Η ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΑΙΓΥΠΤΟΣ

ΜΕΡΟΣ Α Η Ελληνιστική Αίγυπτος και η Χρυσή Εποχή των Πτολεμαίων Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης – Αμφικτύων Ο Μέγας Αλέξανδρος το 332 π.Χ. ελευθέρωσε την Αίγυπτο οριστικά από τον περσικό ζυγό και ανακηρύχθηκε στη Μέμφιδα Φαραώ. Ο ιερέας του μεγάλου ναού του μαντείου του Άμμωνος Διός, στην όαση της Σίβα, τον προσφώνησε υιό του Διός. Ο Αλέξανδρος έχτισε την Αλεξάνδρεια, η οποία έμελλε να γίνει η πρώτη πόλη του κόσμου κατά τη μετέπειτα ιστορία. Τη σχεδίασε ο ίδιος δυτικά του Νείλου, στη μικρή ελληνική πόλη Ρακώτιδα, δημιουργώντας δύο μεγάλα και ασφαλή λιμάνια στο εσωτερικό της στενόμακρης λωρίδας γης που ένωνε το νησί Φάρος, μπροστά από το Δέλτα, με την ξηρά. Το 331 π.Χ. ο Μέγας Στρατηλάτης συνέχισε την εκστρατεία του στην Ασία. Ο Κλεομένης από τη Ναύκρατι ανέλαβε την οικονομική και διοικητική αναδιάρθρωση της Αιγύπτου. Το 323 π.Χ., μετά τον θάνατο του Αλεξάνδρου, η μεγάλη αυτοκρατορία, που έφθανε έως την Ινδία, μοιράστηκε σε ελληνικά βασίλεια με Έλληνες βασιλείς. Στην Αίγυπτο βασίλευσε ο Πτολεμαίος Α΄, γιος του Λάγου από τη Μακεδονία. Στα χρόνια μετά το 305 π.Χ. έγιναν πολλές συγκρούσεις μεταξύ των στρατηγών που βασίλευαν στην Αίγυπτο, την Παλαιστίνη και την Ασία. Ο Πτολεμαίος Α΄ ήλεγχε την Αίγυπτο, την Κύπρο, την Κυρήνη και μέρος της Παλαιστίνης. Το 284 π.Χ. ανέλαβε ως συγκυβερνήτης ο Πτολεμαίος Β΄ ο Φιλάδελφος, γιος του Πτολεμαίου Α΄, και το 282 π.Χ. ως μόνος κυβερνήτης. Ο Πτολεμαίος Β΄, μαζί με τη σύζυγό του (και αδελφή του) Αρσινόη Β΄, αναδημιούργησαν το μεγάλο κράτος της Αιγύπτου, αναπτύσσοντας τη γεωργία, τη βιοτεχνία, το εμπόριο, την οικονομία και τη διοίκηση. Με γοργό ρυθμό άρχισαν να ανθίζουν τα γράμματα και οι τέχνες. Δημιούργησαν πανεπιστήμια και διάφορες σχολές, και η Αίγυπτος, με πρωτεύουσα την Αλεξάνδρεια, έγινε το πνευματικό κέντρο του κόσμου. Επιστήμονες, σοφοί και καλλιτέχνες από την Αθήνα, τη Μεγάλη Ελλάδα της Νοτίου Ιταλίας, τα ελληνικά βασίλεια της Ασίας (Περσία, Βακτριανή, Παλαιστίνη, Μικρά Ασία, Πόντος) και από ολόκληρο τον ελληνικό κόσμο συγκεντρώθηκαν εκεί. Σημαντικά έργα της εποχής των Πτολεμαίων Α΄ και Β΄ Ο Ναός των Μουσών, κέντρο επιστημονικών σπουδών. Το Μουσείο, κέντρο έρευνας, διάσωσης και διάδοσης του ελληνικού πολιτισμού. Εκεί εργάστηκαν σπουδαίοι διανοούμενοι, όπως ο αστρονόμος Κόνων ο Σάμιος, ο Ίππαρχος από τη Νίκαια της Βιθυνίας, ο Απολλώνιος από την Πέργη της Παμφυλίας, ο γιατρός Ηρόφιλος από τη Χαλκηδόνα, ο Ερασίστρατος από την Κέα, οι φιλόσοφοι Ζηνόδοτος από την Έφεσο, Αρίσταρχος από τη Σαμοθράκη, Αριστοφάνης από το Βυζάντιο, ο ποιητής Καλλίμαχος από την Κυρήνη κ.ά. Η Μεγάλη Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας. Την ίδρυσε ο Πτολεμαίος Α΄ ο Σωτήρ, που βασίλευσε από το 306 έως το 283 π.Χ. Η ιδέα της ίδρυσής της ανήκε στον Δημήτριο τον Φαληρέα, ο οποίος υπήρξε και ο πρώτος διευθυντής της. Άλλοι αξιόλογοι διευθυντές υπήρξαν ο Ζηνόδοτος από την Έφεσο, ο Καλλίμαχος, ο Ερατοσθένης και ο Απολλώνιος ο Ρόδιος. Υπήρξε η μεγαλύτερη βιβλιοθήκη του αρχαίου κόσμου, με περίπου 700.000 τόμους, παπύρους και περγαμηνές. Στην Αλεξάνδρεια δίδαξαν ή σπούδασαν ο μαθηματικός και γεωμέτρης Ευκλείδης, ο ποιητής Θεόκριτος, ο γεωγράφος και αστρονόμος Κλαύδιος Πτολεμαίος, ο εφευρέτης, μαθηματικός και μηχανικός Ήρων, καθώς και οι θρησκευτικοί διδάσκαλοι Κλήμης ο Αλεξανδρεύς και Ωριγένης. Η διάνοιξη της διώρυγας που συνέδεσε τον Νείλο με την Ερυθρά Θάλασσα. Η Μετάφραση των Εβδομήκοντα (ή των Εβδομήκοντα Δύο) της Παλαιάς Διαθήκης, ώστε οι απόγονοι του Ιωσήφ, που δεν γνώριζαν άλλη γραφή και ανάγνωση πέρα από την ελληνική, να μπορούν να μελετούν τις Γραφές. Μετά από αυτούς βασίλευσαν: Πτολεμαίος Γ΄ ο Ευεργέτης (246–222 π.Χ.) Πτολεμαίος Δ΄ ο Φιλοπάτωρ (222–205 π.Χ.) Πτολεμαίος ΣΤ΄ ο Φιλομήτωρ (180–145 π.Χ.) Πτολεμαίος Η΄ ο Ευεργέτης (145–116 π.Χ.) Κλεοπάτρα Γ΄ και Πτολεμαίος Θ΄ ο Σωτήρ (116–81 π.Χ.) Πτολεμαίος ΙΒ΄ ο Αυλητής (80–51 π.Χ.) Κλεοπάτρα Ζ΄ η διάσημη και Πτολεμαίος ΙΓ΄ (51–30 π.Χ.) Σχολιασμός Δεν βρέθηκε τυχαία στην Αίγυπτο η μακεδονική δυναστεία των Πτολεμαίων. Πριν από αυτούς, οι περισσότερες δυναστείες των Φαραώ ήταν, κατά την άποψη του συγγραφέα, Έλληνες ή Αιγύπτιοι ελληνικής καταγωγής, όπως θα αναπτύξουμε προσεχώς. Και όμως, εγκαταλείψαμε όλον αυτόν τον πολιτιστικό δεσμό με την Αίγυπτο, καθώς και με όλες τις χώρες της Ανατολής, σαν να μην ήταν δικός μας, ελληνικός, από τα βάθη της προϊστορικής εποχής. Μήπως έφταιξε το ακατανόητο «ανήκομεν στην Δύση» ενώ είμαστε η καρδιά της Δύσης;(9/7/26) 3. Amphiktyon Major General (Ret.) Konstantinos Konstantinidis