Sunday, 15 February 2026

KYPARISSI LACONIA GREECE

 

The enduring contribution of a late benefactor

Up until 1974, Kyparissi, in Laconia, was cut off from the world. Now, thanks to Antonis Giouzelis, it is an international climbing destination

The enduring contribution of a late benefactor

As a boy in the interwar years, Antonis Giouzelis would help his father with the family flock of sheep and goats on the steep mountainsides of Kyparissi in Laconia, in the southeastern Peloponnese. Every so often, he’d ask the time and his father would have to look at the sun to give a rough estimate. A poor man, he had no watch. “When I grow up, I’m going to go to America and make lots of money and buy lots of watches. I’ll even send a clock to the village,” the boy would say. Indeed, the clock tower at the Church of Koimisis tis Theotokou was built in 1951 with money he donated. Antonis Giouzelis kept his promise – and he hasn’t stopped helping his ancestral village since.

the-enduring-contribution-of-a-late-benefactor0He went to America, to Oakland, California more specifically, and got into the restaurant business, where, as Tony Julius, he amassed a fortune that allowed him to offer economic assistance to Kyparissi every so often. Even after death, he endowed the lion’s share of his fortune to the Tony Julius Fund, which carries on his good work. Thanks to the foundation, which is managed by Myriad USA in cooperation with the Bodossaki Foundation in Greece, his memory and his love for his village live on through a series of initiatives. 

Isolated

Kyparissi is nestled in a dense forest of olive, carob and cypress trees on Mount Parnonas on the coast of Laconia, looking out to the Myrtoo Sea. It is more than a four-hour drive from Athens and two hours from Sparta, with the last stretch of the road treacherously winding through the craggy landscape. It is no surprise that until 1974, the village could only be reached on foot or by sea.

“Opening the road was an arduous task that began in 1970 with a tractor, a jackhammer and the labor of the local men, whose participation in the project for five days a month was mandatory. With a lot of hard work, it reached the neighboring village of Harakas, but they could not break through the rock without the intervention of the Army Engineering Corps. Even they struggled. It took them four years to get through. The crew came with brand-new machines that were ready for the junk heap by the time it was done,” Konstantinos Gavrilis, the president of the Community of Kyparissi, recalls.

The road may have been opened, but it wasn’t paved until the mid-1990s. “It took the bus three hours on a terrible road littered with boulders to reach Molaoi, the nearest town. We were basically an island, and that’s how our lives had always been organized, taking isolation for granted. Then there was a subsidized ferry connection with Piraeus until it was abolished in 2000. We did everything we could to revive it, but it didn’t happen. The ministry could not understand the extent of our isolation,” says Panagiotis Traiforos, the deputy mayor of Monemvasia Municipality, who is responsible for the municipal unit of Harakas, to which Kyparissi belongs.

Results

Neither official knew Antonis Giouzelis personally, but they do know what he has done for the village of some 270 residents. “His endowment was initially managed by the Metropolitan Bishopric in Sparta. There was no transparency whatsoever. Thankfully for us, the American foundation took legal action when the Church failed to send a financial statement for years. Cooperation with the Bodossaki Foundation since 2011 has been exemplary – and it has brought results,” says Traiforos.

‘I love my village and I love the life here, but the battle for improving the conditions is relentless’

Thanks to an annual inflow of some 20,000 euros a year, a lot has been accomplished in Kyparissi in the past 13 years. The school building – originally constructed in the late 19th century to a design by Ernst Ziller – has been upgraded, as has the health center. The village’s churches, some of which were on the brink of collapse, were repaired. Improvements were made to the playground and the beach was equipped with new benches, an exercise area and a mechanism allowing wheelchair access to the water. Lights were installed along the footpath connecting the village center with the Church of Agios Georgios, a popular walk among locals and visitors, and a soccer field is in the works, while residents in need of assistance were helped, as per the terms of Giouzelis’ will. One of the most impactful projects, however, was the opening of climbing routes, which began in the 1980s. It was an initiative that spurred investments from local private and municipal stakeholders which helped establish Kyparissi as an international climbing destination.

Climbers’ paradise

the-enduring-contribution-of-a-late-benefactor2“I first visited the area in 2007 to explore its potential. I was impressed by the rocks – solid limestone of the best quality – and the natural beauty. It was March and the village was practically deserted. The tourism season was short, just two months in the summer, and only a handful of villagers, mainly elderly residents, stayed for the rest of the year. I immediately saw that this place could become a climbers’ paradise,” says Aris Theodoropoulos, a mountain guide and mountaineering-climbing instructor who was the first to see the potential of Greece’s mountains as engines of growth, and to transform the island of Kalymnos into a mecca for the sport. “We created some 450 good-quality, safe climbing routes over 12 rock faces in and around Kyparissi and the nearby villages. We organized two small but very successful festivals. They didn’t have much of a budget, but attendance surpassed expectations. We had top climbers among the official guests, including the Austrian world champion Angy Eiter, who fell in love with Kyparissi and became its ‘ambassador’ in the international climbing community. Kyparissi now has tourism almost all year round, the local economy has been boosted, hotels and restaurants stay open, and young people have the option of staying. They don’t have to look for work in Athens or emigrate, as previous generations did,” he adds.

Problems remain

Nektaria Traiforou confirms the boost that climbing tourism has given Kyparissi. She hails from Ierakas, further south along the eastern Laconian coast, and came to the village as a “love migrant,” having married a local. Her husband’s family were livestock farmers and ran a small taverna, mainly frequented by locals. But he and his brother went on to open a bar catering to the sailing and yachting crowd near the picturesque harbor of Agios Nikolaos. What was a small business went on to grow into a successful restaurant and then into the hotel Cavo Kortia, with 13 studios and apartments.

“It was our dream to build those units. We got funding through the EU’s National Strategic Reference Framework in the 2000s but then stumbled during the crisis, which nearly did us in. The climbers thankfully breathed new life into our village. Before the climbing routes were created, we’d lock up everything in early September and leave. Now we operate all year round. Our children work with us too. Our eldest, Aristeidis, went to Athens and worked as a waiter for a while. You know what they paid him? Just 2.50 euros an hour. He came running back. Who can possibly make ends meet with wages like that? It’s so important to be able to live in your native land,” she tells Kathimerini. 

The advent of tourism hasn’t solved all of Kyparissi’s problems, though. “Access is still an issue, there’s no ATM and we don’t have a pharmacy. We all make sure to keep a stock of medications that we can share when needed. We got assigned a rural physician three years ago but he’s not here all the time [as he is also posted to Molaoi] and that gives us a lot of insecurity; not just for us, but for visitors as well. How can we deal with an emergency? Or an accident with a climber? Every time I get a call from a family with young children I first ask the doctor if he’ll be here on the dates they want and then confirm the reservation,” says Traiforou.

“We’re doing what we can to stay in the village and keep it propped up, so it doesn’t fall into ruin, but the state needs to help too, it needs to support rural communities, give us incentives and choices, not just words and promises. We only see the politicians of this regional unit once every four years, before the elections, when they’re fishing for votes. How can we not feel neglected? The only thing that has given us some courage in recent years has been the presence of the Bodossaki Foundation. I wish more of our fellow compatriots followed the example of Antonis Giouzelis. It is truly moving when people who have money use it in such a meaningful way,” adds Traiforou.

School reopens

Matoula Papageorgiou teaches kindergarten and has been in Kyparissi for 10 years now. “The village kindergarten had closed a decade ago, but ever since more opportunities for work opened up, several couples stayed on or returned. Now we have four children in the kindergarten and 10 in the elementary school. The rate of ‘renewal’ is one child a year; next year will be an exception because we’re expecting twins! Our pupils certainly gain something by living in the countryside, but they also miss out on a lot in terms of stimulation and socialization,” she says.

the-enduring-contribution-of-a-late-benefactor4
The school in the early 1950s.

“Despite the efforts being made and however much the donations have helped the village, the challenges are very specific: We are cut off here, and that won’t change,” says Vassiliki Manolopoulou, the elementary school’s teacher. “When I was put up for the job opening here a year ago, my colleagues warned me that I’d be ‘buried’ in Kyparissi. But the community has given me a lot of support and I love the kids. I’m having a good time. But the truth is that there are no extracurricular activities for the children or for teenagers and younger adults. If you want to learn a foreign language (with the exception of English, which is offered here thanks to the Bodossaki Foundation) or do a sport, you need to go to Molaoi. That’s two hours on the bus there and two hours back. We’re trying to fill the gap as best we can. Matoula volunteers to teach traditional Greek dances and I helped create a library, which is our pride and joy,” she adds. 

As we leave the school, we run into Stella Vasileiou, a mother bringing her 9-year-old daughter a packed lunch. Her family is in the tourism business, renting rooms. “The village has been doing better lately. Climbing has helped a lot because we have visitors outside the summer season, but it’s still a struggle, especially in the winter. We are far from everything and everything is hard. When my daughter finishes elementary school she will have to go to middle school in Molaoi and stay in the boarding house there. She’ll be just 12 years old. How can she live away from home, away from her parents at that age? I love my village and I love the life here, but the battle for improving the conditions is relentless.” 

Organized, transparent donations

the-enduring-contribution-of-a-late-benefactor6Athina Dessypri is the president of the Bodossaki Foundation, which manages the Tony Julius Fund in Greece. She spoke to Kathimerini about the endowment and the foundation’s plans.

How does the Bodossaki Foundation handle private donations?

Once a private donor expresses interest, we start by prioritizing the goals they wish to support – such as promoting education, improving healthcare, protecting the environment or supporting vulnerable social groups, among others. These are then finalized with the help of our team of experts. They then need to choose whether the donation will be anonymous or in their name, as well as whether it will be used within a specific period of time or, if the amount allows it, will be of an ongoing nature. Based on the patron’s decisions, we put together a detailed proposal with the different charitable initiatives, their anticipated results, potential partners for the execution side of things, a timeline and a supervisory and oversight mechanism. For the next stage – the execution of the program – the foundation relies on the certified management mechanisms it has and activates a wide network of strategic associates from the Greek scientific community, from other foundations and from carefully selected civil society organizations and state agencies.

What do donors usually look for when they’re putting their money in your hands? How is the relationship of trust built?

They usually know about the foundation’s charitable activities and its good name beforehand, so the relationship starts on a footing of trust. This is confirmed when they subsequently verify our strict and impeccable management and control mechanisms, get to know our capable staff, receive detailed briefings, find that the financial statements are audited by an independent firm of certified public accountants and published on our website, and see our dedication to detail and commitment to high standards.

Local communities are usually worried about addressing their immediate needs, whereas you also look to the future. How are the two points of view balanced?

Donations like the Antonis Giouzelis endowment, which secures a steady, annual flow of resources, allow both present and future to be addressed, which is what we did in Kyparissi. We carried out work on the school, the playground and the village churches, but at the same time, we supported the initiative to create climbing routes, which turned Kyparissi into a pole of attraction for climbing tourism from all over the world, transforming the village’s economy.

How are these projects carried out? Are intermediaries involved? And who checks them?

Based on the ISO-certified donation procedures of the foundation, we solicit and evaluate at least three offers for the implementation of each project. In site development programs, we strive to work with businesses and professionals from the area. We monitor the progress of the work, the quality and the outcome of the projects with our partners.

Can there be more endowments like the one for Kyparissi in Greece?

It would be our pleasure to contribute to this end.

Apart from programs for reviving and developing specific places, what sort of program do most donors want to support?

Scholarships that help young people realize their dreams and usually scholarships named after the donor or a loved one.

Are such endowments customary for Greeks? If not, how could that change?

We believe that many fellow Greeks, including diaspora Greeks, want to contribute but don’t know how. They are looking for a vehicle they can trust. The culture changes with this trust and this trust is, in turn, built on rules, on supervision from the state and on self-regulation on the part of civil society. When you are managing money that belongs to your own or some other organization, you need to do so with professionalism, transparency and accountability.

What do you think Antonis Giouzelis would say if he could see his village today?

I don’t know what he’d say, but I hope he’d be moved and proud of what his endowment is offering generations to come in his village, so many years after his own journey away from home. 

ΤΟ φως της καληνυχτας

 


Το Φως της Καληνύχτας

Να είσαι φως Χριστού εκεί που θα πας

Πριν κοιμηθώ όταν ήμουν μικρός,

είχα ένα μικρό τελετουργικό:

κοίταζα το ταβάνι,

κι ακριβώς δίπλα απ’ τη λάμπα του δωματίου,

φανταζόμουν ένα παράθυρο που έβλεπε στον ουρανό.

Όχι στον έξω —

στον ουρανό μέσα μου.

Και κάθε βράδυ, λίγο πριν σβήσουν τα φώτα,

η μητέρα μου ερχόταν στην άκρη του δωματίου,

μου χάιδευε το μέτωπο

και έλεγε πάντα την ίδια φράση:

«Καληνύχτα.

Να είσαι φως Χριστού εκεί που θα πας απόψε.

Όπου κι αν πας απόψε»

Δεν ήξερα τότε τι σήμαινε.

Αλλά μες στον ύπνο,

τα όνειρά μου είχαν πάντα ένα σημείο απαλό.

Ένα μέρος στο οποίο μπορούσα να πάω όταν όλα σκοτείνιαζαν.

Δεν είχε όνομα,

ούτε μορφές.

Μόνο ασφάλεια.

Και ένα φως χωρίς πηγή.

Μια φορά τη ρώτησα:

«Μαμά, γιατί το λες αυτό;»

Κι εκείνη απάντησε:

«Γιατί όταν κοιμάσαι, η ψυχή ταξιδεύει.

Και θέλω να ξέρει ότι έχει μέσα της ένα αναμμένο φανάρι ουρανού.

Αν περάσει από σκιές, να θυμηθεί πως φωτίζει.»

Μαθήματα περί Θεού μαθήματα και βιώματα που έμαθα

Όχι στις αίθουσες,

αλλά ανάμεσα σε κουβέρτες, αναπνοές και μια φράση που έγινε αλήθεια.

Τώρα, χρόνια μετά,

σε νύχτες χωρίς φωνή,

κλείνω τα μάτια και νιώθω το ίδιο χάδι.

Όχι στο σώμα.

Στην ψυχή.

Και την ίδια φράση,

σαν ευχή που επέμεινε να μείνει:

«Καληνύχτα.

Να είσαι φως Χριστού εκεί που θα πας απόψε.

Όπου κι αν πας απόψε»

Όσες φορές κι αν πέρασα σκοτάδια,

πολέμους μέσα μου,

ψυχρές νύχτες χωρίς προσευχή…

πάντα κάτι μέσα μου έλαμπε λίγο παραπάνω απ’ το σκοτάδι.

Όχι γιατί ήμουν γενναίος.

Αλλά γιατί κάποτε μου το είπαν — κι εγώ το πίστεψα.

Ήθελα σήμερα το πρωί να σου πω ότι η πτώση δεν ξεκίνησε με την αμαρτία.

Ξεκίνησε όταν σταματήσαμε να ευλογούμε τον ύπνο των άλλων.

Όταν ξεχάσαμε να στέλνουμε το φως εκεί που δεν φτάνουμε.

Κι αν με ρωτήσεις,

ποια ήταν η πρώτη μου προσευχή…

δεν θα σου πω λόγια.

Θα σου πω:

ένα χάδι,

μια φράση,

ένας ύπνος που δεν φοβόταν να περάσει μέσα απ’ τα όνειρα

Και μια φράση:

«Καληνύχτα.

Να είσαι φως Χριστού εκεί που θα πας απόψε.

Όπου κι αν πας απόψε»

Κι εγώ με τη σειρά μου σου εύχομαι:

«Καλημέρα.

Να είσαι φως Χριστού εκεί που θα πας σήμερα.

Όπου κι αν πας σήμερα»

ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ

 Οι Έλληνες δεν ήταν ειδωλολάτρες, Οι Θεοί των   Ελλήνων από αρχαιότατης εποχής (100.000-13.000 Π.Ε) κυβέρνησαν την Ελλάδα και τον περισσότερο  γνωστό τότε  κόσμο.

Οι Αρχαίοι Έλληνες ήταν μονοθεϊστές . Ποτέ δεν λάτρεψαν τα είδωλα. Πίστευαν ότι υπάρχει μία ασύλληπτη από την ανθρώπινη φύση  ανώτατη διάνοια που καθορίζει την Αρμονία του Σύμπαντος  με το Νόμο της .

Η αντίληψη των Ελλήνων περί του Θείου: :

1/  Ο Υλικός Κόσμος προϋπήρχε. Ουδείς    δημιουργός

2/ Ο Γεννήτορας του Σύμπαντος Κόσμου (και της ζωής) είναι το «Ον» με ανεξάντλητη και μυστηριώδης δύναμη η   επιβάλει  την παγκόσμια Αρμονία και κυβερνά τα πάντα εν σοφία.

3/ Την Αρμονία και Σοφία των πάντων κατέχει ο Μέγας γεννήτορας του κόσμου: το Φως , το Πύρ και ο Ηλιος που ονόμασαν Θεό Φαέθοντα

Η Ελληνική θεολογία ορίζει ως έννοια του θείου: το Αγέννητον, το Άχρονον, το Άπειρον, το Ανεξάρτητον.

Δηλαδή ο Θεός είναι Αχωρος(μη περιβαλλόμενος από τον χώρο) αλλά πληρών όλο το χώρο. Τούτο σημαίνει ότι δεν αποτελείται από Υλη, άρα είναι Άυλος (Πνεύμα). Η έννοια του Άχρονου σημαίνει ότι δεν έχει αρχή και τέλος . Το Ανεξάρτητον εκφράζει την παντοδυναμία του θείου

Η Ελληνική Ηθική πρεσβεύει  ότι ο  κόσμος είναι το θείον εν εξελίξει . (Τα «πάντα ρει» κατά Ηράκλειτον)

Ο Άνθρωπος οφείλει να τιμά τους Θεούς αλλά όχι να τους φοβάται, όπως δεν φοβάται τη Φύση.

Η εναρμόνιση του ανθρώπου προς τον κόσμο οδηγεί στην καλλιτεχνική δημιουργία  και ως εκ τούτου είναι μια λατρευτική πράξη η τέχνη(Μουσική, Χορός, Καλές Τέχνες κ.α)

Η Επιστήμη αντιθέτως αναπτύχθηκε σε μία μόνο ιστορική περίοδο και σε ένα τόπο στην Κλασική Ελλάδα και από εκεί διαδόθηκε στον κόσμο.

Οι Θεοί ευσπλαχνίστηκαν τους ανθρώπους που γεννήθηκαν για να μοχθούν και τους προσέφεραν τις εορτές προς τιμήν των με συνεορταστές τον Διόνυσο , τον Απόλλωνα και τις Μούσες(Πλάτων  -Νόμοι) Μήπως είναι καιρός τώρα να πάει στη Δύση ο Διόνυσος,   ο Απόλλωνας και οι Μούσες να τους δώσει ισορροπία, φιλοσοφία ,ψυχαγωγία και απελευθέρωση 

Τα λατρευτικά αγάλματα τα αντίκρυζαν μόνο οι ιερείς εντός των ναών  και όχι οι απλοί άνθρωποι. Οι Έλληνες δεν προσκυνούσαν τα αγάλματα των θεών(τα τιμούσαν)

Οι Θεοί απαιτούν ελευθερία πνεύματος και όχι υπηκόους (  γονατισμενους και ταπεινωμενους δούλους)

Ο Απόλλων απαιτεί κριτική σκέψη και γι’ αυτό αναπτύχθηκε η φιλοσοφία

Οι μονοθεϊστικές θρησκείες επειδή λαμβάνουν τον χαρακτήρα  δόγματος   αποξενωνουν τον άνθρωπο από την φυλή του και τον κάνουν να μισεί τις άλλες θρησκείες .

Η  κατανόηση του κοινωνικού και ψυχικού σκοπού όλων των κοινωνικών ατόμων είναι η ύψιστη  εκδήλωση της ανθρώπινης διανόησης  που ανέπτυξαν οι αρχαίοι πρόγονοι μας

Η Ελληνική θρησκεία απαιτεί βίο φυσικό ο οποίος προσαρμόζεται στους φυσικούς νόμους. Τούτο όμως στην σύγχρονη εποχή έχει διαταραχθεί και ζούμε μηχανικά,  αυξάνει τα προβλήματα και  δημιουργεί αδιέξοδα.

Ο άνθρωπος πρέπει να είναι Ενάρετος, δηλαδή κάθε συνειδητή ενέργεια να γίνεται σύμφωνα με τους νόμους της φύσεως και τους νόμους των ψυχών των

Ο Νόμος για τους Ελληνες είχε ιδιαίτερη αξία και όχι όπως τον βλέπουμε σήμερα . Ο Νόμος των Ελληνικών πόλεων είχε καθολική ισχύ περίπου σαν θεϊκή επιταγή, εφ’ όσον αυτοί ήταν αποτέλεσμα  δημοκρατικής εντολής .

Το πρώτο καθήκον του ανθρώπου είναι η εργασία

Η Πλατωνική πολιτεία δεν έχει σχέση με τα σοσιαλιστικά ή κομμουνιστικά καθεστώτα διότι βασιζόταν στην πνευματική και ψυχική αριστοκρατία. Μόνο ο Καποδίστριας και Μεταξάς προσέγγισαν στην έννοια αυτή.

Η Ψυχή χρειάζεται καλλιέργεια για να αυξηθεί, κάτι που οι σημερινές κοινωνίες παντελώς αγνοούν και το παραμελούν , με αποτέλεσμα η κατάσταση των νέων να είναι οικτρά.

Ο Χριστιανισμός διέδωσε μια άνευ προηγουμένου μισαλλοδοξία που οπισθοδρόμησε την ανθρωπότητα

Η Ελληνική θρησκεία και οι Αξίες του Πολιτισμού του  διακρίνονται από ένα βαθύ αίσθημα σεβασμού  και αγάπης προς κάθε άνθρωπο και κάθε λαό ανεξαρτήτως θρησκείας

Η Ελληνική θρησκεία υπήρξε το φιλοσοφικό υπόβαθρο που δημιουργήθηκε ο Ελληνικός Πολιτισμός.

Οι κοσμοπολιτικές θρησκείες χαρακτηρίζονται από την απραξία του κόσμου και του σώματος που εκφράζεται σαν αναχωρητισμός , ασκητισμός, απολυταρχισμός , καταπίεση κ.α  Στην σύγχρονη εποχή εκφράστηκε από τον Μαρξισμό και τα παρόμοια και η απραξία εκδηλώνεται υπό μορφή συνδικάτων αργόσχολων εργατοπατέρων , απεργιών ,  διάδοση ναρκωτικών , παρά φύση  ερωτισμό ,   συναυλιών προς διάδοση ιδεολογιών, στροφή των νέων προς τα ναρκωτικά κλπ Ο Κλασικός άνθρωπος εξελίσσεται μόνο με την καθαρή σκέψη και κρίση ως  αποτέλεσμα  της γνώσης του. (15/2/26) Αμφικτύων – Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδη                                              Συγγραφέας, Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών

Thursday, 12 February 2026

Αγιος Ηαραλαμπος

 


Άγιος Χαράλαμπος

O άγιος που δεν φοβήθηκε τον θάνατο

Υπάρχουν άγιοι που δεν μιλούν με πολλά λόγια, αλλά με τη στάση τους απέναντι στον φόβο.

Ο Άγιος Χαράλαμπος είναι ένας από αυτούς.

Έζησε σε χρόνια σκληρά, όταν η πίστη στον Χριστό δεν ήταν κοινωνική συνήθεια, αλλά απόφαση ζωής και θανάτου. Ιερέας του Θεού, σε βαθιά γεράματα, κλήθηκε να αρνηθεί Αυτόν που υπηρέτησε σε όλη του τη ζωή. Δεν του ζητήθηκε κάτι περίπλοκο. Μόνο μια λέξη άρνησης. Μόνο μια υποχώρηση. Μόνο λίγη σιωπή.

Κι όμως, δεν λύγισε.

Όχι γιατί δεν φοβήθηκε τον πόνο, αλλά γιατί δεν φοβήθηκε τον θάνατο.

Και δεν φοβήθηκε τον θάνατο, γιατί είχε μάθει να ζει αληθινά.

Ο Άγιος Χαράλαμπος δεν είναι άγιος της επιβολής. Είναι άγιος της υπομονής. Δεν πολέμησε με όπλα, αλλά με πίστη που άντεξε βασανισμούς. Δεν απάντησε με μίσος, αλλά με πραότητα. Και εκεί όπου οι διώκτες περίμεναν κατάρρευση, συνάντησαν ελευθερία.

Η παράδοση της Εκκλησίας μας τον θυμάται και ως προστάτη από τις ασθένειες και τις λοιμώξεις. Όχι μαγικά. Όχι σαν φυλαχτό. Αλλά γιατί η ζωή του έγινε προσευχή για τον κόσμο. Γιατί η καρδιά του δεν έκλεισε ούτε μπροστά στον πόνο, ούτε μπροστά στον φόβο των ανθρώπων.

Μέσα σε αυτή την ίδια παράδοση, ο Άγιος Χαράλαμπος τιμάται και ως προστάτης της κτίσης και ιδιαίτερα των ζώων που συνυπάρχουν με τον άνθρωπο και στηρίζουν τη ζωή του. Σε αγροτικές κοινωνίες επικαλούνταν τη χάρη του για την υγεία τους και για την αποτροπή επιδημιών, όχι από δεισιδαιμονία, αλλά από βαθιά επίγνωση ότι η ευλογία του Θεού αγκαλιάζει ολόκληρη τη δημιουργία. Έτσι, ο Άγιος γίνεται σημείο υπενθύμισης ότι η πίστη δεν περιορίζεται στον άνθρωπο μόνο, αλλά καλεί σε σεβασμό, φροντίδα και ευθύνη απέναντι σε κάθε έμβιο πλάσμα.

Σε εποχές σαν τη δική μας, όπου ο φόβος αλλάζει μορφές αλλά δεν χάνει τη δύναμή του, ο Άγιος Χαράλαμπος μας θυμίζει κάτι απλό και δύσκολο μαζί:

ότι ο άνθρωπος δεν σώζεται με την αποφυγή του πόνου, αλλά με την πίστη μέσα στον πόνο.

Δεν μας καλεί όλους στο μαρτύριο.

Μας καλεί όμως όλους στη συνέπεια.

Στη συνέπεια της καθημερινής ζωής.

Στο να μη λέμε άλλα και πράττουμε άλλα.

Στο να μη προδίδουμε την αλήθεια μας από φόβο ή βολή.

Και εδώ συναντιέται η πίστη με τον Ελληνισμό που τιμούμε. Γιατί και η ιστορία του τόπου μας είναι γεμάτη από ανθρώπους που έμειναν όρθιοι όχι επειδή ήταν αλάνθαστοι, αλλά επειδή δεν παραιτήθηκαν από το φως.

Ο Άγιος Χαράλαμπος δεν είναι μακρινός. Είναι κοντινός. Στέκει δίπλα στον άνθρωπο που παλεύει με την ασθένεια, με την αβεβαιότητα, με τον φόβο του αύριο. Και του ψιθυρίζει:

«Μείνε πιστός. Όχι γιατί όλα θα γίνουν εύκολα, αλλά γιατί έτσι μένεις ελεύθερος».

Σήμερα, στη μνήμη του, δεν αρκεί να ανάψουμε ένα κερί.

Ας πάρουμε και μια απόφαση:

να ζούμε με αλήθεια,

να στεκόμαστε με πραότητα,

να μη φοβόμαστε να ομολογούμε το φως — όχι φωνασκώντας, όχι με συνθήματα, αλλά με ζωή.

Ο Άγιος Χαράλαμπος μας δείχνει τον δρόμο της ήσυχης δύναμης.

Και αυτή η δύναμη, όταν μοιράζεται, γίνεται ελπίδα για όλους.

Χρόνια πολλά.

Με υγεία, πίστη και αντοχή στον καλό αγώνα.

ΣΩΚΡΑΤΗΣ

 


Ο Σωκράτης και ο φόβος που δεν κυβερνά τον δίκαιο

Μαρτυρία συνείδησης και ελευθερίας — από τον αρχαίο λόγο στη χριστιανική στάση ζωής

Στην Απολογία του Πλάτωνα, ο Σωκράτης στέκεται ενώπιον του δικαστηρίου γνωρίζοντας ότι το τέλος πλησιάζει. Δεν αγνοεί τον κίνδυνο. Δεν τρέφει αυταπάτες. Κι όμως, δεν αλλάζει λόγο. Δεν ζητά έλεος. Δεν παζαρεύει τη ζωή του με μια υποχώρηση.

Κάποια στιγμή λέει κάτι που διαπερνά τους αιώνες:

ότι ο φόβος του θανάτου είναι προσποίηση σοφίας, γιατί κανείς δεν γνωρίζει αν ο θάνατος είναι το μεγαλύτερο κακό. Το πραγματικό κακό, λέει, είναι να πράττει κανείς άδικα και να προδίδει την αλήθεια του.

Ο Σωκράτης δεν παρουσιάζεται ως ήρωας. Παρουσιάζεται ως άνθρωπος που δεν θέλει να ζήσει με οποιοδήποτε τίμημα. Προτιμά να πεθάνει όρθιος, παρά να ζήσει σκυφτός. Και αυτό ακριβώς είναι που κάνει τη στάση του τόσο οικεία και τόσο δύσκολη.

Δεν είναι μαρτύριο με τη χριστιανική έννοια. Είναι όμως μαρτυρία συνείδησης.

Ο Σωκράτης δεν μιλά για Θεό όπως τον γνωρίζει η Εκκλησία. Μιλά όμως για το δαιμόνιόν του — για εκείνη την εσωτερική φωνή που τον σταματά όταν πάει να πράξει κάτι άδικο. Μιλά για έναν νόμο ανώτερο από τους ανθρώπινους νόμους. Για μια αλήθεια που δεν ψηφίζεται.

Και εδώ, χωρίς να το γνωρίζει, στέκεται πολύ κοντά στον Άγιο Χαράλαμπο.

Γιατί και ο Άγιος Χαράλαμπος, αιώνες μετά, θα σταθεί μπροστά σε εξουσία που του ζητά το ίδιο πράγμα:

να σώσει τη ζωή του με αντάλλαγμα μια άρνηση.

Να σιωπήσει λίγο.

Να υποχωρήσει «λογικά».

Και όπως ο Σωκράτης, έτσι κι εκείνος αρνείται — όχι από αλαζονεία, αλλά από εσωτερική ελευθερία.

Ο κοινός τόπος δεν είναι η διδασκαλία. Είναι η στάση απέναντι στον φόβο.

Ο Σωκράτης λέει: «δεν φοβάμαι τον θάνατο, φοβάμαι την αδικία».

Ο Άγιος Χαράλαμπος ζει το ίδιο: δεν φοβάται τον πόνο, φοβάται την προδοσία της πίστης.

Και οι δύο δείχνουν ότι ο άνθρωπος γίνεται πραγματικά ελεύθερος όταν ο φόβος παύει να τον κυβερνά.

Αυτή είναι μια βαθιά ελληνική παρακαταθήκη, που δεν καταργείται από τον Χριστιανισμό, αλλά θεραπεύεται και ολοκληρώνεται μέσα του. Η αρχαία ελληνική σκέψη έμαθε τον άνθρωπο να στέκεται όρθιος μπροστά στην αλήθεια. Η χριστιανική πίστη του έμαθε να στέκεται όρθιος μέσα στην αγάπη.

Ο Σωκράτης πεθαίνει πίνοντας το κώνειο με γαλήνη.

Ο Άγιος Χαράλαμπος μαρτυρεί με υπομονή και προσευχή.

Και οι δύο μας αφήνουν το ίδιο ερώτημα:

Πώς ζούμε, όταν ο φόβος μάς ζητά να γίνουμε κάτι λιγότερο απ’ αυτό που είμαστε;

Ίσως, τελικά, η μεγαλύτερη προσφορά του Ελληνισμού και της πίστης δεν είναι οι λέξεις, αλλά οι άνθρωποι που απέδειξαν με τη ζωή τους ότι η αλήθεια αξίζει περισσότερο από την ασφάλεια.

Και αυτός ο δρόμος — δύσκολος, αλλά φωτεινός — παραμένει ανοιχτός.

Είθε ο Θεός να μας χαρίζει διάκριση, ώστε να ξεχωρίζουμε την αλήθεια από τον φόβο,

δύναμη για να στεκόμαστε όρθιοι όταν δοκιμαζόμαστε,

και καρδιά καθαρή, που να μη φοβάται να αγαπά και να ομολογεί το φως.

Να βαδίζουμε τον δρόμο της συνείδησης με ταπεινότητα,

κρατώντας ζωντανή την παρακαταθήκη του Ελληνισμού

και την πίστη που ελευθερώνει τον άνθρωπο.

Καλό και ευλογημένο αγώνα σε όλους.

Sunday, 1 February 2026

ΑΛΞΟΠΟΥΛΟΣ

 

Όταν η πολιτική έπεται των εξελίξεων

 ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΣ  01 ΦΕΒ 2026

Η εμπειρική προσέγγιση και ανάλυση της πραγματικότητας τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο δείχνουν, ότι ο σχεδιασμός της κοινωνικής δυναμικής και η διαχείριση του από το πολιτικό σύστημα δεν προπορεύεται αλλά έπεται των εξελίξεων στα διάφορα πεδία κοινωνικής δραστηριοποίησης με πολύ αρνητικές παρενέργειες κυρίως σε βάθος χρόνου.

Στην σύγχρονη εποχή της ταχύτατης ροής του χρόνου και της αλληλεπίδρασης και αλληλεξάρτησης των κοινωνιών στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης οι επιπτώσεις γίνονται αισθητές και σε πραγματικό χρόνο. Το αποτέλεσμα βέβαια είναι η διαμόρφωση συνθηκών υψηλής ρευστότητας και μη ελέγχου των εξελίξεων και της δυναμικής, που δρομολογείται τόσο στο εσωτερικό των κοινωνιών όσο και στις μεταξύ τους σχέσεις. Και αυτά οδηγούν σε μη βιώσιμη προοπτική.

Η πραγματικότητα είναι αποκαλυπτική. Για παράδειγμα σε σχέση με την ευημερία των πολιτών σε έκθεση της Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης OXFAM η περιουσία των δισεκατομμυριούχων αυξάνεται ραγδαία. Η διεύρυνση όμως των ανισοτήτων έχει πολύ αρνητικές επιπτώσεις όχι μόνο στην κοινωνία αλλά και στην δημοκρατία.

Σε παγκόσμιο επίπεδο περίπου 3.000 δισεκατομμυριούχοι κατέχουν 15,75 τρισεκατομμύρια ευρώ, ενώ η μισή ανθρωπότητα (50%) ζει σε συνθήκες φτώχειας. Ακόμη και σε ανεπτυγμένες χώρες, όπως η Γερμανία, το 1/5 του πληθυσμού (18 εκατομμύρια άνθρωποι) ζουν σε συνθήκες φτώχειας. Σύμφωνα δε με έρευνα του Ινστιτούτου Ifo (Institute for Economic Research) η υπέρβαση αυτών των συνθηκών είναι όλο και πιο σπάνια.

Πολύ ενδιαφέρον έχουν επίσης στοιχεία για την φτώχεια σε παγκόσμιο επίπεδο. Ενδεικτικά το ποσοστό φτώχειας στην Ελλάδα είναι 26,9%, στην Γερμανία 21,2%, ενώ ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι 21%. Σε παγκόσμιο επίπεδο 1,1 δισεκατομμύρια άνθρωποι ζουν σε συνθήκες φτώχειας. Στην Αφρική καταγράφονται 460 εκατομμύρια άνθρωποι κάτω από το όριο της ακραίας φτώχειας. Στην Λατινική Αμερική το 2024 το ποσοστό είναι 26,8%, ενώ το 55% των κατοίκων της Νότιας Ασίας ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας.

Αυτές οι ανισότητες έχουν όχι μόνο κοινωνικές επιπτώσεις (ως προς την συνοχή) αλλά και πολιτικές. Οι φτωχοί πολίτες δεν εμπιστεύονται την πολιτική και την πολιτεία και ψηφίζουν λαϊκιστικά κόμματα (Hans-Böckler Stiftung, Ερευνητικό Ίδρυμα της Γερμανικής Ομοσπονδίας Εργαζομένων, DGB). Οι δε δισεκατομμυριούχοι, όπως ο Elon Musk, επηρεάζουν εκλογικές διαδικασίες σε παγκόσμιο επίπεδο (με στήριξη σε ακροδεξιά κόμματα, όπως AfD στην Γερμανία) και κυβερνήσεις.

Παράλληλα οι ανισότητες και η φτώχεια οδηγούν και σε φαινόμενα, όπως είναι η μαζική μετακίνηση πληθυσμών από τις φτωχές προς τις «πλούσιες» χώρες και η πρόκληση αναταράξεων στις κοινωνίες υποδοχής σε συνδυασμό με την άνοδο του ρατσισμού και της ξενοφοβίας.

Αντί η πολιτική να προλαμβάνει αυτά τα αποσταθεροποιητικά φαινόμενα και να προσδίδει βιώσιμη προοπτική στην κοινωνική πορεία και στην δυναμική της εξέλιξης, οικοδομεί τις προϋποθέσεις για την παραγωγή επικίνδυνων ανισορροπιών, διότι τόσο στον σχεδιασμό όσο και στην διαχείριση του έπεται των εξελίξεων και συμβάλλει στην διαμόρφωση των γενεσιουργών αιτίων για τις μη λειτουργικές κοινωνικές συνθήκες.

Ιδιαιτέρως στον ευρωπαϊκό χώρο η μη λειτουργική σχέση της πολιτικής με την δυναμική της εξέλιξης καταγράφεται και στο γεωπολιτικό πεδίο με αφετηρία την νέα γεωπολιτική στρατηγική των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής.

Σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times το αμερικανικό Πεντάγωνο με έγγραφο 34 σελίδων ζητά «ριζική αλλαγή στην προσέγγιση και μετατόπιση βάρους ασφάλειας σε συμμάχους». Οι ΗΠΑ θα παραμείνουν βασικός σύμμαχος του ΝΑΤΟ και εταίρος της Ευρώπης, αλλά θα δώσουν προτεραιότητα στην ασφάλεια της χώρας και στην αποτροπή της Κίνας σύμφωνα με την νέα στρατηγική για την άμυνα.

Στην Ευρώπη «οι σύμμαχοι θα αναλάβουν ηγετικό ρόλο έναντι απειλών, που είναι λιγότερο σοβαρές για εμάς αλλά περισσότερο για αυτούς, με κρίσιμη αλλά πιο περιορισμένη υποστήριξη από τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής».

Ταυτοχρόνως διαπιστώνεται, ότι οι ΗΠΑ άρχισαν να συνεργάζονται με την Ρωσία στο γεωπολιτικό πεδίο με σημείο αναφοράς την προώθηση των σχεδίων τους ως προς την διαμόρφωση των παγκόσμιων γεωπολιτικών συνθηκών με εργαλείο την πολεμική ισχύ.

Αυτές οι εξελίξεις βρήκαν την Ευρωπαϊκή Ένωση εντελώς απροετοίμαστη και ευάλωτη γεωπολιτικά, αν και θα μπορούσε να αναλάβει έναν πολύ σημαντικό ρόλο στην διαμόρφωση γεωπολιτικών ισορροπιών, οι οποίες προωθούν την ειρήνη χωρίς ανισότητες μεταξύ των κοινωνιών και οικοδομούν τις προϋποθέσεις για ανάλογη ευημερία στο πλαίσιο της παγκοσμιοποιημένης πραγματικότητας, ενώ ταυτοχρόνως συμβάλλουν στην αναζήτηση ενός συστήματος παγκόσμιας διακυβέρνησης με σημείο αναφοράς την δημοκρατική οπτική χωρίς ανισότητες μεταξύ των κοινωνιών της παγκόσμιας κοινότητας. Εάν αυτό δεν γίνει η παγκοσμιοποίηση θα καταρρεύσει.

Δυστυχώς η πολιτική έπεται των εξελίξεων σε όλους τους τομείς δραστηριοποίησης των κοινωνιών. Πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η κλιματική αλλαγή, η οποία είναι προϊόν της ανθρώπινης δραστηριότητας. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα πληθαίνουν. Στην Ελλάδα τον Ιανουάριο (2026) η κακοκαιρία προκάλεσε πλημμύρες σε πολλές περιοχές της Αθήνας, όπως είναι η Άνω Γλυφάδα, οι οποίες οφείλονται σε μπαζώματα πολλών ρεμάτων στην περιοχή, χωρίς να σχεδιασθεί και οικοδομηθεί λειτουργικός τρόπος διαχείρισης των υδάτων, που δεν συγκρατούνται στον Υμηττό, ο οποίος θα έπρεπε να έχει ήδη αναδασωθεί.

Ευτυχώς που ακόμη δεν είναι υπερβολικά επικίνδυνες οι ξηρασίες σε σχέση με το πόσιμο νερό. Βέβαια σε πολλές περιοχές το νερό δεν επαρκεί για την άρδευση. Για παράδειγμα μετά τις πρόσφατες βροχοπτώσεις (τέλος Ιανουαρίου 2026) η στάθμη της λίμνης του Μόρνου ανέβηκε κατά 25% σε σύγκριση με τον περασμένο Νοέμβριο (2025). Αυτό τον μήνα υπήρχαν 362 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού στο Μόρνο, ενώ τον Ιανουάριο 2026 η ποσότητα αυξήθηκε στα 481 εκατομμύρια κυβικά μέτρα.

Τι θα γίνει όμως, όταν η κλιματική αλλαγή θα αποκτήσει πολύ πιο επικίνδυνο φορτίο, επειδή δεν αντιμετωπίζονται τα γενεσιουργά αίτια αυτού του φαινομένου, τα οποία έχουν σχέση με το σύστημα κοινωνικής οργάνωσης και λειτουργίας, που οικοδομήθηκε κατά την διάρκεια της ιστορικής διαδρομής του ανθρώπου;

Τέλος προκαλεί θλίψη και μεγάλη ανησυχία η ακολουθούμενη πολιτική από τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής μετά την εκλογή του Donald Trump στην προεδρία αυτής της χώρας και την απόφαση του για έξοδο αυτής της χώρας από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ΠΟΥ (World Health OrganizationWHO).

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Marco Rubio και ο υπουργός Υγείας Robert Kennedy Jr. χρεώνουν στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας λάθη στην αντιμετώπιση του Covid-19 και μη σεβασμό στα συμφέροντα των ΗΠΑ. Ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ Tedros Abhanom Ghebreyesus επεσήμανε, ότι «δυστυχώς οι αιτίες εξόδου των ΗΠΑ από τον ΠΟΥ δεν ανταποκρίνονται στην αλήθεια. Τόσο οι ΗΠΑ όσο και ο κόσμος θα είναι λιγότερο σίγουροι».

Αισιόδοξο είναι, ότι ο κυβερνήτης της Καλιφόρνιας Gavin Newsom (Δημοκρατικό Κόμμα) ανακοίνωσε την συμμετοχή του κρατιδίου σε ένα δίκτυο Ιδρυμάτων για την γρήγορη ανίχνευση και αντιμετώπιση κινδύνων για την υγεία, το οποίο ονομάζεται Global Outbreak Alert and Response Network (GOARN), που υπάγεται στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.

Όλα αυτά τα εμπειρικά δεδομένα και πολύ περισσότερα, που καταγράφονται σε όλους τους τομείς δραστηριοποίησης των κοινωνιών της παγκόσμιας κοινότητας, δείχνουν εμφατικά, ότι η πολιτική έπεται των εξελίξεων με αποτέλεσμα την πρόκληση ανισορροπιών, οι οποίες απειλούν την συνοχή της ανθρωπότητας και την βιωσιμότητα.

Και αυτό πρέπει να αλλάξει σε λειτουργικό χρόνο, διότι η ταχύτητα της εξέλιξης συνεχώς αυξάνεται και η βιωνόμενη πραγματικότητα γίνεται όλο και πιο πολύπλοκη και δύσκολα διαχειρίσιμη πολιτικά, διότι προϋποθέτει σε επαρκή βαθμό εμπροσθοβαρή σχεδιασμό με ολιστική οπτική και ανάλογη διαχείριση της πραγματικότητας τόσο στο πολιτικό όσο και στο κοινωνικό πεδίο. Ουσιαστικά απαιτείται ανάλογη ενεργοποίηση των πολιτών.