ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ

  ΤΙ ΑΠΈΓΙΝΕ Η  ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ ;

Γράφει ο Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης – Αμφικτύων

Είναι από προηγούμενα άρθρα γνωστός ο μύθος της Ιφιγένειας, την οποία η θεά Άρτεμη φυγάδευσε στην Ταυρική και στο βωμό έβαλε ένα ελάφι. Η πραγματική ιστορία είναι διαφορετική.

Η « Ωγυγία,» τόμ. Ε΄, του Αθαν. Σταγειρίτη, μας πληροφορεί ότι ο Αγαμέμνων γέννησε την Ιφιγένεια από τη Χρυσηίδα στην Τρωάδα, κόρη του ιερέα Χρύση. Περιπλανώμενη δε μετά την άλωση της Τρωάδας, την άρπαξαν οι Σκύθες και τη μετέφεραν στην Ταυρική. Εκεί την έκαναν ιέρεια του ναού της Άρτεμης και θυσίαζε τους ξένους, μέχρι την εποχή που ήρθαν ο Ορέστης και ο Πυλάδης και την πήραν. Έλαβε δε και το άγαλμα της Άρτεμης και το πήγε στη Χρυσούπολη της Χαλκηδόνας και μετά το πήγαν στους Δελφούς, όπου βρήκε την αδερφή της Ηλέκτρα. Έπειτα, μετά θάνατον, ήρθε στη νήσο Λευκή, όπου έγινε και πάλι νέα, μετονομασθείσα Οριλοχία, και παντρεύτηκε τον Αχιλλέα. Πέθανε στα Μέγαρα και εκεί ήταν ο τάφος της. Ο χρησμός είπε να ενταφιαστεί στη Βραυρώνα, να είναι ιέρεια της Άρτεμης και να την τιμούν οι γυναίκες.

Ο Ευριπίδης έγραψε δύο τραγωδίες: η μία λέγεται «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» και περιγράφει τα συμβάντα εκεί, ενώ η άλλη «Ιφιγένεια εν Ταύροις» και περιγράφει τα συμβάντα εκεί με τον Ορέστη και τον Πηλάδη.

Ο Όμηρος αναφέρει τρεις θυγατέρες του Αγαμέμνονα· οι μεν τραγικοί λένε τη μεν Ιφιάνασσαν Ιφιγένεια, τη δε Λαοδίκην Ηλέκτρα. Ο Σοφοκλής παρεισέφρησε και τη Χρυσόθεμη στο δράμα του. Κατά τον Όμηρο, ο Αγαμέμνων υποσχόταν μία εξ αυτών στον Αχιλλέα.

Η Ηλέκτρα προηγουμένως εκαλείτο Λαοδίκη, ήταν υπερβολικά ωραία και τη ζητούσαν πολλοί. Ο Αίγιστος δεν ήθελε να τη δώσει, φοβούμενος μήπως βάλει αντίζηλο στο βασίλειό του. Τελικά την έδωσε σε έναν ιδιώτη, ο οποίος δεν τόλμησε να βλάψει την παρθενία της. Εξ αυτού οι Αργείοι την ονόμασαν Ηλέκτρα, άγαμη. Κατ’ άλλους πήρε την ονομασία από το ηλεκτρόχρουν χρώμα του προσώπου της.

Όταν σκότωσαν τον Αγαμέμνονα, έστειλε κρυφά τον Ορέστη προς την Αστυόχειαν ή Αναξίβιαν, αδελφή του Αγαμέμνονα και γυναίκα του Στροφίου, βασιλιά της Φωκίδας. Επειδή την ζήτησε και δεν την βρήκε, την έκλεισε στη φυλακή, αλλά δεν αποκάλυψε. Όταν την ελευθέρωσαν, ήρθε στους Δελφούς και τότε ήρθε και η Ιφιγένεια εκεί πριν από τον Ορέστη. Αυτή όμως έμαθε ότι θυσίασε και τον Ορέστη στην Ταυρική. Καθώς την είδε, πήρε έναν δαυλό από τον βωμό και όρμησε να τη σκοτώσει. Φτάνει όμως ο Ορέστης και τη σώζει. Την Αστυόχειαν ο Ορέστης έδωσε γυναίκα στον Πηλάδη, η οποία είχε ήδη γίνει γριά. Παρόλα αυτά γέννησε δύο παιδιά.

Ο Σοφοκλής και ο Ευριπίδης έγραψαν τραγωδίες για τον φόνο του Αιγίστου και της Κλυταιμνήστρας με την ονομασία «Ηλέκτρα», επειδή και αυτή παρευρισκόταν στη σκηνή εκείνη. Την ίδια υπόθεση φέρουν και οι «Χοηφόρες» του Αισχύλου.

Ο δε Υάλυσος λένε ότι ήταν προς το τέλος ηνίοχος του Αγαμέμνονα και, φοβηθείς μήπως τον σκοτώσουν, έφυγε με φίλους του στην Ιταλία και έκτισε την πόλη Φαλίσκη της Ετρουρίας. Όταν δε έφτασε εκεί ο Αινείας, συμμάχησε με τον Τούρνον εναντίον του, ένεκα μεγάλου μίσους προς τους Τρωαδίτες.

Ο Ορέστης το μικρότερο παιδί του Αγαμέμνονα, ήταν τριετής όταν τον έστειλε στον Στρόφιο η Ηλέκτρα ή η τροφός του Αρσινόη. Είπαν ότι στην Κόρινθο τον πήγε ο αγγελιοφόρος Ταλθύβιος. Ο δε Στρόφιος είχε γιο τον Πηλάδη, σύγχρονο περίπου προς τον Ορέστη. Έκαναν παρέα τα ξαδέρφια και έγιναν αχώριστοι φίλοι και πρότυπο της φιλίας τους. Καθώς μεγάλωναν, αποφάσισαν να σκοτώσουν τον Αίγιστο. Ρωτήσαντες δε το μαντείο μυστικά, έλαβαν χρησμό ευνοϊκό. Αρχίζουν την προετοιμασία του σχεδίου. (28/1/26)

Σχολιασμός

1.     Οι Έλληνες  την ονόμασαν Ταυρική εκ του ονόματος  των κατοίκων, των Ταύρων. Οι Ταύροι κατοικούσαν μόνον στις ορεινές περιοχές της νότιας Κριμαίας. Το όνομα χρησιμοποιήθηκε αρχικά μόνο για το νότιο τμήμα. Μεταγενέστερα η χρήση του ονόματος εφαρμόστηκε για το σύνολο της χερσονήσου της Κριμαίας. Η περιοχή αναφέρεται ως Ταυρική Χερσόνησος. Στην περιοχή υπάρχει και πόλη Χερσόνησος, η οποία τώρα λέγεται Χερσώνα.

2.     Η θρησκεία των αρχαίων Σκυθών ήταν πολυθεϊστική, με έντονα φυσιολατρικά και πολεμικά στοιχεία, και μας είναι γνωστή κυρίως από τον Ηρόδοτο.

3.     Κύρια χαρακτηριστικά της σκυθικής θρησκείας: α) Δεν είχαν ναούς ή αγάλματα (εκτός από τον θεό του πολέμου), είχαν όμως βωμό. β) Λάτρευαν θεότητες συνδεδεμένες με φυσικές δυνάμεις, τον ουρανό, τη γη και τον πόλεμο. γ) Οι τελετές τους ήταν απλές, Παλιά  έκαναν ανθρωποθυσίες, κυρίως ξένους. Μεταγενέστερα θυσίαζαν ζώα, όπως οι Έλληνες.

4.     Βραυρώνα (Αττική): Είναι αρχαίος ιερός τόπος της ανατολικής Αττικής, κοντά στον ποταμό Ερασίνο, αφιερωμένος στη θεά Άρτεμη. Κέντρο λατρείας της  Βραυρωνίας Αρτέμιδος, η οποία συνδέεται στενά με γυναικείες τελετές μύησης και είναι ιδιαίτερα σημαντική  για κορίτσια πριν τον γάμο. Τα κορίτσια ντυμένα ως «ἄρκτοι» (αρκούδες), με κίτρινα/κροκωτά ενδύματα     συμβολισμός της μετάβασης από την παιδική ηλικία στην ωριμότητα. Υπήρχε πλήθος αναθημάτων (αγαλματίδια παιδιών, ενδύματα, παιχνίδια).

5.     Συνδέεται με την Ιφιγένεια, η οποία, κατά μία παράδοση, έφερε το ξόανο της Αρτέμιδος από την Ταυρική και ίδρυσε τη λατρεία στη Βραυρώνα.

6.     . Τα γυναικεία σωματεία, που θα όφειλαν να τιμούν τη θεότητα ως αυθεντικό σύμβολο της γυναίκας, της μητρότητας, της μετάβασης και της ιερής θηλυκής φύσης στον ναό της Βραυρωνίας Αρτέμιδος, έχουν εγκαταλείψει κάθε ιστορική και πολιτισμική ρίζα. Αντί γι’ αυτό, αναζητούν και προβάλλουν «καινούργιες θεότητες», συχνά αλλότριες προς τον ελληνικό πολιτισμό, χωρίς καμία ουσιαστική σχέση με τη γυναικεία φύση, παρά μόνο με ξεπερασμένες, σκοτεινές και οπισθοδρομικές αντιλήψεις. Έτσι, στο όνομα μιας δήθεν  θρησκευτικής ή ξενόφερτης παράδοσης, απορρίπτουν τη γυναίκα από τα δικά της αρχέγονα σύμβολα και την παραδίδουν σε ιδεολογικά κατασκευάσματα που ούτε την τιμούν ούτε την ελευθερώνουν.

Αμφικτύων – Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης
Συγγραφέας, Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών
http://www.amphiktyon.blogspot.com