Monday, 28 September 2026
ΔΕΛΦΙΚΕΣ ΕΟΡΤΕΣ
ΦΩΤΟ: Αφίσα του Άγγελου Σικελιανού για τις Δελφικές εορτές, 9 – 10 Μαΐου, 1927. Δημόσιο Κτήμα.
Πρόλογος
Γνῶθι σεαυτόν ήταν επιγραφή στον ναό του θεού Απόλλωνα στους Δελφούς. Επίσης και μέγιστη φιλοσοφική και πολιτική αρετή και το χαρακτηριστικό απόφθεγμα του Μαντείου των Δελφών.
Δελφικές εορτές
Τον Μάιο του 1927, περίπου 1.600 χρόνια μετά τις καταστροφές των Δελφών από Χριστιανούς, ο Άγγελος Σικελιανός, άριστος και δημοφιλής ποιητής και πατριώτης με αγάπη, γνώση και σεβασμό για τον αρχαίο Ελληνικό πολιτισμό, οργάνωσε πολιτισμικές εορτές στον αρχαιολογικό χώρο. των Δελφῶν, τόπος προφητικός και ιερός του θεού Απόλλωνα για χιλιετίες. Στην προχριστιανική Ελλάδα, οι Δελφοί στον όρο Παρνασσός ήταν κέντρο όχι μόνο ευσέβειας προς τους θεούς και ιδιαιτέρως για τον θεό του φωτός και μουσικής Απόλλωνα, αλλά και για την ειρήνη μεταξύ των Ελλήνων από όλο τον κόσμο. Πόλεις όπως η Αθήνα, Σπάρτη, Κόρινθος, Συρακούσια και Μακεδονία είχαν τα δικά τους ταμία και ιερά στους Δελφούς. Η δε ιέρεια του Απόλλωνα, η Πυθία, την γνώση, νοημοσύνη και προφητική αρετή και απάντησε λογικά και διπλωματικά στις ερωτήσεις που είχε αγαπήσει του Ιερού και πόλεις. Με άλλα λόγια, το Μαντείο των Δελφών ήταν η μη επίσημη πρωτεύουσα της αρχαίας Ελλάδος. Όπως οι Πανελλήνιοι αγώνες, οι Δελφοί ήταν και το ανώτερο ίδρυμα κοινής ελληνικής πολιτικής. Ένωνε τους Έλληνες της Ελλάδος και της διασποράς με γνώση, θεϊκή ευσέβεια, φιλοσοφία, φιλοξενία, πολιτική ειρήνης, άριστης τέχνης και πολιτισμού. Το μετάλλινο άγαλμα Ηνίοχος στο Μουσείο των Δελφών μιλάει για ομορφιά και αριστεία, τέλεια μεταλλουργία, τεχνολογία και τέχνη. Τα λέγει όλα.
Χαιρετιστής στο Μουσείο στους Δελφούς. Δημόσιος Τομέας. Ηνίοχος.
Ηνίοχος, Μουσείο Δελφών, 474-470 Πριν της Εποχής μας. Δημόσιο Κτήμα.
Πολύ πιθανόν, αυτά τα προτερήματα των Δελφών, που ήταν και στις σκέψεις του Σικελιανού που προώθησαν τις εορτές στους Δελφούς τον Μάιο του 1927. Τα ποιήματά του ήταν εικόνες ομορφιάς, του δικαίου, της σωφροσύνης και της φρόνησης. Δηλαδή τα λυρικά του λόγια υμνούσαν την αρχαία Ελλάδα. Και στις εορτές που ζωντάνευε στους Δελφούς το 1927 είχε το θεατρικό έργο του Αισχύλου, Προμηθεύς Δεσμώτης, αθλητικούς αγώνες, έκθεση λαϊκής χειροτεχνίας και συναυλία Βυζαντινής μουσικής.
Άγγελος Σικελιανός
Το μήνυμα του Άγγελου Σικελιανού ήταν ότι το όραμα και τα επιτεύγματα της αρχαίας Ελλάδος ήταν πολύ πιο ανώτερη της Ευρώπης και της Αμερικής του 20ου αιώνα . Είναι ανάγκη η πολιτισμική επιστροφή των Ελλήνων στην αρχαία τους πατρίδα. Οι καιροί στην Ελλάδα μεταξύ των δύο παγκοσμίων πολέμων ήταν γεμάτη με νέφη ομίχλης και έριδος.
Συμφωνώ με τον Άγγελο Σικελιανό.
Αθηνά και Έριδα, σε σύγκρουση (δεξιά), στον Τρωικό Πόλεμο. Εύη Σαραντέα.
Αθηνά και Έρις. Πίνακας Εύης Σαραντέας.
Αχριστοκρατία
H κατάσταση στην Ελλάδα, περίπου 100 χρόνια αργότερα, 3 η δεκαετία του 21ου αιώνα , παραμένει άθλια. Ο Γιάννης Ιωαννίδης , καθηγητής ιατρικής στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ, μιλάει για “αχρηστοκρατία.” Πράγματι, οι κυβερνήτες της Ελλάδος το 2026 είναι άχρηστοι. Μόνο ύβρης, ξενομανία και αμάθεια τους διακρίνει. Δεν είναι πατριώτες. Δεν έχουν τις αρέτες του γνῶθι σεαυτόν, της δικαιοσύνης, της σωφροσύνης και φρόνησης. Είναι κατά το πλείστων εθνομηδενιστές που εξυπηρετούν ξένα συμφέροντα.
Συνέχεια των Δελφικών εορτών
Θα ήταν πατριωτική πράξη για τους Έλληνας λόγους να τιμήσουν τον Άγγελο Σικελιανό με εορτές στους Δελφούς τον Μάιο του 2027. Η ώρα δεν είναι αργά για τους λόγους και τους περισσότερους Έλληνες να τιμήσουν τους προγόνους που δημιούργησαν δημοκρατία, επιστήμη, το θέατρο του Διονύσου, Ολυμπιακούς αγώνες, το Ιερό στους Δελφούς, τον Αστρονομικό Υπολογιστή ιδιοφυίας (Μηχανισμό των Αντικυθήρων) του δεύτερου αιώνα πριν από την εποχή μας και απαράμιλλο πολιτισμό.
Ακόμα και η σημερινή Ελλάδα της αχρηστοκρατίας έχει τεράστιες πολιτισμικές δυνάμεις για την Αναγέννηση του αρχαίου μας πολιτισμού.
Παιδεία
Ο Όμηρος, δάσκαλος των Ελλήνων για χιλιετίες, να διδάξει στα Ελληνόπουλα από το νηπιαγωγείο, Δημοτικό σχολείο μέχρι και το Λύκειο. Μια 12ετή εξοικείωση με τον Όμηρο που θεμελιώνει τα Ομηρικά Ελληνικά στα παιδιά, δηλαδή τα παιδιά που διαβάζουν και θα καταλαβαίνουν τα αρχαία ελληνικά ως μητρική τους γλώσσα, που βέβαια είναι.
Παρόμοια μάθηση να γίνει και με τον Ησίοδο, τους φιλοσόφους Πυθαγόρα, Πλάτωνα, Αριστοτέλη, ποιητές Αισχύλο, Σοφοκλή, Ευριπίδη και Αριστοφάνη, ιστορικούς Ηρόδοτο και Θουκυδίδη, επιστήμονες Ευκλείδη, Κτησίβιο, Αρχιμήδη και Πτολεμαίο.
Τα παιδιά που θα ακούσουν και θα δοκιμάσουν τη γεύση του πολιτισμού, έστω και ολίγο, από αυτούς τους δημιουργούς του πολιτισμού, θα ενθουσιαστούν και θα αγαπήσουν την πατρίδα τους και την ελληνική σοφία. Βήμα πρώτο για να καταλάβουν τις πατρογονικές των ρίζες. Μετά από αυτήν την παιδεία, τα παιδιά που κάνουν ερωτήσεις και θα διψούν για περισσότερη σοφία. Η Αναγέννηση θα φέρει τα φρούτα του πολιτισμού, δηλαδή, το γνῶθι σεαυτόν, αγάπη για το καλόν κ᾽ αγαθόν, προστασία της ιερής φύσεως, και αγάπη της πατρίδας, πολιτική ανεξαρτησία, στρατιωτική ισχύ, αυτάρκεια και δημοκρατία. Ο πολίτης, όπως λέγει και ο Αριστοτέλης, «μετέχειν κρίσεως και αρχῆς», δηλαδή, λαβαίνει μέρος στα κοινά και κρίνει και υπηρετεί την πολιτεία (Αριστοτέλους Πολιτικῶν 1275 α 22).
Η Αναγέννηση και πτώση της Δύσης
Οι Ευρωπαίοι κατάφεραν την Αναγέννηση με λίγα Ελληνικά χειρόγραφα που οι Έλληνες του Βυζαντίου έφεραν στην Πάδοβα, Βενετία και Φλωρεντία πριν από χρόνια της Οθωμανικής Μογγολικής κατάκτησης της Κωνσταντινούπολης και της Ελλάδος το 1453 και μετά.
Τον 21 ον αιώνα, όμως, η Ευρώπη και η Αμερική είναι γεμάτες με ομίχλη, έριδα και πολέμους. Η δε εξάρτηση των, όπως και του υπολοίπου κόσμου, από ορυκτά καύσιμα προωθεί την αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη και το κλιματικό χάος σε ολόκληρη την Γη. Ο Γενικός Γραμματεύς των Ηνωμένων Εθνών, Antonio Guterres , μιλάει με σθένος για την πολύ επικίνδυνη κλιματική κατάσταση που περικυκλώνει την Γή. Το 2021, είπε στους κυβερνήτες του κόσμου να σταματήσουν την παθολογική τους εξάρτηση στο πετρέλαιο, διαφορετικά τα ορυκτά καύσιμα θα θάψουν την ανθρωπότητα. Σταματήστε να σκάβετε τον τάφο σας, τους είπαν.
Ξενοκρατία και δουλεία
Η Ελλάδα πρέπει να βρει ενέργεια που δεν κάνει τη φύση εχθρό. Αλλά καταρχήν, είναι ανάγκη να γνωρίζουμε γιατί η Ελλάδα αποφεύγει τον αρχαίο πολιτισμό της, γιατί είναι όπως είναι.
Η χώρα έχασε την ελευθερία της στους Ρωμαίους από το 146 πριν από την εποχή μας. Ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Κωνσταντίνος τον τέταρτον αιώνα ανάγκασε τους Έλληνες και Ρωμαίους να δεχτούν τον Χριστιανισμό και να σταματήσουν την ευσέβεια τους προς τους θεούς. Αυτή η βάναυση Χριστιανοποίηση και καταστροφή της Ελλάδος διάρκεσε τουλάχιστον 1.000 χρόνια. Οι αυτοκράτορες χρηματοδότησαν βάρβαρους Γερμανούς να καταστρέψουν τους εκατοντάδες ναούς της Ελλάδος. Οι μαυροντυμένοι μοναχοί ήταν οι οδηγοί των βαρβάρων. Ο δε αυτοκράτορας Θεοδόσιος τον 4 ον αιώνα νομοθέτησε θάνατο για τους Έλληνες που τολμούσαν να εκφράσουν την ευσέβειά τους προς τους θεούς (Θεοδοσιανός Κώδικας / Codex Theodosianus 16.10.1–25, 472–6).
Με τέτοια εχθρική πολιτική, η Ελλάδα άλλαξε ριζικά, από μια χώρα ελευθερίας, δημοκρατίας και επιστήμης σε μια χώρα τρόμου, λεηλασίας, ξενοκρατίας και δουλείας. Και με την πτώση στους Οθωμανούς το 1453, η Ελλάδα έγινε αποικία των Μωαμεθανών Τούρκων για περίπου 400 χρόνια, δηλαδή χωρίς ελευθερία, επιστήμη και ασφάλεια. Οι βάρβαροι Τούρκοι ήταν ιδικοί στο παιδομάζωμα, όπου έκλεβαν τα αγόρια και έφηβους των υπόδουλων Ελλήνων και τα γύμναζαν σε στρατιώτες του Σουλτάνου. Επίσης, οι γενοκτόνες Τούρκοι έδιναν προνόμια στους Έλληνες Φαναριώτες της Κωνσταντινούπολης και στο ιερατείο να κυβερνούν την Τουρκοκρατημένη Ελλάδα για συμφέρον του Σουλτάνου. Οι Φαναριώτες έγιναν Εφιάλτες.
Εάν προσθέσουμε τα χρόνια Ρωμαϊκής, Χριστιανικής και Τουρκομογγολικής κατοχής, οι Έλληνες δεν ήταν ελεύθεροι για περίπου 2.000 χρόνια. Η μέγιστη φθορά της δουλειάς είναι ότι συχνά οι δούλοι χάνουν την εθνική τους ταυτότητα η αφομοιώνονται με τους κυρίαρχους μη Έλληνες εθελοντικά η συνήθως με την βία.
Επίλογος
Αυτοί είναι και οι κύριοι λόγοι που η Ελλάδα το 2026, μητέρα του πολιτισμού, χρειάζεται αρχαίος ελληνικός πολιτισμός για να γίνει πολιτισμένη και να ξαναγίνει παγκόσμιο κέντρο επιστήμης, δημοκρατίας και οικολογικού πολιτισμού.
Αυτό το ταξίδι, όπως και η Οδύσσεια του Ομήρου, θα είναι επικίνδυνο, αλλά ο νόστος έχει γίνει πανίσχυρος και ο κίνδυνος της ξενοκρατίας, εθνομηδενισμός και Τουρκία έχουν φέρει την Ελλάδα στα χείλη της εξαφάνισης. Το 1927, ο Άγγελος Σικελιανός έκανε την αρχή. Ως την ξαναρχίσουμε και δυναμώσουμε. Η μακρινή μητέρα μας περιμένει.
====
Ο Δρ. Ο Εὐάγγελος Βαλλιανᾶτος είναι πολιτικός ιστορικός και ιστορικός της επιστήμης και περιβαλλοντολόγος. Είναι και συγγραφέας εκατοντάδων άρθρων και 9 βιβλίων.
Sunday, 27 September 2026
Ο ΦΙΛΟΣΟΦΟΣ ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΣ
Ο ΦΙΛΟΣΟΦΟΣ ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΣ
του Υποστρατήγου ε.α. Κ. Χ Κωνσταντινίδη
Ο Θεόφραστος από την Ερεσό της Λέσβου (372–287 π.Χ.) ήταν ένας από τους σπουδαίους Έλληνες φιλοσόφους. Ήταν γιος του Μέλαντος, ενός βιοτέχνη που ασχολούνταν με τη βαφή των μαλλιών.
Ο Θεόφραστος μαθήτευσε πρώτα στον Αλκίππο και στη συνέχεια στον Πλάτωνα. Αρχικά ονομαζόταν Τύρταμος. Όταν αργότερα βρέθηκε στη Χαλκίδα και ανέλαβε τη σχολή του Αριστοτέλη, ο Αριστοτέλης, εντυπωσιασμένος από την ωραία έκφραση και τη δύναμη του λόγου του, τον αποκάλεσε Ευφραστό. Αργότερα ο λαός τον ονόμασε Θεόφραστο.
Ο συγγραφέας και αείμνηστος καλός μου φίλος Απόστολος Γονιδέλης γράφει ότι η πόλη Ερεσός της Λέσβου ανάγεται τουλάχιστον στον 10ο αιώνα π.Χ. Η Ερεσός έγινε γνωστή κυρίως από την αξεπέραστη ποιήτρια Σαπφώ, η οποία προηγήθηκε κατά περίπου δυόμισι αιώνες του Θεόφραστου.
Η Ερεσός ήταν τότε φημισμένη για τα σιτηρά της, τα οποία θεωρούνταν ιδιαίτερα εκλεκτά και, όπως διαφημιζόταν, κατάλληλα ακόμη και για τους «θεούς».
Αρχικά ο Θεόφραστος δίδαξε στη Λέσβο, αλλά γρήγορα μετέβη στην Αθήνα, το παγκόσμιο τότε κέντρο του πολιτισμού. Εκεί μαθήτευσε κοντά στον Πλάτωνα, μαζί με τον Αριστοτέλη και άλλους μαθητές.
Μετά τον θάνατο του Πλάτωνα, ο Θεόφραστος ακολούθησε τον Αριστοτέλη στην Άσσο της Μικράς Ασίας, μαζί με τον Ξενοκράτη, τον Καλλισθένη, τον Νηλέα και άλλους. Εκεί ιδρύθηκε μια σημαντική επιστημονική και φιλοσοφική σχολή. Μετά τον θάνατο του Ερμία, το 345 π.Χ., έφυγαν μαζί με τον Αριστοτέλη και πήγαν στη Μυτιλήνη, όπου παρέμειναν διδάσκοντας και συλλέγοντας πλούσιο βιολογικό υλικό.
Και δάσκαλος του Μ. Αλεξάνδρου
Από εκεί έφυγαν όταν ο Φίλιππος κάλεσε τον Αριστοτέλη να αναλάβει τη διαπαιδαγώγηση του Αλεξάνδρου και εκείνος πήρε μαζί του και τον Θεόφραστο. Και οι δύο φιλόσοφοι, όσο βρίσκονταν στη Μυτιλήνη, έδωσαν αγώνα κατά των τυράννων Ερμώνα, Ηραίου και Απολλοδώρου, οι οποίοι καταδυνάστευαν την Ερεσσό.
Όλες οι πόλεις της Λέσβου τάχθηκαν με το μέρος του Φιλίππου, προσχωρώντας στη Συμμαχία της Κορίνθου, της οποίας ηγήθηκε ο Μακεδόνας βασιλιάς το 338 π.Χ.
Όταν ο Αριστοτέλης ίδρυσε το Λύκειο στην Αθήνα, ο Θεόφραστος ήταν και πάλι μαζί του. Αργότερα, όταν ο Αριστοτέλης κατηγορήθηκε για ασέβεια και αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την Αθήνα και να εγκατασταθεί στη Χαλκίδα, παρέδωσε την Περιπατητική Σχολή, το Λύκειο, στον Θεόφραστο.
Ο Θεόφραστος διακρίθηκε για την ευφυΐα, την εργατικότητα, τη φιλομάθειά του και το ήθος του. Ο Διογένης ο Λαέρτιος αναφέρει ότι ο Αριστοτέλης, συγκρίνοντας τον Θεόφραστο με τον ανιψιό του Καλλισθένη, έλεγε μεταφορικά ότι ο πρώτος «θέλει χαλινάρι», ενώ ο δεύτερος «κεντρί».
Αναφορικά με το όνομα Τύρταμος, ο συγγραφέας κάνει μια ανάλυση παρόμοιων ονομάτων, τα οποία πιθανόν ανάγονται σε παλαιότερους αρχαίους πληθυσμούς. Στην αρχαιότητα υπήρχαν ονόματα και λέξεις με την κατάληξη «-αμος», όπως Πέργαμος, Πύραμος, Ιασμος, Τεύταμος, Σήσαμος κ.ά.
Στην ελληνική γλώσσα οι τύποι «τύρσος», «τύρρις» και «τύρσις» συνδέονται με υψηλό οικοδόμημα, πύργο ή οχυρωματικό έργο και, κατ’ επέκταση, με τα τείχη μιας πόλης. Ο λεξικογράφος του 5ου αιώνα Ησύχιος αναφέρει λέξεις που συνδέονται με τα τείχη και τις οχυρώσεις. Θα μπορούσαμε, επομένως, να διατυπώσουμε την υπόθεση ότι ο Τύρταμος —ή Τύρσαμος— θα μπορούσε συμβολικά να σημαίνει τον φύλακα του κάστρου.
Ασφαλώς, εδώ οι ανιστόρητοι και δόλιοι θα έσπευδαν αμέσως να αναζητήσουν κάποιον «προελληνικό λαό» που δήθεν μετανάστευσε από τον βορρά ή την ανατολή, σαν να ήταν η περιοχή προηγουμένως άδεια από γηγενείς πληθυσμούς. Κατά την άποψη του συγγραφέα, η ελληνική παρουσία στην περιοχή παρουσιάζει συνέχεια από αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι σήμερα. Ορισμένοι, όμως, αδιαφορούν για τη μελλοντική εξέλιξη και ευνοούν το σύνθημα των «ανοιχτών πυλών».
Ο Διογένης ο Λαέρτιος αναφέρει ότι κάποιος Αθηναίος δημαγωγός, ο Αγνωνίδης, κατηγόρησε τον Θεόφραστο για ασέβεια. Επρόκειτο, σύμφωνα με την παράδοση, για κοινό συκοφάντη, ο οποίος, με τις συκοφαντίες του, είχε οδηγήσει αρκετούς ανθρώπους στον θάνατο, έως ότου τον αντιλήφθηκαν οι Αθηναίοι και τον τιμώρησαν.
Τότε ψηφίστηκε νόμος, με πρωτοβουλία του ρήτορα Σοφοκλή, σύμφωνα με τον οποίο οι φιλόσοφοι δεν θα μπορούσαν να διδάσκουν. Αυτό τους υποχρέωσε να εγκαταλείψουν προσωρινά την Αθήνα. Οι Αθηναίοι, όμως, αντιλήφθηκαν το σφάλμα τους, κατήργησαν τον νόμο και οι φιλόσοφοι επέστρεψαν στην πόλη.
Ο Θεόφραστος έζησε άγαμος, επειδή πίστευε ότι ο γάμος παρεμπόδιζε τις φιλοσοφικές μελέτες. Μάλιστα, ο Αριστοτέλης τού είχε προτείνει να νυμφευθεί την κόρη του, αλλά εκείνος αρνήθηκε.
Ήταν οπαδός της μεσότητας, την οποία ο Αριστοτέλης θεωρούσε γνώρισμα της αρετής. Δεν ασχολήθηκε ποτέ ενεργά με την πολιτική και δεν συμμετείχε σε εταιρείες, κόμματα ή φατρίες.
Ήταν πάντα κομψός και φορούσε καθαρά, λευκά ενδύματα και ακριβά υποδήματα. Ως γνήσιος Αιολεύς, ήταν καλοφαγάς, αγαπούσε την καλοπέραση και δεν υποτιμούσε τα υλικά αγαθά. Πίστευε, μάλιστα, ότι οι ηδονές, όταν απολαμβάνονται με μέτρο, είναι συμβατές με τη φιλοσοφική ζωή.
Έλεγε επίσης ότι δεν υπάρχει τίποτα πιο άχρηστο από τη φιλοδοξία και ότι οι στερήσεις της ζωής είναι περισσότερες από τις ωφέλειές της.
Ήταν άνθρωπος χαρούμενος, αστειευόταν συχνά και διέθετε θεσπέσιο λόγο.
Με τη στάση του αυτή αποδοκίμαζε εκείνους τους Στωικούς φιλοσόφους που πίστευαν ότι η ρυπαρότητα, η απλυσιά και τα ράκη στην ενδυμασία μπορούσαν να κάνουν κάποιον καλύτερο φιλόσοφο.
Άφησε ένα ογκωδέστατο και πολύπλευρο έργο 240 βιβλίων, τα οποία δεν σώζονται σήμερον . Το μόνο που σώθηκε και τον έκανε παγκοσμίως γνωστό είναι οι ςπερίφημοι «Χαρακτήρες», .
Πέθανε σε βαθιά γεράματα, σε ηλικία ογδόντα πέντε ετών, μετά την αποχώρησή του από την ενεργό δράση. Τον τελευταίο καιρό αδυνατούσε να περπατήσει και οι μαθητές του τον μετέφεραν με φορείο.
Όταν, λίγο πριν από τον θάνατό του, οι μαθητές του τού ζήτησαν να τους δώσει κάποια τελευταία συμβουλή, εκείνος τους είπε:
«Εσείς πρέπει να σκεφθείτε τις πράξεις σας.»
(Διογ. Λαέρτ. Βίοι Φιλοσόφων, 5, 36–41)
ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
1. Οι τέσσερις φιλοσοφικές σχολές της Αθήνας
Στην Αθήνα αναπτύχθηκαν τέσσερις σημαντικές φιλοσοφικές παραδόσεις:
α/ Οι Περιπατητικοί αναζητούσαν τη γνώση και την κατανόηση της φύσης και του ανθρώπου.
β/ Οι Στωικοί επιδίωκαν την αρετή, την αυτοκυριαρχία και τη ζωή σύμφωνα με τον ορθό λόγο.
γ/ Οι Κυνικοί επιδίωκαν την αυτάρκεια και την ελευθερία από τις κοινωνικές συμβάσεις.
δ/ Οι Επικούρειοι επιδίωκαν την αταραξία, την απαλλαγή από τον φόβο και την ήρεμη ευδαιμονία.
2. Ο Θεόφραστος και η Περιπατητική Σχολή
Ο Θεόφραστος ανήκε στην Περιπατητική φιλοσοφική σχολή και υπήρξε ο σημαντικότερος διάδοχος του Αριστοτέλη στην ηγεσία του Λυκείου
3. Στον αρχαίο Ελληνικό Κόσμο ήκμαζε το Πνεύμα
Και στις πιο μικρέςς πόλεις υπήρχαν φιλόσοφοι (25/9/26)
Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης
Ο ΘΕΟΣ ΠΑΝ ΜΕΡΟΣ 1ον
Ο ΘΕΟΣ ΤΟΥ ΠΑΝΤΟΣ- ΜΕΡΟΣ Ι
του Υποστρατήγου ε.α. Κ. Χ Κωνσταντινίδη
Ο Παν είναι, σύμφωνα με μια ευρύτερη συμβολική ερμηνεία του ονόματός του, ο θεός του Παντός και η ενσάρκωση της φύσης και του σύμπαντος. Θεωρείται γιος του Ερμή και μιας Νύμφης, θυγατέρας του Δρύοπος, σύμφωνα με τον Ομηρικό Ύμνο στον Παν. Υπάρχουν πολλές και διαφορετικές παραδόσεις για την καταγωγή του.
Άλλες παραδόσεις τον θέλουν γιο του Ουρανού και της Γης, άλλες του Δία και της Θύμβρης, της Καλλιστώς ή άλλης Νύμφης, ενώ αναφέρονται ακόμη ως γονείς του ο Αιθέρας και η Ήρα ή ο Κρόνος και η Γαία. Υπάρχουν μάλιστα παραδόσεις που αποδίδουν την πατρότητά του σε διαφορετικούς θεούς ή μυθικούς ήρωες. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η παράδοση σύμφωνα με την οποία ο βοσκός Κράθις γέννησε τον Παν με μια κατσίκα.
Ο γνωστότερος Παν γεννήθηκε στην Αρκαδία, στο όρος Λύκαιο, και λατρευόταν ως προστάτης των ποιμένων και των κοπαδιών τους. Ένας άλλος Παν, γιος του Δία και της Θύμβρης, αναφέρεται ως μάντης και ως εκείνος που δίδαξε τη μαντική τέχνη στον Απόλλωνα.
Η μορφή του Πανός
Ο Παν παρουσιάζεται ως τερατόμορφος δαίμων, με ανθρώπινο κορμό και πόδια τράγου. Έχει μαλλιαρό, τραγοειδές πρόσωπο, γένια και κέρατα στο μέτωπο. Η έντονη σεξουαλικότητά του αποτελεί χαρακτηριστικό της θεϊκής του φύσης και συνδέεται με τη γονιμότητα, τη ζωτικότητα και την ακατάβλητη δύναμη της φύσης.
Σύμφωνα με μία παράδοση, μόλις γεννήθηκε άρχισε να γελά δυνατά και να προκαλεί θόρυβο και αναστάτωση. Η παράξενη και τρομακτική μορφή του φόβισε τη μητέρα του, η οποία τον εγκατέλειψε. Ο Ερμής όμως τον πήρε και τον έφερε στον Όλυμπο, όπου οι αθάνατοι θεοί τον υποδέχθηκαν και του έδωσαν το όνομα Παν.
Ο Παν ανατράφηκε από τη Νύμφη Σίνοη. Ζούσε στα βουνά και στις κορυφές της Αρκαδίας, στο Μαίναλο, στην Κυλλήνη και στο Λύκαιο. Την άνοιξη και το καλοκαίρι περιπλανιόταν στα βουνά και στα λιβάδια, ενώ τον χειμώνα κατέφευγε στα σπήλαια.
Ασχολούνταν με τα κοπάδια, τη μουσική, τον χορό και το κυνήγι. Αχώριστη συντροφιά του ήταν οι Νύμφες, οι οποίες χόρευαν γύρω του μαγεμένες από τις μελωδίες της Σύριγγας, του ποιμενικού αυλού που έπαιζε.
Πολλές φορές κατέβαινε στα ακρογιάλια, καθόταν πάνω στους σκοπέλους και έπαιζε τις μελωδίες του, ενώ ο ήχος του αυλού ταξίδευε μακριά μέσα από τις χαράδρες και τις κοιλάδες.
Ο Παν στη μυθολογία (βιωμένη αχρονολόγητη Ελληνική Αρχαιολογία)
Υπάρχουν πολλές ιστορίες για τον Παν και τη λατρεία του σε διάφορες περιοχές του αρχαίου κόσμου.
Σε μία από τις γνωστές παραδόσεις, ο Παν συναγωνίστηκε τον Απόλλωνα στη μουσική της Σύριγγας, με κριτή τον Τμώλο. Ο Μίδας θεώρησε ανώτερη τη μουσική του Πανός. Ο Απόλλων, σύμφωνα με τον μύθο, τιμώρησε τον Μίδα για την κρίση του, χαρίζοντάς του αυτιά γαϊδάρου.
Ο Παν παρουσιάζεται επίσης ως σύμμαχος των θεών στη Γιγαντομαχία, ενώ σε άλλες παραδόσεις συμμετέχει ως στρατηγός στην εκστρατεία του Διονύσου στην Ινδία.
Σε ολόκληρο τον αρχαίο κόσμο συναντούμε πολλούς μύθους που συνδέονται με την πολυτάραχη και διαχρονική παρουσία του Πανός.
Στον Παν αποδίδεται επίσης η ανακάλυψη της επτάφωνης Σύριγγας, του ποιμενικού αυλού, ενός από τα σημαντικότερα σύμβολα της ποιμενικής ζωής.
Τα σύμβολα και η λατρεία του
Ο Παν λατρευόταν ιδιαίτερα στην Αρκαδία, αλλά η λατρεία του εξαπλώθηκε και σε άλλες περιοχές του αρχαίου κόσμου. Το μέρος που κατέβαιναν για να ξεχειμωνιάσουν τα κοπάδια από την Αρκαδί α ήταν η Κυπαρισσία η οποία είχε και την ονομασία" Αρκαδιά"
Έμβλημά του ήταν η Σύριγξ, ο ποιμενικός αυλός, η ποιμενική ράβδος —η γνωστή γκλίτσα—, καθώς και το πεύκο και τα κλαδιά του, με τα οποία συχνά στεφανωνόταν.
Στα όρη Λύκαιο και Μαίναλο της Αρκαδίας υπήρχαν ιερά του Πανός, άλση και χώροι λατρείας. Συνδεόταν επίσης με πηγές, σπήλαια και τόπους όπου συγκεντρώνονταν ποιμένες και κοπάδια.
Στον Μαραθώνα της Αττικής υπήρχε σπήλαιο αφιερωμένο στον Παν. Η είσοδός του οδηγούσε σε χώρο που συνδεόταν με τις αίγες και την ποιμενική λατρεία.
Η λατρεία του Πανός απαντάται επίσης στην Αίγυπτο, όπου συνδέθηκε με τοπικές θεότητες και λατρευτικές παραδόσεις. Εκεί αναφέρεται και η Πανόπολις, πόλη αφιερωμένη στον Παν.
Πηγές: Όμηρος, Ομηρικός Ύμνος στον Παν· Απολλόδωρος· Παυσανίας· Πλούταρχος και άλλες αρχαίες πηγές.
ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ
1. Ο Παν ως σύμβολο της άγριας φύσης
Ο Παν είναι ένας από τους πιο παράξενους, αινιγματικούς και πολυσήμαντους θεούς της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας. Η μορφή του, μισή ανθρώπινη και μισή ζωική, φαίνεται να δηλώνει κάτι βαθύτερο από μια απλή τερατόμορφη απεικόνιση.
Ο Παν δεν είναι απλώς ο θεός των βοσκών και των κοπαδιών. Σε συμβολικό επίπεδο μπορεί να εκφράζει:
Τη φύση πριν από τον πολιτισμό — το άγριο, αυθόρμητο και μη εξημερωμένο στοιχείο της ζωής.
Το ζωώδες και ενστικτώδες μέρος του ανθρώπου — την επιθυμία, τη σεξουαλικότητα, την επιθετικότητα, τον φόβο αλλά και τη χαρά.
Την ελευθερία και τον αυθορμητισμό — τη μουσική, τον χορό, την ερωτική ενέργεια και την αμεσότητα της ζωής.
Τον πρωτόγονο φόβο — τον ξαφνικό και ανεξέλεγκτο φόβο που καταλαμβάνει τον άνθρωπο. Από τη σύνδεση του Πανός με αυτό το συναίσθημα συνδέεται ετυμολογικά και η λέξη «πανικός».
Τη ζωτική ενέργεια — μια δύναμη που δεν υπακούει εύκολα σε κανόνες, κοινωνικές συμβάσεις ή στη λογική.
Ο Παν, επομένως, μπορεί να θεωρηθεί ως το αρχέγονο κομμάτι της ανθρώπινης ύπαρξης που προηγείται της οργανωμένης κοινωνίας και του πολιτισμού.
2. Ο Ερμής και η σύνδεση με το άγνωστο
Η πατρότητα του Πανός από τον Ερμή παρουσιάζει ιδιαίτερο συμβολικό ενδιαφέρον.
Ο Ερμής είναι ο θεός της επικοινωνίας, της μετάβασης και της διακίνησης ανάμεσα σε διαφορετικούς κόσμους. Συνδέει θεούς και ανθρώπους, το οικείο με το άγνωστο, το πάνω με το κάτω.
Μέσα από αυτή τη συμβολική ανάγνωση, η σχέση Ερμή και Πανός μπορεί να παραπέμπει στην ανθρώπινη προσπάθεια να επικοινωνήσει με το άγνωστο και να κατανοήσει τις αθέατες δυνάμεις της φύσης και του σύμπαντος.
3. Ο άνθρωπος και το ζώο
Η μισή ανθρώπινη και μισή ζωική μορφή του Πανός αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία του συμβολισμού του.
Η εικόνα αυτή μπορεί να μας παραπέμψει σε μια πολύ παλιά εποχή, όταν ο άνθρωπος δεν είχε ακόμη απομακρυνθεί συμβολικά από τον φυσικό κόσμο και τα ζώα.
Ο Παν βρίσκεται ακριβώς στο όριο ανάμεσα στον άνθρωπο και το ζώο. Είναι ταυτόχρονα πολιτισμένος και άγριος, ανθρώπινος και ζωικός, πνευματικός και σωματικός.
4. Πολλές οι παραδόσεις για τη γέννησή του
Οι πολλές και διαφορετικές παραδόσεις σχετικά με την καταγωγή του Πανός δείχνουν τη μεγάλη αρχαιότητα και τη διάδοση της λατρείας του.
Ο Παν εμφανίζεται σε διαφορετικές μυθολογικές παραδόσεις και συνδέεται με διαφορετικές θεϊκές γενεαλογίες. Αυτό μπορεί να ερμηνευθεί ως ένδειξη ότι η μορφή του διαμορφώθηκε και εμπλουτίστηκε μέσα στους αιώνες από διαφορετικές τοπικές παραδόσεις
. (23/9/26)
Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης
Ο ΘΕΟΣ ΠΑΝ ΜΕΡΟΣ 2ον
Ο ΘΕΟΣ ΤΟΥ ΠΑΝΤΟΣ- ΜΕΡΟΣ ΙΙ
του Υποστρατήγου ε.α. Κ. Χ Κωνσταντινίδη
ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΥ ΣΥΝΕΧΕΙΑ
5. Η Σύριγγα και οι πρώτες πολιτιστικές δραστηριότητες
Η Σύριγγα του Πανός αποτελεί ένα ιδιαίτερα σημαντικό σύμβολο.
Η μουσική, ο χορός και το τραγούδι αποτελούν από τις αρχαιότερες εκδηλώσεις του ανθρώπινου πολιτισμού. Ο ποιμένας, μακριά από τις πόλεις και μέσα στη φύση, είχε τον χρόνο να παρατηρεί το περιβάλλον, να ακούει τους ήχους του και να δημιουργεί τις δικές του μελωδίες.
Η Σύριγγα, επομένως, μπορεί να ιδωθεί ως σύμβολο της πρώτης προσπάθειας του ανθρώπου να μετατρέψει τους ήχους της φύσης σε μουσική.
6. Η ποιμενική ζωή
Ο Παν συνδέεται στενά με την ποιμενική ζωή.
Ο ποιμένας περνούσε μεγάλο μέρος του χρόνου του έξω από τους οργανωμένους οικισμούς, ακολουθώντας τα κοπάδια του. Το καλοκαίρι βρισκόταν στα λιβάδια και στα βουνά, ενώ τον χειμώνα αναζητούσε προστασία σε σπήλαια και πρόχειρα καταλύματα.
Η εικόνα αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί ο Παν φαίνεται να εκφράζει έναν τρόπο ζωής που βρίσκεται ανάμεσα στη φύση και στον ανθρώπινο πολιτισμό.
Ο γράφων πρόλαβε να γνωρίσει στοιχεία αυτής της παλαιότερης ποιμενικής ζωής, όταν οι βοσκοί έπαιζαν τις σύριγγες —τις φλογέρες— και οι γλυκοί σκοποί τους ταξίδευαν μέσα από τις χαράδρες σε μεγάλες αποστάσεις.
7. Η ποιμενική ράβδος — η γκλίτσα
Η ποιμενική ράβδος, η γνωστή γκλίτσα, δεν ήταν μόνο ένα βοηθητικό εργαλείο του βοσκού. Σε ορισμένες παραδόσεις και τοπικές κατασκευές μπορούσε να φέρει στην κορυφή διακοσμητικά σχήματα, ακόμη και φίδι, σκαλισμένο σε εύκαμπτο ξύλο.
Η διχάλα της ράβδου μπορούσε να χρησιμοποιηθεί πρακτικά για τη σύλληψη ενός ζώου από το πόδι, όταν αυτό ήταν απαραίτητο.
Έτσι, ένα απλό αντικείμενο της ποιμενικής καθημερινότητας συνδεόταν ταυτόχρονα με την πρακτική γνώση, την προστασία του κοπαδιού και τη συμβολική γλώσσα του βοσκού.
8. Οι Νύμφες και οι βοσκοπούλες
Στον μύθο του Πανός, οι Νύμφες αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του φυσικού τοπίου.
Σε μια λαογραφική ανάγνωση, θα μπορούσαν να θυμίζουν τις νεαρές βοσκοπούλες που έβοσκαν τα κοπάδια τους και συναντούσαν τους νέους βοσκούς στις πηγές και στα ποτάμια.
Η πηγή αποτελούσε φυσικό τόπο συνάντησης, καθώς εκεί οδηγούνταν τα ζώα για να πιουν νερό σε συγκεκριμένες ώρες της ημέρας.
Έτσι, ο αρχαίος μύθος των Νυμφών μπορεί να συσχετιστεί με πραγματικές εικηςόνες της ποιμενικής ζωής, χωρίς όμως να ταυτίζονται οι μυθολογικές Νύμφες με τις ιστορικές βοσκοπούλες.
9. Ο ποιμένας ως παραγωγός και πρώτος βιοτέχνης
Ο ποιμένας της παλαιότερης εποχής δεν ασχολούνταν μόνο με την εκτροφή των ζώων.
Από το γάλα παρασκεύαζε τυρί, βούτυρο, γιαούρτι και άλλα γαλακτοκομικά προϊόντα. Παράλληλα, με την κατάλληλη επεξεργασία των τροφίμων μπορούσε να δημιουργεί προϊόντα που διατηρούνταν για τον χειμώνα, όπως τραχανά, χυλοπίτες και διάφορα γλυκίσματα.
Η ποιμενική κοινωνία επομένως διέθετε ένα ευρύ φάσμα πρακτικών γνώσεων, απαραίτητων για την επιβίωση και την αυτάρκειά της.
10. Η παρατήρηση της φύσης και η μαντική
Οι ποιμένες, ζώντας καθημερινά μέσα στη φύση, ανέπτυξαν μεγάλη ικανότητα παρατήρησης του καιρού, των ζώων και των φυσικών φαινομένων.
Γνώριζαν τα σημάδια της αλλαγής του καιρού και μπορούσαν να προβλέπουν, μέσα από την εμπειρία τους, τις μεταβολές που επηρέαζαν τα κοπάδια και τις μετακινήσεις τους.
Παράλληλα, στην αρχαία παράδοση ο Παν συνδέεται με τη μαντική και τη μετάδοση γνώσεων στον Απόλλωνα. Ο μύθος μετατρέπει έτσι την εμπειρική γνώση της φύσης σε θεϊκή γνώση και μαντική ικανότητα.
11. Ο Πσν ζει ακομη στην Ελλάδα
Με το κινητό στο χέρι και με την μονάδα αιγοπροβάτων υπάρχει ακόμη και στις υπώρειες των βουνών της Αττικής , στο Μαραθώνα , στη Νέα Μάκρη κλπ και με το γάλα προσφέερουν προιόντα ποιότητας στην διεθνή αγορά και ιδιαίτερα την Ελληνική φέτα
Επίλογος
Ο Παν δεν είναι μόνο ένας θεός της ποιμενικής ζωής. Είναι μια σύνθετη μορφή που βρίσκεται στο μεταίχμιο ανάμεσα στον άνθρωπο και τη φύση, ανάμεσα στο ένστικτο και τη συνείδηση, ανάμεσα στον φόβο και τη χαρά, ανάμεσα στην ελευθερία και την κοινωνική τάξη.
Η μορφή του διατηρεί μέσα της κάτι από τον αρχέγονο άνθρωπο: εκείνον που ζούσε κοντά στα ζώα, παρατηρούσε τον ουρανό, φοβόταν τις άγνωστες δυνάμεις της φύσης, ερωτευόταν, χόρευε, τραγουδούσε και προσπαθούσε να κατανοήσει τον κόσμο γύρω του.
Ίσως γι' αυτό ο Παν παραμένει μέχρι σήμερα μια από τις πιο ενδιαφέρουσες μορφές της ελληνικής μυθολογίας: δεν συμβολίζει μόνο τη φύση έξω από τον άνθρωπο, αλλά και τη φύση που εξακολουθεί να υπάρχει μέσα στον ίδιο τον άνθρωπο. Το ζώον που ακόμη υπάρχει κάτω από το δέρμα του .
(24/9/26)
Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης
Friday, 25 September 2026
ΣΧΕΔΙΟ ΛΙΜΝΕΣ ΔΙΧΟΤΟΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ
Το «Σχέδιο Λίμνες», για την διχοτόμηση της Ελλάδος σε Νότια και Βόρεια – η οποία δεν θα ήταν Ελλάδα.
ksipnistere 15/04/2026
Μια απ’ τις πιο σκοτεινές σελίδες της Ιστορίας της -ενιαίας μέχρι το 1968- αριστεράς στην Ελλάδα, ήταν το περιβόητο «Σχέδιο Λίμνες, το οποίο εγκρίθηκε από την 3η ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ, που έγινε στις Πρέσπες (γι’ αυτό το σχέδιο έχει την ονομασία «Λίμνες»), στις 11-12 Σεπτεμβρίου 1947.
Το στρατιωτικό σκέλος του σχεδίου προέβλεπε τον τριπλασιασμό των δυνάμεων του ΔΣΕ, μέχρι την άνοιξη του 1948, για να καταστεί δυνατή η εφαρμογή στην πράξη του πολιτικού σκέλους του σχεδίου, που ήταν η διχοτόμηση της Ελλάδος σε Νότια και Βόρεια, με πρωτεύουσα την Θεσσαλονίκη και σύνορα στον Όλυμπο, κατά τα πρότυπα της διχοτόμησης της Γερμανίας σε Δυτική και Ανατολική και της Κορέας, σε Νότια και Βόρεια.
Η διαφορά της ελληνικής διχοτόμησης από την γερμανική και την κορεάτικη, θα ήταν ότι το κομμουνιστικό κράτος που θα προέκυπτε στην Βόρεια Ελλάδα, δεν θα ήταν Ελλάδα! Βάσει των προηγουμένων αλλά και των επομένων διακηρύξεων του ΚΚΕ, η «απελευθερωμένη περιοχή» δεν θα ονομαζόταν «Βόρεια Ελλάδα», αλλά «Δημοκρατία της Μακεδονίας του Αιγαίου» και θα ακολουθούσε η ενσωμάτωσή της στην «Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας». Η δε Θράκη, θα δινόταν στην Βουλγαρία, για να αποκτήσει αυτή έξοδο στο Αιγαίο.
Κι είναι ενδεικτική η απόφαση της 3ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ, που αποφεύγει επιμελώς να αναφέρει ως «Βόρεια Ελλάδα» την περιοχή που θα «απελευθερωνόταν», αλλά την αναφέρει γενικά κι αόριστα ως «ελεύθερη δημοκρατική περιοχή με δική της κυβέρνηση».
Επίσης, ούτε στο ίδιο το «Σχέδιο Λίμνες» γινόταν αναφορά σε κράτος με ονομασία «Βόρεια Ελλάδα»:
«Την παρούσα στιγμή ωρίμασαν οι συνθήκες για την εκπλήρωση του βασικού στρατηγικού καθήκοντος, που στέκεται μπροστά στο Δημοκρατικό Στρατό μας, δηλαδή τη δημιουργία ελεύθερου εδάφους στην έκταση της Μακεδονίας και την απελευθέρωση ολόκληρης της Μακεδονίας – Θράκης με κέντρο τη Θεσσαλονίκη».
Διόμιση μήνες πριν το «Σχέδιο Λίμνες», το ΚΚΕ έριξε την ιδέα της διχοτόμησης της Ελλάδος, για να μετρήσει τις αντιδράσεις της κοινής γνώμης. Πιο συγκεκριμένα, στις 27 Ιουνίου 1947, το μέλος του Πολιτικού Γραφείου του ΚΚΕ, Μιλτιάδης Πορφυρογένης, είπε τα εξής στον λόγο του στο συνέδριο του ΚΚ Γαλλίας, που διεξήχθη στο Στρασβούργο:
«Δημιουργία μιας λεύτερης δημοκρατικής περιοχής, με δική της κυβέρνηση και δική της κρατική υπόσταση. Για ένα τέτοιο πράγμα, υπήρχαν και πριν και υπάρχουν και σήμερα, ακόμα περισσότερο, όλες οι απαραίτητες αντικειμενικές στρατιωτικές, πολεμικές, υλικές, πολιτικές, ηθικές, ψυχολογικές, μα και γεωγραφικές προϋποθέσεις».
Φυσικά, το διχοτομικό «Σχέδιο Λίμνες» ήταν σοβιετικής έμπνευσης, καθώς πριν πάει στο Στρασβούργο, ο Πορφυρογένης είχε επισκεφθεί την Μόσχα, για να πάρει «γραμμή», για το τι ακριβώς έπρεπε να πει στον λόγο του. Προφανώς, οι Σοβιετικοί ήλπιζαν στην δημιουργία ενός fait accompli στην Μακεδονία και την Θράκη. Η αναγγελία της επίσκεψης Πορφυρογένη στην Μόσχα, έγινε με επιστολή του Ζαχαριάδη προς τους Σοβιετικούς (παραλήπτης ο Α. Μπαράνωφ), που στάλθηκε στις 5 Ιουνίου 1947. Η εν λόγω επιστολή, είναι καταχωρημένη στα αρχεία του ΚΚΕ και δημοσιεύθηκε στην «Αυγή» της 15/12/1979.
Μετά την δημοσιοποίηση της ομιλίας Πορφυρογένη στο Στρασβούργο, ξέσπασε θύελλα στην Ελλάδα και το ΚΚΕ καταγγέλθηκε από την ελληνική κυβέρνηση ως προδοτικό κόμμα, που ήθελε να αποσπάσει από την Ελλάδα μέρος της Επικράτειας. Οπότε, λόγω των σφοδρών λαϊκών αντιδράσεων, το ΚΚΕ αποφάσισε να κρατήσει μυστικό το «Σχέδιο Λίμνες», το οποίο μάλιστα συντάχθηκε απευθείας στην ρωσική γλώσσα, κι όχι στην ελληνική!
Το διχοτομικό «Σχέδιο Λίμνες» ήρθε για πρώτη φορά στη δημοσιότητα στις 6/1/1980, στην «Αυγή», από τον ιστορικό Φίλιππο Ηλιού. Μεταγενέστερα, δημοσιεύτηκε -σε μετάφραση από τα ρωσικά στον «Ριζοσπάστη» της 17/12/1996.
Συμπέρασμα: ευτυχώς ηττήθηκαν!
Πηγές:
Β. Κόντη – Σ. Σφέτα, «Εμφύλιος Πόλεμος – Έγγραφα από τα γιουγκοσλαβικά και βουλγαρικά αρχεία».
«ΚΚΕ – Επίσημα Κείμενα», τ. VI.
G.L.
Δημήτρης Αθηναίος
FacebookTwitterWhatsAppViberPrintEmailShare
Wednesday, 23 September 2026
ΜΑΖΙ ΤΑ ΦΑΓΑΜΕ
Μαζί τα φάγαμε»: Η ιστορική φράση του Θεόδωρου Πάγκαλου που σημάδεψε την εποχή των Μνημονίων
Στις 21 Σεπτεμβρίου 2010, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης του Γιώργου Παπανδρέου εκστόμισε μια φράση που έμεινε στην πολιτική ιστορία. Ποιος ήταν ο Θεόδωρος Πάγκαλος, τι ακριβώς είπε και γιατί τα λόγια του εξακολουθούν να προκαλούν συζητήσεις;
ΤΕΡΕΝΣ ΚΟΥΙΚ
ΤΕΡΕΝΣ ΚΟΥΙΚ
21 Σεπτεμβρίου 2026 • 06:14
share icon
Για να μας βλέπεις πιο συχνά στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη της huffingtonpost.gr στην Google
Στις 21 Σεπτεμβρίου 2010, η Ελλάδα βρισκόταν ήδη στη δίνη της οικονομικής κρίσης. Το πρώτο Μνημόνιο είχε υπογραφεί, οι περικοπές μισθών και συντάξεων προκαλούσαν κοινωνική αναταραχή και η οργή απέναντι στο πολιτικό σύστημα μεγάλωνε.
Εκείνη την ημέρα, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης του Γιώργου Παπανδρέου, Θεόδωρος Πάγκαλος, θα εκστόμιζε μια φράση που έμελλε να τον συνοδεύει μέχρι το τέλος της ζωής του.
Advertisement
«Μαζί τα φάγαμε».
Τρεις λέξεις που έγιναν πολιτικό σύνθημα, αντικείμενο αντιπαράθεσης, αφορμή για σάτιρα και μία από τις πιο χαρακτηριστικές αναφορές στην περίοδο της ελληνικής χρεοκοπίας.
Η ημέρα που ακούστηκε το «Μαζί τα φάγαμε»
Ο Θεόδωρος Πάγκαλος συμμετείχε σε συνεδρίαση της Διαρκούς Επιτροπής Δημόσιας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης της Βουλής. Αντικείμενο της συζήτησης ήταν νομοσχέδιο για την κατάργηση και συγχώνευση υπηρεσιών, οργανισμών και φορέων του δημόσιου τομέα.
Μιλώντας για την κατακραυγή εναντίον των πολιτικών και για το πελατειακό κράτος, διατύπωσε την περίφημη θέση του, συνδέοντας τη δημοσιονομική κρίση με τις πρακτικές διορισμών και εξυπηρετήσεων που είχαν αναπτυχθεί επί δεκαετίες.
Η πλήρης δήλωσή του ήταν:
«Η απάντηση εις την κατακραυγή που υπάρχει εναντίον του πολιτικού προσωπικού της χώρας “πώς τα φάγατε τα λεφτά”, που μας ρωτάει ο κόσμος, είναι αυτή: Σας διορίσαμε. Τα φάγαμε όλοι μαζί. Μέσα στα πλαίσια μιας σχέσης πολιτικής πελατείας, διαφθοράς, εξαγοράς και εξευτελισμού της έννοιας της ίδιας της πολιτικής».
Η φράση που προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων
Η δήλωση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις τόσο στον πολιτικό κόσμο όσο και στην κοινωνία. Για πολλούς πολίτες, οι τρεις λέξεις ακούστηκαν ως απόπειρα μεταφοράς της ευθύνης για τη χρεοκοπία από τις κυβερνήσεις προς το σύνολο της κοινωνίας.
Advertisement
Εργαζόμενοι, συνταξιούχοι, άνεργοι και νέοι που αντιμετώπιζαν τις συνέπειες της κρίσης αμφισβητούσαν ότι μπορούσαν να θεωρηθούν συνυπεύθυνοι για τη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών.
Από την άλλη πλευρά, η πλήρης τοποθέτηση του Πάγκαλου αναφερόταν συγκεκριμένα στο σύστημα πολιτικής πελατείας, στους διορισμούς και στη σχέση εξάρτησης ανάμεσα σε πολιτικούς και ψηφοφόρους. Η διαφωνία αφορούσε, επομένως, όχι μόνο το εάν υπήρχε συλλογική ευθύνη, αλλά και το εάν αυτή μπορούσε να εξισωθεί με την ευθύνη όσων κυβερνούσαν και λάμβαναν τις αποφάσεις.
Ο Πάγκαλος δεν πήρε ποτέ πίσω τη φράση του
Ο Θεόδωρος Πάγκαλος επέμεινε στην άποψή του. Το 2012 εξέδωσε μάλιστα ηλεκτρονικό βιβλίο με τίτλο «Μαζί τα φάγαμε», στο οποίο επιχείρησε να εξηγήσει αναλυτικότερα τι εννοούσε.
Υποστήριξε ότι σημαντικό τμήμα της ελληνικής κοινωνίας είχε συμμετάσχει, με διαφορετικούς τρόπους, σε πρακτικές που επιβάρυναν τα δημόσια οικονομικά. Στη δική του ερμηνεία περιλαμβάνονταν οι πελατειακές εξυπηρετήσεις, η ανοχή στη φοροδιαφυγή, η αναξιοκρατία και η επιλογή πολιτικών που συντηρούσαν το συγκεκριμένο σύστημα. Διευκρίνιζε, πάντως, ότι η ευθύνη δεν ήταν ίδια για όλους και ότι ξεκινούσε από τα ανώτερα επίπεδα της πολιτικής εξουσίας.
Ποιος ήταν ο Θεόδωρος Πάγκαλος
Advertisement
Ο Θεόδωρος Πάγκαλος γεννήθηκε στις 17 Αυγούστου 1938 στην Ελευσίνα. Ήταν εγγονός του στρατηγού Θεόδωρου Πάγκαλου, ο οποίος είχε επιβάλει δικτατορία στην Ελλάδα το 1925 και διετέλεσε Πρόεδρος της Δημοκρατίας.
Αποφοίτησε από το Βαρβάκειο και σπούδασε Νομικά και Οικονομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Συνέχισε τις σπουδές του στη Γαλλία, όπου το 1973 αναγορεύθηκε διδάκτορας Οικονομικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Paris 1 Panthéon-Sorbonne.
Εργάστηκε ως πανεπιστημιακός και ερευνητής στο Παρίσι, ενώ ανέπτυξε αντιδικτατορική δράση κατά την περίοδο 1967-1974. Στα νεανικά του χρόνια συνδέθηκε με την Αριστερά και το ΚΚΕ, πριν ενταχθεί στο ΠΑΣΟΚ και εξελιχθεί σε ένα από τα γνωστότερα στελέχη του.
Από το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου στην αντιπροεδρία της κυβέρνησης
Advertisement
Ο Πάγκαλος εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής το 1981, χρονιά της ιστορικής εκλογικής νίκης του ΠΑΣΟΚ. Στη μακρά πολιτική διαδρομή του ανέλαβε σημαντικά κυβερνητικά αξιώματα, μεταξύ των οποίων υπουργός Εξωτερικών, υπουργός Μεταφορών και Επικοινωνιών και υπουργός Πολιτισμού.
Υπηρέτησε ως υπουργός Εξωτερικών από το 1996 έως το 1999, επί πρωθυπουργίας Κώστα Σημίτη. Η θητεία του συνδέθηκε με κρίσιμες εξελίξεις στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, αλλά και με την υπόθεση του Αμπντουλάχ Οτσαλάν.
Το 1999, μετά τη σύλληψη του Κούρδου ηγέτη στην Κένυα και την παράδοσή του στις τουρκικές αρχές, ο Πάγκαλος απομακρύνθηκε από το υπουργείο Εξωτερικών, σε μια υπόθεση που προκάλεσε σοβαρή πολιτική κρίση στην Ελλάδα.
Το 2009 ανέλαβε αντιπρόεδρος της κυβέρνησης του Γιώργου Παπανδρέου, θέση από την οποία βίωσε την έναρξη της μνημονιακής περιόδου και εκστόμισε την περίφημη φράση του.
Ένας πολιτικός που δεν απέφευγε τις συγκρούσεις
Ο Θεόδωρος Πάγκαλος υπήρξε μια ιδιαίτερη προσωπικότητα της Μεταπολίτευσης. Διακρινόταν για την ευρυμάθειά του, την ευχέρεια του λόγου και την τάση του να διατυπώνει δημόσια τις απόψεις του χωρίς να αποφεύγει την αντιπαράθεση.
Οι δηλώσεις του προκαλούσαν συχνά αντιδράσεις ακόμη και στο εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ. Η πολιτική του παρουσία συνδέθηκε με σημαντικές κυβερνητικές αποφάσεις, αλλά και με ορισμένες από τις πιο πολυσυζητημένες δημόσιες αντιπαραθέσεις της εποχής του.
Αποχώρησε από την ενεργό πολιτική πριν από τις εκλογές του 2012. Πέθανε στις 31 Μαΐου 2023, σε ηλικία 84 ετών.
Η φράση που έμεινε στην ιστορία
Δεκαέξι χρόνια μετά, το «Μαζί τα φάγαμε» εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς κάθε φορά που ανοίγει η συζήτηση για τη χρεοκοπία, τα Μνημόνια, τις ευθύνες των κυβερνήσεων και τη λειτουργία του ελληνικού κράτους.
Η φράση συμπύκνωσε μια βαθύτερη διαφωνία που δεν έχει εξαφανιστεί: πού αρχίζει και πού τελειώνει η ευθύνη του πολιτικού συστήματος και ποια είναι η συμμετοχή της κοινωνίας στη διατήρηση των πελατειακών πρακτικών;
Ο Θεόδωρος Πάγκαλος έφυγε από τη ζωή, αλλά εκείνες οι τρεις λέξεις εξακολουθούν να τον συνοδεύουν στην πολιτική ιστορία της χώρας.
«Μαζί τα φάγαμε».
Μια φράση που ειπώθηκε μέσα στην ελληνική Βουλή στις 21 Σεπτεμβρίου 2010 και απέκτησε τη δική της, ανεξάρτητη ζωή στη δημόσια συζήτηση.
tag icon
ΜΝΗΜΟΝΙΑ
ΠΑΓΚΑΛΟΣ
ΝΕΣΤΟΡΑΣ ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΤΗΣ ΠΥΛΟΥ
Ο Νέστορας, ο σοφός βασιλιάς της Πύλου, ξεχωρίζει ανάμεσα στους ήρωες του Τρωικού Πολέμου, με τη χρυσή πανοπλία και το σκήπτρο του
kalinda
kalinda
23 Σεπτεμβρίου 2026 · 2΄ ανάγνωση
Ο Νέστορας, ο σοφός βασιλιάς της Πύλου, ξεχωρίζει ανάμεσα στους ήρωες του Τρωικού Πολέμου, με τη χρυσή πανοπλία και το σκήπτρο του
Πρόσθεσε το olympia.gr ως προτιμώμενη πηγή στη Google
Μια μορφή που ξεχωρίζει στην Ιλιάδα
Ανάμεσα σε όλους τους ήρωες που πολέμησαν στην Τροία, ο Νέστορας ξεχώρισε όχι για τη δύναμη ή την πονηριά του, αλλά για τη σοφία και την εμπειρία του.
Ήταν ο γηραιότερος βασιλιάς, αλλά δεν δίστασε να ακολουθήσει τους νέους στον πόλεμο. Η παρουσία του έδινε κύρος στις συζητήσεις και σιγουριά στους συμπολεμιστές του.
Τι πανοπλία φορούσε ο Μέγας Αλέξανδρος;
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Τι πανοπλία φορούσε ο Μέγας Αλέξανδρος;
Ο Νέστορας και η καταγωγή του
Ο Νέστορας ήταν γιος του Νηλέα και εγγονός του Ποσειδώνα. Από τα νιάτα του είχε πολεμήσει σε μεγάλες μάχες. Αντιμετώπισε Κενταύρους και ακόμα και τον ίδιο τον Ηρακλή. Όμως οι δυσκολίες της ζωής δεν τον λύγισαν. Τον έκαναν πιο συνετό και ήρεμο. Ήξερε πότε να πολεμήσει και πότε να μιλήσει.
Ο ρόλος του στην εκστρατεία των Ελλήνων
Καθώς οι Έλληνες μαζεύτηκαν για τον Τρωικό Πόλεμο, ο Νέστορας πρόσφερε κάτι μοναδικό: τη μνήμη. Μεταξύ αλαζονικών και φιλόδοξων ηγετών, ο Νέστορας διακρινόταν για τη σοφία του. Ακόμη και ο Αγαμέμνων σεβόταν τη γνώμη του, ενώ ο Οδυσσέας προσπαθούσε να τον κατανοήσει.
Συμβουλές στη σκιά της σύγκρουσης
Ο Νέστορας γνώριζε καλά πως οι νέοι ήρωες συχνά παρασύρονται από τον εγωισμό τους. Όταν ξέσπασε η μεγάλη σύγκρουση ανάμεσα στον Αγαμέμνονα και τον Αχιλλέα, ο Νέστορας προσπάθησε να τους συμφιλιώσει. Μίλησε με αυστηρότητα στον Αγαμέμνονα και με πατρική φροντίδα στον Αχιλλέα, αλλά τα λόγια του δεν βρήκαν ανταπόκριση εκείνη τη στιγμή.
Παρών και στη μάχη
Παρά την ηλικία του, ο Νέστορας δεν έμενε στη σκηνή του όταν γινόταν μάχη. Οδηγούσε το άρμα του, ενέπνεε τους νεότερους και κράτησε τη γραμμή άμυνας όταν οι Τρώες επιτέθηκαν στα πλοία. Ο Διομήδης τον έσωσε σε μια κρίσιμη στιγμή, δείχνοντας πόσο σημαντικός ήταν ακόμη ο Νέστορας για το ηθικό των Ελλήνων.
Θεάρεστες Πράξεις: Η ιστορική στιγμή στις Πλαταιές, όταν ο Σπαρτιάτης στρατηγός αρνήθηκε την εκδίκηση και όρισε την ηθική ανωτερότητα των Ελλήνων
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Θεάρεστες Πράξεις: Η ιστορική στιγμή στις Πλαταιές, όταν ο Σπαρτιάτης στρατηγός αρνήθηκε την εκδίκηση και όρισε την ηθική ανωτερότητα των Ελλήνων
Ο πόνος της απώλειας
Για τον Νέστορα, η μεγαλύτερη τιμή ήταν η πατρότητα. Ο γιος του, ο Αντίλοχος, διακρίθηκε για το θάρρος του, αλλά έπεσε νεκρός υπερασπιζόμενος τον πατέρα του. Ο Νέστορας δέχτηκε τον πόνο με στωικότητα, γνωρίζοντας πως ο πόλεμος δεν κάνει διακρίσεις.
Η τελευταία γενιά των ηρώων
Καθώς ο πόλεμος προχωρούσε, ο Νέστορας έβλεπε μια νέα γενιά ηρώων να ανεβαίνει. Εκείνος ένιωθε τελευταίος μιας εποχής που εκτιμούσε τη σοφία πάνω από τη βία. Παρέμεινε όρθιος, όχι για τη δόξα, αλλά για να θυμίζει στους άλλους το αληθινό νόημα του πολέμου: τη μνήμη και το δίδαγμα.
Tuesday, 22 September 2026
Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΣΠΑΡΤΗΣ
Ποιός κατέστρεψε και αφάνισε την Αρχαία Σπάρτη
kalinda
kalinda
21 Σεπτεμβρίου 2026 · 3΄ ανάγνωση
Ποιός κατέστρεψε και αφάνισε την Αρχαία Σπάρτη
Πρόσθεσε το olympia.gr ως προτιμώμενη πηγή στη Google
Σπάρτη (Σπάρτα στη Δωρική διάλεκτο) ήταν πόλη-κράτος στην Αρχαία Ελλάδα,
χτισμένη στις όχθες του ποταμού Ευρώτα στη Λακωνία, στο ΝΑ μέρος της Πελοποννήσου.
Θησαυροί της αρχαίας Ελληνικής τέχνης καταστραφήκαν και λεηλατηθήκαν,
όπως είναι γνωστό, από ρωμαίους, φράγκους σταυροφόρους, από τον ενετό στρατηγό Μοροζίνι και από τον Άγγλο (Σκωτο για την ακρίβεια) Έλγιν.
Σάρωσε το GNTM Χαμός στα σχόλια
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Σάρωσε το GNTM Χαμός στα σχόλια
Εξίσου μεγάλη καταστροφή επήλθε από περιηγητές και απεσταλμένους μουσείων, πανεπιστημίων και βασιλιάδων της Ευρώπης, που ηλθαν στην Ελλάδα στους χρόνους της τουρκοκρατίας, για να αποθησαυρίσουν νομίσματα, χειρόγραφα, επιγραφές και έργα τέχνης.
Όλους αυτούς υπέρβαλε σε απληστία και σε καταστροφές που προκάλεσε στους προγονικούς θησαυρούς της Ελλάδας
ο αββάς Michel Fourmont (1690/1746), απεσταλμένος του βασιλιά της Γαλλίας Λουδοβίκου IE”.
Ο αββάς Fourmont ξεπερνάει και τον Έλγιν όσο αφορά στο βάναυσο τρόπο της καταστροφής των μνημείων, που κυριολεκτικά αφάνισε, αλλά και στον απίστευτο αριθμό των αρχαιοτήτων που κατέστρεψε.
Fourmont
Ο αββάς Michel Fourmont
Γιώργος Μαζωνάκης: Στο μικροσκόπιο της έρευνας έχουν μπει οι συνθήκες γύρω από τις «θεραπείες» του τραγουδιστή
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Γιώργος Μαζωνάκης: Στο μικροσκόπιο της έρευνας έχουν μπει οι συνθήκες γύρω από τις «θεραπείες» του τραγουδιστή
Στην προσπάθειά του να φανεί αρεστός στο βασιλιά του και να εξασφαλίσει αποκλειστικά για εκείνον μονό το δικαίωμα της μελέτης
και της ερευνάς επιγραφών και μνημείων, μετά την καταγραφή τους επιδιδόταν με, παρανοϊκή στην κυριολεξία, μανία στην καταστροφή τους επιχαίροντας μάλιστα γι′ αυτήν. Ο Fourmont αναζήτησε επιγραφές στην Αθηνά, στη Σαλαμίνα, στα Μέγαρα και στην Πελοπόννησο, οπού διείσδυσε ακόμη και στα αγριότερα μέρη της Μάνης.
Ο ίδιος ομολογεί σε χειρόγραφο του, που σώζεται μαζί με το ημερολόγιο του, ότι συγκέντρωσε πάνω από 1.500 επιγραφές στην περιήγηση του το 1729 στην Ελλάδα. Σε επιστολή του προς τον κόμη Maurepas, o Fourmont καυχιέται ότι κατέστρεψε(!) τις επιγραφές, για να μην αντιγραφούν από μελλοντικό περιηγητή!
Όσα γραφεί ο fourmont για την καταστροφή που έκανε στη Σπαρτή εξηγούν και τη σπανιότητα των αρχαιοτήτων σήμερα στη φημισμένη πόλη.
Σημειώνει λοιπόν ο αββάς Fourmont τα εξής απίστευτα: «επί 30 μέρες και πλέον 30, 40 και 60 εργάτες εκθεμελιώνουν, καταστρέφουν, εξαφανίζουν την πόλη της Σπάρτης. Μου υπολείπονται 4 μονό πύργοι να καταστρέψω… Προς το παρόν ασχολούμαι με την καταστροφή των τελευταίων αρχαιοτήτων της Σπάρτης. Καταλαβαίνετε (αποτείνεται στο Maurepas) τι χαρά δοκιμάζω(!).
Αλλά να η Μαντινεία, η Στυμφαλία, η Τεγέα και ιδιαίτερα η Νεμέα και η Ολυμπία αξίζουν την εκ βάθους εκθεμελίωση. Έκανα πολλές πορείες αναζητώντας αρχαίες πόλεις αυτής της χωράς και έχω καταστρέψει μερικές. Ανάμεσα τους την Τροιζήνα, την Ερμιόνη, την Τύρινθα (tyrins στο χειρόγραφο αντί tiryns), τη μισή ακρόπολη του Άργους, τη Φλιασιά, το φενέο…
Εισέδυσα στη Μάνη.Εδώ και έξι εβδομάδες ασχολούμαι με την ολοκληρωτική καταστροφή της Σπάρτης! Γκρεμίζοντας τα τείχη, τους ναούς της, μην αφήνοντας πέτρα στην πέτρα θα κάνω και την τοποθεσία της άγνωστη στο μέλλον, για να την ξανακάνω εγώ γνωστή. Έτσι θα δοξάσω το ταξίδι μου. Δεν είναι αυτό κάτι;».
Και πιο κάτω: «η Σπάρτη είναι η πέμπτη πόλη που κάτεσκαψα. Ασχολούμαι τώρα με την καταστροφή των βαθύτερων θεμελίων του ναού του Αμυκλαίου Απόλλωνα. Θα κατέστρεφα και άλλους αρχαίους τόπους το ίδιο εύκολα, αν με άφηναν. Τον πύργο τον γκρέμισα ολοκληρωτικά.
Για την Τροιζήνα αναφέρει: «γκρέμισα ότι απέμεινε από τα οχυρά και τους ναούς της.». Και με απίστευτη αφέλεια ομολογεί: «από τους περιηγητές που προηγήθηκαν δεν θυμάμαι να τόλμησε κανείς να κατεδαφίσει πύργους και άλλα μεγάλα κτίρια!».
poios katestrepse afanise arxaia sparti
Παρανοϊκός; ημιμαθής; φανατικός εχθρός του αρχαίου πνεύματος;
δεν ξέρει κανείς την ακριβή απάντηση. Ίσως λίγο από όλα.Το βέβαιο ωστόσο είναι πως η καταστροφή που προκάλεσε είναι κολοσσιαία και σ” αυτήν οφείλεται η εξαφάνιση της αρχαίας Σπάρτης, της Τροιζήνας και της Ερμιόνης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, που ο ίδιος δίνει, μόνο στη Σπάρτη πλήρωσε 1.200 ημερομίσθια για το γκρέμισμα των μνημείων και των κτιρίων που σώζονταν ακόμη. Ανατριχιάζει κανείς με τη σκέψη ότι θα μπορούσε ο Fourmont να μεταφέρει το βαρβαρικό μένος στην Ολυμπία, που την επίσκεψη της μάλιστα είχε προγραμματίσει. Αλλά ανακλήθηκε, ευτυχώς, στη Γαλλία λίγο αργότερα.
arxaia-ellinika.blogspot.com
ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΚΑΙ Ο ΧΡΥΣΟΣ ΑΙΩΝΑΣ
Περικλής ο Αθηναίος: Ο άνθρωπος του Χρυσού Αιώνα που έκανε την Ελλάδα αθάνατη στον χρόνο
kalinda
kalinda
21 Σεπτεμβρίου 2026 · 10΄ ανάγνωση
Περικλής ο Αθηναίος: Ο άνθρωπος του Χρυσού Αιώνα που έκανε την Ελλάδα αθάνατη στον χρόνο
Πρόσθεσε το olympia.gr ως προτιμώμενη πηγή στη Google
Τον 5ο αιώνα π.Χ. η πόλη των Αθηνών αναπτύσσεται ραγδαία.
Η πόλη της Θεάς Αθηνάς θα καταφέρει υπό την αρχηγία του περίφημου Ρήτορα Περικλή,
να γνωρίσει την μεγαλύτερη δόξα που θα γνώριζε ποτέ πόλη!
Αποκάλυψη βόμβα στην εκπομπή του Πέτρου Κουσουλού για τον γιατρό του Μαζωνάκη στην Καρνεάδου
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Αποκάλυψη βόμβα στην εκπομπή του Πέτρου Κουσουλού για τον γιατρό του Μαζωνάκη στην Καρνεάδου
Ο Περικλής θα είναι αυτός που θα την αναδείξει και μέσα από την πολιτική του η Αθήνα θα εισέλθει στον λεγόμενο “Χρυσό Αιώνα”.
Βουλή, Άρειος Πάγος, Θέατρο, τέχνες, έννοιες που δεν θα επηρεάσουν μόνο ολόκληρη την Ελλάδα αλλά θα διαμορφώσουν ολόκληρο τον κόσμο σε αυτό που είναι σήμερα.
Το σημαντικότερο όλων φυσικά κι αυτό που δείχνει πως ο πολιτισμός της Αθήνας έχει φτάσει στο Ζενίθ, είναι η γέννηση της Δημοκρατίας! Τεράστια έργα θα δημιουργηθούν εκείνη την περίοδο και τα οποία αναμένεται να αλλάξουν ριζικά την εικόνα της πόλης και την ιστορία όχι μόνο της Ελλάδας αλλά και ολόκληρου του κόσμου.
Την ίδια περίοδο θα ζήσουν πολλοί κορυφαίοι Έλληνες, ο Σοφοκλής (496 – 406 π.Χ.), Μέγας Τραγωδός από την Αθήνα, ο Ευριπίδης (480 – 406 π.Χ.) επίσης Μέγας Τραγωδός, ο Θουκυδίδης (460 – 395 π.Χ.), κορυφαίος Έλληνας ιστορικός, ο Αριστοφάνης (450 – 380 π.Χ.) ο μεγαλύτερος ίσως κωμικός ποιητής της Αρχαίας Αθήνας και πολλοί πολλοί άλλοι.
Παράλληλα με την Αθήνα θα αναπτυχθεί επίσης ένας ακόμη σημαντικός πολιτισμός στην Βόρεια Ελλάδα αυτή τη φορά και συγκεκριμένα στην Θράκη.
Το Βασίλειο των Οδρυσών θα γνωρίσει την άνθιση από το 470 μέχρι και το 47 π.Χ. όπου και η Θράκη θα περιέλθει στην κυριαρχία των Ρωμαίων!
Ποιός κατέστρεψε και αφάνισε την Αρχαία Σπάρτη
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ποιός κατέστρεψε και αφάνισε την Αρχαία Σπάρτη
Ο Απόλλωνας από το δυτικό αέτωμα του Ναού του Διός στην Ολυμπία είναι ένα χαρακτηριστικό δείγμα της τέχνης της Κλασικής Εποχής. Τότε κυριαρχεί η αρμονία! Το κορυφαίο όμως μνημείο που θα καταφέρει μέχρι και τις μέρες μας να προκαλεί τον θαυμασμό είναι αυτό που χτίστηκε προς τιμήν της Θεάς Αθηνάς! Ο Ικτίνος κι ο Καλλικράτης αποτέλεσαν τους αρχιτέκτονες ενώ ο Φειδίας ήταν αυτός που έφτιαξε το γλυπτό διάκοσμο. Το μνημείο αυτό που χτίστηκε από το 447 μέχρι το 432 π.Χ. θα χαρακτηρίζει πλέον ολόκληρη την Ελλάδα. Το 432 π.Χ. φτάνει κι ο Παρθενώνας έχει ολοκληρωθεί!
00
Ο Απόλλων από το δυτικό αέτωμα του ναού του Δία στην Ολυμπία, περ. 460 π.Χ.
Όχι άδικα, ο Παρθενώνας αποτελεί ένα μοναδικό κτίσμα.
Χτισμένος από Πεντελικό μάρμαρο δεσπόζει πάνω στον Ιερό Βράχο της Ακροπόλεως. Είναι ένας μοναδικός δωρικού ρυθμού ναός! Ο Παρθενώνας από εδώ και πέρα θα είναι το σήμα κατατεθέν για την Ελλάδα. Θα καταφέρει να συνδεθεί με όλες τις φάσεις της ιστορίας της χώρας και από αυτό μπορεί κανείς να κατανοήσει πόσο οι άνθρωπο δέθηκαν με αυτό το Ιστορικότατο κτίσμα μοναδικής ομορφιάς! Αργότερα θα λεηλατηθεί, θα υποστεί μετατροπές, θα βομβαρδιστεί, θα καταστραφεί, θα περάσει από κακουχίες ωστόσο πέρα από όλα αυτά θα καταφέρει να μείνει ζωντανός και να συνεχίζει να στέκει όρθιος και από ψηλά να δείχνει σε όλους Έλληνες και μη πως οι Έλληνες μεγαλούργησαν και συνεχίζουν να μεγαλουργούν!
13
Αναπαράσταση Παρθενώνος
Ένα σημαντικότατο τμήμα του Παρθενώνα είναι η Ζωφόρος η οποία αποτελεί μια ζώνη με ανάγλυφες παραστάσεις.
Στη Ζωφόρο συνολικού μήκους 160 ολόκληρων μέτρων απεικονιζόταν η πομπή των Παναθηναίων. Θεότητες, άνθρωποι, άρματα, άλογα, ζώα θα καλύψουν το μεγαλύτερο μέρος της. Η ανατολική Ζωφόρος είναι η σημαντικότερη καθώς στην συγκεκριμένη παρατηρείται η κορύφωση της πομπής κι η παράδοση του πέπλου δηλαδή του δώρου των Αθηναίων στην Θεά Αθηνά! Παράλληλα στην ίδια βλέπουμε και τους Θεούς του Ολύμπου. Ο Παρθενώνας επίσης αποτελείται από τα Αετώματα τα οποία ήταν τριγωνικής μορφής. Ήταν περίλαμπρα και ήταν τα τελευταία που δέχθηκαν την γλυπτή διακόσμηση. Άλλα σημαντικά τμήματα του Παρθενώνα είναι οι Μετόπες.
Ύστερα από μια σειρά ενεργειών το μοναδικό αυτό κτίσμα υπέστη σοβαρές ζημιές και τμήματα του έχουν διασκορπιστεί σε ολόκληρο τον κόσμο. Η Αγγλία είναι εκείνη που κρατάει το μεγαλύτερο μέρος των γλυπτών του Παρθενώνα. Εκείνοι θα πάρουν και την μία εκ των 6 «κορών» του Ερεχθείου δηλαδή τις Καρυάτιδες. Το Ερέχθειο θα πάρει το όνομα του από τον Βασιλιά Ερεχθέα διότι σύμφωνα με την μυθολογία σε εκείνο το σημείο είχε την κατοικία του. Εκεί θα δημιουργηθεί αυτό το ιδιόμορφο μα μοναδικό κτίσμα το οποίο κατασκευάστηκε μεταξύ 425 και 406 π.Χ..
35
Η ζωφόρος απεικονίζει την πομπή των Παναθηναίων και στην δυτική πλευρά την διαμάχη Αθηνάς
Η Αθήνα έχει αναπτυχθεί πλέον σε μια ναυτική υπερδύναμη και αμέσως ο άλλος μπορεί να καταλάβει που βρισκόταν το λιμάνι των Αθηνών!
Μα φυσικά ο Πειραιάς ήταν εκείνος που φιλοξένησε τις Αθηναϊκές τριήρεις. Η Αθήνα ενώθηκε με τον Πειραιά με τα ισχυρά τείχη που οικοδομήθηκαν και τα οποία είναι γνωστά ως «Μακρά Τείχη»! Εκείνος που αποφασιστικά έδρασε ώστε να δημιουργηθεί η πόλη του Πειραιά ήταν ο Θεμιστοκλής.
Η Κλασική εποχή χάρισε στην Αθήνα μια μοναδική περίοδο κατά την οποία έδρασε ριζικά παγκοσμίως. Μπορεί λοιπόν να αποτέλεσε τον λαμπρότερο όλων των πολιτισμών σύντομα όμως αναμένεται να ξεκινήσει η φθορά. Η ραγδαία ανάπτυξη της θα στρέψει τα εχθρικά βλέμματα πάνω της τα οποία με καχυποψία θα προσπαθήσουν και θα καταφέρουν αργότερα να την σταματήσουν. Είναι γεγονός πως οι Σπαρτιάτες τρόμαξαν με την σημαντικότατη εξέλιξη της πόλης των Αθηνών στα Κλασικά χρόνια Οι Σπαρτιάτες τώρα ψάχνουν να βρουν τον τρόπο να ξεκινήσουν τις δράσεις τους ώστε να καταφέρουν αυτό που θέλουν και αυτό που ζητούν είναι η παντοδυναμία.
36
Η αφορμή δεν θα αργήσει να έρθει και θα δοθεί από τους Κερκυραίους.
Η γνωστή κόντρα μεταξύ Κορινθίων και Κερκυραίων έρχεται για άλλη μια φορά στο προσκήνιο αυτή τη φορά για την Επίδαμνο (Δυρράχιο) η οποία ήταν αποικία των Κερκυραίων που δόθηκε όμως στους πρώτους. Αργότερα όμως θα διεκδικήσουν εκ νέου την Επίδαμνο και μάλιστα θα ζητήσουν και την βοήθεια των Αθηναίων. Η ναυμαχία στα Σύβοτα το 433 π.Χ. θα σημάνει την αρχή του Πελοποννησιακού Πολέμου που θα ξεκινήσει οριστικά 2 χρόνια αργότερα. Όλο αυτό άλλωστε ήταν αρκετό ώστε με την υποστήριξη των Κορινθίων η Σπάρτη να κηρύξει τον πόλεμο στην Αθήνα έναν πόλεμο ο οποίος θα διαρκέσει 27 ολόκληρα χρόνια, από το 431 ως το 404 π.Χ.. Ο Χρυσός αιώνας του Περικλή τελειώνει οριστικά και η Ελλάδα της Κλασικής Περιόδου εισέρχεται σε μια από τις εντονότερες φάσεις τις ιστορίας της! Ο Πόλεμος που θα ζήσει αναμένεται να είναι και ο μεγαλύτερος που έχει γνωρίσει μέχρι εκείνη την στιγμή. Παράλληλα θα ξεσπάσουν μέχρι κι εμφύλιοι και ολόκληροι πολιτισμοί θα καταρρεύσουν από μόνοι τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Κέρκυρα, στην οποία ύστερα από την αφορμή που έδωσε, επικράτησε μια χαοτική κατάσταση με αποτέλεσμα όχι μόνο σφαγές αλλά και την ολοκληρωτική καταστροφή!
Ο Πελοποννησιακός πόλεμος θα χωριστεί σε 3 συνολικά φάσεις στον Αρχιδάμειο Πόλεμο (431 – 421 π.Χ.) που θα λήξει με την Νίκειο Ειρήνη, στην Σικελική εκστρατεία που θα λήξει με την μεγάλη καταστροφή των Αθηνών στις Συρακούσες και τέλος με τον Δεκελεικό πόλεμο (413 – 404 π.Χ.) όπου και λήγει ο Πελοποννησιακός πόλεμος ύστερα από την παρέμβαση της Περσίας υπέρ της Σπάρτης με την Αθήνα να έχει καταληφθεί. Η επόμενη μέρα που θα ξημερώσει βρίσκει την Αθήνα κάτω από την Σπαρτιατική Κυριαρχία. Ο Πελοποννησιακός πόλεμος κατάφερε να αλλάξει ριζικά την ροή της ιστορίας. Ήταν ίσως ο καταστρεπτικότερος στην αρχαιότητα και σε αυτόν έλαβαν μέρος Έλληνες από όλες τις γνωστές τότε περιοχές. Αυτό σημαίνει πως ανεπηρέαστο δεν έμεινε κανένα μέρος του Ελληνισμού.
37
Οι παλιές μέρες για την Αθήνα έχουν περάσει και την διακυβέρνηση της θα αναλάβουν 30 φιλολάκωνες πολιτικοί οι οποίοι είναι γνωστοί ως «Τριάκοντα Τύραννοι».
Σιγά σιγά θα έρθει κι η ρήξη στις σχέσεις Σπάρτης και Κορίνθου με αποτέλεσμα η Ελλάδα να εισέλθει σε νέο πόλεμο ο οποίος είναι γνωστός ως «Βοιωτικός ή Κορινθιακός πόλεμος», ενώ λίγα χρόνια αργότερα η Αθήνα θα λάβει μέρος και σε νέο πόλεμο ο οποίος ονομάζεται «Συμμαχικός» καθώς έγινε μεταξύ της Αθήνας και των πόλεων της Β’ Αθηναϊκής συμμαχίας. Το αποτέλεσμα όλων αυτών των πολέμων ήταν τελικώς αρνητικό, αφού έπεσε το ηθικό των Ελλήνων και γενικώς συνεχώς επικρατούσε ένα αρνητικό κλίμα. Πριν τον Συμμαχικό Πόλεμο μάλιστα υπογράφεται κι η «Ανταλκίδειος ειρήνη» μια ταπεινωτική για τους Έλληνες συνθήκη που έδειξε την κόπωση τους από τις πολλές μάχες που είχαν κάνει μεταξύ τους καθώς πέρα από όλα υπήρξε και μια αποτυχημένη κατά κάποιο τρόπο Μικρασιατική Εκστρατεία.
Τα χρόνια πάντως του Πελοποννησιακού Πολέμου κατασκευάσθηκε ένα ακόμη από τα επτά θαύματα του Κόσμου. Έργο του γλύπτη Φειδία το «Άγαλμα του Ολυμπίου Διός» αποτέλεσε το λατρευτικό άγαλμα του Ναού του Διός στην Ολυμπία! Ο Δίας σύμφωνα με τις αναφορές φαίνεται να έφτανε τα 12 ολόκληρα μέτρα! Κατασκευάσθηκε από Ελεφαντόδοντο, χρυσό και πολύτιμες πέτρες. Κατά τα Βυζαντινά Χρόνια θα μεταφερθεί στην Κωνσταντινούπολη και ΔΕΝ θα καταστραφεί από τους Χριστιανούς αλλά από Βαρβάρους! Την καταστροφή επίσης ΔΕΝ θα γνωρίσει ούτε ο Ναός του Ολυμπίου Διός. Από εκεί και πέρα άγνωστο παραμένει το τι ακριβώς συνέβη σε αυτό το κολοσσιαίο άγαλμα το οποίο πιστεύεται πως καταστράφηκε από πυρκαγιά.
58
Την ίδια περίοδο θα γεννηθούν ο Ξενοφών (427 – 355 π.Χ.) κι ο Πλάτωνας (427 – 347 π.Χ.),
ιστορικός και φιλόσοφος ο πρώτος, φιλόσοφος και συγγραφέας ο δεύτερος. Κι οι δύο τους αναμένεται να αφήσουν την σφραγίδα τους στον Ελληνικό πολιτισμό και στην αρχαία ιστορία της Ελλάδας!
Κατά την Κλασική περίοδο παρατηρούμε μοναδικά έργα. Ένα εξ’ αυτών είναι η Νίκη του Παιωνίου το οποίο είναι ένα πραγματικό αριστούργημα. Η τελειότητα κι η κομψότητα των έργων της γλυπτικής φαίνεται σε όλα τα γλυπτά της εποχής που έχουν βρεθεί. Η Ειρήνη κι ο Πλούτος αποτελούν ένα άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η έκφραση κι η τεχνική παρουσίαση το έχουν κάνει να θεωρείται ως ένα από τα πιο θαυμάσια έργα της εποχής. Αδιαμφισβήτητα όμως το έργο το οποίο όχι άδικα θεωρείται διαμάντι της κλασικής εποχής στην Ολυμπία είναι το μοναδικό σωζόμενο αυθεντικό έργο του Πραξιτέλη. Δεν είναι άλλο από τον Ερμή του Πραξιτέλους το οποίο κατασκευάστηκε από Παριανό μάρμαρο το 330 π.Χ.. Επίσης η επιτύμβια στήλη της Ηγησούς (410 π.Χ.) αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα έργα της κλασικής εποχής στον Κεραμεικό.
Πριν το τέλος της Κλασικής Περιόδου γεννιέται ο Αριστοτέλης (384 – 322 π.Χ.). Γεννημένος στην Χαλκιδική ο Αριστοτέλης, δημιουργός της λογικής υπήρξε Μέγας Φιλόσοφος κι η διδασκαλία του ήταν τόσο έντονη που δεν επηρέασε μόνο τον αρχαίο κόσμο αλλά και τον σύγχονο! Εκείνη την εποχή είναι που στην άνθιση του θα φτάσει ένα άλλο βασίλειο, το Βασίλειο της Ηπείρου ή όπως είναι γνωστό το Βασίλειο των Μολοσσών. Αυτό θα αναπτυχθεί κυρίως από το 424 π.Χ. και θα κρατήσει την δύναμη του μέχρι το 167 π.Χ. που θα καταστραφεί από τις Ρωμαϊκές δυνάμεις. Το Βασίλειο των Μολοσσών είναι πραγματικότητα χάρη στον Νεοπτόλεμο του Τρωικού Πολέμου, ο οποίος ήταν γιος του Αχιλλέα και φαίνεται μετά το τέλος των γεγονότων στην Τροία, να εγκαθίσταται στην Ήπειρο με αποτέλεσμα από γενιά σε γενιά ο πολιτισμός αυτός να εξελιχθεί σε έναν από τους σπουδαιότερους της Κλασικής εποχής. Παράλληλα δεν μένει πολύς καιρός μέχρι την στιγμή που θα καταφέρει να συνδεθεί με τον Μεγαλύτερο Έλληνα ηγεμόνα και έναν μοναδικό πολιτισμό!
hectorandparis
Ωστόσο λίγο πριν την λήξη της Χρυσής αυτής εποχής οι Έλληνες όπως προείπαμε ήταν κυριολεκτικά κουρασμένοι.
Είχαν καταφέρει να χάσουν τις δυνάμεις τους, το ηθικό τους αλλά και το κουράγιο τους με άμεση συνέπεια ταπεινωτικές συμφωνίες. Έτσι άδοξα θα έληγε μια τόσο λαμπρή περίοδος; Κι όμως όχι!
Ήδη πριν το 360 π.Χ. υπάρχει δραστηριότητα στις περιοχές της Βορείου Ελλάδος. Ο Φίλιππος ο Β’ όμως θα είναι ο εμπνευστής μιας νέας ιδέας. Αυτή θέλει τον Φίλιππο να καταφέρνει να ενώσει όλο τον Ελληνισμό. Είναι μια ιδιαίτερα τολμηρή ιδέα την οποία θα βάλει μπροστά με την άνοδο του στον θρόνο το 359 π.Χ.. Από εκείνη την στιγμή το συγκεκριμένο βασίλειο με έναν κυριαρχικό τρόπο θα προσπαθήσει να ενώσει υπό την ηγεμονία του όλες τις Ελληνικές πόλεις-κράτη και να δημιουργήσει μια πανελλήνια συμμαχία. Το βασίλειο αυτό θα καταφέρει να ανεβάσει ξανά τον Ελληνικό πολιτισμό στα ύψη και να «συνεφέρει» τον Ελληνισμό ύστερα από το σοκ που είχε επέλθει από τα χρόνια και χρόνια πολέμων!
Αδιαμφισβήτητα το «Βασίλειο της Μακεδονίας», σαν από μηχανής Θεός εμφανίστηκε την καταλληλότερη στιγμή ώστε μέσα από έναν τεράστιο και έναν από τους σημαντικότερους πολιτισμούς που θα δημιουργήσει τα επόμενα χρόνια, να καταφέρει να θέσει τις βάσεις για την πορεία και την εξέλιξη ολόκληρης της Ελλάδας. Η άνοδος του Φιλίππου του Β’ σήμανε αυτόματα την έναρξη της Μακεδονικής Αυτοκρατορίας η οποία στις μέρες του Μεγαλύτερου προσώπου της Αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας, Αλεξάνδρου του Μέγα, θα καταφέρει να φτάσει στο απόγειο της!
Friday, 18 September 2026
ΑΘΗΝΑΪΚΟΣ ΜΑΝΤΣΕΣΤΕΡ ΓΙΟΥΝΑΪΤΕΝΤ
Τζαλακώστας για το έπος του Αθηναϊκού: «Ο Σαργκάνης έλεγε “μπορούμε να προκριθούμε” – Φτάσαμε κοντά στο θαύμα»
Πέρασαν 35 χρόνια από τότε που οι Άγγλοι σταρ αποχωρούσαν σαστισμένοι από το «Απόστολος Νικολαΐδης». Σαν σήμερα (18/09/1991), ο Αθηναϊκός ήρθε ισόπαλος 0-0 στο γήπεδο της Λεωφόρου Αλεξάνδρας. Ο Βασίλης Τζαλακώστας θυμάται και αναπολεί στο tanea.gr εκείνες τις στιγμές, καθώς και τον επαναληπτικό του Μάντσεστερ!
Τζαλακώστας για το έπος του Αθηναϊκού: «Ο Σαργκάνης έλεγε “μπορούμε να προκριθούμε” – Φτάσαμε κοντά στο θαύμα»
Νικόλας Παναγόπουλος
18/09/2026, 11:05
Share
facebook
facebook
Τελευταία Νέα
15:46
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Xρηματιστήριο Κωνσταντινούπολης: Παρέμβαση για ύποπτες συναλλαγές από funds
15:41
ΚΟΣΜΟΣ
Πακιστάν: Όχημα με εκρηκτικά έπεσε σε τέμενος – Τουλάχιστον 16 νεκροί
15:40
ΕΛΛΑΔΑ
Θεσσαλονίκη: 17χρονος κατέρρευσε έξω από σχολείο – Νοσηλεύεται στη ΜΕΘ στο Ιπποκράτειο
15:40
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Πλεύρης στο MEGA News 104.6 για τη σχέση με τους γιατρούς του Μαζωνάκη: «Πήρα ιατρικές συμβουλές, δεν υπήρχε συνεργασία»
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθέστε ΤΑ ΝΕΑ στην Google
Παρέα, που εξελίχθηκε σε αρμάδα. Από το χωμάτινο γήπεδο της Καισαριανής, Νήαρ Ηστ, στο αστραφτερό Μάντσεστερ. Από τις φτωχογειτονιές των Αθηνών στο Θέατρο των Ονείρων. Αυτή η ιστορία εκτυλίχθηκε πριν 35 χρόνια. Μάλλον η αρχή της, για να είμαστε ακριβείς. Τότε, οι Λόρδοι του Βύρωνος δίδαξαν καλούς τρόπους στους αμαθείς Άγγλους. Για όποιον δεν κατάλαβε περί τίνος πρόκειται. Αθηναϊκός – Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ.
Οι «πορτοκαλοκίτρινοι» στις 18 Σεπτεμβρίου 1991 δίνουν το πρώτο ευρωπαϊκό τους παιχνίδι και απέναντί τους, η κάτοχος του Κυπέλλου Κυπελλούχων, οι Κόκκινοι Διάβολοι του Σερ Άλεξ Φέργκιουσον. Η διαφορά δυναμικότητας χαώδης. Όπως και το πάθος και η θέληση, αλλά από την αντίστροφη πλευρά. Πρώτος αγώνας εν Ελλάδι 0-0. Δεύτερος στο Μεγάλο Νησί πάλι ίδιο σκορ.
Παράταση, ποιος να το πίστευε. Εν τέλει, δύο γκολ στο δεύτερο ημίχρονο του έξτρα ημιώρου θέτουν εκτός συνέχειας την ελληνική ομάδα. Ωστόσο, η ιστορία είχε ήδη γραφτεί. Η Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ δεν μπόρεσε να κερδίσει σε δύο 90λεπτα τα παιδιά που απλά κοιτούσαν να το απολαύσουν και να το χαρούν.
Σαν σήμερα, οι «Λόρδοι του Βύρωνα» ήρθαν ισόπαλοι με τους «Μπέμπηδες» στον πρώτο αγώνα του ζευγαριού. Ο Βασίλης Τζαλακώστας, βασικός επιθετικός εκείνης της ομάδας, θυμάται και εξιστορεί στο tanea.gr συμπεριφορές παραγόντων και αντιπάλων, καταθέτει τα συναισθήματά του για αυτόν τον αγωνιστικό άθλο, καθώς και τα ταξίδια του προπονητή του στην Αγγλία.
Όταν μάθατε ότι κληρωθήκατε με τη Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ, πώς το αντιμετωπίσατε ως ομάδα; Σας το ανακοίνωσαν σε όλους ταυτόχρονα; Τι θυμάστε από το άκουσμα «Αθηναϊκός – Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ»;
«Το είχαμε στο μυαλό μας ως μια γιορτή. Θα πάμε να παίξουμε, να κάνουμε έναν καλό αγώνα. Όπως θυμάστε, την προηγούμενη χρονιά ήμασταν νεοφώτιστοι στην κατηγορία και φτάσαμε μέχρι τον τελικό του Κυπέλλου Ελλάδας απέναντι στον Παναθηναϊκό.
Ήμασταν τυχεροί, καθότι ο Παναθηναϊκός πήρε και το πρωτάθλημα, πετυχαίνοντας το νταμπλ, οπότε έπαιξε την επόμενη χρονιά στο Πρωταθλητριών, το σημερινό Champions League. Έτσι, μας δόθηκε η ευκαιρία να αγωνιστούμε στο Κύπελλο Κυπελλούχων με τη Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ.
Δεν πιστεύαμε ότι θα μπορούσαμε να ανταγωνιστούμε αυτή την ομάδα. Απλά σκεφτόμασταν πως είναι μια γιορτή, θα απολαύσουμε και τα δύο παιχνίδια και θα ταξιδέψουμε στην Αγγλία, όπου μέχρι πρότινος δεν είχε πάει κανείς μας. Το μόνο που δεν θέλαμε, που φοβόμασταν, ήταν να μην διασυρθούμε».
Τη χρονιά που φτάσατε έως τον τελικό, στο πρωτάθλημα, καθ’ όλη τη διάρκεια της σεζόν, ήσασταν στην 3η-4η θέση και εν τέλει τερματίσατε 6οι. Εκείνη τη χρονιά πιστεύετε πως μπορούσατε να καταλάβετε ακόμη υψηλότερη θέση στο πρωτάθλημα;
«Η αλήθεια είναι ότι χαλαρώσαμε μόλις φτάσαμε στον τελικό. Αλλά δεν ξέρω αν μπορούσαμε να φτάσουμε πιο ψηλά. Τότε όλες οι ομάδες ήταν δυνατές: ο ΠΑΟΚ, ο Άρης, ο Ηρακλής, η ΑΕΚ, ο Ολυμπιακός, ο Παναθηναϊκός, ο ΟΦΗ, η ΑΕΛ, αλλά και άλλοι σύλλογοι. Πιστεύω ότι και η 6η θέση που κατακτήσαμε ήταν μεγάλο επίτευγμα.
Μην ξεχνάμε πως αυτό που καταφέραμε ήταν τεράστιο. Ήμασταν μια ομάδα που είχε ανέβει στην Α’ Εθνική. Παίζαμε στο γήπεδο της Καισαριανής, στο Νήαρ Ηστ, το οποίο ήταν ξερό. Φανταστείτε μια ομάδα που αγωνίζεται εκεί να πηγαίνει να παίξει με τη Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ στο Old Trafford. Σκεφτείτε πόση απόσταση υπήρχε…
Εκείνη την περίοδο η Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ άρχιζε να επανακάμπτει, να παίρνει τίτλους. Μάλιστα, τότε ήταν ήδη κάτοχος του Κυπέλλου Κυπελλούχων…»
Πώς σας προετοίμασε για αυτά τα δύο παιχνίδια ο προπονητής σας, Γκερντ Πρόκοπ;
«Ο Πρόκοπ είχε ταξιδέψει στην Αγγλία ειδικά για τη Μάντσεστερ, για να δει ένα παιχνίδι της. Ερχόμενος στην Ελλάδα, μας είπε πως είναι μια ομάδα απέναντι στην οποία μπορούμε να πετύχουμε κάτι. Εμείς λέγαμε: «Τι μας λέει τώρα αυτός;». Δεν πιστεύαμε ότι μπορούσε να συμβεί το οτιδήποτε. Δεν ξέρω τι αγώνα είχε δει, αλλά η Μάντσεστερ έπαιζε τότε με ψηλές μπαλιές.
Γενικά, στην Αγγλία εφάρμοζαν εκείνη την εποχή αυτό το στυλ παιχνιδιού. Εμείς, από την πλευρά μας, είχαμε ψηλά κορμιά και, βέβαια, τον Σαργκάνη κάτω από τα δοκάρια. Οπότε μάλλον όντως κάτι είχε δει.
Στον πρώτο αγώνα που παίξαμε, αγωνιστήκαμε στο «Απόστολος Νικολαΐδης», καθώς το γήπεδό μας ήταν υπό κατασκευή. Δεν μπορώ να πω ότι είχαμε τεράστια πίεση. Ήμασταν τυχεροί, βέβαια, γιατί αυτοί είχαν δύο δοκάρια, ενώ είχαμε και εμείς μία-δύο φάσεις. Έτσι, κατορθώσαμε και πήραμε αυτό το 0-0. Ήταν μια μεγάλη επιτυχία για εμάς. Δεν μπορούσαμε να φανταστούμε κάτι καλύτερο».
YouTube thumbnail
Το παιχνίδι όσο κυλά όχι μόνο δεν δέχεστε γκολ, αλλά χάνετε και ευκαιρίες. Η παρουσία του αείμνηστου Σαργκάνη κάτω από τα δοκάρια, παρ’ όλη την ποιότητα του αντιπάλου, σας ενέπνεε σιγουριά;
«Ο Νίκος ήταν ένας τερματοφύλακας ο οποίος σίγουρα ενέπνεε σιγουριά. Ήμασταν αρκετοί ως αρχηγοί, ο Χατζηαγγέλης, ήμουν εγώ, αλλά τον Σαργκάνη τον ψηφίσαμε όλοι αρχηγό της ομάδας, λόγω και της προσφοράς του και του μεγέθους του.
Αυτό όμως που ήθελα να πω για τον Νίκο είναι πως εμψύχωνε όλους μας, έδειχνε εμπιστοσύνη στην ομάδα και πίστευε πως ακόμα και με τη Μάντσεστερ θα έχουμε καλό αποτέλεσμα.
Θα σας πω κάτι που μάλλον δεν γνωρίζουν οι περισσότεροι. Είχαμε έναν χρηματοδότη στον σύλλογο, τον Κόνσλα, ο οποίος ήταν ένας επιχειρηματίας της περιοχής. Μας είχε τάξει ένα μεγάλο ποσό σε περίπτωση πρόκρισης με τη Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ.
Λέει, λοιπόν, ο Σαργκάνης: «Μπορούμε να προκριθούμε». Εμείς δεν το πιστεύαμε, βέβαια. Του έλεγε του παράγοντα: «Σίγουρα θα μας τα δώσεις τα λεφτά;». «Ναι», απάντησε εκείνος. Και ο Νίκος είπε: «Ωραία». Το πίστευε.
Και πράγματι τα διεκδικήσαμε, γιατί αποκλειστήκαμε στο δεύτερο ημίχρονο της παράτασης. Ο Σαργκάνης ήταν μεγάλος τερματοφύλακας και ήταν και ο ίδιος σε τρομερή κατάσταση, ειδικά στο δεύτερο παιχνίδι στο Μάντσεστερ.
Ως αρχηγός μας μετέδιδε την πίστη πως μπορούμε να κερδίσουμε οποιονδήποτε αντίπαλο».
Πόσο δύσκολο ήταν το έργο σας, όταν απέναντί σας είχατε τους αμυντικούς της Μάντσεστερ, καθώς και τον μεγάλο Πίτερ Σμάιχελ;
«Η πίεση που δεχθήκαμε ήταν αφόρητη. Είχαν δύο στόπερ, τον Μπρους και τον Πάλιστερ. Θυμάμαι χαρακτηριστικά τα ονόματα αυτών των δύο παικτών, οι οποίοι ήταν πάνω από 1,90 αμφότεροι. Ήταν σκληροί. Ήταν πολύ καλή ομάδα.
Στο δεύτερο παιχνίδι, θυμάμαι στο ημίχρονο ότι είχαν πιαστεί τα πόδια μου και ο φυσικοθεραπευτής της ομάδας μου έκανε μασάζ. Είχαμε και κάποιους τραυματισμούς, όπως του Σπηλιώτη και του Θεοδωράκου. Όμως είχαμε τόσο πάθος και δίψα για διάκριση και, όσο κρατούσαμε το μηδέν, όλο και υπερβάλλαμε εαυτόν.
Θα μπορούσαμε και να προηγηθούμε, είχα και εγώ δύο καλές στιγμές. Ήταν υπερβολική η προσπάθεια που κάναμε και γι’ αυτό κατορθώσαμε και πήραμε το αποτέλεσμα 0-0 στην κανονική διάρκεια. Από εκεί και έπειτα, δεχθήκαμε δύο γκολ στο δεύτερο ημίχρονο της παράτασης, από τον Χιουζ και τον ΜακΚλέρ».
Τελειώνοντας το παιχνίδι 0-0 με την «πλούσια», από πάσης πλευράς, Μάντσεστερ, πόσο περήφανοι νιώσατε για τον Αθηναϊκό, μια ομάδα από τις λαϊκές γειτονιές των Αθηνών;
«Ήμασταν πράγματι πολύ περήφανοι. Και πολλές φορές τη μνημονεύουμε αυτή τη στιγμή. Αυτό το επίτευγμα του Αθηναϊκού δεν το είχε και έχει πετύχει καμία ομάδα στην Ελλάδα. Ένας νεοφώτιστος σύλλογος να παίζει, μέσα σε έναν χρόνο, ευρωπαϊκό παιχνίδι κόντρα στη Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ και να κατορθώνει να πάρει δύο ισοπαλίες, χάνοντας τελικά στην παράταση.
Αναμενόμενο ήταν πως η Μάντσεστερ θα προκριθεί. Αλλά αν κρατούσαμε άλλα επτά-οκτώ λεπτά και πηγαίναμε στα πέναλτι, είμαι σίγουρος ότι ο Σαργκάνης θα έκανε το θαύμα του. Γιατί στα πέναλτι ήταν φοβερός ο Νίκος».
Στον αντίποδα, οι άνθρωποι της Μάντσεστερ πώς το αντιμετώπισαν; Προσέξατε αν σάστισαν, αν έμειναν έκπληκτοι;
«Ναι, δεν το περίμεναν. Και αυτό που αποτυπώθηκε στο μυαλό μου σαν άσχημη εντύπωση των Άγγλων -παρότι φημίζονται για το fair play- είναι ότι στο δεύτερο παιχνίδι ίσως δεν περίμεναν τέτοια αγωνιστική αντίδραση από εμάς και, στο τέλος του αγώνα, δεν δέχθηκε κανένας τους να ανταλλάξουμε φανέλες. Αρνήθηκαν, πολύ προκλητικά.
Φανταστείτε πόσο άσχημα νιώσαμε εμείς. Περιμέναμε να πάρουμε μία φανέλα του Χιουζ, του Σμάιχελ. Νομίζω εγώ ζήτησα του ΜακΚλέρ, αλλά όλοι έλεγαν: «No, no». Πλήρης αδιαφορία».
Την ίδια συμπεριφορά είχε και ο Σερ Άλεξ Φέργκιουσον;
«Από τον Φέργκιουσον δεν θυμάμαι τίποτα, μόνο από τους παίκτες. Ίσως και εκείνοι να ήταν νευριασμένοι από την αντίστασή μας και γι’ αυτό να ενήργησαν έτσι».
Από τη στιγμή που φύγατε για το Μάντσεστερ μέχρι που γυρίσατε, πώς ζήσατε αυτή την εμπειρία;
«Σαν γιορτή. Κάναμε την εκδρομή μας και απλά δεν θέλαμε να φάμε πολλά γκολ. Θυμάμαι την ημέρα του αγώνα. Γυρνούσαμε στα ηλεκτρονικά καταστήματα για να πάρουμε καμία φωτογραφική μηχανή, κάποια ηλεκτρονική συσκευή. Το μυαλό ήταν εκεί. Δεν σκεφτόμασταν το ματς. Ήταν μια εκδρομή για εμάς».
Έτσι όπως ήρθε ο αποκλεισμός, στο δεύτερο ημίχρονο της παράτασης, υπάρχει ένα «αχ», ένα «τι πήγαμε να κάνουμε», που να δηλώνει πικρία;
«Εντάξει, να είμαστε ρεαλιστές. Βέβαια, αν αντέχαμε άλλα επτά-οκτώ λεπτά… Αλλά πόσο να αντέξεις εάν δέχεσαι συνεχώς πίεση; Η διαφορά των ομάδων ήταν πολύ μεγάλη. Οπότε ας είμαστε ρεαλιστές. Κάναμε την προσπάθειά μας. Φτάσαμε κοντά στο θαύμα.
Αν πηγαίναμε στα πέναλτι, θα είχαμε περισσότερες ελπίδες. Αυτοί θα είχαν περισσότερο άγχος και εμείς θα είχαμε τον Σαργκάνη. Δεν ξέρουμε τι θα γινόταν.
Είναι μια στιγμή για μας που έχει μείνει ανεξίτηλη στη μνήμη μας και, όταν βρισκόμαστε όλοι στον Βύρωνα, συζητάμε γι’ αυτό το παιχνίδι».
YouTube thumbnail
Τι νομίζετε πως έλειψε, εάν έλειψε, από εκείνη την ομάδα σας για να κάνει την υπέρβαση σε επίπεδο πρωταθλήματος; Και τι εύχεστε να γίνει, ώστε ο Αθηναϊκός να επανέλθει στην ανώτερη κατηγορία του ποδοσφαίρου της χώρας μας;
«Εκείνη την εποχή δεν μπορούσαμε να ζητήσουμε από τους εαυτούς μας τίποτα παραπάνω. Η ομάδα, όπως προείπα, ήταν νεοφώτιστη. Έγινε μεγάλη προσπάθεια και από τη διοίκηση, με επικεφαλής τον κ. Καλογιάννη.
Ήμασταν μια ομάδα που παίζαμε πολλά χρόνια μαζί. Θυμάμαι επτά-οκτώ παίκτες που ήταν πάνω από 10 χρόνια στον σύλλογο. Είχαμε πολύ καλό σύνολο, σε συνδυασμό με τις προσθήκες που έγιναν εκείνη τη χρονιά. Ήρθαν καλοί παίκτες και γίναμε πολύ δυνατοί.
Από εκεί και πέρα, ο Αθηναϊκός βρίσκεται στις ερασιτεχνικές κατηγορίες. Θέλει υπομονή. Οι υπεύθυνοι πρέπει να δώσουν έμφαση στις ακαδημίες και να προωθήσουν νέα παιδιά. Ανέβηκε πέρυσι η ομάδα στην Α’ ΕΠΣ, φέτος ο στόχος είναι η παραμονή, αλλά είναι δύσκολο να έρθουν παίκτες μεγάλης αξίας.
Για να κρατηθεί η ομάδα και να έχει μέλλον, πρέπει να στηρίζεται στα δικά της παιδιά. Από τη στιγμή που δεν υπάρχουν οικονομικές δυνατότητες να αγοράζεις παίκτες κάθε χρόνο, χρειάζεται εκεί να δοθεί έμφαση. Αυτό θα κάνει και η παρούσα διοίκηση».
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ
13 Σεπτεμβρίου 1873: Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή – Ο Έλληνας της Ανατολής που άλλαξε την επιστήμη των μαθηματικών και έζησε την καταστροφή της Σμύρνης
Από το Βερολίνο και την Αίγυπτο στο Γκέτινγκεν, τον Αϊνστάιν και το Μόναχο – Η ζωή ενός κορυφαίου Έλληνα μαθηματικού που επέστρεψε στη Μικρά Ασία για να δημιουργήσει ένα πανεπιστήμιο στη Σμύρνη – Γράφει η Κάλλια Λαμπροπούλου
13/09/2026 - 12:55μμ
Ο Έλληνας μαθηματικός Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή (1873-1950), μία από τις σημαντικότερες μορφές της ελληνικής και διεθνούς μαθηματικής επιστήμης (φωτ.: Αρχείο karatheodori.gr)
Ο Έλληνας μαθηματικός Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή (1873-1950), μία από τις σημαντικότερες μορφές της ελληνικής και διεθνούς μαθηματικής επιστήμης (φωτ.: Αρχείο karatheodori.gr)
Στηρίξτε το Pontos News
Επιλέξτε μας ως προτιμώμενη πηγή στην Αναζήτηση Google
Προσθήκη πηγής
Στις 13 Σεπτεμβρίου 1873 γεννήθηκε στο Βερολίνο ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή, ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες μαθηματικούς του 20ού αιώνα. Γεννημένος στη Γερμανία, μεγαλωμένος στις Βρυξέλλες και με μια επιστημονική διαδρομή που θα τον έφερνε στα κορυφαία πανεπιστήμια της Ευρώπης, ο Καραθεοδωρή θα μπορούσε να είχε μείνει οριστικά στη Δύση.
Η ζωή του, όμως, είχε έναν ισχυρό δεσμό με την Ανατολή.
Ο πατέρας του, Στέφανος Καραθεοδωρή, ήταν Οθωμανός Έλληνας διπλωμάτης, ενώ η μητέρα του, Δέσποινα Πετροκόκκινου, προερχόταν από ελληνική οικογένεια εμπόρων που είχε εγκατασταθεί στη Μασσαλία. Η οικογένεια Καραθεοδωρή είχε καταγωγή από την Αδριανούπολη, ενώ ο παππούς του Κωνσταντίνου είχε διατελέσει καθηγητής στην Ιατρική Σχολή της Κωνσταντινούπολης και γιατρός στην υπηρεσία δύο Οθωμανών σουλτάνων.
Αυτή η καταγωγή θα αποκτούσε ιδιαίτερη σημασία δεκαετίες αργότερα, όταν ο ήδη καταξιωμένος καθηγητής θα αποφάσιζε να συνδέσει το όνομά του με ένα από τα πιο φιλόδοξα εκπαιδευτικά σχέδια του ελληνισμού της Μικράς Ασίας: τη δημιουργία πανεπιστημίου στη Σμύρνη.
Από τη μηχανική στα μεγάλα μαθηματικά
Τα πρώτα χρόνια του Καραθεοδωρή πέρασαν στις Βρυξέλλες. Σπούδασε μηχανικός στο Βέλγιο και στη συνέχεια εργάστηκε στην Αίγυπτο, συμμετέχοντας στα έργα του φράγματος του Ασιούτ. Εκεί συνέβη μια καθοριστική αλλαγή. Στον ελεύθερο χρόνο του μελετούσε μαθηματικά, ενώ πραγματοποίησε και μετρήσεις στην πυραμίδα του Χέοπα, τις οποίες αργότερα δημοσίευσε.
Το 1900 εγκατέλειψε οριστικά τη μηχανική και επέστρεψε στη Γερμανία για να σπουδάσει μαθηματικά. Η απόφαση αυτή θα άλλαζε όχι μόνο τη δική του ζωή αλλά και την ιστορία της σύγχρονης μαθηματικής επιστήμης.
Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου και στη συνέχεια στο Γκέτινγκεν, ένα από τα σημαντικότερα κέντρα μαθηματικής έρευνας της εποχής. Εκεί βρέθηκε δίπλα σε κορυφαίους επιστήμονες, μεταξύ των οποίων ο Νταβίντ Χίλμπερτ (από τους πιο επιδραστικούς Γερμανούς μαθηματικούς όλων των εποχών) και ο επίσης σπουδαίος μαθηματικός, Φέλιξ Κλάιν.
Το 1904 απέκτησε το διδακτορικό του και πολύ γρήγορα άρχισε να διαμορφώνει τη δική του επιστημονική πορεία. Δίδαξε στη Βόννη, στο Ανόβερο, στο Μπρέσλαου και στο Γκέτινγκεν, ενώ το 1918 μετακινήθηκε στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου.
Το επιστημονικό του έργο υπήρξε εξαιρετικά ευρύ. Ασχολήθηκε με τον λογισμό των μεταβολών, τη θεωρία μέτρου, τη θεωρία πραγματικών και μιγαδικών συναρτήσεων, τις διαφορικές εξισώσεις, τη γεωμετρική οπτική, τη θερμοδυναμική και ζητήματα που συνδέονταν με τη θεωρία της σχετικότητας.
Δεν ήταν απλώς ένας μαθηματικός που έλυνε δύσκολα προβλήματα. Ο Καραθεοδωρή επηρέασε ολόκληρους κλάδους της μαθηματικής ανάλυσης και δημιούργησε μια ισχυρή παράδοση μαθητών, αρκετοί από τους οποίους εξελίχθηκαν σε σημαντικούς επιστήμονες.
Ο Αϊνστάιν και ο Έλληνας μαθηματικός
Η επιστημονική του ακτινοβολία τον έφερε σε επικοινωνία και με τον Άλμπερτ Αϊνστάιν. Οι δύο επιστήμονες αλληλογραφούσαν για μαθηματικά ζητήματα που συνδέονταν με τη φυσική και τη θεωρία της σχετικότητας. Σε επιστολή του προς τον Καραθεοδωρή το 1916, ο Αϊνστάιν επαίνεσε τη μαθηματική του ανάπτυξη, χαρακτηρίζοντάς την «wonderful» (σ.σ. υπέροχη) και σημειώνοντας ότι πλέον κατανοούσε τα πάντα.
Η αλληλογραφία τους αποτελεί ένα από τα σημαντικά τεκμήρια της επιστημονικής σχέσης των δύο ανδρών. Δεν επιβεβαιώνει, ωστόσο, τον μεταγενέστερο μύθο ότι ο Καραθεοδωρή «έγραψε τη θεωρία της σχετικότητας για τον Αϊνστάιν». Η πραγματική ιστορία είναι ίσως ακόμη πιο ενδιαφέρουσα: ένας από τους κορυφαίους φυσικούς του αιώνα απευθυνόταν σε έναν σπουδαίο μαθηματικό για τη μαθηματική επεξεργασία προβλημάτων που τον απασχολούσαν.
Οι 38 επιστολές αλληλογραφίας Αϊνστάιν – Καραθεοδωρή, μεταξύ 1916 και 1930, βρίσκονται όλες στο Μουσείο Καραθεοδωρή στην Κομοτηνή, το οποίο πλέον στεγάζεται στην Τσανάκλειο (φωτ.: Χρόνος Εφημερίδα/Facebook)
Η μεγάλη επιστροφή στη Μικρά Ασία
Παρά τη διεθνή του σταδιοδρομία, ο Καραθεοδωρή δεν απομακρύνθηκε από την Ελλάδα και τον ελληνισμό της Ανατολής.
Το 1919, ύστερα από πρόσκληση της ελληνικής κυβέρνησης, άρχισε να επεξεργάζεται το σχέδιο για τη δημιουργία ενός νέου ελληνικού πανεπιστημίου. Το σχέδιο πήρε τελικά συγκεκριμένη μορφή στη Σμύρνη και το 1920 ο Καραθεοδωρή ανέλαβε επίσημα την οργάνωση του Ιωνικού Πανεπιστημίου.
Η επιλογή της Σμύρνης είχε ιδιαίτερο συμβολισμό. Η πόλη αποτελούσε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα του ελληνισμού της Μικράς Ασίας και ο Καραθεοδωρή επιχειρούσε να συνδέσει αυτή την πνευματική παράδοση με τα πρότυπα της σύγχρονης ευρωπαϊκής ανώτατης εκπαίδευσης.
Ο Καραθεοδωρή στην είσοδο του πανεπιστημίου που δεν λειτούργησε ποτέ (πηγή: Τράπεζα της Ελλάδος)
Για εκείνον, το πανεπιστήμιο δεν ήταν απλώς ένα κτίριο και μερικές αίθουσες διδασκαλίας. Έπρεπε να διαθέτει βιβλιοθήκη, εργαστήρια, επιστημονικά όργανα και ένα οργανωμένο σύστημα σπουδών. Ταξίδεψε στην Ευρώπη για να προμηθευτεί βιβλία και εξοπλισμό και εργάστηκε συστηματικά για τη συγκρότηση της βιβλιοθήκης. Συνεργάστηκε με ειδικούς και γερμανικούς βιβλιογραφικούς και τεχνικούς φορείς, ενώ φρόντισε ακόμη και για τον σχεδιασμό του χώρου και των μεταλλικών ραφιών.
Το εγχείρημα είχε αρχίσει να παίρνει μορφή. Τα βιβλία συγκεντρώνονταν, ο επιστημονικός εξοπλισμός έφθανε και η λειτουργία του πανεπιστημίου προγραμματιζόταν για το φθινόπωρο του 1922.
Ήταν η στιγμή που το προσωπικό όραμα του Καραθεοδωρή συναντούσε την ιστορία της Μικράς Ασίας.
Το 1922 και η διάσωση της βιβλιοθήκης
Η κατάρρευση του μικρασιατικού μετώπου ανέτρεψε μέσα σε λίγες εβδομάδες ολόκληρο το σχέδιο. Ο Καραθεοδωρή παρέμεινε στη Σμύρνη μέχρι την τελευταία φάση των γεγονότων. Μέσα στην αναστάτωση, προσπάθησε να διασώσει τη βιβλιοθήκη και τον επιστημονικό εξοπλισμό του πανεπιστημίου, γνωρίζοντας ότι η προσπάθεια για τη δημιουργία του ιδρύματος είχε πλέον καταρρεύσει.
Η δική του επιστολή προς το υπουργείο Παιδείας, στις 19 Νοεμβρίου 1922, αποτελεί πολύτιμο πρωτογενές τεκμήριο για την επιχείρηση διάσωσης της βιβλιοθήκης.
Eπιστολή σχετικά με την οργάνωση του Πανεπιστημίου Σμύρνης (περ. 1920-1922) – (φωτ.: Γενικά Αρχεία του Κράτους/Public Domain)
Η κόρη του, Δέσποινα Ροδοπούλου-Καραθεοδωρή, θα περιέγραφε αργότερα την επιμονή του πατέρα της να περισώσει ό,τι μπορούσε: «Έμεινε για να διασώσει ό,τι μπορούσε: βιβλία, όργανα κ.α.»
Μεγάλο μέρος της βιβλιοθήκης και σημαντικό τμήμα του εξοπλισμού μεταφέρθηκαν τελικά στην Αθήνα. Το πανεπιστήμιο δεν πρόλαβε να λειτουργήσει, όμως η πνευματική του παρακαταθήκη δεν χάθηκε.
Ο Αμερικανός πρόξενος Τζορτζ Χόρτον, ένας από τους ξένους διπλωμάτες που έζησαν από κοντά τις δραματικές ημέρες της Σμύρνης, κατέγραψε επίσης την παρουσία του Καραθεοδωρή στις τελευταίες ημέρες της πόλης. Τον περιέγραψε ως «η ενσάρκωση της ελληνικής πολιτιστικής και πνευματικής ιδιοφυΐας στην Ανατολή».
Η φράση του Χόρτον έχει ιδιαίτερο βάρος. Ο Καραθεοδωρή βρισκόταν εκεί ως εκπρόσωπος ενός ελληνικού πνευματικού οράματος που είχε επιχειρήσει να ριζώσει στην Ανατολή. Το πανεπιστήμιο μπορεί να μην άνοιξε ποτέ, όμως ο άνθρωπος που το σχεδίασε είχε ήδη αφήσει το αποτύπωμά του στην πόλη.
Ίσως το πιο γνωστό πορτρέτο του Κ. Καραθεοδωρή
Η Αθήνα και το Μόναχο
Μετά την καταστροφή, ο Καραθεοδωρή επέστρεψε στην Ελλάδα. Δίδαξε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, πριν επιστρέψει το 1924 στη Γερμανία και αναλάβει την έδρα Μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου.
Η διεθνής του πορεία συνεχίστηκε. Το 1928 έγινε ο πρώτος επισκέπτης ομιλητής της American Mathematical Society και ταξίδεψε στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου έδωσε διαλέξεις και δίδαξε ως επισκέπτης καθηγητής στο Χάρβαρντ.
Παράλληλα, συνέχισε να γράφει και να διδάσκει. Τα έργα του στον λογισμό των μεταβολών, στις πραγματικές συναρτήσεις, στη σύμμορφη απεικόνιση, στις διαφορικές εξισώσεις και στη γεωμετρική οπτική συνέβαλαν καθοριστικά στην εξέλιξη της μαθηματικής ανάλυσης. Πέθανε στο Μόναχο στις 2 Φεβρουαρίου 1950.
Ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή έμεινε στην ιστορία ως ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες μαθηματικούς, με έργο που ξεπέρασε τα σύνορα της χώρας και επηρέασε την παγκόσμια επιστήμη. Υπάρχει όμως και μια δεύτερη, λιγότερο γνωστή πλευρά της κληρονομιάς του.
Στη ζωή του, η Ανατολή και η Ευρώπη δεν υπήρξαν δύο κόσμοι που απλώς συνυπήρχαν. Συναντήθηκαν στο πρόσωπό του. Από την οικογένεια με τις ρίζες στην Αδριανούπολη και την Κωνσταντινούπολη, μέχρι τα πανεπιστήμια της Γερμανίας και τη συνεργασία με κορυφαίους επιστήμονες της εποχής, ο Καραθεοδωρή κουβαλούσε μαζί του μια σύνθετη ελληνική ταυτότητα, διαμορφωμένη μέσα σε διαφορετικούς πολιτισμούς.
Και όταν του δόθηκε η ευκαιρία να δημιουργήσει ένα πανεπιστήμιο στη Μικρά Ασία, επέλεξε να επιστρέψει. Η Σμύρνη έγινε έτσι το σημείο όπου συναντήθηκαν η επιστήμη του, η ελληνική του καταγωγή και η ιστορία του ελληνισμού της Ανατολής. Το Ιωνικό Πανεπιστήμιο ήταν το μεγάλο σχέδιο αυτής της συνάντησης. Η Καταστροφή του 1922 το διέκοψε πριν ακόμη ανοίξει τις πόρτες του.
Ο Καραθεοδωρή, όμως, φρόντισε να μη χαθεί ό,τι μπορούσε να σωθεί. Και ίσως αυτή να είναι η πιο χαρακτηριστική εικόνα της ζωής του: ένας άνθρωπος που πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του αναζητώντας την ακρίβεια και την τάξη μέσα στα μαθηματικά, βρέθηκε στη Σμύρνη το 1922 μέσα σε μια από τις μεγαλύτερες καταστροφές του ελληνισμού και προσπάθησε, μέσα στο χάος, να διασώσει βιβλία, επιστημονικά όργανα και ένα κομμάτι του πνευματικού κόσμου που είχε ονειρευτεί. Το πανεπιστήμιο της Σμύρνης δεν λειτούργησε ποτέ. Το όνομα του Καραθεοδωρή, όμως, έμεινε συνδεδεμένο και με εκείνο το ανολοκλήρωτο εγχείρημα και με την παγκόσμια ιστορία των μαθηματικών.
Κάλλια Λαμπροπούλου
Thursday, 17 September 2026
Η ΧΑΡΙΤΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΜΟΙΡΕΣ
ΟΙ ΧΑΡΙΤΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΜΟΙΡΕΣ
του Υποστρατήγου ε.α. Κ. Χ. Κωνσταντινίδη
Η ιστοσελίδα μου στο Facebook έχει γεμίσει με Χάριτες, οι οποίες, με ευγένεια, μου στέλνουν μηνύματα και με χαιρετούν. Δυστυχώς, είναι τόσες πολλές, ώστε δεν έχω τον χρόνο να απαντώ σε όλα όσα μου ζητούν και περιορίζομαι σε ένα απλό «ΧΑΙΡΕ». Όσες και όσοι γράφουν για χρήματα, δάνεια ή δωρεές, απορρίπτονται αυτόματα.
ΧΑΙΡΕΤΕ
Το «ΧΑΙΡΕ» είναι ο αρχαίος ελληνικός χαιρετισμός, που συνοδεύεται από υψωμένο το δεξί χέρι και αναπεπταμένη την παλάμη. Τα μηνύματα μου τα στέλνω στα Ελληνικά και στην Αγγλική γλώσσα.
Συνεχίζω, όμως, με τις Χάριτες. Ήταν τρεις αδελφές: η Ευφροσύνη( χαρά και η πνευματική ευθυμία ), η Θάλεια(φωτεινή εύχαρις) και η Αγλαΐα(.πανέμορφη και λαμπερή) Ήταν διαχρονικές θεότητες της βλάστησης, της ομορφιάς, της χάρης και της χαράς, με κατοικία στον Όλυμπο, μαζί με τους θεούς.
Σκόρπιζαν τη χαρά στη φύση και στις καρδιές θεών και ανθρώπων. Συνόδευαν τον Διόνυσο στις βακχικές περιπλανήσεις του και, σύμφωνα με την παράδοση, συμμετείχαν στη διάδοση του ελληνικού πολιτισμού κατά τις πολιτιστικές εκστρατείες του Διονύσου ανά τον κόσμο.
Κατά μία παράδοση, μάλιστα, έπλεξαν με τα ίδια τους τα χέρια το νυφικό πέπλο της Αρμονίας, για τον γάμο της με τον Κάδμο.
Η ΑΡΜΟΝΙΑ
«Η Αρμονία των αρχαίων Ελλήνων ήταν η βαθιά συμφωνία ανάμεσα στον άνθρωπο, τη φύση, την ψυχή και το Σύμπαν — η αναζήτηση του μέτρου που μετατρέπει την τάξη σε ομορφιά και τη γνώση σε σοφία.»
Και εδώ γεννιέται ένα ερώτημα:
Πιστεύετε στην Τύχη; Σε αυτό που οι άνθρωποι ονομάζουν Μοίρα;
ΟΙ ΜΟΙΡΕΣ
«Η Μοίρα, για τους αρχαίους Έλληνες, δεν ήταν απλώς μια αδυσώπητη δύναμη που καθόριζε τη ζωή του ανθρώπου, αλλά η δύναμη που όριζε τα όρια της ανθρώπινης ύπαρξης, ακόμη και απέναντι στους ίδιους τους θεούς.»
Οι Μοίρες, οι τρεις γκριζομάλλες αδελφές, ήταν οι θεότητες του πεπρωμένου κάθε ανθρώπου. Αυτό, όμως, δεν σήμαινε ότι ο Έλληνας έπρεπε να παραιτείται και να αποδέχεται παθητικά τη μοίρα του, όπως συχνά συναντάται σε αντιλήψεις άλλων πολιτισμών.
Αντίθετα, ο άνθρωπος καλείται να ενεργεί, να αγωνίζεται και, μέσα από τις πράξεις του, να διαμορφώνει την πορεία της ζωής του.
Η Κλωθώ, η κλώστρια, κλώθει το νήμα της ζωής.
Η Λάχεσις κληρώνει και καθορίζει το μερίδιο που αναλογεί στον καθένα, καθώς και τη διάρκεια της ζωής.
Η Άτροπος, τέλος, είναι εκείνη που καθιστά την απόφαση αναπότρεπτη και κόβει το νήμα της ζωής.
Στους Δελφούς, σύμφωνα με την παράδοση, εμφανίζονται δύο όψεις της μοίρας: η Μοίρα της Γέννησης και η Μοίρα του Θανάτου.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η γέννηση του Μελέαγρου στα ανάκτορα του Οινέως.
Οι Μοίρες προφήτευσαν για το παιδί: η Κλωθώ ότι θα ήταν γενναιόψυχο, η Λάχεσις προέγραψε τα κατορθώματά του και η Άτροπος όρισε ότι θα ζούσε μέχρι τη στιγμή που θα καιγόταν ένα συγκεκριμένο κούτσουρο στη φωτιά της Εστίας.
Η μητέρα του, η Αλθαία, ακούγοντας την προφητεία, άρπαξε το αναμμένο κούτσουρο, το έσβησε και το έκρυψε βαθιά στη γη. Με τον τρόπο αυτό πίστεψε ότι θα μπορούσε να προστατεύσει το παιδί της από το πεπρωμένο του.
Η ιστορία αυτή μας διδάσκει κάτι σημαντικό:
Δεν πρέπει να είμαστε μοιρολάτρες.
Ο άνθρωπος δεν πρέπει να παραδίδεται αμαχητί σε όσα θεωρεί προκαθορισμένα. Οφείλει να ενεργεί, να αγωνίζεται και να προσπαθεί, με τα έργα του, να διαμορφώνει τη μοίρα του — δηλαδή το πεπρωμένο του.
Η μοίρα μπορεί να θέτει τα όρια.
Η πράξη, όμως, είναι δική μας.
Επομένως, κάθε άνθρωπος έχει ευθύνη απέναντι στον εαυτό του να αγωνίζεται για το καλό του, για την κοινωνία και την πατρίδα του, αλλά και για τη βελτίωση και την προστασία του περιβάλλοντος.
Ίσως τελικά αυτό να είναι και το βαθύτερο μήνυμα της αρχαίας ελληνικής σκέψης:
Να γνωρίζεις τη Μοίρα σου, αλλά να μην παραιτείσαι μπροστά της.
Να σέβεσαι την Τύχη, αλλά να εμπιστεύεσαι τη δύναμη της πράξης.
Γιατί, σε μεγάλο βαθμό, τη μοίρα μας τη γράφουμε και εμείς οι ίδιοι.
Στέλνω θερμό χαιρετισμό σε όλες τις καλές φίλες και φίλους αναγνώστες της ιστοσελίδας «Αμφικτύων» ( 17/9/26)
Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης
Wednesday, 16 September 2026
ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ
Καρκίνος του προστάτη: Η έγκαιρη διάγνωση σώζει ζωές – Τι αλλάζει μετά την αφαίρεσή του – Σήμερα Τρίτη η Ευρωπαϊκή μέρα
Η 15η Σεπτεμβρίου είναι Ευρωπαϊκή Ημέρα κατά του Καρκίνου του Προστάτη – PSA, πρόληψη και σύγχρονες θεραπείες – Τι συμβαίνει μετά την προστατεκτομή με ούρηση, ακράτεια, στύση και σεξουαλική ζωή
Φωτό/ chatgpt
ΤΕΡΕΝΣ ΚΟΥΙΚ
ΤΕΡΕΝΣ ΚΟΥΙΚ
15 Σεπτεμβρίου 2026 • 06:14
share icon
Για να μας βλέπεις πιο συχνά στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη της huffingtonpost.gr στην Google
Η 15η Σεπτεμβρίου έχει καθιερωθεί ως Ευρωπαϊκή Ημέρα κατά του Καρκίνου του Προστάτη, με βασικό στόχο να θυμίζει στους άνδρες τη σημασία της έγκαιρης διάγνωσης.
Και αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, επειδή ο καρκίνος του προστάτη στα αρχικά στάδια μπορεί να μην προκαλεί κανένα σύμπτωμα. Ένας άνδρας μπορεί να αισθάνεται απολύτως καλά και η νόσος να έχει ήδη αρχίσει να αναπτύσσεται.
Advertisement
Τι είναι ο προστάτης
Ο προστάτης είναι ένας μικρός αδένας του ανδρικού αναπαραγωγικού συστήματος, βρίσκεται κάτω από την ουροδόχο κύστη και περιβάλλει το αρχικό τμήμα της ουρήθρας. Συμμετέχει στην παραγωγή του υγρού που αποτελεί μέρος του σπέρματος.
Με την ηλικία είναι συνηθισμένο να μεγαλώνει. Η καλοήθης υπερπλασία του προστάτη, όμως, δεν είναι καρκίνος, παρότι μπορεί να προκαλεί δυσκολία στην ούρηση, συχνουρία ή ανάγκη για ούρηση κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Πώς προλαμβάνεται ο καρκίνος του προστάτη
Δεν υπάρχει μέθοδος που να εξασφαλίζει ότι ένας άνδρας δεν θα εμφανίσει ποτέ καρκίνο του προστάτη. Η ηλικία, το οικογενειακό ιστορικό και ορισμένοι γενετικοί παράγοντες αποτελούν σημαντικούς παράγοντες κινδύνου που δεν μπορούμε να αλλάξουμε.
Η διατήρηση φυσιολογικού βάρους, η συστηματική άσκηση και μια ισορροπημένη διατροφή με πολλά λαχανικά, φρούτα και προϊόντα ολικής άλεσης αποτελούν λογικές επιλογές για τη συνολική υγεία. Δεν υπάρχει, όμως, βιταμίνη ή συμπλήρωμα διατροφής που να έχει αποδειχθεί ότι προλαμβάνει αξιόπιστα τον καρκίνο του προστάτη.
Στην πράξη, το ισχυρότερο όπλο είναι η έγκαιρη ανίχνευση.
Το PSA δεν σημαίνει από μόνο του καρκίνο
Το PSA μετριέται με μία απλή εξέταση αίματος. Αυξημένη τιμή δεν σημαίνει υποχρεωτικά καρκίνο. Μπορεί να αυξηθεί λόγω καλοήθους υπερπλασίας, φλεγμονής ή άλλων αιτιών.
Advertisement
Οι σύγχρονες ευρωπαϊκές οδηγίες προκρίνουν εξατομικευμένο έλεγχο. Η συζήτηση για PSA μπορεί να αρχίζει περίπου στα 50 έτη για άνδρες μέσου κινδύνου και νωρίτερα για όσους έχουν αυξημένο κίνδυνο, όπως ισχυρό οικογενειακό ιστορικό ή συγκεκριμένες γενετικές μεταλλάξεις.
Εάν υπάρχουν ύποπτα ευρήματα, ο ουρολόγος μπορεί να ζητήσει επανάληψη του PSA, κλινική εξέταση, πολυπαραμετρική μαγνητική τομογραφία και, όταν υπάρχει ένδειξη, βιοψία.
Καρκίνος δεν σημαίνει πάντα χειρουργείο
Η διάγνωση καρκίνου του προστάτη δεν οδηγεί αυτομάτως στο χειρουργείο.
Ορισμένοι καρκίνοι χαμηλού κινδύνου εξελίσσονται τόσο αργά ώστε μπορεί να επιλεγεί ενεργός παρακολούθηση, με τακτικό PSA, εξετάσεις, μαγνητικές και, όταν χρειάζεται, νέες βιοψίες.
Για άλλους ασθενείς οι επιλογές περιλαμβάνουν χειρουργική επέμβαση, ακτινοθεραπεία ή βραχυθεραπεία. Σε πιο προχωρημένη νόσο χρησιμοποιούνται επίσης ορμονοθεραπεία και, ανάλογα με την περίπτωση, χημειοθεραπεία, στοχευμένες και άλλες σύγχρονες θεραπείες.
Advertisement
Η θεραπεία επιλέγεται σύμφωνα με το στάδιο και την επιθετικότητα του καρκίνου, το PSA, την ηλικία, τη γενική κατάσταση και τις προτεραιότητες του ίδιου του ασθενούς.
Τι σημαίνει αφαίρεση του προστάτη
Όταν απαιτείται χειρουργική θεραπεία, μπορεί να πραγματοποιηθεί ριζική προστατεκτομή.
Ο χειρουργός αφαιρεί ολόκληρο τον προστάτη και συνήθως τις σπερματοδόχους κύστεις. Ανάλογα με τον κίνδυνο της νόσου μπορεί να αφαιρεθούν και λεμφαδένες.
Advertisement
Μετά την αφαίρεση του προστάτη, η ουροδόχος κύστη επανασυνδέεται με την ουρήθρα, ώστε τα ούρα να συνεχίσουν να αποβάλλονται από τη φυσιολογική οδό.
Η επέμβαση μπορεί να πραγματοποιηθεί με ανοικτή, λαπαροσκοπική ή ρομποτικά υποβοηθούμενη τεχνική. Η επιλογή εξαρτάται από την περίπτωση και την εμπειρία της χειρουργικής ομάδας.
Επανέρχεται κανονικά η ούρηση;
Ναι. Μετά το χειρουργείο τοποθετείται προσωρινά καθετήρας, μέχρι να επουλωθεί η σύνδεση της κύστης με την ουρήθρα. Όταν αφαιρεθεί, ο ασθενής ουρεί και πάλι φυσιολογικά μέσω της ουρήθρας.
Υπάρχει όμως μια σημαντική διαφορά μεταξύ ούρησης και εγκράτειας.
Μετά την προστατεκτομή είναι συχνό να υπάρχουν αρχικά διαρροές ούρων, κυρίως με βήχα, φτέρνισμα, γέλιο, άρση βάρους ή απότομη κίνηση.
Στους περισσότερους άνδρες η κατάσταση βελτιώνεται σταδιακά μέσα στους επόμενους μήνες. Οι ασκήσεις ενδυνάμωσης του πυελικού εδάφους μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά. Σε ένα μικρότερο ποσοστό η ακράτεια μπορεί να επιμείνει και υπάρχουν πρόσθετες θεραπείες, ακόμη και χειρουργικές, για την αντιμετώπισή της.
Τι συμβαίνει με τη στύση
Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που πρέπει να συζητήσει ο ασθενής με τον γιατρό του πριν από το χειρουργείο.
Πολύ κοντά στον προστάτη βρίσκονται νεύρα και αγγεία απαραίτητα για τη στύση. Εφόσον η θέση και η έκταση του καρκίνου το επιτρέπουν, ο χειρουργός μπορεί να εφαρμόσει τεχνική διατήρησης των νεύρων – nerve sparing.
Δεν είναι όμως πάντοτε εφικτό. Εάν ο καρκίνος βρίσκεται κοντά στα νεύρα, προτεραιότητα είναι η πλήρης ογκολογική αντιμετώπιση.
Η στύση μπορεί να χρειαστεί μήνες ή ακόμη και περισσότερο χρόνο για να επανέλθει. Οι πιθανότητες εξαρτώνται από την ηλικία, τη στυτική λειτουργία πριν από το χειρουργείο, το αν διατηρήθηκαν τα νεύρα και τη γενικότερη κατάσταση της υγείας.
Και δεν επανέρχεται σε όλους στον ίδιο βαθμό.
Υπάρχουν θεραπείες για τη στυτική δυσλειτουργία
Ναι. Η σύγχρονη ουρολογία διαθέτει αρκετές επιλογές.
Μπορούν να χρησιμοποιηθούν φάρμακα για τη στυτική δυσλειτουργία, συσκευές κενού, ενδοσηραγγώδεις ενέσεις και άλλες μέθοδοι αποκατάστασης. Σε περιπτώσεις όπου οι συντηρητικές θεραπείες αποτυγχάνουν, υπάρχει και η δυνατότητα τοποθέτησης πεϊκής πρόθεσης.
Η σεξουαλική αποκατάσταση μετά την προστατεκτομή είναι επομένως ένα πραγματικό κομμάτι της μετεγχειρητικής θεραπείας και όχι ένα θέμα που πρέπει να θεωρείται ταμπού.
Οργασμός ναι – εκσπερμάτιση όχι
Εδώ υπάρχει μία σημαντική αλλαγή που πρέπει να γνωρίζει ο άνδρας πριν αποφασίσει για την επέμβαση.
Μετά τη ριζική προστατεκτομή δεν υπάρχει πλέον φυσιολογική εκσπερμάτιση σπέρματος, επειδή έχουν αφαιρεθεί ο προστάτης και οι σπερματοδόχοι κύστεις και έχει διακοπεί η φυσιολογική οδός του σπέρματος.
Ο άνδρας όμως μπορεί να εξακολουθεί να αισθάνεται σεξουαλική επιθυμία και να έχει οργασμό. Πρόκειται για τον λεγόμενο «ξηρό οργασμό», χωρίς έξοδο σπέρματος.
Παράλληλα, μετά τη ριζική προστατεκτομή χάνεται η δυνατότητα φυσικής τεκνοποίησης. Για νεότερους άνδρες που επιθυμούν μελλοντικά παιδιά, το ζήτημα της διατήρησης γονιμότητας πρέπει να συζητείται πριν από τη θεραπεία.
Τι γίνεται με το PSA μετά την επέμβαση
Μετά τη ριζική αφαίρεση του προστάτη, το PSA αναμένεται να πέσει σε μη ανιχνεύσιμα ή εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα.
Γι’ αυτό και ο ασθενής δεν σταματά να παρακολουθείται επειδή χειρουργήθηκε. Το PSA ελέγχεται τακτικά και αποτελεί έναν πολύ σημαντικό δείκτη για το αν η νόσος παραμένει υπό έλεγχο.
Εάν αρχίσει να αυξάνεται ξανά, χρειάζεται αξιολόγηση από την ιατρική ομάδα, καθώς μπορεί να αποτελεί ένδειξη βιοχημικής υποτροπής.
Το μήνυμα της 15ης Σεπτεμβρίου
Το μεγαλύτερο λάθος είναι η αντίληψη: «Δεν έχω κανένα πρόβλημα στην ούρηση, άρα ο προστάτης μου είναι καλά».
Ο καρκίνος του προστάτη μπορεί να βρίσκεται σε αρχικό στάδιο χωρίς να προκαλεί συμπτώματα.
Η Ευρωπαϊκή Ημέρα κατά του Καρκίνου του Προστάτη είναι επομένως μια καλή αφορμή για μία απλή υπενθύμιση προς κάθε άνδρα: μην περιμένεις να εμφανιστούν συμπτώματα. Συζήτησε με τον ουρολόγο σου πότε πρέπει να ξεκινήσεις τον κατάλληλο για την ηλικία και τον προσωπικό σου κίνδυνο έλεγχο.
Σημείωση: Το κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή.
tag icon
ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ
ΥΓΕΙΑ
Tuesday, 15 September 2026
ΑΡΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ
ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΓΗΓΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ
του Υποστρατήγου ε.α. Κ. Χ. Κωνσταντινίδη
«Έλληνες γηγενείς εσμέν» γράφει ο Ηρόδοτος
Οι Έλληνες είναι γηγενείς του ελλαδικού χώρου. Από αρχαιοτάτων χρόνων ταξίδευαν και κατοίκησαν σε ολόκληρο σχεδόν τον γνωστό κόσμο: Ευρώπη, Εύξεινο Πόντο, Μικρά Ασία, Παλαιστίνη, Αφρική, Ασία (Ινδία-Θιβέτ-Κίνα-Λάος-Ιαπωνία), Ειρηνικό Ωκεανό (Πολυνησία, Ινδονησία, Μελανησία, Μικρονησία), Ατλαντίδα και Αμερικανική Ήπειρο (κυρίως στις νότιες περιοχές και αλλού).
Χαρτογράφησαν τον γνωστό και άγνωστο τότε κόσμο (Βόρειο και Νότιο πόλο της Γης). Σύμφωνα με τους Πτολεμαϊκούς χάρτες, όπως διασώθηκαν ως τις μέρες μας από τους Βυζαντινούς (χάρτες Πιρί Ρέις).
Οι γενεαλογικοί ιστοί με τα γένη των Ελλήνων
Αυτά ήταν καταγεγραμμένα παλιά από τον Ησίοδο και άλλους πανάρχαιους συγγραφείς στις διάφορες ελληνικές γραφές: Ιερογλυφικά, Συμβολικά, Γραμμική Γραφή Α΄ και Β΄. Ο Ησίοδος αντέγραψε από τις χαλύβδινες πλάκες του Μουσείου του Ελικώνα την πρώτη ιστορία και τα δρώμενα των Ελλήνων και της Αιγαίας Γης.
Στην κλασική εποχή, οι διάφοροι ιστορικοί και δραματικοί κυρίως συγγραφείς αντλούσαν από τα αρχαιότερα κείμενα ξεχασμένα γεγονότα της Ελληνικής φυλής.
Δυστυχώς, οι ελληνικοί γενεαλογικοί ιστοί ποτέ δεν συγκεντρώθηκαν και μόνο από άτομα έγιναν αξιέπαινες προσπάθειες συγκεντρώσεώς τους και δεν ταξινομήθηκαν χρονολογικά.
Από τον Ησίοδο, τον Όμηρο, τον Απολλόδωρο, τον Διόδωρο και άλλους αρχαίους συγγραφείς και ποιητές δίδεται η γένεση του κόσμου.
Αρχή του Κόσμου – Κυριαρχία του Χρόνου
Στην αρχή ήταν ο αιώνιος Χρόνος, κυρίαρχος των πάντων.
Μετά εμφανίστηκαν η Γαία και ο Έρως.
Ο Χρόνος γέννησε το Χάος.
Το Χάος γέννησε το Έρεβος και τη Νύκτα.
Το Έρεβος γέννησε τον Αιθέρα και την Ημέρα.
Από τη Νύχτα γεννήθηκαν:
Ο Μόρος, η Κήρ, ο Θάνατος, ο Ύπνος (όνειρα), ο Μώμος, η Οϊζύς και οι Εσπερίδες, οι Μοίρες, οι Κήρες και η Νέμεσις.
Η Απάτη, η Φιλότης, το Γήρας και η Έρις.
Από την Έριδα:
Πόνος, Λήθη, Λιμός, Άλγη, Υαμίναι, Φόβοι, Μάχαι, Ανδροκτασίαι, Νίκη, Λόγοι (ψευδείς), Αμφιλογίαι, Δυσνομία, Απάτη και Όρκος.
Χρόνος = Νεφελώδης, άυλη και αιώνια κατάσταση του Σύμπαντος.
Ο Χρόνος – Κρόνος γέννησε το Χάος. Σύμφωνα με την Ορφική θρησκεία (μονοθεϊστική φιλοσοφία που αναφέρεται στα 11.832–13.832 Π.Ε.).
Χάος = (Οβιδ. Μετ. 1, 5) ύλη συγκεχυμένη από την οποία προέκυψε ο Κόσμος. «το πρώτον υπάρχον πρώτιστα χάος γίνεται» … «ερεβώδης και πρώτη ζώσα αρχή πάντων των ζώντων εν τω κόσμω». Εξ αυτού παρήχθησαν η Γη και ο Τάρταρος. Το δε Έρως γέννησε και το Έρεβος (το άφωτο σκότος) και τη Νύκτα, ήτις μετά του Ερέβους γέννησε τον Αιθέρα και την Ημέρα, η δε Γη γέννησε τον Ουρανό, τα Όρη και τον Πόντο. (Ησιοδ. Θεογ. 116)
Έρεβος = τόπος σκότους κατ’ Ησίδ. Κατά τον Όμηρο, Έρεβος = τόπος σκότους μεταξύ Γης και Άδου.
Νύχτα = σκοτάδι που γέννησε την Ημέρα. Οι Ορφικοί θεωρούσαν… (Στο ναό της Αρτέμιδος στην Έφεσο υπήρχε άγαλμα της Νυκτός, έργο του Ροίκου. Η Νύχτα παρήγαγε τα ολέθρια όντα (τέρατα). Θα αναφερθούν μόνο:
α/ Τη Νέμεση = απονέμει σε κάθε άνθρωπο την αξία που του αναλογεί σε μερίδα ευτυχίας ή δυστυχίας (στη Ραμνούντα υπήρχε έργο του Φειδία).
β/ Απάτη = ξεγελά τις αγαθές ψυχές.
γ/ Φιλότητα = ερωτική επιθυμία.
δ/ Το Γήρας = προετοιμάζει το τέλος της ζωής.
ε/ Η Έρις = μητέρα όλων των αγαθών αλλά και όλων των κακών. Εμείς οι Έλληνες την έχουμε μονίμως φιλενάδα μόνο για τα κακά.
Σχολιασμός
1/ Πόσα ψέματα δεν είπαν κάτι ανιστόρητοι και κακόβουλοι ξένοι για την καταγωγή των Ελλήνων, ότι τάχα καταγόμαστε από τους Ινδοευρωπαίους, που ήρθαν από το πουθενά, ουδένα άφησαν κάπου πολιτισμό, παρά μόνο λίγες κοινές λέξεις ή παράγωγα που συναντώνται σε διάφορες γλώσσες.
2/ Εμπνευστής της ινδοευρωπαϊκής θεωρίας ο Sir William Jones (1746–1794): το 1786, σε ομιλία του στην Καλκούτα, επισήμανε τη συστηματική συγγένεια μεταξύ σανσκριτικών, ελληνικών, λατινικών, γοτθικών και κελτικών. Ασφαλώς τούτο συμβαίνει διότι οι Έλληνες ταξίδευαν σε όλο τον κόσμο από τα πανάρχαια χρόνια και μετέδωσαν μαζί με τον πολιτισμό τους και την ελληνική γλώσσα. Μια επιπόλαια γλωσσολογική θεωρία κατέληξε να θεωρήσει τον υπέρλαμπρο ελληνικό πολιτισμό σαν δάνειο από απολίτιστες χώρες, χωρίς ο κύριος αυτός να μελετήσει προσεκτικά τους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς και την ελληνική γραμματεία πριν προβεί στη θεωρία που ταλάνισε το Ελληνικό Έθνος επί μακρόν.
3/ Ένας δεύτερος ψευδολόγος, ο Γερμανός Γιάκομπ Φίλιπ Φαλμεράιερ, με τη θεωρία του υποστήριζε αυθαίρετα ότι οι αρχαίοι Έλληνες είχαν σε μεγάλο βαθμό αντικατασταθεί πληθυσμιακά από Σλάβους και Αλβανούς κατά τον Μεσαίωνα, αμφισβητώντας έτσι τη δημογραφική συνέχεια μεταξύ αρχαίων και νεότερων Ελλήνων. Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 τον διέψευσε, γιατί και η Μακεδονία και η Ήπειρος επαναστάτησαν κατά των Τούρκων και του Αλή Πασά.
4/ Η κοσμογονία των αρχαίων Ελλήνων παρουσιάζει ορισμένες ενδιαφέρουσες ομοιότητες με σύγχρονες κοσμολογικές αντιλήψεις, κυρίως την ιδέα ότι το σύμπαν δεν υπήρχε εξαρχής με τη σημερινή του μορφή, αλλά προέκυψε από μια αρχική κατάσταση και εξελίχθηκε. Ωστόσο, δεν αποτελεί επιστημονική θεωρία αντίστοιχη με τη σύγχρονη κοσμολογία, η οποία βασίζεται σε παρατηρήσεις, μαθηματικά μοντέλα και πειραματικούς ελέγχους. Ωστόσο, υπάρχουν ακόμη αβεβαιότητες και διαφορετικές επιστημονικές υποθέσεις που εξακολουθούν να υπάρχουν σχετικά με την προέλευση και την εξέλιξη του σύμπαντος. ( 28/8/26)
Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης
Συγγραφέας – Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών
1η ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1939
1η Σεπτεμβρίου 1939: Η ημέρα που άρχισε ο εφιάλτης του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου
Η εισβολή του Χίτλερ στην Πολωνία άνοιξε έναν πόλεμο έξι ετών που απλώθηκε σε έξι ηπείρους, παρέσυρε περισσότερες από 30 χώρες και άφησε πίσω του πάνω από 70 εκατομμύρια νεκρούς και δεκάδες εκατομμύρια ξεριζωμένους.
ΤΕΡΕΝΣ ΚΟΥΙΚ
ΤΕΡΕΝΣ ΚΟΥΙΚ
1 Σεπτεμβρίου 2026 • 06:14
share icon
Για να μας βλέπεις πιο συχνά στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη της huffingtonpost.gr στην Google
Τα ξημερώματα της 1ης Σεπτεμβρίου 1939 η ναζιστική Γερμανία εισβάλλει στην Πολωνία. Είναι η ημερομηνία που καταγράφεται ως η έναρξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ευρώπη, της μεγαλύτερης και πιο καταστροφικής πολεμικής σύγκρουσης που γνώρισε η ανθρωπότητα.
Η επίθεση δεν ήταν μια απλή συνοριακή επιχείρηση. Η Γερμανία έριξε εναντίον της Πολωνίας περίπου 1,5 εκατομμύριο άνδρες, 60 μεραρχίες, περισσότερα από 2.000 άρματα μάχης, σχεδόν 900 βομβαρδιστικά και πάνω από 400 μαχητικά αεροσκάφη. (encyclopedia.ushmm.org)
Advertisement
Ήταν η εφαρμογή στην πράξη του πολέμου ταχύτητας που έμεινε γνωστός ως Blitzkrieg: τεθωρακισμένες δυνάμεις, αεροπορία και μηχανοκίνητες μονάδες χτυπούσαν συνδυασμένα, διασπώντας την άμυνα και περικυκλώνοντας τον αντίπαλο.
Το πρόσχημα του Χίτλερ
Η ναζιστική προπαγάνδα επιχείρησε να εμφανίσει την Πολωνία ως επιτιθέμενη. Τα SS, σε συνεργασία με τον γερμανικό στρατό, σκηνοθέτησαν ακόμη και επίθεση σε γερμανικό ραδιοφωνικό σταθμό, ώστε να παρουσιαστεί ως πολωνική πρόκληση και να χρησιμοποιηθεί ως πρόσχημα για την εισβολή. (encyclopedia.ushmm.org)
Δύο ημέρες αργότερα, στις 3 Σεπτεμβρίου 1939, η Βρετανία και η Γαλλία κήρυξαν τον πόλεμο στη Γερμανία. Ο ευρωπαϊκός πόλεμος είχε πλέον αρχίσει. (iwm.org.uk)
Και η Πολωνία επρόκειτο να δεχθεί ακόμη ένα χτύπημα.
Στις 17 Σεπτεμβρίου, η Σοβιετική Ένωση εισέβαλε από τα ανατολικά, βάσει των μυστικών συμφωνιών που συνόδευαν το Σύμφωνο Μολότοφ–Ρίμπεντροπ. Η Βαρσοβία παραδόθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου και η τελευταία οργανωμένη πολωνική αντίσταση έληξε στις 6 Οκτωβρίου 1939. Η Πολωνία μοιράστηκε μεταξύ ναζιστικής Γερμανίας και Σοβιετικής Ένωσης. (encyclopedia.ushmm.org)
Ένας πόλεμος έξι ετών
Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος διήρκεσε σχεδόν έξι χρόνια. Στην Ευρώπη η ναζιστική Γερμανία συνθηκολόγησε τον Μάιο του 1945. Ο πόλεμος όμως συνεχίστηκε στον Ειρηνικό μέχρι την παράδοση της Ιαπωνίας στις 2 Σεπτεμβρίου 1945, μετά και τις ατομικές βόμβες στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι.
Από την Πολωνία η γερμανική πολεμική μηχανή εξαπλώθηκε με τρομακτική ταχύτητα. Σύμφωνα με το Μουσείο Μνήμης του Ολοκαυτώματος των ΗΠΑ, μετά την Πολωνία η Γερμανία εισέβαλε σε άλλες 11 χώρες. (encyclopedia.ushmm.org)
Advertisement
Μεταξύ αυτών βρέθηκαν η Δανία, η Νορβηγία, το Βέλγιο, η Ολλανδία, το Λουξεμβούργο, η Γαλλία, η Γιουγκοσλαβία, η Ελλάδα και η Σοβιετική Ένωση, ενώ διαφορετικές μορφές κατοχής, προσάρτησης και γερμανικού στρατιωτικού ελέγχου εξαπλώθηκαν σε μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής ηπείρου. Τον Απρίλιο του 1941 ήρθε και η σειρά της Ελλάδας.
Πόσες χώρες πολέμησαν
Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος δεν περιορίστηκε στην Ευρώπη. Μάχες έγιναν από τη Βόρεια Αφρική μέχρι την Ασία και τον Ειρηνικό. Η UNHCR αναφέρει ότι ο πόλεμος διεξήχθη σε έξι ηπείρους και ενέπλεξε περισσότερες από 30 χώρες, αν και ο αριθμός γίνεται μεγαλύτερος ανάλογα με το αν υπολογίζονται κράτη που κήρυξαν πόλεμο χωρίς να αποτελέσουν σημαντικά θέατρα επιχειρήσεων. (data.unhcr.org)
Στη μία πλευρά βρέθηκαν κυρίως οι δυνάμεις του Άξονα — Γερμανία, Ιταλία και Ιαπωνία — και οι σύμμαχοί τους. Απέναντί τους οι Σύμμαχοι, με βασικές δυνάμεις τη Βρετανία, τη Σοβιετική Ένωση από το 1941, τις Ηνωμένες Πολιτείες μετά το Περλ Χάρμπορ, την Κίνα, τη Γαλλία και δεκάδες ακόμη κράτη.
Πάνω από 70 εκατομμύρια νεκροί
Οι αριθμοί παραμένουν συγκλονιστικοί ακόμη και οκτώ δεκαετίες αργότερα.
Advertisement
Δεν υπάρχει ένας απολύτως αδιαμφισβήτητος αριθμός θυμάτων, καθώς οι εκτιμήσεις διαφέρουν ανάλογα με τη μεθοδολογία. Η UNHCR αναφέρεται σε πάνω από 70 εκατομμύρια νεκρούς, ενώ άλλες ιστορικές εκτιμήσεις κινούνται περίπου μεταξύ 70 και 85 εκατομμυρίων στρατιωτικών και αμάχων. Το National WWII Museum χρησιμοποιεί συντηρητικότερη εκτίμηση περίπου 60 εκατομμυρίων νεκρών, επισημαίνοντας ότι η πλειονότητα ήταν άμαχοι. (data.unhcr.org)
Ήταν ένας πόλεμος στον οποίο ο άμαχος πληθυσμός πλήρωσε πρωτοφανές τίμημα: βομβαρδισμοί πόλεων, λιμοί, εκτελέσεις, αντίποινα, στρατόπεδα συγκέντρωσης, καταναγκαστική εργασία και μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών.
Το Ολοκαύτωμα – έξι εκατομμύρια Εβραίοι
Μέσα στον πόλεμο συντελέστηκε και ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα στην ιστορία της ανθρωπότητας: το Ολοκαύτωμα.
Advertisement
Περίπου έξι εκατομμύρια Εβραίοι, δηλαδή σχεδόν τα δύο τρίτα του εβραϊκού πληθυσμού της Ευρώπης, δολοφονήθηκαν συστηματικά από τη ναζιστική Γερμανία και τους συνεργάτες της. (data.unhcr.org)
Μαζί τους διώχθηκαν και εξοντώθηκαν Ρομά, άνθρωποι με αναπηρίες, πολιτικοί αντίπαλοι του ναζισμού, ομοφυλόφιλοι, Σοβιετικοί αιχμάλωτοι πολέμου και εκατομμύρια άλλοι άνθρωποι που το ναζιστικό καθεστώς θεωρούσε ανεπιθύμητους ή εχθρούς του.
Μόνο στην Πολωνία, οι Γερμανοί δολοφόνησαν περίπου 1,8 έως 1,9 εκατομμύρια μη Εβραίους Πολωνούς αμάχους και τουλάχιστον 3 εκατομμύρια Πολωνούς Εβραίους. (encyclopedia.ushmm.org)
Δεκάδες εκατομμύρια άνθρωποι χωρίς σπίτι
Εξίσου τεράστιος υπήρξε ο ξεριζωμός. Η UNHCR υπολογίζει ότι πάνω από 30 εκατομμύρια άμαχοι εκτοπίστηκαν μόνο στην Ευρώπη, είτε μέσα στις χώρες τους είτε περνώντας τα σύνορα. Σε παγκόσμια κλίμακα, δεκάδες εκατομμύρια άνθρωποι εξαναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους κατά τη διάρκεια του πολέμου. (data.unhcr.org)
Ολόκληρες κοινότητες εξαφανίστηκαν. Σύνορα άλλαξαν. Πληθυσμοί εκδιώχθηκαν. Εκατομμύρια στρατιώτες επέστρεψαν σε πόλεις που δεν υπήρχαν πλέον και εκατομμύρια άμαχοι αναζητούσαν συγγενείς που δεν θα ξανάβλεπαν ποτέ.
Η τεράστια προσφυγική κρίση που άφησε πίσω του ο πόλεμος ήταν ένας από τους λόγους που οδήγησαν τελικά στη δημιουργία ενός νέου διεθνούς συστήματος προστασίας των προσφύγων και στη Σύμβαση της Γενεύης του 1951. (data.unhcr.org)
Η Ευρώπη μέσα στα ερείπια
Όταν τα όπλα σίγησαν το 1945, η ήπειρος ήταν αγνώριστη. Βαρσοβία, Βερολίνο, Δρέσδη, Στάλινγκραντ και δεκάδες ακόμη πόλεις είχαν μετατραπεί σε ερείπια. Εργοστάσια, λιμάνια, σιδηροδρομικές γραμμές, γέφυρες και εκατομμύρια κατοικίες είχαν καταστραφεί.
Και μέσα από τα συντρίμμια δημιουργήθηκε ένας καινούργιος κόσμος: ιδρύθηκαν τα Ηνωμένα Έθνη, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Σοβιετική Ένωση αναδείχθηκαν σε υπερδυνάμεις, η Ευρώπη χωρίστηκε σταδιακά σε δύο στρατόπεδα και άρχισε ο Ψυχρός Πόλεμος.
Όλα όμως είχαν ξεκινήσει εκείνο το ξημέρωμα.
1η Σεπτεμβρίου 1939.
Τα γερμανικά στρατεύματα πέρασαν τα πολωνικά σύνορα. Μία χώρα δέχθηκε επίθεση — και μέσα σε λίγες ημέρες ολόκληρος ο κόσμος άρχισε να κατρακυλά προς έναν πόλεμο που θα κρατούσε έξι χρόνια και θα άλλαζε για πάντα την ιστορία της ανθρωπότητας.
tag icon
Β΄ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ
ΕΥΡΩΠΗ
Subscribe to:
Posts (Atom)