Τετάρτη έως Δευτέρα: 08:00 – 20:00 / τελευταία είσοδος 19:30, Τρίτη: 13:00 – 20:00 / τελευταία είσοδος 19:30 ΕΘΝΙΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΥΛΟΣ

ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ

Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΗΜΕΡΑ Η ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΗ ΜΕΡΑ ΤΗΣ ΕΠΕΤΕΙΟΥ ΤΗΣ ΜΑΧΗΣ ΚΙΛΚΙΣ- ΛΑΧΑΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΜΑΣ ΝΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΙ ΕΠΙΣΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ Στην επική μάχη (που περιγράφεται κατωτέρω) όπου περίπου 8.000 Έλληνες έδωσαν την ζωή τους για την απελευθέρωση της Μακεδονίας μας. Μετείχε ως εθελοντής, που τον τιμώ σήμερα και ο εικονιζόμενος θείος μου αδελφός της μητέρες μου Γεώργιος Νεοφύτου Κύπριος. image.png image.png Όπως μετείχαν ως εθελοντές στους Βαλκανικούς πολέμους και σχεδόν όλοι οι νέοι Έλληνες της Κύπρου. Και ο πατέρας μου image.png Και ό δεύτερος θείος μου από την μητέρα μου επίσης, ο Στυλιανός Νεοφύτου Κύπριος. Που μετά χάθηκε με τον αδελφό του στην προδομένη από την διεξαγωγή εκλογών εν καιρώ πολέμου Μικρά Ασία Αποτελεί εντροπή για το νυν «Ελληνικό» κράτος που πρόδωσε πρόσφατα τη Μακεδονία μας (θα επανέλθουμε), το να μην τιμά την επέτειο της μεγάλης αυτής ημέρας 2ος Βαλκανικός Πόλεμος Μια φάση του Μακεδονικού ζητήματος (17 Ιουνίου μέχρι 18 Ιουλίου 1913) Συμπληρώνονται αυτές τις μέρες 90 ολόκληρα χρόνια από τότε πού ο Βουλγαρικός ιμπεριαλισμός, επιδιώκοντας να προσαρτήσει με τό «έτσι θέλω» στο Βουλγαρικό κράτος την Μακεδονία, κήρυξε στις 17 Ιουνίου 1913 τον πόλεμο εναντίον της Ελλάδος και της Σερβίας. Μετά την σύναψη της συνθήκης ειρήνης με την Οθωμανική αυτοκρατορία τον Μάιο τού 1913, ήλθε ή ώρα να ξεκαθαρίσουν τις μεταξύ τους διαφορές τα βαλκανικά κράτη, για την διανομή των Οθωμανικών εδαφών τής Βαλκανικής. Οι απαιτήσεις της Βουλγαρίας απέβλεπαν στην επέκτασή της σ' ολόκληρη την Μακεδονία. Ή Σερβία και ή Βουλγαρία είχαν συνάψει συμφωνία διανομής, αλλά ή Σερβία δεν ανεγνώριζε πια την συμφωνία αυτή, γιατί ενώ υπολόγιζε ότι στο μερίδιο της θα περιλαμβάνονταν και ή Αλβανία και θα αποκτούσε διέξοδο στην Αδριατική, τώρα με την ίδρυση του Αλβανικού κράτους, περιορίζονταν τα κέρδη της προς δυσμάς. Ή Βουλγαρία όμως επέμεινε να πάρει όλα τα εδάφη. Με την Ελλάδα δεν υπήρχε καμιά συμφωνία διανομής. Οι Σέρβοι ανεγνώριζαν τα δικαιώματα της Ελλάδος επί των εδαφών που είχε κατακτήσει ο Ελληνικός Στρατός, ή Βουλγαρία όμως επεδίωκε να διώξει την Ελλάδα από τα εδάφη αυτά και να ιδρύσει την Μεγάλη Βουλγαρία της Συνθήκης του Αγίου Στεφάνου του 1878. Τα Βουλγαρικά στρατεύματα πού είχαν καταλάβει την Ανατολική Μακεδονία, διέπραξαν ανήκουστα εγκλήματα κατά των Τούρκων. Τους Έλληνες κατοίκους τους ανάγκαζαν να φεύγουν από το Πατριαρχείο πού άνηκαν και να πηγαίνουν στην Βουλγαρική Εξαρχία, να χρησιμοποιούν την Βουλγαρική γλώσσα, να βουλγαροποιούν τα ονοματεπώνυμα τους και να στέλνουν τα παιδιά τους στα Βουλγαρικά Σχολεία Στα σημεία επαφής τους με τα Σερβικά και Ελληνικά στρατεύματα οι Βούλγαροι χρησιμοποιούσαν δόλιες μεθόδους διεισδύσεως στις περιοχές κατοχής τους. Ανέδειξαν μεγάλη δεξιοτεχνία στον δόλο και στην απάτη. Επακολούθησαν συγκρούσεις και ή κατάσταση επιβαρύνονταν. Ή Ελλάδα και ή Σερβία έβλεπαν ότι ο από Βουλγαρίας κίνδυνος ήταν κοινός και στις 19 Μαΐου του 1913 συνδέθηκαν με αμυντική συμφωνία. image.png Τη νύκτα της 16ης προς 17η Ιουνίου 1913, ο Βουλγαρικός στρατός επιτέθηκε κατά των Ελληνικών και Σερβικών θέσεων. Ή 2α Βουλγαρική Στρατιά επιτέθηκε κατά των Ελληνικών προφυλακών στο Παγγαίο. στις 17 Ιουνίου οι επιθέσεις επεκτάθηκαν στην περιοχή του Πολυκάστρου, Γαλλικού ποταμού, Μελισσοχωρίου, Λαγκαδά και προς Νιγρίτα. Την νύκτα της 17ης προς 18η Ιουνίου 1913 ή Βουλγαρική δύναμη των 1250 ανδρών πού διέμενε φιλοξενούμενη στην Θεσσαλονίκη, αιχμαλωτίσθηκε μετά από μάχη. στις 18 Ιουνίου έφθασε στην Θεσσαλονίκη και ο Βασιλεύς Κωνσταντίνος. Ό δεύτερος Βαλκανικός πόλεμος άρχισε ακήρυχτος. Στον νέο αυτό πόλεμο έμπαινε ο Ελληνικός Στρατός με ακμαιότατες ηθικές δυνάμεις, φλεγόμενος από την επιθυμία να δώσει ένα καλό μάθημα στους Βουλγάρους, για την προκλητικότητα και την διολιότητά τους. Ό Βούλγαρος Στρατηγός Ίβάνωφ, αφού απώθησε τις Ελληνικές προφυλακές, σχεδίαζε να αναλάβει στις 19 Ιουνίου γενική επίθεση προς Θεσσαλονίκη, Τον πρόλαβε όμως ή επιθετική εξόρμηση ολοκλήρου του Ελληνικού στρατού το πρωί της 19ης Ιουνίου 1913 και τον καθήλωσε σε άμυνα. Οι δυνάμεις του Στρατηγού Ίβάνωφ ανέρχονταν σε 59 Τάγματα Πεζικού. 124 πυροβόλα και 7 Ίλες ιππικού. Τα ισχυρότερα κέντρα αμύνης των Βουλγάρων ήταν το Κιλκίς και ο Λαχανάς. Προς αυτά τα κέντρα στράφηκε το μεγαλύτερο μέρος του Ελληνικού στρατού και μετά από τριήμερη λυσσώδη μάχη, οι Βούλγαροι αναγκάσθηκαν να εγκαταλείψουν πανικόβλητοι τις τοποθεσίες και να συμπτυχθούν εσπευσμένα προς την κοιλάδα του Στρυμόνος ποταμού. Βαρύ ήταν το τίμημα της μάχης του Κιλκίς -Λαχανά στον Ελληνικό στρατό, αλλά και καθοριστικό το αποτέλεσμα αύτης για την τύχη της Θεσσαλονίκης, της Μακεδονίας μας και τού δευτέρου Βαλκανικού πολέμου, πού ήταν μια επικίνδυνη φάση του Μακεδονικού ζητήματος. Μετά την μάχη του Κιλκίς-Λαχανά οι Βούλγαροι αιφνιδιάστηκαν, τρόμαξαν και ποτέ δεν μπόρεσαν να συνέλθουν από το μεγάλο σοκ πού έπαθαν. Στο μεταξύ ο Ελληνικός στρατός συνέχισε την προέλαση του προς την κοιλάδα του Στρυμόνος πόταμου, δίδοντας μάχες μικρής εκτάσεως και στις 8 με 11 Ιουλίου 1913 αφού κατέλαβε τα στενά της Κρέσνας, αναπτύχθηκε στην βόρεια έξοδο της, ενώ ή αριστερή ομάδα του ανέβαινε το οροπέδιο της Καδίτσας βορείως του Πετσόβου και ή δεξιά έφθανε στην Μαχωμία. Ή Βουλγαρική Στρατιά για να ανακόψει την προέλαση του Ελληνικού στρατού, εγκαταστάθηκε αμυντικά στην περιοχή Τζουμαγιάς στο ύψος Σιμιτλή. Αριστερά τού Ελληνικού στρατού υψώνονταν ή οροσειρά Κάβκα νοτίως του Τσάρεβο Σέλο, προ της οποίας είχε σταματήσει ή δεξιά πτέρυγα του Σέρβικου στρατού. Ή μάχη της Τζουμαγιάς - Σιμιτλή αποτελεί την τελευταία φάση του Ελληνοβουλγαρικού πολέμου του 1913. Ή μάχη πού άρχισε στις 12 Ιουλίου 1913 ήταν σκληρή, αμφίρροπη στα πρώτα στάδια της και πολύνεκρη. Το βράδυ όμως της 17ης Ιουλίου 1913 ή κατάσταση είχε αποσαφηνισθεί. Οι Βούλγαροι κατάκοποι και ηττημένοι ζητούσαν με αγωνία ανακωχή. στις δύο μετά τα μεσάνυχτα ελήφθη στο Γενικό Στρατηγείο του Ελληνικού Στρατού, τηλεγράφημα του Πρωθυπουργού της Ελλάδος Ελευθερίου Βενιζέλου από το Βουκουρέστι, ότι συμφωνήθηκε πενθήμερη ανακωχή, πού θα άρχιζε το μεσημέρι της 18ης Ιουλίου 1913. Η συνθήκη ειρήνης υπογράφηκε στις 28 Ιουλίου 1913 στο Βουκουρέστι. Ή Ελλάδα αποκτούσε την Ανατολική Μακεδονία. Ή συνοριακή γραμμή μεταξύ Ελλάδος και Σερβίας είχε καθορισθεί με την συνθήκη της 19ης Μαΐου 1913. Για μια ακόμη φάρα ο αδάμαστος Ελληνικός λαός έθεσε τέρμα στις επεκτατικές βλέψεις της Βουλγαρίας Το αποτέλεσμα των μαχών του Δεύτερου Βαλκανικού πολέμου, οφείλεται κατά ένα με γάλο ποσοστό στην Εθνική ενότητα πού επικρατούσε την εποχή εκείνη και στον μεγάλο πατριωτισμό του Ελληνικού στρατού και του Ελληνικού λάου. Ο Στρατός των Βαλκανικών πολέμων ήταν ένας Στρατός ηρώων, ήταν ένας Στρατός λεόντων, ήταν ένας Στρατός θρύλος!!! image.png Δρ. Ευριπίδης Μπίλλης

TESLA

ΘέματαΑμερικήΕλλάδαΠροτεινόμενα Konstantinos Laskaris and the Greek Engineers Who Made Tesla Possible By Helleniscope -June 16, 20260156 ΕΑΝ ΠΡΟΤΙΜΑΤΕ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΑΤΗΣΤΕ ΤΗ ΣΗΜΑΙΑ ΣΤΟ ΚΑΤΩ ΜΕΡΟΣ ΤΗΣ ΟΘΟΝΗΣ How a student from Athens helped shape the electric-vehicle revolution—and why his story remains largely unknown. An inspiring story for all our graduating fellow Hellenes! By Nick Stamatakis In December 2011, a young Greek engineer walked out of his PhD defense at the National Technical University of Athens (NTUA, also known as Athens Polytechnic or “Πολυτεχνείο” – EMΠ). Less than twenty hours later, he was on a plane bound for California. His destination was Palo Alto, where Tesla—a still relatively young company fighting to prove that electric vehicles had a future—was waiting to interview him. Three days later, according to his own account, Tesla told him to return home, pack his belongings, and prepare to start work. The engineer was Konstantinos Laskaris. At the time, few outside specialized academic circles had heard his name. Yet over the next decade, Laskaris would become one of the most influential motor engineers at Tesla, helping develop the electric propulsion systems that powered the company’s rise from an ambitious startup to a global automotive powerhouse. Today, Tesla’s own biographies describe him as Director of Motor Technology and the lead design engineer for the actuators used in the company’s Optimus humanoid robot project. His work has extended beyond vehicle propulsion into robotics and advanced electromechanical systems. But the story of how he arrived there began thousands of miles away, in Athens. Building Expertise Before Electric Cars Were Popular Long before electric vehicles became fashionable, Laskaris was immersed in the mathematics, physics, and engineering principles that would eventually drive the industry’s transformation. He earned his diploma in Electrical and Computer Engineering from the National Technical University of Athens (NTUA), followed by a master’s degree from Imperial College London. Returning to Greece, he completed a PhD focused on electric motor geometry optimization and variable-speed drive systems—an area of research that would later prove critical to modern electric vehicles. His academic publications from that period reveal a researcher focused on solving practical challenges in electric propulsion. Papers examining permanent-magnet traction motors, power utilization, torque management, and motor cooling systems demonstrated expertise in a field that, at the time, remained largely outside the mainstream automotive industry. Yet what distinguished Laskaris was not merely his academic work. Even before joining Tesla, he was building electric vehicles himself. In a 2016 interview, he described converting a Smart car into a fully electric vehicle using components he personally designed and assembled. The motor, inverter, battery system, and control electronics were all products of his own engineering work. The project offered an early glimpse into the hands-on approach that would later characterize his contributions at Tesla. He was not simply studying electric propulsion in theory; he was building it. The Student Team That Helped Launch a Career The roots of Laskaris’s success can also be traced to a student engineering initiative known as Prometheus. Founded in 2008 within NTUA’s Laboratory of Electric Machines, the team was created to compete in the Shell Eco-marathon, an international competition focused on vehicle efficiency. Working under the broader academic environment shaped by Professor Antonios Kladas, students designed and built ultra-efficient electric vehicles from the ground up. The effort was far from glamorous. The team’s first major competition appearance ended in disappointment after a last-minute technical failure. But the setback became a catalyst. The students returned, refined their designs, and steadily improved. By 2011, according to Laskaris, Prometheus had broken the Greek efficiency record multiple times. Its vehicle, Pyrforos, achieved more than 360 kilometers per kilowatt-hour—an extraordinary accomplishment for a student-built machine. PHOTO: Professor Kladas – the mentor of the young group working on electri engines The significance of Prometheus extended beyond competition results. It became a proving ground for a generation of Greek engineers specializing in electric machines, power electronics, and advanced vehicle systems. Professor Kladas later described Laskaris as part of the laboratory’s “vanguard”—a group of young engineers whose expertise would eventually attract international attention. Years later, visitors to the laboratory could still find components from those early projects, reminders that some of Tesla’s future engineering talent had been developed not in Silicon Valley, but in a university workshop in Athens. PHOTO: Vassilis Papanikolaou – one more member of the Athens Polytechnic team working for TESLA. Tesla Comes Calling The transition from Athens to Tesla has often been surrounded by mythology. Some accounts suggest that Tesla executives discovered Laskaris through his academic research. Others speculate that Elon Musk himself took notice of his work. The most reliable version, however, comes directly from Laskaris. Following his doctoral defense in December 2011, he traveled to California for a multi-day interview process at Tesla. The company had already established contact based on his specialization in electric motor design and a prior phone interview. By the end of the process, Tesla had made its decision. The young engineer from Athens was hired. The timing could hardly have been more significant. Tesla was preparing for rapid expansion and faced one of the most important engineering challenges in its history: developing electric powertrains capable of competing with traditional automobiles not only on environmental grounds, but also on performance, efficiency, and reliability. Laskaris would soon find himself at the center of that effort. The Story Few People Know And yet, despite everything, Konstantinos Laskaris remains largely unknown outside engineering circles. That may be the most surprising part of this story. For more than a decade, a Greek engineer educated at the National Technical University of Athens has played a significant role in one of the world’s most transformative technology companies. His journey—from student workshops in Athens to Tesla’s leadership in motor technology—would seem like the kind of success story that communities proudly celebrate. Yet few Greek-Americans know his name. Even in Greece, outside academic and engineering circles, the story remains largely untold. Why? Why do athletes, entertainers, and politicians become household names while scientists and engineers who help shape the future often remain invisible? The story of Konstantinos Laskaris is ultimately about more than one engineer. It is a reminder that the Greek contribution to innovation did not end with the ancient world. It continues today in laboratories, universities, research centers, and technology companies across the globe. As we have come to learn in recent years, DNA is all-important in our lives, and Hellenic DNA is clearly evident in the innovative technologies of our time. Perhaps the real question is not why so few people know this story today. It is a question of whether the next generation of Greeks and Greek-Americans will. Because somewhere, in a classroom or engineering laboratory, another young student may already be working on the next breakthrough—and waiting for the world to discover it. Jun 16, 2026, n.stamatakis@aol.com www.helleniscope.com