ΕΛΛΑΔΑ

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης – Αμφικτύων Η Ελλάδα δεν είναι μια οποιαδήποτε χώρα όπου οι επισκέπτες έρχονται μόνο για ανάπαυση και αναψυχή. Είναι ο τόπος όπου γεννήθηκαν οι θεμελιώδεις αρχές του παγκόσμιου πολιτισμού. Μαζί με τις όμορφες παραλίες, τα βουνά, τις πόλεις και τα γραφικά χωριά της, η Ελλάδα αποτελεί έναν ζωντανό χώρο μνήμης και πνευματικής δημιουργίας. Στον ελληνικό χώρο διαμορφώθηκαν οι πρώτοι θεσμοί δημοκρατίας, οι βάσεις της φιλοσοφίας, της επιστήμης, της ιατρικής, της αστρονομίας, της ναυσιπλοΐας, του αθλητισμού και των τεχνών. Εδώ ο άνθρωπος άρχισε να αναζητεί την αλήθεια όχι μόνο μέσω της πίστης αλλά και μέσω της λογικής και της επιστημονικής σκέψης. Η Ελλάδα αποτελεί, κατά κάποιον τρόπο, ένα διαρκές σχολείο, ένα ανοικτό μουσείο και ένα πολύτιμο φυλακτήριο των απαρχών του ανθρώπινου πολιτισμού. Σήμερα, όμως, ο μέσος επισκέπτης έρχεται σε περιορισμένη επαφή με το βάθος της ελληνικής σκέψης, κυρίως μέσω σύντομων ξεναγήσεων. Θα μπορούσαν να δημιουργηθούν οργανωμένα πολιτιστικά και εκπαιδευτικά προγράμματα για νέους από όλη την Ευρώπη, με σεμινάρια, διαλέξεις και βιωματικές δράσεις στους ίδιους τους ιστορικούς και αρχαιολογικούς χώρους. Τέτοιες πρωτοβουλίες θα ενίσχυαν: τη γνωριμία των νέων με τις ρίζες του ευρωπαϊκού πολιτισμού, την αλληλοκατανόηση μεταξύ των λαών, την καλλιέργεια ανθρωπιστικών αξιών, και την επιστροφή στο ελληνικό ιδεώδες του «μέτρου», της αυτογνωσίας και της αρμονίας. Η επαφή των νέων με το Απολλώνιο πνεύμα της λογικής και το Διονυσιακό πνεύμα της δημιουργικότητας μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση πιο ολοκληρωμένων προσωπικοτήτων και μιας πιο ανθρώπινης κοινωνίας. Παρόμοια εκπαιδευτικά–τουριστικά προγράμματα θα μπορούσαν να υποστηριχθούν από την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς συνδέονται άμεσα με την πολιτιστική συνοχή της Ευρώπης, την παιδεία, τον βιώσιμο τουρισμό και τη νεανική κινητικότητα. Το παρόν σημείωμα προτείνεται να τεθεί υπόψη του Apostolos Tzitzikostas, Επιτρόπου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις Βιώσιμες Μεταφορές και τον Τουρισμό, με σκοπό τη διερεύνηση της δυνατότητας δημιουργίας ευρωπαϊκών προγραμμάτων πολιτιστικού και εκπαιδευτικού τουρισμού με επίκεντρο την Ελλάδα και την κλασική παιδεία. (17/5/26) Αμφικτύων – Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης

ΚΑΤΑΚΛΥΣΜΟΣ ΤΟΥ ΔΕΥΚΑΛΙΩΝΟΣ

Ο ΚΑΤΑΚΛΥΣΜΟΣ ΤΟΥ ΔΕΥΚΑΛΙΩΝΟΣ Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης – Αμφικτύων Ο ήταν Δευκαλίων γιος του και της Πανδώρας ή, κατά άλλες παραδόσεις, της Κλυμένης, θυγατέρας του είναι Έλληνας Πελοποννήσιος, διότι εκεί κατέφυγαν ο Προμηθέας και ο Άτλας μετά την Τιτανομαχία. Η διανομή του βασιλείου, κατά την παράδοση, έγινε στη Σικυώνα . Οι απόγονοι των Τιτάνων συνήθιζαν να επιστρέφουν τόσο εκεί όσο και στην Ηλιδα , επειδή θεωρούσαν τις περιοχές αυτές τόπους καταγωγής τους. Επειδή οι απόγονοι των Τιτάνων είχαν καταστεί ασεβείς και κακούργοι, ο Ζευς αποφάσισε, με τη συγκατάθεση των άλλων θεών, να εξολοθρεύσει το γένος αυτό. Ο Προμηθέας, πληροφορηθείς την απόφαση, συμβούλευσε τον Δευκαλίωνα πώς να σωθεί μαζί με την οικογένειά του από τον επικείμενο κατακλυσμό, επειδή ήταν ευσεβείς και δίκαιοι άνθρωποι. Η γυναίκα του, η Πύρρα , ήταν εξαδέλφη του και κόρη του . Ο Δευκαλίων κατασκεύασε πλοίο και κλείστηκε μέσα σε αυτό μαζί με την Πύρρα. Τότε ο Ζευς έφερε φοβερή βροχή, πλημμυρίζοντας τη χώρα και πνίγοντας ανθρώπους και ζώα, όσους δεν πρόλαβαν να καταφύγουν στα όρη. Κατά την παράδοση, ο κατακλυσμός του Ωγύγου αφάνισε τους ανθρώπους της Χρυσής Εποχής, ενώ ο κατακλυσμός του Δευκαλίωνα εξόντωσε το γένος των ανθρώπων της Εποχής του Χαλκού, επειδή είχαν καταστεί άδικοι και ασεβείς. Ο Δευκαλίων, περιπλανώμενος επί εννέα ημερονύκτια στα νερά, βγήκε κατά μία παράδοση στον Αθωνα , κατά άλλη στη Δωδώνη και κατά επικρατέστερη στον Παρνασσό , όπου θυσίασε στον Φύξιο Δία. Ο Ζευς, βλέποντας ότι ήταν ευσεβείς και δίκαιοι όσοι ήταν στο πλοίο του Δευκαλίωνα, έστειλε τον Ερμή να πει στον Δευκαλίωνα να ζητήσει ό,τι επιθυμούσε. Εκείνος ζήτησε να ξαναδημιουργηθεί το ανθρώπινο γένος. Τότε ο Ζευς τού είπε να ρίχνει πέτρες πίσω από το κεφάλι του και αυτές θα μεταμορφώνονταν σε ανθρώπους. Κατά άλλη εκδοχή, το ζεύγος συμβουλεύτηκε το μαντείο της Δωδώνης , το οποίο έδωσε χρησμό να ρίχνουν «τα οστά της μητέρας τους» πίσω από την πλάτη τους. Η Πύρρα θεώρησε αρχικά τον χρησμό ανόσιο, επειδή πίστεψε ότι εννοούσε τα οστά της μητέρας της. Ο Δευκαλίων όμως κατανόησε ότι «μητέρα όλων» είναι η Γη και ότι τα οστά της είναι οι λίθοι. Έτσι, από τις πέτρες που έριχνε ο Δευκαλίων γεννιούνταν άνδρες και από εκείνες της Πύρρας γυναίκες. Σύμφωνα με την παράδοση, έτσι ξανακοιμήθηκε η Ελλάδα. Από τη λέξη «λάας» ή «λας» (= λίθος) συνδέθηκε ετυμολογικά και η λέξη «λαός». Ο αποκαλεί το νέο ανθρώπινο γένος «λίθινον γόνον». Άλλες παραδόσεις αναφέρουν ότι ο Δευκαλίων είχε μαζί του στην κιβωτό και τους γιους του, καθώς και ανά δύο από κάθε είδος ζώου, όπως αργότερα αναφέρεται και στην παράδοση του Νώε. Μετά τον κατακλυσμό, ο Δευκαλίων έκτισε δέκα βωμούς προς τιμήν των θεών στο ιερό των Δελφών . Κατά άλλες παραδόσεις ίδρυσε τη Λυκώρεια στον Παρνασσό, ή πόλη στην της Λοκρίδας, ενώ σύμφωνα με άλλη εκδοχή μετέβη στην Αθήνα , όπου ίδρυσε ναό του Φυξίου Διός και καθιέρωσε τη γιορτή των Υδροφορίων. Από την Πύρρα απέκτησε δύο γιους, τον Ελληνα και τον Αμφικτύονα και , καθώς και δύο θυγατέρες, την Πρωτογένεια και τη Μελανθώ. Ο Έλλην διαδέχθηκε τον Δευκαλίωνα στη βασιλεία και νυμφεύθηκε τη νύμφη Ορσηίδα, από την οποία απέκτησε τρεις γιους: τον Δώρο, τον Ξούθο και τον Αίολο , τους γενάρχες των κυριότερων ελληνικών φύλων. Ο κατακλυσμός του Δευκαλίωνα δεν αναφέρεται από το Ομηρο ν ούτε από τον Ησίοδο , αλλά μνημονεύεται από τον Πίνδαρο και μεταγενέστερους συγγραφείς. Σχολιασμός 1.Ο κατακλυσμός του Δευκαλίωνα θεωρείται ο δεύτερος μεγάλος κατακλυσμός της ελληνικής παράδοσης μετά τον κατακλυσμό του Ωγύγου. Παρόμοιες παραδόσεις συναντώνται και σε άλλους λαούς της Ανατολικής Μεσογείου, όπως η παράδοση του Νώε στους Εβραίους. 2.Πολλοί μεταγενέστεροι λαοί υιοθέτησαν μύθους κατακλυσμών και προσπάθησαν να τους συνδέσουν με τη δική τους παράδοση. Οι μύθοι αυτοί πιθανόν αντανακλούν κοινές μνήμες μεγάλων φυσικών καταστροφών. 3.Ο Δευκαλίων και η Πύρρα θεωρούνται οι επιζώντες του μεγάλου κατακλυσμού της ελληνικής μυθολογίας, αντίστοιχου προς τον κατακλυσμό του Νώε της Παλαιάς Διαθήκης. 4.Οι πανάρχαιοι Έλληνες, ως ναυτικός λαός, διέθεταν ήδη σημαντικές γνώσεις ναυπηγικής και θαλάσσιας ναυσιπλοΐας, γεγονός που αντανακλάται και στον μύθο της πλοίου του Δευκαλίωνα. 5.Η αλληγορία των λίθων πιθανόν να συμβολίζει όχι μόνο την αναγέννηση του ανθρώπινου γένους, αλλά και τη μετάβαση από μια πρωτόγονη κατάσταση σε μια νέα μορφή κοινωνικής και πνευματικής εξέλιξης. 6.Μεγάλα φυσικά γεγονότα συχνά επιφέρουν βαθιές κοινωνικές αλλαγές. Αντίστοιχα, η σύγχρονη εποχή της τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης μετασχηματίζει ήδη ραγδαία τις ανθρώπινες κοινωνίες. 7.Η σημασία της λέξης «Προμηθεύς» συνδέεται με εκείνον που προβλέπει εγκαίρως τα επερχόμενα και προετοιμάζεται πριν βλαβεί. 8.Ορισμένοι ερευνητές και ερμηνευτές τοποθετούν τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα γύρω στο 14.000 π.Χ., χωρίς όμως να υπάρχει οριστική ιστορική ή αρχαιολογική τεκμηρίωση. 9.Η Ελλάδα υπήρξε διαχρονικά χώρος υψηλού πολιτισμού, πνευματικής δημιουργίας και ιστορικής συνέχειας. Το Αιγαίοι και ο ελληνικός χώρος αποτέλεσαν το λίκνο σημαντικών πολιτισμών που επηρέασαν βαθιά την εξέλιξη του δυτικού κόσμου. Η Ανθρωπότητα και ιδιαίτερα ο Δυτικός κόσμος οφείλουν να το προστατεύσουν από επίδοξους άρπαγες και βαρβάρους εισβολείς (15/5/26) Αμφικτύων Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης Συγγραφέας – Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ

ΑΚΛΟΝΗΤΗ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΚΕΨΗ Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης – Αμφικτύων Η κλασική ελληνική σκέψη εξακολουθεί να φωτίζει ακόμη και τις πιο σύνθετες διεθνείς εξελίξεις του 21ου αιώνα. Δεν είναι τυχαίο ότι, σε συζητήσεις γύρω από τον ανταγωνισμό Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας, επανέρχεται συχνά το όνομα του Θουκυδίδη. Ο Κινέζος ηγέτης Σι Τζινπίνγκ, αναφερόμενος κάποτε στη θεωρία του Θουκυδίδη, φέρεται να υπενθύμισε στον Ντόναλντ Τραμπ ότι η ιστορία διδάσκει πόσο επικίνδυνη μπορεί να γίνει η σύγκρουση ανάμεσα σε μια κατεστημένη δύναμη και σε μια ανερχόμενη. Η αναφορά αυτή δεν ήταν απλώς φιλολογική· ήταν βαθιά πολιτική. Ο Θουκυδίδης, περιγράφοντας τον Πελοποννησιακό Πόλεμο, ανέλυσε με μοναδική διαύγεια τον φόβο που προκαλεί σε μια ισχυρή δύναμη η άνοδος μιας νέας. Η αντιπαράθεση Αθήνας και Σπάρτης δεν υπήρξε μόνο στρατιωτική· ήταν σύγκρουση ισχύος, συμφερόντων και πολιτικών αντιλήψεων. Το αποτέλεσμα υπήρξε καταστροφικό και για τους δύο κόσμους. Σήμερα, πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι κάτι ανάλογο μπορεί να συμβαίνει στις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας. Η Αμερική εξακολουθεί να αποτελεί τη σημαντικότερη δύναμη του πλανήτη, ενώ η Κίνα αναπτύσσεται με ταχύτητα σε οικονομικό, τεχνολογικό και γεωπολιτικό επίπεδο. Ο ανταγωνισμός αυτός μπορεί να οδηγήσει είτε σε ισορροπία είτε σε επικίνδυνη σύγκρουση. Εδώ ακριβώς βρίσκεται η διαχρονική αξία της ελληνικής σκέψης: δεν προσφέρει μόνο γνώση του παρελθόντος, αλλά και εργαλεία κατανόησης του παρόντος. Θα είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον, όμως, αν στη συζήτηση αυτή προβαλλόταν όχι μόνο ο Θουκυδίδης αλλά και ο Περικλής. Στον περίφημο «Επιτάφιο», ο Αθηναίος ηγέτης εξυμνεί τη δημοκρατία, την ελευθερία του πολίτη, την αξιοκρατία και τον σεβασμό στους νόμους. Υπενθυμίζει ότι η πραγματική δύναμη μιας πολιτείας δεν βρίσκεται μόνο στα όπλα ή στον πλούτο, αλλά στην ποιότητα των θεσμών και των ανθρώπων της. Ίσως τελικά αυτό να είναι το μεγαλύτερο μήνυμα της ελληνικής γραμματείας προς τον σύγχρονο κόσμο: ότι οι λαοί μπορούν να ανταγωνίζονται χωρίς να αυτοκαταστρέφονται και ότι η ειρήνη αποτελεί μορφή σοφίας, όχι αδυναμίας. Σε μια εποχή όπου κυριαρχούν οι οικονομικοί δείκτες, οι αγορές και οι γεωπολιτικοί υπολογισμοί, η κλασική παιδεία παραμένει πολύτιμη. Διότι χωρίς ιστορική γνώση και πνευματικό βάθος, ακόμη και η μεγαλύτερη ισχύς γίνεται κοντόφθαλμη. Και δυστυχώς ΗΠΑ και Ευρώπη που ήταν πρωτοπόρες στην Κλασική Παιδεία την έβγαλαν από τα σχολεία προς τον σκοπόν του «πολιτικώς ορθού» Έφτασε σε έσχατη παραχάραξη να αλλοιώσει και την Οδύσσεια του Ομήρου με μαύρη Ελένη ενώ η Ελένη ήταν γαλανόλευκη Αντίθετα η Κίνα προβαίνει με εντατικό ρυθμό στην διάδοση της Ελληνικής παιδείας στα σχολεία. Καλές είναι οι μπίζνες· ακόμη καλύτερη, όμως, είναι η Ελληνική Κλασσική Παιδεία. (16/5/26) Αμφικτύων – Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης Συγγραφέας – Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών Amphiktyon Blog: http://www.amphiktyon.blogspot.com Amphiktyon Official Site: http://www.amphiktyon.org

ΑΓΗΣ ΒΕΡΟΥΤΗΣ

Ο ΑΓΗΣ ΒΕΡΟΥΤΗΣ ΓΡΑΦΕΙ Πέμπτη, 14-Μαϊ-2026 00:01 Κάποιοι κατάπιαν τη γλώσσα τους FacebookXLinkedIn Πρόσθεσε το capital.gr ως αξιόπιστη πηγή στην Google THE BERKELEY PARTNERSHIP Most North York Families Haven't Noticed This Yet Stay in the loop with the newest updates LEARN MORE Κάποιοι κατάπιαν τη γλώσσα τουςΤου Άγη Βερούτη Υπήρξε για μερικές μέρες μια περίεργη ευφορία σε συγκεκριμένους κύκλους. Από αυτούς που λατρεύουν να φορολογούν οτιδήποτε κινείται, αναπνέει, επενδύει ή παράγει, αρκεί ο λογαριασμός να πηγαίνει σε κάποιον άλλον. Ο σοσιαλιστής δήμαρχος της Νέας Υόρκης, Ζοχράν Μαμντάνι, πούλησε πολιτικά την ιδέα ότι η κοινωνική του ατζέντα θα πληρωθεί από νέους φόρους ιδιοκτησίας, με το γνώριμο περιτύλιγμα ότι τον λογαριασμό θα τον σηκώσουν οι "έχοντες". Και ξαφνικά εμφανίστηκαν παντού οι χειροκροτητές. Καμία σοβαρή ανάλυση δεν είχε γίνει για τη φοροδοτική αντοχή της πόλης. Κανείς δεν είχε υπολογίσει τι θα σημαίνει αυτή η αύξηση για επιχειρήσεις, γραφεία, επενδύσεις, μισθώσεις, θέσεις εργασίας. Σιγά μην κουραζόντουσαν τώρα. Το βασικό ήταν ότι κάποιος θα πλήρωνε. Και ευτυχώς, κατά τη γνωστή συνταγή, αυτός ο κάποιος θα ήταν ο "άλλος". Οι γνωστές καρικατούρες της ελληνικής πολιτικής και δημόσιας συζήτησης, που θεωρούν σχεδόν ανήθικο να έχεις περιουσία, επένδυση ή επιχείρηση που δουλεύει επειδή οι ίδιοι δεν έχουν, έδωσαν ρέστα. Μίλησαν για "δίκαιη αναδιανομή", λες και τα λεφτά φυτρώνουν σε γλάστρες στο Manhattan ή αλλού, και άρχισαν να νιώθουν ότι απέκτησαν ηθικό δικαίωμα πάνω στο πορτοφόλι όποιου βγάζει παραπάνω από εκείνους. Για λίγες ημέρες το κλίμα στα καθ’ ημάς ήταν σχεδόν πανηγυρικό. "Επιτέλους θα πληρώσουν οι πλούσιοι". "Επιτέλους μια πόλη απέναντι στους κερδοσκόπους". "Επιτέλους ένας δήμαρχος με θάρρος". Όποιος είχε λίγη μνήμη θα θυμόταν και τη Γαλλία επί Ολάντ, όταν ο Ντεπαρντιέ έφτασε να πάρει ρωσική υπηκοότητα για να αποφύγει τους εξωπραγματικούς φόρους. Σιγά μην στέκονταν ακίνητοι οι Αμερικανοί money managers και τα real estate funds για να τους ξεπουπουλιάσει ο κάθε Μαμντάνι. Μετά φυσικά εμφανίστηκε αμείλικτη η σκληρή πραγματικότητα. Αυτή η ενοχλητική λεπτομέρεια που χαλάει πάντα τα σοσιαλιστικά μανιφέστα. Η αγορά άρχισε να τιμολογεί την απειλή εξόδου. Hedge funds, family offices, επιχειρήσεις ακινήτων, επενδυτές και εταιρείες άρχισαν να υπολογίζουν το κόστος και το όφελος μιας μετακίνησης εκτός Νέας Υόρκης. Όχι για κάποια μακρινή χώρα. Ούτε για κάποιο φορολογικό παράδεισο με κοκοφοίνικες. Για το New Jersey λέμε. Jersey City και Hoboken, δώδεκα λεπτά δρόμος με το PATH train. Ή μπαίνεις στο αυτοκίνητο, περνάς το Lincoln Tunnel ή το Holland Tunnel και βρίσκεσαι σε περιβάλλον που δεν σε αντιμετωπίζει σαν ΑΤΜ με γραβάτα. Κάπου εκεί ο καλός μας σοσιαλιστής δήμαρχος Μαμντάνι άρχισε να ιδρώνει. Κρύος ιδρώτας. Η θεωρία του "φορολογώ τους πλούσιους" ακούγεται, αλήθεια, πολύ ελκυστική και επαναστατική, ώσπου να θυμηθείς ότι οι πλούσιοι έχουν μία κακή συνήθεια: μπορούν και να φύγουν. Κι όταν φεύγουν, παίρνουν μαζί τους τις εταιρείες τους, τις θέσεις εργασίας, την κατανάλωσή τους, τους φόρους εισοδήματός τους και τις επενδύσεις τους. Παίρνουν μαζί τους το ταμείο. Εκείνο, ντε, στο οποίο οι χειροκροτητές θεωρούν ότι έχουν δικαιωματικά πρόσβαση. Η Νέα Υόρκη δεν είναι στρατόπεδο, όπως στην παλιά ταινία του 1981 με τον Κερτ Ράσελ, την "Απόδραση από τη Νέα Υόρκη", για να κλειδώσεις τον κόσμο μέσα. Είναι μια πόλη που ζει από το κεφάλαιο, τις υπηρεσίες, τις επενδύσεις, την κατανάλωση και την οικονομική δραστηριότητα. Αν διώξεις αυτούς που πληρώνουν τον λογαριασμό, μένει σκέτος ο λογαριασμός. Τι ωραία ιδέα. Πόσο προοδευτική πια. Να τη βάλουμε σε αφίσα σαν την ταινία. Ξαφνικά όμως, ο ίδιος δήμαρχος που παρουσιαζόταν σαν σταυροφόρος απέναντι στους "πλούσιους ιδιοκτήτες", άρχισε να τα μαζεύει. Πρώτα οι υπερβολές. Κατόπιν οι φορολογικές κορώνες. Στο τέλος η επιθετική ρητορική. Άτακτη υποχώρηση. Εκεί όμως έγινε το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της ιστορίας μας. Εξαφανίστηκαν οι Έλληνες χειροκροτητές. Μουγκάθηκαν. Οι άνθρωποι που πριν από ελάχιστες μέρες έγραφαν με γνήσιο πασοκικό ενθουσιασμό για "ιστορική καμπή", ξαφνικά κατάπιαν τη γλώσσα τους. Σιγή ιχθύος. Ούτε εξηγήσεις, ούτε αυτοκριτική, ούτε μία μικρή παραδοχή ότι η αγορά έδειξε σε πραγματικό χρόνο τα όρια της σοσιαλιστικής τους ονείρωξης. Όντως είναι εύκολο να παριστάνεις τον επαναστάτη με τα λεφτά των άλλων. Και να λαϊκίζεις. Το δύσκολο ξεκινάει όταν τα λεφτά των άλλων μπαίνουν στο ασανσέρ του ουρανοξύστη, κατεβαίνουν στο πάρκινγκ και φεύγουν με λιμουζίνα για τη διπλανή Πολιτεία. Η αείμνηστη λαίδη Μάργκαρετ Θάτσερ το είχε πει περίπου έτσι: "ο σοσιαλισμός τελειώνει όταν τελειώσουν τα λεφτά των άλλων". Στην περίπτωση της Νέας Υόρκης δεν χρειάστηκε καν να τελειώσουν. Άρκεσε το χαστούκι της απλής διαπίστωσης: μπορούν να φύγουν λίγο παραδίπλα, με μια αλλαγή έδρας, ένα νέο μισθωτήριο και λίγη ψυχρή αριθμητική. Τόσο απλά. Τόσο πεζά. Τόσο εκνευριστικά για εκείνους που πιστεύουν ότι η οικονομία υπακούει σε συνθήματα. Το πιο αποκαλυπτικό σημείο είναι ότι ακόμη και οι κήρυκες της υπερφορολόγησης κατάλαβαν κάτι απλό: οι φορολογούμενοι δεν είναι δεμένοι σε καρέκλα. Ούτε είναι υποχρεωμένοι να μένουν αιώνια εκεί όπου το πολιτικό προσωπικό αποφασίζει να τους μετατρέψει σε φορολογικά μουλάρια. Στο 2026 το κεφάλαιο μετακινείται ταχύτερα από ποτέ. Με το πάτημα ενός πλήκτρου. Οι εταιρείες αλλάζουν πολιτεία, χώρα ή ήπειρο χωρίς συναισθηματισμούς. Ο φορολογούμενος δεν ψηφίζει με πανό. Ψηφίζει πρώτα με ψηφοδέλτιο, και αν αυτό δεν δουλέψει, με relocation services. Κι η Νέα Υόρκη θα έπρεπε να το ξέρει αυτό καλύτερα από όλους. Αυτή είναι η ίδια πόλη που έχει δει επιχειρήσεις και εύπορους κατοίκους να δραπετεύουν προς τη Φλόριντα και το Τέξας. Αλλά πήγε να την ξαναπατήσει από ιδεολογικό πείσμα. Αν ο ταλαντούχος σοσιαλιστής δήμαρχος Μαμντάνι δεν έκανε πίσω, θα ρίσκαρε να μείνει δήμαρχος μιας πόλης όπου θα αυξάνονταν οι ανάγκες ενώ θα μειωνόταν η φορολογική ύλη που τις χρηματοδοτεί. Περισσότερες απαιτήσεις από τον δημόσιο κορβανά, λιγότεροι φόροι για να τον γεμίζουν. Δηλαδή η κλασική συνταγή της σοσιαλιστικής χρεοκοπίας, αλλά με καλύτερο skyline. Κάπου εδώ κολλάνε και τα δικά μας. Από την κωλοτούμπα Τσίπρα μέχρι τις ιδέες Ανδρουλάκη για "ένα μισθό δώρο" στο Δημόσιο, η συνταγή είναι ίδια: δημόσια ευαισθησία, ανοιχτό χέρι και πάντα ένας άλλος να πληρώνει τον λογαριασμό. Έτσι είναι οι γνήσιοι σοσιαλιστές, ρε παιδί μου. Κάνουν μεγάλα δώρα με τα λεφτά των άλλων. Γιατί τελικά κάποιος πρέπει να πληρώνει για όλες αυτές τις "δωρεάν" υπηρεσίες. Κι όταν κυνηγάς αυτούς που τις πληρώνουν, στο τέλος μένεις αντιμέτωπος με άδεια γραφεία και μαγαζιά, πεσμένες αξίες ακινήτων, μειωμένα φορολογικά έσοδα, και μετά αναρωτιέσαι γιατί δεν βγαίνει ο λογαριασμός. Το γελοίο της υπόθεσης στα δικά μας είναι ότι εκείνοι που χειροκροτούσαν ξέφρενα πριν λίγες μέρες, τώρα κάνουν ότι δεν άκουσαν τίποτα. Χάθηκαν οι διθύραμβοι. Εξαφανίστηκε η "δικαιοσύνη". Ξεχάστηκε η γενναία φορολογική επιδρομή. Έμεινε μόνο αμηχανία. Ας μάθουν λοιπόν ένα βασικό μάθημα. Η πραγματικότητα έχει μία πολύ άσχημη συνήθεια: γελοιοποιεί όποιον μπερδεύει την οικονομία με φοιτητική συνέλευση. Και μένει το ερώτημα: αν ακόμα κι η τρανή Νέα Υόρκη σκιάχτηκε όταν τα λεφτά των "άλλων" κοίταξαν προς το New Jersey, πόσο μυαλό χρειάζεται για να καταλάβουμε ότι η ευημερία δεν χτίζεται τιμωρώντας αυτούς που την πληρώνουν; agissilaos@gmail.com

COCA++COLA

Πώς ένα ποτήρι «σιρόπι» έγινε το πιο ισχυρό «όπλο» ισχύος των ΗΠΑ Παρασκευή, 8 Μαΐου 2026 6:21 Δεν θα κατακτήσει απλώς την αγορά. Θα κατακτήσει τη φαντασία του πλανήτη SHARE: Share via Facebook Share via Twitter Share via LinkedIn Share via Email Share via WhatsApp Copy Link Προσθέστε την «Ν» ως προτιμώμενη πηγή στο Google Νατάσα Στασινού • nstasinou@naftemporiki.gr Στο φαρμακείο Jacobs’ Pharmacy, ένας άνδρας ανακατεύει ένα σκουρόχρωμο σιρόπι με ανθρακούχο νερό και το σερβίρει σε ποτήρι. Η τιμή είναι πέντε σεντς. Το προϊόν παρουσιάζεται ως τονωτικό σιρόπι που βοηθά στην κούραση και στους πονοκεφάλους. Το ημερολόγιο γράφει 8 Μαΐου 1886. Ο άνθρωπος πίσω από τη συνταγή λέγεται Τζον Πέμπερτον. Είναι φαρμακοποιός και βετεράνος του αμερικανικού εμφυλίου πολέμου. Δεν γνωρίζει ότι εκείνη τη στιγμή δεν γεννιέται απλώς ένα νέο αναψυκτικό. Γεννιέται ίσως το πιο ισχυρό brand στην ιστορία του σύγχρονου καπιταλισμού. Η Coca-Cola δεν θα κατακτήσει απλώς την αγορά. Θα κατακτήσει τη φαντασία του πλανήτη. Το φαρμακείο που γέννησε έναν μύθο Η πρώτη Coca-Cola απέχει πολύ από αυτό που γνωρίζουμε σήμερα. Η αρχική συνταγή περιλαμβάνει εκχύλισμα φύλλων κόκας και καρύδι κόλα, από όπου προκύπτει και το όνομα. Στα τέλη του 19ου αιώνα, τα «φαρμακευτικά ποτά» είναι της μόδας στην Αμερική. Naftemporiki ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ «Πριν και Μετά τα Παιδιά»: Τι συμβαίνει στη ζωή όσων το Σαββατοκύριακο δεν έχουν τέσσερα παιδικά πάρτι; «Πριν και Μετά τα Παιδιά»: Τι συμβαίνει στη ζωή όσων το Σαββατοκύριακο δεν έχουν τέσσερα παιδικά πάρτι; Ο Πέμπερτον ψάχνει ένα προϊόν που θα του αποφέρει χρήματα σε μια εποχή όπου οι μικρές επιχειρήσεις γεννιούνται και πεθαίνουν καθημερινά. Τη μεγάλη διαφορά, ωστόσο, δεν θα την κάνει ο δημιουργός της συνταγής. Θα την κάνει η ιδέα του brand. Το όνομα Coca-Cola γράφεται με χαρακτηριστικά καλλιγραφικά γράμματα από τον λογιστή του Πέμπερτον, Φρανκ Ρόμπινσον. Το λογότυπο παραμένει σχεδόν ίδιο μέχρι σήμερα. Είναι η στιγμή που ένα προϊόν αποκτά ταυτότητα — και αργότερα, σχεδόν μυθολογία. Ο Πέμπερτον πεθαίνει φτωχός λίγα χρόνια αργότερα. Τα δικαιώματα της εταιρείας περνούν στα χέρια του επιχειρηματία Άσα Κάντλερ, ο οποίος αντιλαμβάνεται κάτι επαναστατικό για την εποχή: ότι δεν πουλά απλώς ένα ποτό, αλλά μια αίσθηση. Η Coca-Cola αρχίζει να διαφημίζεται παντού. Σε τοίχους, ημερολόγια, αφίσες, βιτρίνες. Είναι από τις πρώτες εταιρείες που επενδύουν τόσο επιθετικά στη δύναμη της εικόνας και της επανάληψης. Στις αρχές του 20ού αιώνα, η Αμερική μαθαίνει να καταναλώνει — και η Coca-Cola γίνεται το απόλυτο σύμβολο αυτής της νέας εποχής. Η στιγμή που η Coca-Cola έγινε κάτι περισσότερο από αναψυκτικό Η πραγματική έκρηξη έρχεται όταν η εταιρεία σταματά να πουλά απλώς γεύση και αρχίζει να πουλά συναίσθημα. Η Coca-Cola συνδέεται με τη χαρά, την οικογένεια, τη νεότητα, την ξεγνοιασιά. Οι διαφημίσεις της δεν μιλούν για συστατικά. Μιλούν για τρόπο ζωής. Είναι μια ιδέα που αργότερα θα αντιγράψουν σχεδόν όλες οι μεγάλες πολυεθνικές. Ακόμη και ο σύγχρονος Άγιος Βασίλης, με την κόκκινη στολή και τη χαμογελαστή όψη, καθιερώνεται παγκοσμίως μέσα από διαφημιστικές καμπάνιες της εταιρείας τη δεκαετία του 1930. Η Coca-Cola δεν ακολουθεί απλώς την ποπ κουλτούρα. Τη διαμορφώνει. Και όσο μεγαλώνει η επιρροή της, τόσο περισσότερο ταυτίζεται με την ίδια την Αμερική. Το αναψυκτικό που ακολούθησε τον αμερικανικό στρατό Κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Coca-Cola αποκτά σχεδόν στρατηγική σημασία. Ο επικεφαλής της εταιρείας, Ρόμπερτ Γούντραφ, υπόσχεται ότι κάθε Αμερικανός στρατιώτης θα μπορεί να αγοράζει Coca-Cola όπου κι αν βρίσκεται στον κόσμο, στην ίδια τιμή των πέντε σεντς. Η εταιρεία στήνει εμφιαλωτήρια κοντά στα μέτωπα. Η Coca-Cola ταξιδεύει μαζί με τον αμερικανικό στρατό στην Ευρώπη, στη Βόρεια Αφρική, στον Ειρηνικό. Για εκατομμύρια ανθρώπους εκτός ΗΠΑ, αυτή είναι η πρώτη επαφή με το αμερικανικό lifestyle. Μετά τον πόλεμο, τα εργοστάσια παραμένουν. Και μαζί τους παραμένει και η αμερικανική επιρροή. Δεν είναι τυχαίο ότι στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η Coca-Cola αντιμετωπίζεται από πολλές κομμουνιστικές χώρες σχεδόν ως πολιτικό σύμβολο. Για τους επικριτές της Αμερικής, το αναψυκτικό αντιπροσωπεύει τον καταναλωτισμό και τον καπιταλισμό. Για εκατομμύρια νέους πίσω από το Σιδηρούν Παραπέτασμα, όμως, ένα μπουκάλι Coca-Cola μοιάζει με γεύση ελευθερίας. Από την Ατλάντα σε κάθε γωνιά του πλανήτη Στις δεκαετίες που ακολουθούν, η Coca-Cola μετατρέπεται σε παγκόσμια αυτοκρατορία. Το χαρακτηριστικό κόκκινο χρώμα, το κυματιστό μπουκάλι, τα χριστουγεννιάτικα φορτηγά, τα διαφημιστικά σλόγκαν, οι χορηγίες σε Ολυμπιακούς Αγώνες και Μουντιάλ δημιουργούν κάτι πρωτοφανές: ένα προϊόν που αναγνωρίζεται σχεδόν παντού στον κόσμο, ανεξάρτητα από γλώσσα ή πολιτισμό. Η εταιρεία επιβιώνει από πολέμους, οικονομικές κρίσεις, πολιτικές συγκρούσεις, ακόμη και από τις σύγχρονες επιθέσεις κατά της ζάχαρης και των αναψυκτικών. Γιατί η Coca-Cola δεν είναι πια μόνο προϊόν. Είναι συνήθεια και ανάμνηση. Ακόμη και άνθρωποι που δεν πίνουν Coca-Cola μπορούν να αναγνωρίσουν αμέσως το λογότυπό της. Ελάχιστα brands στην ιστορία έχουν πετύχει κάτι τέτοιο. Μπορεί ένα αναψυκτικό να γίνει «πολιτισμός»; Η ιστορία της Coca-Cola είναι στην πραγματικότητα η ιστορία του αμερικανικού αιώνα. Είναι η ιστορία της διαφήμισης, της μαζικής κατανάλωσης, της δύναμης των brands, της παγκοσμιοποίησης και της αμερικανικής soft power. Είναι η απόδειξη ότι ένα προϊόν μπορεί να γίνει κάτι πολύ μεγαλύτερο από την πρακτική του χρήση. Κάπου στον κόσμο, αυτή τη στιγμή, ανοίγουν χιλιάδες κουτάκια Coca-Cola το λεπτό. Οι περισσότεροι δεν σκέφτονται ότι κρατούν στα χέρια τους κάτι περισσότερο από ένα αναψυκτικό. Κι όμως, μέσα σε αυτό το κόκκινο κουτί κρύβεται ολόκληρη η ιστορία της σύγχρονης Αμερικής.

ΜΥΘΟΙ

ΟΙ ΜΥΘΟΙ ΚΑΤΙ ΚΡΥΒΟΥΝ Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης – Αμφικτύων Είναι σε όλους γνωστό ότι οι Έλληνες αγαπούσαν και σέβονταν τη φύση και τα όντα της , διότι πίστευαν ότι ακόμη και τα φαινομενικά βλαβερά εκτελούσαν ωφέλιμο σκοπό που δεν τον γνωρίζουμε. Τώρα τελευταία η επιστήμη προσπαθεί να αποκρυπτογραφήσει όλα τα μυστικά του ζωικού βασιλείου. Όμως η μνημόνευση ορισμένων άγριων ζώων τα οποία ήταν φοβερά και τρομερά στον άνθρωπο και χρειάστηκαν εκστρατείες για να τα εξολοθρεύσουν δημιουργεί υπόνοιες ότι αυτά τα μυθολογικά τέρατα κρύβουν κάποια διαφορετική αλήθεια, όπως λ.χ κάποιος ληστής, μολυσματική νόσο, βλαβερά έντομα, ή μύθοι από ζώα προϊστορικών εποχών Τέτοια υπερφυσικά όντα στην Ελληνική Μυθολογία είναι τα εξής: 1/ Ο Καλυδώνιος Κάπρος 2/ Ο Ερυμάνθιος Κάπρος 3/ Η Κρομμυονία Συς 4/ Ο Λέων της Νεμέας 5/ Ο Κιθαιρώνιος Λέων 6/ Η Κερυνίτης και Μαιναλία Ελαφος 7/ Ο Μαραθώνιος Ταύρος 8/ Ο Μινώταυρος 9/ Ο Πύθων 10/ Ο Πήγασος 11/ Ο Χρυσόμαλος Κριός 12/ Οι ίπποι: του Αρείωνος, του Ξάνθου, του Βαλίου, Πηδάσου, Κυλλάρου και των Λαμιών κ.α Στο παρόν θα ασχοληθούμε με τα έξη πρώτα: Ο Καλυδώνιος κάπρος ήταν άγριο θηρίο και είχε μέγεθος σαν ταύρος, δόντια σαν ελέφαντας, τρίχες σαν βέλη, φωνή κροτώδη σαν κεραυνός, μάτια σαν φωτιές και από τους ώμους του έτρεχε αφρός θερμότατος. Τον κάπρο τον έστειλε η θεά Άρτεμις στην Καλυδώνα(περιοχή Αντιρρίου) για να τιμωρήσει τον ασεβή Οινέα επειδή δεν θυσίαζε σε αυτήν. Αυτός έτρωγε ανθρώπους και ζώα και έγινε ο φόβος και ο τρόμος στην περιοχή σε βαθμό ώστε οι άνθρωποι κλείστηκαν στα σπίτια τους . Κατόπιν τούτου ο Μελέαγρος γιός του Οινέως έκανε συμμαχία για να σκοτώσει τον κάπρο. Στην εκστρατεία έλαβαν μέρος όλοι οι επίσημοι ήρωες της Ελλάδος και σκότωσαν τον κάπρο. Το δέρμα και τα δόντια του τα αφιέρωσαν στον ναό της Αρτέμιδος . Μερικοί λένε ότι ήταν κάπρος , άλλοι λένε ότι ήταν κάποιος άγριος ληστής που τρομοκρατούσε την περιοχή.Είναι τόσο παλιές ιστορίες ώστε η αλήθεια κρύβεται στο μύθο Ο Ερυμάνθιος κάπρος πήρε το όνομα του από το όρος Ερύμανθο, όπου είχε φωλιά. Και αυτός έκανε καταστροφές στην Αρκαδία και τρομοκρατούσε τους κατοίκους και τα ποίμνια τους. Με τέχνη και πιθανόν με δίχτυ τον συνέλαβε ο Ηρακλής και τον πήγε στον Ευρυσθέα . Όταν τον είδε εκείνος στους ώμους του Ηρακλή λέγεται ότι κρύφτηκε σε χάλκινο πιθάρι. . Τα δόντια του αφιερώθηκαν στο ναό του Απόλλωνα σύμφωνα με τους Κυμαίους Ο Κρομμυονίδα Συς(γουρούνα) Ήταν θηρίο αγριότατο και ανίκητο. Εφώλευε στην Κρομμυώνα της Κορίνθου και κατέστρεφε την γύρω περιοχή. Την φόνευσε ο Θησέας περνώντας από την περιοχή. Και η Συς λένε ότι αλληγορούσε ληστή. γιό κάποιου Φαιάς ονομαζόμενου. Μάλιστα λέγεται ότι αυτή γέννησε τους δύο πιο πάνω κάπρους Ο Λέων της Νεμέας Αυτός εφώλευε σε βαθύτατο σπήλαιο στις υπώρειες του όρους Τρητού μεταξύ Νεμέας και Μυκηνών. Το όνομα πήρε το όρος Τρυτό από το δίστομο σπήλαιο (με δύο τρύπες εισόδου και εξόδου). Ο Λέων θεωρείτο άτρωτος από σίδερο και χαλκό. Στο σπήλαιο ήταν αδύνατον να τον φονεύσεις γιατί το είχε δίπορτο . Ο Ηρακλής τον τόξευσε αλλά ήταν αδύνατον να τον σκοτώσει με τόξο . Οπότε κλείνει με τοίχο τη μια οπή του σπηλαίου και κυνήγησε τον ταύρο εντός του σπηλαίου τον πιάνει από τον τράχηλο και τον έσφιξε μέχρι πνιγμού. Ο Λέων όμως του έκοψε το ένα δάτυλο και έμεινε ενεαδάκτυλος. Ο δάκτυλος του τάφηκε στη Λακεδαίμονα και ο τάφος του δακτύλου του φέρει πέτρινο λέοντα . Τη δορά του είχε ο Ηρακλής σαν σκέπασμα, την καλούμενη λεοντή. Ο Κιθαιρώνος Λέων ήταν στον Κιθαιρώνα και κατέβαινε και έτρωγε τα βόδια του Αμφιτρύωνα και του Θεστίου. Κι’ αυτόν τον σκότωσε ο Ηρακλής. Η Κερυνίτης και Μαινάλια Ελαφος . Ηταν η χρυσοκερατη προορισμένη για τον τρίτο άθλο του Ηρακλή όταν αυτή έφυγε προς τον Κελάδοντα ποταμόν. Στο διάστημα αυτό η Αρτεμις θήρευε τις άλλες τέσσερες ελάφους της . Εκεί ήλθε στον λόφο Κερύνειον και εξ’ αυτού ονομάστηκε Κερυνίτης και όταν ύστερα ήρθε στο όρος Μαίναλον της Αρκαδίας ονομάστηκε Μαιναλία. Ο Ηρακλής την συνάντησε στην Οινόη αλλά δεν τόλμησε να την φονεύσει κατ’ εντολή του Ευρυσθέα να την παρουσιάσει ζωντανή. Την κυνηγούσε ένα χρόνο έως ότου την κούρασε και όταν ήρθε στο Αρτεμίσιον όρος και κατέβηκε στον Λάδωνα ποταμό . Εκεί την τόξευσε και την έπιασε διαβαίνοντας το ποταμό. Κατ’ άλλους έπιασε τα ίχνη της και την έπιασε όταν κοιμόταν, ή με δίχτυ και την πήγε ζωντανή στον Ευρυσθέα Σχολιασμός Στην προϊστορική Ελλάδα ζούσαν πολλά εντυπωσιακά ζώα, ιδιαίτερα κατά την Πλειστόκαινο εποχή (Εποχή των Παγετώνων). Η περιοχή της Ελλάδας είχε τότε πλούσια πανίδα με μεγάλα θηλαστικά, αρπακτικά και παράξενα είδη. Μερικά από τα σημαντικότερα ήταν: μαμούθ και μαστόδοντες, νάνοι ελέφαντες στα νησιά του Αιγαίου, ιπποπόταμοι, σπηλαίες αρκούδες, σπηλαίοι ύαινες, λιοντάρια της στέπας, άγρια άλογα, γιγάντια ελάφια, ρινόκεροι, βίσονες, πρωτόγονοι ταύροι (άουροχς). Ιδιαίτερα γνωστά είναι: οι νάνοι ελέφαντες της Τήλος, τα μαστοδοντικά ευρήματα στα Γρεβενά, και τα απολιθώματα μεγάλων θηλαστικών στη Μηλιά Γρεβενών, όπου βρέθηκαν τεράστιοι χαυλιόδοντες μαστόδοντα. Οι δεινόσαυροι δεν έχουν βρεθεί σε σημαντικό βαθμό στον ελλαδικό χώρο, επειδή τα περισσότερα ελληνικά πετρώματα της εποχής εκείνης βρίσκονταν κάτω από θάλασσα. Αντίθετα, έχουν βρεθεί πολλά θαλάσσια απολιθώματα. Μερικά από αυτά τα ζώα πιθανόν επηρέασαν και την ελληνική μυθολογία: οι νάνοι ελέφαντες ίσως συνδέθηκαν με τον μύθο των Κυκλώπων, ενώ μεγάλα αγριογούρουνα και θηρία πέρασαν σε μορφές όπως η Κρομμυωνία συς. Ευρυσθέας και Ηρακλής Ο Ηρακλής ήταν ο μεγαλύτερος ήρωας της ελληνικής μυθολογίας, γιος του Δία και της Αλκμήνης. Διακρινόταν για την υπεράνθρωπη δύναμή του και το θάρρος του. Ο Ευρυσθέας ήταν βασιλιάς των Μυκηνών και συγγενής του Ηρακλή. Σύμφωνα με τον μύθο, ο Ηρακλής αναγκάστηκε να τον υπηρετήσει, επειδή η Ήρα τον καταδίωκε από ζήλια. Ο Ευρυσθέας ανέθεσε στον Ηρακλή τους περίφημους «Δώδεκα Άθλους», δηλαδή εξαιρετικά δύσκολες αποστολές, όπως: τη θανάτωση του λιονταριού της Νεμέας, τη Λερναία Ύδρα, τον Ερυμάνθιο κάπρο, τον Κέρβερο από τον Άδη. Ο σκοπός ήταν να εξοντωθεί ο Ηρακλής. Ομως εκείνος ολοκλήρωσε όλους τους άθλους και έγινε σύμβολο δύναμης, αντοχής και υπέρβασης των δυσκολιών. (12/5/26) Αμφικτύων – Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης Συγγραφέας – Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών

ΜΑΝΑ

Δεν είμαι μηχανή, είμαι μάνα Της Δήμητρας Μιχαηλίδη Κυρ, 10/05/2026 - 16:57 Το να μεγαλώνεις ένα παιδί με αυτισμό είναι σαν να παλεύεις σε δύο μέτωπα: το ένα είναι μέσα στο σπίτι και το άλλο είναι εκεί έξω. Και το «έξω» ήταν, πολλές φορές, το πιο δύσκολο. Από τη μία ήταν οι ειδικοί και ελάχιστοι άνθρωποι μετρημένοι στα δάχτυλα που με στήριξαν. Κι από την άλλη ήταν οι «άλλοι». Θυμάμαι να ψάχνω για δουλειά. Μόλις ανέφερα ότι έχω παιδί, έβλεπα το βλέμμα του εργοδότη να αλλάζει. Με θεωρούσαν «προβληματική» υπάλληλο πριν καν ξεκινήσω, λες και η μητρότητα με έκανε λιγότερο ικανή. Πίστευαν ότι το παιδί θα είναι εμπόδιο. Δεν έβλεπαν μια γυναίκα που παλεύει, έβλεπαν ένα ρίσκο. Ήταν κι αυτοί που στον δρόμο κοίταζαν στραβά. Άκουσα λέξεις που δεν χωράει ο νους, όπως «δαιμονισμένος». Με κοίταζαν σαν να είχα κάνει λάθος στην ανατροφή του. Τους δικαιολογώ εν μέρει επειδή δεν ξέρουν, αλλά η άγνοια πονάει. Υπάρχουν στιγμές που η κοινωνία γίνεται πιο δύσκολη και από τον ίδιο τον αυτισμό. Πράγματα που σε κάποιον φαίνονται ασήμαντα, για εμάς ήταν βουνό. Όπως το καπέλο. Ο γιος μου δεν άντεχε την αίσθηση στο κεφάλι του, τον πίεζε. Κι όμως, άκουσα μια γιαγιά να λέει: «Κοίτα κάτι μάνες...» Με έβγαλε ανεύθυνη, γιατί ο ήλιος έκαιγε. Δεν ήξερε ότι για να μπει αυτό το καπέλο, θα έπρεπε να δώσω μια μάχη που θα τον τάραζε για ώρες. Ή το κούρεμα. Ο ήχος της μηχανής ήταν για εκείνον απειλή. Έκλαιγε με έναν τρόπο που σου ράγιζε την καρδιά. Βλέπουν το αποτέλεσμα και βγάζουν συμπεράσματα. Δεν βλέπουν ότι μερικές φορές, το να μη φοράει το παιδί καπέλο είναι μια πράξη αγάπης, για να μην πονάει η ψυχή του. Θυμάμαι μια μαμά που τράβηξε τα παιδιά της μακριά μόλις έμαθε τη διάγνωση, λες και ο αυτισμός «κολλάει». Ή μια άλλη που μου είπε πως είμαι τυχερή που ο γιος μου δεν με φωνάζει συνέχεια «μαμά», επειδή η ίδια δυσανασχετούσε με τα δικά της παιδιά. Δεν ήξερε ότι θα έδινα τα πάντα για να ακούσω αυτή τη λέξη. Και μετά ήταν η λύπησή τους. Εγώ όμως δεν την ήθελα. Η λύπηση είναι εύκολη, είναι ένα βλέμμα από μακριά που σε κάνει να νιώθεις ακόμα πιο μόνος. Πάντα έλεγα: «Αν λυπάσαι, βοήθα. Αν δεν βοηθάς, μη λυπάσαι». Μέσα σε όλα, είχα την τύχη να έχω γείτονες που δεν διαμαρτυρήθηκαν ποτέ. Άνθρωποι που κάνουν υπομονή στις φωνές του, που καταλαβαίνουν χωρίς να ρωτούν. Αυτή η σιωπηλή τους αποδοχή είναι για εμένα μια τεράστια ανάσα. Ο γιος μου όταν ήταν μικρότερος είχε τον δικό του τρόπο να προστατεύεται. Όταν ήμασταν έξω δεν άντεχε την πολυκοσμία και κοιμόταν επίτηδες. Ήταν το καταφύγιό του. Μέχρι που στα πέντε του χρόνια, έγινε κάτι μαγικό. Κάθισε στο αρμόνιο και χωρίς να τον διδάξει κανείς, με το ένα χεράκι του άρχισε να παίζει κλασική μουσική με το αυτί. Εκείνο το απόγευμα, η ησυχία του σπιτιού γέμισε μελωδίες. Κατάλαβα ότι ο γιος μου δεν είναι «κλειδωμένος». Απλώς μιλάει μια γλώσσα που δεν έχει γράμματα, αλλά νότες. Τα πρώτα χρόνια δεν έκλαιγα. Ήμουν σαν να έβλεπα τη ζωή μου σε ταινία. Φοβόμουν ότι αν άρχιζα να κλαίω, δεν θα σταματούσα ποτέ. Μέχρι που το σώμα μου με πρόδωσε με κρίσεις άγχους. Πήγα σε μια κοινωνική λειτουργό που με βοήθησε να δω την αλήθεια: για να είμαι σωστή μάνα, έπρεπε πρώτα να αγαπήσω και να φροντίσω τον εαυτό μου. Μου έμαθε ότι είναι ανθρώπινο να κουράζεσαι. Πριν, νόμιζα ότι έπρεπε να είμαι μια μηχανή. Εκείνη μου εξήγησε ότι η κούραση δεν με κάνει κακή μάνα, με κάνει άνθρωπο. Έμαθα ότι έχω δικαίωμα να λυγίσω. Τώρα πια, δεν φοβάμαι τα συναισθήματά μου. Θα κλάψω, θα χαρώ, θα στενοχωρηθώ. Τα ζητάω όλα, γιατί όλα είναι δικά μου. Σε αυτή τη διαδρομή, δεν θα ξεχάσω ποτέ τον παιδοψυχίατρο που με κοίταξε στα μάτια και μου είπε: «Δεν φταίτε εσείς για τον αυτισμό. Μην έχετε τύψεις». Δεν του είχα πει ποτέ ότι ένιωθα ενοχές, όμως εκείνος το κατάλαβε. Αυτή η κουβέντα ήταν η άδεια που χρειαζόμουν για να σταματήσω να με τιμωρώ. Και οι άλλοι; Ας λένε. Πάντα κάτι θα έχουν να πουν. Πια δεν τους δίνω σημασία. Το βλέμμα της γιαγιάς ή τα σχόλια για τον «δαιμονισμό» δεν με αγγίζουν. Εγώ ξέρω ποιος είναι ο γιος μου και εκείνος ξέρει ποια είναι η μάνα του. Αυτό μου φτάνει. Χρόνια πολλά σε όλες τις μανούλες.