ΑΤΑΛΑΝΤΗ

Αταλάντη στην Αρχαία Ελλάδα: Η Θρυλική Κυνηγός και το Παράδοξο Πεπρωμένο της kalinda kalinda 8 Νοεμβρίου 2026 · 2΄ ανάγνωση Αταλάντη στην Αρχαία Ελλάδα: Η Θρυλική Κυνηγός και το Παράδοξο Πεπρωμένο της Πρόσθεσε το olympia.gr ως προτιμώμενη πηγή στη Google Η Αταλάντη, μια από τις πιο διάσημες ηρωίδες της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα γυναικείας δύναμης στην αρχαία Ελλάδα Η γενεαλογική της καταγωγή παρουσιάζει ιδιαίτερη πολυπλοκότητα: πατέρας της αναφέρεται ο Ίασος ή Ιάσιος, ενώ ως παππούς της εμφανίζεται ο Λυκούργος, που κατάγεται από τον ήρωα Αρκάδα. Άλλες παραδόσεις αναφέρουν τον Μαίναλο, επώνυμο του βουνού της Αρκαδίας, ή τον Σχοινέα, γιο του Αθάμαντα, συνδέοντάς την και με τη Βοιωτία. Βρέθηκε πτώμα άνδρα σε βαλίτσα ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ Βρέθηκε πτώμα άνδρα σε βαλίτσα Απο το arxaiaellinika.gr Ο πατέρας της, απογοητευμένος επειδή δεν απέκτησε γιο, εγκατέλειψε τη νεογέννητη Αταλάντη στο βουνό Παρθένιο. Μια αρκούδα τη θήλασε μέχρι που κυνηγοί την εντόπισαν και τη μεγάλωσαν. Μεγαλώνοντας, η Αταλάντη έγινε άριστη κυνηγός και έμεινε πιστή στην παρθενία της, ακολουθώντας το παράδειγμα της θεάς Άρτεμης. Οι Άθλοι της Αταλάντης Η Αταλάντη συμμετείχε σε αγώνες προς τιμήν του Πελία, όπου νίκησε τον Πηλέα. Έλαβε μέρος και στο διάσημο κυνήγι του Καλυδώνιου κάπρου. Παρά τις αντιρρήσεις ορισμένων ηρώων, ο Μελέαγρος την επέβαλε στην ομάδα των κυνηγών. Πρώτη τραυμάτισε το θηρίο με τα βέλη της, ενώ ο Μελέαγρος το αποτελείωσε. Της χάρισε το τομάρι του ζώου, όμως οι γιοι του Θέστιου αντέδρασαν έντονα, προκαλώντας τραγικές συνέπειες. Ο Αγώνας για το Χέρι της και η Μεταμόρφωση σε Λιοντάρια Αργότερα, η Αταλάντη δέχθηκε πιέσεις να παντρευτεί. Έθεσε έναν σκληρό όρο: θα παντρευόταν μόνο όποιον κατάφερνε να την κερδίσει σε αγώνα δρόμου. Όσοι απέτυχαν, σκοτώθηκαν. Ο Ιππομένης (ή Μελανίων), με τη βοήθεια της Αφροδίτης που του χάρισε τρία χρυσά μήλα, κατάφερε να την νικήσει αποσπώντας την προσοχή της κατά τη διάρκεια του αγώνα. Έγιναν ζευγάρι, όμως κάποια στιγμή, παρακινημένοι από πάθος, έσμιξαν μέσα σε ιερό χώρο και μεταμορφώθηκαν σε λιοντάρια ως τιμωρία για την ιεροσυλία τους. Ο Θάνατος του Εύφορβου στην Ιλιάδα: Τι Κρύβουν οι Ομηρικές Παρομοιώσεις; ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ Ο Θάνατος του Εύφορβου στην Ιλιάδα: Τι Κρύβουν οι Ομηρικές Παρομοιώσεις; Η Αταλάντη, σύμφωνα με διάφορες εκδοχές, απέκτησε έναν γιο, τον Παρθενοπαίο, είτε από τον Ιππομένη, είτε από τον Μελέαγρο ή τον θεό Άρη. Ο Παρθενοπαίος συμμετείχε στην εκστρατεία των Επτά επί Θήβας. Αταλάντη: Μια Ασυνήθιστη Ηρωίδα Η Αταλάντη ξεχωρίζει ως γυναίκα με ανδρικές αρετές. Στην αρχαία Ελλάδα, συχνά σόκαρε και προκαλούσε ως κοινωνικό “αντιπρότυπο”, αλλά ενέπνεε θαυμασμό με τη γενναιότητα και την ανεξαρτησία της. Οι πράξεις της, ωστόσο, ενέπνευσαν θαυμασμό και ξεχώρισαν σε έναν ανδροκρατούμενο κόσμο. Η Αταλάντη δεν ήταν μόνο μια κυνηγός, αλλά και σύμβολο ελευθερίας, δύναμης και ανεξαρτησίας στην αρχαία Ελλάδα. Η ιστορία της δείχνει πώς η μυθολογία αγκαλιάζει τις εξαιρέσεις και προβάλλει τα ατομικά ιδανικά μέσα από δυναμικούς γυναικείους χαρακτήρες. #ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ

Η Θεά Αθηνά: Η Προστάτιδα της Σοφίας, της Δικαιοσύνης και του Πολιτισμού kalinda kalinda 8 Νοεμβρίου 2026 · 6΄ ανάγνωση Η Θεά Αθηνά: Η Προστάτιδα της Σοφίας, της Δικαιοσύνης και του Πολιτισμού Πρόσθεσε το olympia.gr ως προτιμώμενη πηγή στη Google Η Αθηνά, μία από τις ισχυρότερες και πιο σεβαστές θεότητες του αρχαιοελληνικού πανθέου αποτελεί μια μοναδική μορφή που συνδυάζει φαινομενικά ετερώνυμες ιδιότητες. Ενσαρκώνει τη σοφία, τη στρατηγική σκέψη στον πόλεμο, αλλά και την προστασία των ειρηνικών τεχνών και της δικαιοσύνης. Σε αντίθεση με τον Άρη, που εκπροσωπούσε την τυφλή, χαοτική και αιμοδιψή πλευρά της σύγκρουσης, η Αθηνά ήταν η θεά της τακτικής, της δίκαιης μάχης και του ορθολογισμού. Το παρόν άρθρο επιχειρεί μια πλήρη ανασκόπηση της μορφής της μέσα από τα ίδια τα κείμενα της αρχαίας ελληνικής γραμματείας. Βρέθηκε πτώμα άνδρα σε βαλίτσα ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ Βρέθηκε πτώμα άνδρα σε βαλίτσα Απο το arxaiaellinika.gr 1. Η Ασυνήθιστη Γέννηση και η Φιλοσοφική της Ερμηνεία Σύμφωνα με την επικρατέστερη μυθολογική παράδοση, η οποία καταγράφεται στη Θεογονία του Ησιόδου, η Αθηνά δεν γεννήθηκε με τον συνηθισμένο τρόπο. Ο Δίας είχε καταπιεί την πρώτη του σύζυγο, τη Μήτιδα (προσωποποίηση της φρόνησης), από φόβο μήπως γεννήσει έναν γιο πιο δυνατό από τον ίδιο. Όταν έφτασε η ώρα της γέννας, ο Δίας ένιωσε έναν αφόρητο πονοκέφαλο. Ο Ήφαιστος του άνοιξε το κεφάλι με ένα τσεκούρι και από μέσα ξεπήδησε η Αθηνά πάνοπλη, βγάζοντας μια ισχυρή πολεμική ιαχή. Ησίοδος, Θεογονία (στ. 924-926) «αυτός δ’ εκ κεφαλης γλαυκώπιδα Τριτογένειαν δεινήν εγρεκύδοιμον αγέστρατον ατρυτώνην πότνιαν, η κέλαδοί τε άδον πόλεμοί τε μάχαι τε.» Νεοελληνική Απόδοση: «Κι ο ίδιος (ο Δίας) γέννησε από το κεφάλι του τη γλαυκομάτα Τριτογένεια (Αθηνά), / τη φοβερή, που ξεσηκώνει τον θόρυβο της μάχης, την αρχηγό των στρατών, την ακούραστη / δέσποινα, που της αρέσουν οι αλαλαγμοί, οι πόλεμοι και οι μάχες.» Ο Θάνατος του Εύφορβου στην Ιλιάδα: Τι Κρύβουν οι Ομηρικές Παρομοιώσεις; ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ Ο Θάνατος του Εύφορβου στην Ιλιάδα: Τι Κρύβουν οι Ομηρικές Παρομοιώσεις; Στην κλασική εποχή, οι φιλόσοφοι προσπάθησαν να δώσουν μια βαθύτερη εξήγηση για αυτή τη γέννηση. Ο Πλάτων υποστηρίζει ότι το όνομά της προέρχεται από τη σύνθεση των λέξεων «Θεού νόησις» (η σκέψη/ο νους του Θεού), επιβεβαιώνοντας τον μύθο ότι γεννήθηκε από τον νου του Δία. Πλάτων, «Κρατύλος» (407b) «ταύτην ουν ως ‘θεου νόησιν’ ουσαν… ονομάσαι Αθηνόαν… ήθους εν θεω νόησιν.» Νεοελληνική Απόδοση: «Αυτήν λοιπόν, επειδή είναι η “νόηση του θεού”… την ονόμασαν Αθηνόα… ως προσωποποίηση της θεϊκής νόησης.» 2. Κυριότερα Επίθετα και Ιερά Σύμβολα Η πολυδιάστατη φύση της θεάς αποτυπώνεται στα προσωνύμια της: Γλαυκώπις: Αυτή που έχει λαμπερά μάτια, ή μάτια κουκουβάγιας, υποδηλώνοντας την οξυδέρκεια να βλέπει μέσα στο σκοτάδι. Παλλάς: Πιθανόν από το ρήμα πάλλω (κραδαίνω το δόρυ). Παρθένος: Παρέμεινε αδέσμευτη και αμόλυντη (προς τιμήν της χτίστηκε ο Παρθενώνας). Εργάνη: Προστάτιδα της εργασίας και των χειροτεχνών. Τα ιερά της σύμβολα ήταν η γλαύκα (κουκουβάγια), η ελιά, το δόρυ και η αιγίδα (πανοπλία με το κεφάλι της Μέδουσας). Επιβλητικό άγαλμα της θεάς Αθηνάς με χρυσή πανοπλία, δόρυ και το άγαλμα της Νίκης στο χέρι, με φόντο τον γαλάζιο ουρανό. Αναπαράσταση της Αθηνάς, η οποία κρατά στο δεξί της χέρι τη φτερωτή Νίκη, το απόλυτο σύμβολο των θριάμβων της πόλης. 3. Η Προστάτιδα της Αθήνας και ο Μύθος του Εριχθόνιου Ο στενότερος δεσμός της θεάς είναι με την Αθήνα. Η θεά κέρδισε την προστασία της πόλης σε διαγωνισμό με τον Ποσειδώνα, προσφέροντας στους κατοίκους την πρώτη ελιά, δώρο που κρίθηκε πιο ωφέλιμο από το αλμυρό νερό του θεού της θάλασσας. Αν και αιώνια Παρθένος, απέκτησε μητρικό δεσμό με τον λαό της Αθήνας μέσω του Εριχθόνιου. Όταν ο Ήφαιστος προσπάθησε να τη βιάσει, το σπέρμα του έπεσε στη γη (Γαία), γεννώντας τον Εριχθόνιο. Αυτός ο μύθος στήριξε την ιδέα των Αθηναίων ότι ήταν αυτόχθονες (γεννημένοι από την ίδια τους τη γη). Απολλόδωρος, «Βιβλιοθήκη» (3.14.6) «…καί πεσόντος αυτου του σπέρματος εις γην Εριχθόνιος εγεννήθη. τουτον Αθηνα κρύφα των άλλων θεων έτρεφεν, αθάνατον θέλουσα ποιησαι.» Νεοελληνική Απόδοση: «…και όταν το σπέρμα του έπεσε στη γη, γεννήθηκε ο Εριχθόνιος. Αυτόν η Αθηνά τον ανέθρεψε κρυφά από τους άλλους θεούς, θέλοντας να τον κάνει αθάνατο.» 4. Η Αθηνά στα Ομηρικά Έπη και ο 28ος Ύμνος Στην Ιλιάδα τάσσεται με το μέρος των Αχαιών, ενώ στην Οδύσσεια, είναι ο “φύλακας άγγελος” του Οδυσσέα, παίρνοντας συχνά τη μορφή του Μέντορα. Όμηρος, Οδύσσεια (Ραψωδία Α, στ. 44-45) «τήν δ’ ημείβετ’ έπειτα θεά γλαυκωπις Αθήνη· ω πάτερ ημέτερε Κρονίδη, ύπατε κρειόντων…» Νεοελληνική Απόδοση: «Και τότε της απάντησε (του Δία) η γλαυκομάτα θεά Αθηνά: / Ώ πατέρα μας, γιε του Κρόνου, ύπατε των αρχόντων…» Η μεγαλειώδης πολεμική της υπόσταση υμνείται στον 28ο Ομηρικό Ύμνο: Ομηρικός Ύμνος εις Αθηναν (στ. 1-4) «Παλλάδ’ Αθηναίην ερυσίπτολιν άρχομ’ αείδειν, δεινήν, φιλοπόλεμον, αγέστρατον, ατρυτώνην…» Νεοελληνική Απόδοση: «Αρχίζω να τραγουδώ την Παλλάδα Αθηνά που σώζει τις πόλεις, / τη φοβερή, την πολεμοχαρή, που οδηγεί στρατούς, την ακούραστη…» Ζωγραφικός πίνακας όπου η θεά Αθηνά με πολεμική εξάρτυση καθοδηγεί έναν αρχαίο ήρωα σε μια βραχώδη ακτή. Η Αθηνά ως «φύλακας άγγελος» των ηρώων. Εδώ φαίνεται να καθοδηγεί τον Οδυσσέα ή τον Τηλέμαχο στις περιπλανήσεις τους. 5. Η Συμπαραστάτιδα των Ηρώων Η Αθηνά παρενέβαινε για να βοηθήσει ήρωες (Περσέας, Ηρακλής) σε άθλους που απαιτούσαν ευφυία. Χαρακτηριστική είναι η βοήθειά της στον Βελλεροφόντη για να δαμάσει τον Πήγασο: Πίνδαρος, «Ολυμπιόνικοι» (13.65-67) «εξ ονείρου δ’ αυτίκα ην ύπαρ· φώνησε δ’· Εύδεις, Αιολίδα βασιλευ; άγε φίλτρον τόδ’ ίππειον δέκευ…» Νεοελληνική Απόδοση: «Και το όνειρο έγινε αμέσως ξύπνιος (πραγματικότητα)· και (η Αθηνά) του μίλησε: “Κοιμάσαι, βασιλιά… / Εμπρός, πάρε αυτό το μαγικό χαλινάρι…”» 6. Ο Θείος Νόμος και η Εγκαθίδρυση της Δικαιοσύνης Παρά την εύνοιά της, η θεά απαιτούσε απόλυτο σεβασμό (αποφυγή της Ύβρεως). Όταν ο νεαρός Τειρεσίας την είδε γυμνή, εκείνη τον τύφλωσε, τηρώντας τον απαράβατο θείο νόμο, αλλά του χάρισε τη μαντική τέχνη. Καλλίμαχος, «Εις Λουτρά της Παλλάδος» (στ. 53-54 & 121-122) «Κρόνιοι δ᾽ ωδε λέγοντι νόμοι· ός κε τιν᾽ αθανάτων… όψηται, μισθω τουτον ιδειν μεγάλω… Μάντιν εγώ νιν θήσω…» Νεοελληνική Απόδοση: «Οι νόμοι του Κρόνου ορίζουν τα εξής: / Όποιος δει κάποιον από τους αθανάτους… θα πληρώσει μεγάλο τίμημα… / (Αλλά) εγώ θα τον κάνω ξακουστό μάντη…» Αντίβαρο στην αυστηρότητα ήταν η εγκαθίδρυση της Δικαιοσύνης. Εκείνη καταργεί την αυτοδικία ιδρύοντας τον Άρειο Πάγο για να δικάσει τον Ορέστη. Αισχύλος, «Ευμενίδες» (στ. 681-682) «Κλύοιτ’ άν ήδη θεσμόν, Αττικός λεώς, πρώτας δίκας κρίνοντες αίματος χυτου.» Νεοελληνική Απόδοση: «Ακούστε τώρα τον νόμο που θεσπίζω, λαέ της Αττικής, / εσείς που δικάζετε για πρώτη φορά χυμένο αίμα.» 7. Η Μυστικιστική Διάσταση (Ορφικοί Ύμνοι) & Η Λατρεία (Παναθήναια) Στον Ορφισμό, η Αθηνά αποκτά κοσμική διάσταση, αντιπροσωπεύοντας τον συμπαντικό νόμο και τη δυαδικότητα (αρσενική και θηλυκή φύση). Ορφικός Ύμνος 32 (Αθηνας), στ. 8 & 10-11 «άρσην μέν καί θηλυς έφυς, πολεματόκε μητι… ήμασι καί νύκτεσσι, φαεινή παμφάγος ορμή…» Νεοελληνική Απόδοση: «…που γεννήθηκες και αρσενική και θηλυκή, εσύ που γεννάς τον πόλεμο και είσαι η ίδια η σύνεση… / μέσα στις μέρες και τις νύχτες είσαι μια λαμπερή, ακατανίκητη ορμή…» Στην πράξη, η ύψιστη τιμή προς το πρόσωπό της ήταν τα Παναθήναια, όπου η πόλη της αφιέρωνε ένα ιερό Πέπλο, υφασμένο από τις Εργαστίνες, τιμώντας τη δύναμη και την προστασία της. Η θεά Αθηνά ξεπερνά τα στενά όρια μιας απλής μυθολογικής οντότητας. Μέσα από τα ομηρικά έπη, την τραγωδία, τη λυρική ποίηση και τη φιλοσοφία, αναδεικνύεται ως το απόλυτο σύμβολο του ανθρώπινου πολιτισμού. Είναι η δύναμη που δαμάζει τα ένστικτα, η φρόνηση που καθοδηγεί τη δράση και ο θεσμικός νους που μετατρέπει την πρωτόγονη εκδίκηση σε δημοκρατική δικαιοσύνη. Η λατρεία της καθόρισε ανεξίτηλα τον τρόπο με τον οποίο ο δυτικός κόσμος αντιλαμβάνεται τη σοφία μέχρι και σήμερα. #ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΙ

Αρχάγγελοι Μιχαήλ και Γαβριήλ και οι άγνωστοι Αρχάγγελοι Ραφαήλ και Ουριήλ kalinda kalinda 8 Νοεμβρίου 2026 · 3΄ ανάγνωση Αρχάγγελοι Μιχαήλ και Γαβριήλ και οι άγνωστοι Αρχάγγελοι Ραφαήλ και Ουριήλ Πρόσθεσε το olympia.gr ως προτιμώμενη πηγή στη Google Οι άγγελοι είναι οι αγγελιαφόροι του Θεού. Σκοπός τους είναι να μεταδίδουν τα μηνύματα του Θεού στους ανθρώπους. Έτσι ο Θεός στέλλει τον Αρχάγγελο Γαβριήλ στην Παναγία για να της μεταδώσει το χαρμόσυνο μήνυμα της γέννησης του Χριστού. Οι άγνωστοι Αρχάγγελοι Ραφαήλ και Ουριήλ ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ Οι άγνωστοι Αρχάγγελοι Ραφαήλ και Ουριήλ Με τον ίδιο τρόπο Άγγελος Κυρίου παρουσιάζεται στον Ιωσήφ και του λέει να πάρει το Χριστό και την Παναγία στην Αίγυπτο για να γλιτώσουν από τη σφαγή του Ηρώδη. Δεύτερο και σπουδαιότερο καθήκον των αγγέλων είναι να υμνούν και να δοξολογούν το Θεό. Γι αυτό και τη νύχτα που γεννήθηκε ο Χριστός άγγελοι κατέβηκαν από τους ουρανούς και έψαλλαν: «Δόξα εν υψίστοις Θεώ και επί γης Ειρήνη εν ανθρώποις ευδοκία». Οι άγγελοι επίσης μας προστατεύουν από τις επιθέσεις του Διαβόλου που θέλει να μας παρασύρει μαζί του στην αμαρτία. Ο κάθε άνθρωπος έχει το δικό του προστάτη και φύλακα Άγγελο. Αυτός είναι ο αόρατος φίλος και σύμμαχος μας. Υπάρχουν χιλιάδες άγγελοι που χωρίζονται σε διάφορες ομάδες: Αρχάγγελοι, Αρχές, Εξουσίες, Δυνάμεις, Θρόνοι, Κυριότητες, Χερουβείμ, Σεραφείμ. Όλοι αγαπούν και υπακούουν στο Θεό. Κρινο και Αγκάθι: Χαμός με το ζευγάρι έκπληξη Λεμονιάς με Μήτρο στα social ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ Κρινο και Αγκάθι: Χαμός με το ζευγάρι έκπληξη Λεμονιάς με Μήτρο στα social Στις 8 Νοεμβρίου η Εκκλησία μας γιορτάζει τη γιορτή των Αρχαγγέλων Μιχαήλ, Γαβριήλ, Ραφαήλ και όλων των άλλων αγγέλων. Γαβριήλ στα εβραϊκά σημαίνει «Δύναμη του Θεού». Ονομάζεται και Άγγελος της Αλήθειας και λέγεται πως θα είναι εκείνος που την Ημέρα της Κρίσης θα καλέσει τους ζωντανούς και πεθαμένους να αντιμετωπίσουν την τελική κρίση. Είναι επίσης αγγελιοφόρος του Θεού και εκείνος που ανακοίνωσε στην Μαρία την Θεϊκή σύλληψη. Είναι επίσης εκείνος που επιλέγει ποιες φωτισμένες ψυχές που βρίσκονται στον Παράδεισο θα ξαναενσαρκωθούν στην γη με κάποια Θεία αποστολή και περνά μαζί τους, τους 9 μήνες της κύησής για να τους προετοιμάσει για την αποστολή τους. Υπήρξε εκείνος που έκαψε τα Σόδομα και Γόμορρα. Ο Αρχάγγελος Μιχαήλ εικονίζεται να κρατά στο δεξί του χέρι, σπαθί ή σκήπτρο. Είναι και τα δύο σύμβολα της εξουσίας που του χάρισε ο Θεός. Το όνομά του σημαίνει «Που Μοιάζει του Θεού». Αρχάγγελος του Ελέους και της Μετάνοιας, Ηγέτης του Τάγματος των Αρχαγγέλων και Αγγέλων, συχνά εμφανίζεται ως Στρατηγός των Αγγελικών στρατιών ενάντια στο κακό. Ένας πολυαγαπημένος Αρχάγγελος, όχι μόνο από τους Εβραίους και Χριστιανούς, μα και από τους Μουσουλμάνους. Σύμφωνα με τη χριστιανική παράδοση, ο Μιχαήλ μεταφέρει τις ψυχές των νεκρών μπροστά στον Θεό για να κριθούν. Οι Αρχάγγελοι Γαβριήλ και Μιχαήλ εικονίζονται στα δύο θυρόφυλλα του ιερού των ορθοδόξων ναών ως φρουροί του ιερού βήματος. Εικονίζονται επίσης με φτερά όπως και όλοι οι άγγελοι για να δείξουμε ότι είναι άυλα και πνευματικά όντα που δεν περιορίζονται στο χώρο αυτό. Είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι στο χωριό Κίτι της επαρχίας Λάρνακας υπάρχει εκκλησία αφιερωμένη στην Παναγία την Αγγελόκτιστη. Σύμφωνα με την παράδοση η εκκλησία αυτή θεμελιώθηκε από τους Αρχαγγέλους Γαβριήλ και Μιχαήλ. Εκεί βρίσκεται και το περίφημο ψηφιδωτό όπου εικονίζεται η Παναγία μεταξύ των Αρχαγγέλων Μιχαήλ και Γαβριήλ. 1myblog.pblogs.gr

ΠΑΥΣΑΝΙΑΣ

Παυσανιας: Η ιστορική στιγμή στις Πλαταιές, όταν ο Σπαρτιάτης στρατηγός αρνήθηκε την εκδίκηση και όρισε την ηθική ανωτερότητα των Ελλήνων kalinda kalinda 5 Νοεμβρίου 2026 · 3΄ ανάγνωση Παυσανιας: Η ιστορική στιγμή στις Πλαταιές, όταν ο Σπαρτιάτης στρατηγός αρνήθηκε την εκδίκηση και όρισε την ηθική ανωτερότητα των Ελλήνων Πρόσθεσε το olympia.gr ως προτιμώμενη πηγή στη Google Αμέσως μετά τον θρίαμβο των Ελλήνων στη μάχη των Πλαταιών, τη στιγμή που η σκόνη της μάχης καταλαγιάζει, ο Ηρόδοτος μας μεταφέρει στο κέντρο μιας βαθιάς ηθικής σύγκρουσης. Εκεί, ο Σπαρτιάτης στρατηγός Παυσανίας, ο αρχιτέκτονας της νίκης, δέχεται μια πρόταση που θα μπορούσε να αμαυρώσει για πάντα τον θρίαμβό του. Συνεπώς, η αντίδρασή του σε αυτή την πρόκληση αποτελεί την ουσία του γιατί οι «Θεάρεστες Πράξεις» και το Μάθημα Ηγεσίας του Παυσανία που Άφησε Εποχή συνιστά έναν διαχρονικό οδηγό ηθικής ακεραιότητας. Τα Μαιμακτήρια: Η Χειμερινή Γιορτή του Δία στην Αρχαία Αθήνα ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ Τα Μαιμακτήρια: Η Χειμερινή Γιορτή του Δία στην Αρχαία Αθήνα Απο το arxaiaellinika.gr Η Πρόταση της Ανταποδοτικής Βαρβαρότητας Ο Λάμπων, ένας επιφανής Αιγινήτης, πλησιάζει τον Παυσανία και του προτείνει κάτι που θεωρεί απολύτως δίκαιο. Συγκεκριμένα, τον παρακινεί να ανταποδώσει τη βεβήλωση που διέπραξαν οι Πέρσες στο σώμα του Λεωνίδα στις Θερμοπύλες. Ο Λάμπων τον προτρέπει να κόψει και να παλουκώσει το κεφάλι του νεκρού Πέρση στρατηγού Μαρδονίου, πιστεύοντας πως με αυτόν τον τρόπο ο Παυσανίας θα κερδίσει ακόμα μεγαλύτερη δόξα και θα πάρει την εκδίκηση που άρμοζε στον ήρωα των Θερμοπυλών. Επιπλέον, θεωρεί πως μια τέτοια πράξη θα λειτουργούσε ως παραδειγματισμός για κάθε βάρβαρο στο μέλλον. Η Απόρριψη της Εκδίκησης και ο Ορισμός του Πολιτισμού Αντιθέτως, ο Παυσανίας απορρίπτει με σθένος και απόλυτη σαφήνεια την πρόταση του Λάμπωνος. Καταρχάς, αναγνωρίζει την καλή πρόθεση του συνομιλητή του, αλλά αμέσως μετά κατακεραυνώνει την ιδέα του ως ηθικά αστόχαστη. Ο Παυσανίας διακηρύσσει ότι η κακοποίηση νεκρών είναι μια πράξη που ταιριάζει σε βαρβάρους, όχι σε Έλληνες. Με αυτόν τον τρόπο, υψώνει ένα τείχος αξιών, διαχωρίζοντας ρητά τον ελληνικό πολιτισμό από την πρωτόγονη ωμότητα του αντιπάλου. Επομένως, αρνείται συνειδητά να υποβιβαστεί στο ηθικό επίπεδο του εχθρού του. Η Αληθινή Τιμή και το Μέγεθος της Νίκης Στη συνέχεια, ο Σπαρτιάτης ηγέτης εξηγεί στον Λάμπωνα την πραγματική έννοια της εκδίκησης και της τιμής. Διατρανώνει πως ο ίδιος ο Λεωνίδας, καθώς και όλοι οι πεσόντες των Θερμοπυλών, έχουν ήδη τιμηθεί και η θυσία τους έχει δικαιωθεί. Η πραγματική εκδίκηση, κατά τον Παυσανία, δεν είναι στη βεβήλωση μιας σορού.. Αλλά στις «αναρίθμητες ζωές» των εχθρών που χάθηκαν στο πεδίο της μάχης. Η νίκη αυτή καθεαυτή αποτελεί την ύψιστη τιμή. Κατά συνέπεια, ο Παυσανίας επιδιώκει την αναγνώριση που πηγάζει από «θεάρεστες πράξεις και θεάρεστα λόγια». Θέτοντας έτσι την ηθική και τη θεία έγκριση πάνω από την κοσμική δόξα που γεννά το μίσος. Σοφοκλης: Τα λόγια του, δύο χιλιετίες μετά, παραμένουν εκπληκτικά επίκαιρα ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ Σοφοκλης: Τα λόγια του, δύο χιλιετίες μετά, παραμένουν εκπληκτικά επίκαιρα Η Διαχρονική Κληρονομιά του Ηγέτη Τελικά, ο Παυσανίας όχι απλώς απορρίπτει μια ανήθικη πρόταση, αλλά ορίζει ενεργά το ήθος του νικητή και το θεμέλιο του πολιτισμού. Η ηγεσία του δεν είναι μόνο στη στρατηγική ευφυία, αλλά και στην ηθική δύναμη και μεγαλoψυχία του. Η αποφασιστική του στάση αποδεικνύει ότι η αληθινή ισχύς πηγάζει από την αυτοσυγκράτηση και την πίστη σε ανώτερες αξίες.. Ακόμα και στην κορύφωση του θριάμβου. Για αυτόν τον λόγο, η ιστορία αυτή αποτυπώνει τέλεια το γιατί οι «Θεάρεστες Πράξεις» και το Μάθημα Ηγεσίας του Παυσανία που Άφησε Εποχή παραμένει επίκαιρο και διδακτικό στους αιώνες. #ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

MIKE MANATOS

Mike Manatos on Legacy, The Hellenic Initiative, and the Future of the Greek-American Diaspora Aphrodite KotrotsiosBy Aphrodite KotrotsiosOctober 8, 2026Updated:October 8, 202610 Mins Read Share Follow Us Google News Mike Manatos | The Hellenic Initiative and Greek-American Diaspora SHARE By Aphrodite Kotrotsios For nearly a century, the Manatos family has stood at the intersection of public service, Hellenism, and American civic life. From the coal mines of Wyoming to the halls of the White House, four generations of the Manatos family have dedicated themselves to strengthening the bonds between Greece and America, advancing the interests of the Greek-American community, and preserving the values that define Hellenism. The Manatos story begins in 1910 when Nikos Manataikis left Crete and journeyed to America in search of opportunity, carrying with him little more than determination, faith, and the Hellenic values that would shape generations to come. Today, that legacy continues through Mike Manatos, Executive Director of The Hellenic Initiative (THI), who believes the future of Hellenism will depend not on looking backward, but on inspiring future generations to embrace their heritage in meaningful and relevant ways. In an exclusive interview with the Hellenic News of America, Manatos shared reflections on family, faith, philanthropy, leadership, and what he believes may be the defining challenge facing the global Greek diaspora in the twenty-first century: ensuring that the next generation remains connected to the values and traditions that have sustained Greek communities around the world. “Everyone who is born with Greek DNA is blessed to have a pilot light of Hellenism within them,” Manatos said. “It is up to us as a community to ignite that pilot light into a flame.” A Journey That Began in Crete Like countless Greek immigrants of his generation, Nikos Manataikis arrived in America with little money, limited education, and no knowledge of the English language. He eventually settled in Wyoming, where many Cretan immigrants worked in the dangerous coal mines that helped fuel America’s growth. The family’s trajectory changed dramatically in 1936 when Mike Manatos’ grandfather, Mike Manatos, was invited by a United States Senator from Wyoming to work in Washington, D.C. That opportunity would launch a remarkable chapter in Greek-American history. “From that point on,” Manatos explained, “a Manatos has worked in or with the federal government for now over 90 years.” His grandfather would later become the first Greek American to serve in the White House, acting as Senate liaison for President John F. Kennedy and then President Lyndon B. Johnson. Yet despite the family’s success, Manatos is keenly aware of the challenges Greek immigrants faced during that era. He recalled a story about his grandmother, who was once told by a Washington socialite, “You’re in the United States. You speak English now.” The encounter left such an impression that she stopped speaking Greek to her children. “It was a very intimidating time,” Manatos reflected. “It’s unfortunate, but it’s part of the story of our community in this country.” The Power of Hellenic Values Although language and ancestry remain important parts of Greek identity, Manatos believes Hellenism ultimately transcends both. Quoting the ancient philosopher Isocrates, he noted that being a Hellene is defined more by shared culture and values than by bloodline alone. His own family reflects that philosophy. Both his mother and wife are not ethnically Greek, yet fully embraced Greek Orthodoxy and Greek culture. “What truly matters are the values,” he said. “Faith, family, philotimo, philanthropy, hard work, education. These are the building blocks of a meaningful life.” Those same principles, he believes, explain why Greek immigrants who arrived with virtually nothing were able to flourish in America. “What they brought with them was more valuable than money or education,” he said. “They brought Hellenic principles and values.” Following a Legacy of Service Growing up in a family deeply committed to public service, Manatos never viewed promoting Hellenism as an obligation. It was simply part of life as a Manatos. His grandfather helped open doors for Greek Americans in Washington. His father, Andy Manatos, became one of the most influential Greek Americans in public policy and advocacy, dedicating decades to advancing issues important to Greece, Cyprus, the Ecumenical Patriarchate, and the broader Greek-American community. “My father is a legend,” Manatos said. “Not just in the Greek-American community, but in Washington. His commitment to helping our country, helping Greece and Cyprus, helping the Church: it has defined who I am.” After graduating from Princeton University, where he majored in political science and minored in Hellenic studies, Manatos joined the family business and spent 35 years working alongside his father. “It was truly a blessing,” he said. “I got to work side by side with him every day.” Why The Hellenic Initiative? After decades in public affairs and government relations, many assumed Manatos would remain on that path indefinitely. Instead, he made the decision to become Executive Director of The Hellenic Initiative. “It was a leap of faith,” he admitted. What ultimately convinced him was the realization that THI represented a unique opportunity to address what he sees as the defining challenge facing Greek communities around the world. For him, that challenge begins with his children. “My kids are fourth-generation and one-fourth Greek,” he explained. “What does Hellenism mean to them? What does Orthodoxy mean to them? That’s the challenge facing every Greek-American family today.” For Manatos, preserving Hellenism is no longer simply about maintaining institutions. It is about creating authentic connections that resonate with younger generations. As Manatos says, “The mission of THI is to unite Greeks around the globe into a collective force for the people and future of Greece.” Since its founding, THI has evolved into one of the most influential organizations supporting economic opportunity, entrepreneurship, social services, and nonprofit innovation throughout Greece. “It is led by our 42 world-class Board Members who are not only some of the most successful and philanthropic Hellenes but humans around the world, beginning with our Co-Founders and Board Chairman and President Andrew Liveris and George Stamas.” Yet Manatos is quick to point out that THI’s impact extends far beyond financial support. When organizations approach THI seeking funding, the conversation often begins not with how much money is needed, but with how the organization can become sustainable for the future. Rather than simply funding programs indefinitely, THI works alongside nonprofit leaders to help develop long-term strategies, strengthen operations, and create models that allow organizations to continue making an impact long after initial funding has ended. “We don’t just give them fish,” Manatos explained. “We help teach them how to fish.” Equally important is THI’s role as a connector and resource. Even when funding is not available, the organization frequently helps nonprofit leaders identify new opportunities, build relationships, and access expertise through its extensive network in Greece and abroad. For Manatos, the goal is simple: create lasting impact. Whether through direct funding, mentorship, strategic guidance, or introductions to key partners, THI seeks to empower organizations to become stronger, more resilient, and ultimately more successful in serving their communities. That philosophy, he believes, represents the future of philanthropy, one rooted not only in generosity, but in partnership, mentorship, and long-term transformation. Reaching the Greeks We Don’t See One of the most compelling themes throughout the interview was Manatos’ conviction that thousands of proud Greek Americans remain disconnected from traditional Greek organizations. “They may not be in church every Sunday. They may not speak Greek. They may not attend every conference,” he said. “But they’re proud Greeks and want to meet other proud Greeks.” Through THI’s New Leaders network, he has met countless young professionals who are thriving in their industries yet have never been meaningfully connected to organized Greek-American life. “Eighty percent of the people in those rooms I’ve never seen before,” he said. “They’re successful. They’re passionate. They’re proud of being Greek. They’ve simply been waiting for a way to connect.” Rather than questioning whether someone is “Greek enough,” Manatos believes the community should focus on inclusion. “We should be looking for opportunities to bring more people into our faith and our community, not push them away.” The Future of the Greek-American Diaspora While optimistic, Manatos does not shy away from the realities facing the Greek-American community. He worries that each generation has fewer people actively engaged in advancing Greek causes, supporting the Church, and advocating for Greece and Cyprus. Yet he sees this not as a reason for pessimism, but as a call to action. “We need to stop telling the next generation what they need to do and start asking them what matters to them.” He believes organizations such as The Hellenic Initiative, Leadership 100, the National Hellenic Society, AHEPA, the Archons, and countless local communities all have an important role to play in that effort. The goal, he says, is not simply preservation. It is engagement. It is helping young people discover how Hellenic values can enrich their lives, strengthen their families, and inspire them to give back. A Message for the Fourth Generation As our conversation drew to a close, I asked Manatos one final question. If his grandfather, the young immigrant who helped open doors for Greek Americans in Washington and became the first Greek American to serve in the White House, were sitting at the family dinner table today with his great-grandchildren, what would he tell the fourth generation about what it means to be Greek, American, and Orthodox? The question visibly moved him. “First of all,” Manatos said, “it brings tears to my eyes to picture that. That is a beautiful dream.” After a brief pause, he reflected on the values that have guided his family for more than a century. “I think he would remind them of how incredibly blessed they are to be born into a faith and a community that surrounds them with the key elements to a successful and fulfilling life.” For Manatos, the answer is not found in titles, accomplishments, or professional success. It is found in the enduring values that generations of Greek immigrants carried with them to America: faith, family, hard work, education, service, and philotimo. “Not only the valuable principles,” he continued, “but also the tremendous support mechanism of the Church and the Greek-American community, who will always be there for them in profound ways. I think that would be his primary message.” In many ways, that message captures the very heart of the Manatos family story. From a young immigrant who left Crete in search of opportunity to four generations dedicated to public service, Hellenism, and Orthodoxy, the family’s legacy has never been measured solely by achievement. It has been measured by the values passed from one generation to the next. As Mike Manatos helps steer The Hellenic Initiative into its next chapter, he is not simply continuing a family tradition. He is helping ensure that future generations understand the extraordinary gift they have inherited and the responsibility that comes with it. More than a century after a young Greek immigrant arrived in America with a dream, the flame of Hellenism continues to burn brightly, illuminating the path for generations to come. Nikos Manataikis President John F. Kennedy is pictured with Mike N. Manatos, the first Greek American to serve in the White House. Mike Manatos & Family The Manatos Family Mike Manatos, George Stamas, Michael Psaros, and John Koudounis during a THI leadership meeting focused on strengthening the Greek-American community. diaspora Greek greek american greek american community greek news hellenic news Omogeneia

ΑΡΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ

ΟΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΟΦΩΝ του Υποστρατήγου ε.α. Κ. Χ Κωνσταντινίδη Είναι πλέον επιστημονικώς γνωστό ότι ο Ανθρωπισμός είναι δημιούργημα των αρχαίων Ελλήνων σοφών και, κατ’ επέκταση, και ο Ανθρωπιστικός Πολιτισμός. Αλλά και η πραγματική και ορθοφρονούσα επιστήμη θεμελιώθηκε από τους μέγιστους εκείνους νόες της σκέψεως. Πέραν της αρχαίας ελληνικής διανόησης, τίποτα το σπουδαίο δεν έδωσαν οι παραλογιζόμενοι υλιστές και ιδεαλιστές, αριστεροί και δεξιοί, με εξαίρεση κάποια πρόοδο στη σύγχρονη τεχνολογία. Με αυτήν, όμως, από έλλειψη φιλοσοφίας και λογικής, καταστρέφουν το περιβάλλον και προσβάλλουν το «ευ ζην» του ανθρώπου. Κατά τα λοιπά, τίποτα δεν δημιούργησαν αξιόλογο, παρά μόνο έκλεψαν και δανείστηκαν τις ιδέες εκείνων των μεγάλων σοφών. Οι αρχαίοι Ελληνες διατύπωσαν όλες τις αρχές της Φυσικής Υπάρχουν πολλοί που ισχυρίζονται ότι οι αρχαίοι Έλληνες δημιούργησαν μόνο θεωρητικούς κανόνες στην τεχνολογία. Αυτό, όμως, είναι μέγα ψέμα. Οι σύγχρονοι απλώς προχώρησαν και, με την έρευνα, επαλήθευσαν τις ελληνικές θεωρητικές διαπιστώσεις των αρχαίων. Διότι και η κατάκτηση της επιστήμης με τη διάσπαση του ατόμου και του πυρήνα του, καθώς και η διαπίστωση ότι ακόμη και το απειροελάχιστο σωματίδιο της ύλης είναι σύνθετο, δεν ήταν άγνωστες στους αρχαίους Έλληνες σοφούς. Ο μεν Δημόκριτος ονόμασε το άτομο «άτμητον», δηλαδή κάτι που δεν διασπάται. Ταυτοχρόνως, όμως, ο Αναξίμανδρος υποστήριξε ότι και το άτμητον, δηλαδή το άτομο, μπορεί να διασπαστεί, όπως και ο πυρήνας. Στην ίδια, εξάλλου, διαπίστωση είχε καταλήξει και ο Ελεάτης Ζήνων. Εδώ ας σημειωθεί ότι και ο Νεύτων είχε δανειστεί από τους αρχαίους Έλληνες σοφούς τις σχετικές θεωρίες του. Γενικά, όλοι οι νεότεροι ερευνητές δανείστηκαν τις θεωρίες των αρχαίων Ελλήνων. Σχετικά με την ύλη και το άτομο ασχολήθηκαν οι μεγαλύτεροι Έλληνες σοφοί, όπως ο Θαλής, ο Αναξαγόρας, ο Αναξιμένης, ο Ηράκλειτος, ο Πυθαγόρας, ο Εμπεδοκλής, ο Ζήνων ο Ελεάτης, ο Δημόκριτος, ο Λεύκιππος, ο Πλάτων, ο Αριστοτέλης, ο Αρχύτας, ο Αρχιμήδης, ο Ήρων ο Αλεξανδρεύς και πολλοί άλλοι. Το ίδιο ισχύει και για το Σύμπαν. Από τη συγκριτική αντιπαραβολή όσων είχαν διατυπώσει οι αρχαίοι και όσων ισχυρίζονται ότι ανακάλυψαν οι νεότεροι, προκύπτει ότι οι τελευταίοι έχουν παραλάβει τα πάντα από τους αρχαίους Έλληνες σοφούς. Οι σύγχρονοι αντέγραψαν και μερικοί έκλεψαν τις αρχές των Όμως, την αλήθεια αυτή οι σύγχρονοι ερευνητές την αποκρύπτουν επιμελώς, ώστε να έχουν και οι ίδιοι κάτι να παρουσιάσουν στο ενεργητικό τους. Μέγιστη ευθύνη της πνευματικής μας ηγεσίας Μέγιστη ευθύνη έχει και η πνευματική ηγεσία της Ελλάδος, η οποία δεν ενδιαφέρθηκε να διεκδικήσει την πατρότητα και να καταδικάσει την κλοπή της πνευματικής κληρονομιάς του τόπου μας. Συγκεκριμένα, οι καθηγητές των πανεπιστημίων και οι ακαδημαϊκοί της κάθε αντίστοιχης έδρας όφειλαν να ζητήσουν την επίσημη καταχώριση της πνευματικής μας κληρονομιάς. Αυτό, όμως, δεν το έπραξαν, με εξαίρεση ελάχιστες περιπτώσεις. Οι σύγχρονοι αντιργαφείς διέστρεψαν την Αλήθεια και έφεραν το χάος Αποτέλεσμα αυτής της επιπολαιότητας των νεοτέρων, ή των σκόπιμων παραλείψεων και διαστρεβλώσεων των αρχαίων κειμένων από αυτούς, είναι η εκτροπή της νεότερης επιστήμης. Αυτή η εκτροπή οδήγησε τον κόσμο στα σημερινά δεινά και αδιέξοδα, καθώς και στους κινδύνους που απειλούν το μέλλον της ανθρωπότητας. Ο Σωκράτης και άλλοι επικεντρώθηκαβ στον Ανθρωπο Όταν ο Φαίδρος ρώτησε τον Σωκράτη γιατί δεν απομακρύνεται από το άστυ των Αθηνών, εκείνος απάντησε: «Τι να δω εκεί; Τα βουνά και τα δένδρα; Εμένα με ενδιαφέρει ο άνθρωπος και η μελέτη του ανθρώπου» (Πλάτωνος, Φαίδρος). Με άλλα λόγια, δίδασκε ότι δεν τον ενδιέφερε η Φύση και η έρευνα των φυσικών φαινομένων, αλλά ο άνθρωπος, η διαπαιδαγώγηση και η βελτίωσή του. Ας σημειωθεί, ωστόσο, ότι ο δάσκαλός του, ο Αρχέλαος, τον είχε διδάξει περί φύσεως, μεταφέροντας θεωρία που είχε εισαγάγει από την Ιωνία. ΕΠΙΛΟΓΟΣ Οι αρχαίοι Έλληνες σοφοί είχαν δώσει απαντήσεις στα μεγάλα ερωτήματα για την ύλη, το άτομο και το Σύμπαν. Οι νεότεροι δεν ξεκίνησαν από το μηδέν· αντέγραψαν, αξιοποίησαν και ανέπτυξαν τις ιδέες τους, χωρίς να αποδώσουν πάντοτε την οφειλόμενη αναγνώριση στους πραγματικούς πνευματικούς δημιουργούς τους. Και το τραγικότερο είναι ότι η ίδια η ελληνική πνευματική ηγεσία αδιαφόρησε για την υπεράσπιση αυτής της ανεκτίμητης πνευματικής κληρονομιάς. Έτσι, η επιστήμη προόδευσε τεχνολογικά, αλλά απομακρύνθηκε από τη φιλοσοφία και τον ανθρωπισμό. Αλίμονο! Η ανθρωπότητα δανείστηκε τη γνώση των αρχαίων Ελλήνων, αλλά λησμόνησε τη σοφία τους, να συνεχίσει την βελτίωση του Ανθρώπου (1/11/26) Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης Συγγραφέας – Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών

ΜΕΤΑΞΑΣ

ΣΗΜΕΡΑ Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΕΟΡΤΑΖΕΙ ΚΑΙ ΤΙΜΑ ΤΗΝ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 26 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1912 ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΞΗΣ ΜΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΕΝΔΟΞΟΥΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΥΣ ΠΟΛΕΜΟΥΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΣΥΓΡΟΝΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ . ΤΙΜΑ ΕΠΙΣΗΣ ΤΗΝ 28/10/1941 ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΟΧΙ ΤΟΥΣ ΙΤΑΛΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΓΑΛΕΙΩΔΟΥΣ ΤΟΤΕ ΝΙΚΗΣ ΤΟΥ ΕΛΗΝΙΣΜΟΥ Στην απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης μας και στους ένδοξους Βαλκανικούς πολέμους 1912-1913 αναφερθήκαμε ήδη. Σήμερα θα αναφερθούμε στην επέτειο του ενδόξου ΟΧΙ ΤΗΣ 28Ης Οκτωβρίου 1940. Σήμερα θα αναφερθούμε στον Ιωάννη Μέταξα που σαν σήμερα το 1940 είπε το μεγαλο ΟΧΙ στον Μουσολίνι και όχι μόνον. Και σε άλλα κείμενο μας σε άλλους της τότε εποχής. Ιωάννης Μεταξά Τον τον κατασυκοφαντημένο μεγαλο έλληνα Ιωάννη Μεταξά θα γνωρίσετε από το εις το τέλος κείμενο της μνημειώδους και διδακτικής για κάθε Έλληνας ομιλίας του στους έλληνες δημοσιογράφους στο υπόγειο του Ξενοδοχείου της Μεγάλης Βρετανίας της Αθήνας στις 30/10/1940 Παρατηρώ αρχικά, όπως θα αντιληφθείτε διαβάζοντας την κατωτέρω ομιλιών του Ότι αποτελεί εντροπή για τον Ελληνισμό, τόσον για την Ελλάδα όσον και για την Κύπρο το να μην τιμούν το Ιωάννη Μέταξα (που στην Κύπρο άλλαξαν ‘ “δημοκρατικά” οι “δημοπρατείς” του ΑΚΕΛ –Χριστόφιας, το ιστορικό όνομα της πλατειάς Μεταξά της Λευκωσίας σε “δημοκρατίας” και “δημοκρατικά”τολμα κανεις να το επαναφερει) Που παράλληλα με τον ηρωισμό σύσσωμου του τότε Ελληνισμού, όχι μόνον είπε το μεγαλο ΟΧΙ στους Ιταλούς, αλλά και στους όρους του “μεσολαβητή “ Χίτλερ. Και που προετοίμασε συστηματικά την Ελλάδα για να αμυνθεί. Και που έχων ως γνώμονα μόνον το Εθνικό συμφέρον του Ελληνισμού είπε και το ΟΧΙ και στους Άγγλους. Που δεν δέχθηκαν τότε όρους του Μεταξά ενίσχυσης του στην βόρεια Ελλάδα προκειμένου να πολεμήσει και τους Γερμανούς. Και απαιτούσαν να καταστραφεί η Ελλάδα πολεμούσα άνισα την Γερμανία Και απαιτούσαν να θυσιαστεί η Ελλάδα και μην δεχθεί η Ελλάδα τους όρους του Χίτλερ ελεύθερης ουδέτερης Ελλάδας με παραχώρησης τη Βόρειου Ηπείρου . Και ως γνωστόν δολοφονήθηκε γι αυτό από τους άγγλους Όπως αναφέρθηκε τον έλληνα Ιωάννη Μεταξά μπορεί κανείς να τον γνωρίσει από την κατωτέρω ομιλία του στους έλληνες δημοσιογράφους στις 3/10/1940 Ανακοίνωσις του Πρωθυπουργού Ι. Μεταξά προς τους ιδιοκτήτας και αρχισυντάκτας του Αθηναϊκού Τύπου εις το Γενικόν Στρατηγείον (ξενοδοχείον "Μεγάλη Βρεταννία”) εις τας 30 Οκτωβρίου 1940 Εισαγωγή Τετάρτη, 30 Οκτωβρίου 1940. Τρίτη μέρα του πολέμου. Τα στρατεύματά μας δεν έχουν περάσει ακόμη στην αντεπίθεση. Οι Ιταλοί διατηρούν την πρωτοβουλία. Στον παραλιακό τομέα και στην Πίνδο προχωρούν. Μόνο στο κέντρο, στην γραμμή Καλαμάς-Καλπάκι έχουν αναχαιτισθεί. Στην Αθήνα, ο πρωθυπουργός Ι. Μεταξάς καλεί, στο Γενικό Στρατηγείο (στο ξενοδοχείο "Μεγάλη Βρεταννία") τους εκδότες και αρχισυντάκτες των εφημερίδων και "κεκλεισμένων των θυρών" τους ενημερώνει για το πώς φτάσαμε σε πολεμική αναμέτρηση με την φασιστική Ιταλία. Η ανακοίνωσις του Ι. Μεταξά Κύριοι, Έχω λογοκρισίαν [1] και ημπορώ να σας υποχρεώσω να γράφετε μόνον ό,τι θέλω. Aυτήν την ώραν όμως δεν θέλω μόνον την πέννα σας. Θέλω και την ψυχήν σας. Γι' αυτό σας εκάλεσα σήμερα για να σας μιλήσω με χαρτιά ανοιχτά. Θα σας ειπώ τα πάντα. Θα σας ειπώ ακόμη και τα μεγάλα μου πολιτικά μυστικά. Θέλω vα ξέρετε και σεις όλα τα σχετικά με την εθνικήν μας περιπέτεια ώστε να γράφετε, όχι συμμορφούμενοι προς τας οδηγίας μου, αλλά εμπνεόμενοι εις την προσωπική σας πίστιν από την γνώσιν των πραγμάτων. Σας απαγορεύω να ανακοινώσητε σχετικά το παραμικρόν σ' οποιονδήποτε. Απολύτως και γιά οιονδήποτε λόγον. Κάθε παράβασις αυτής της εντολής μου θα έχη δια τον υπεύθυνον -και να είσθε βέβαιοι ότι θα ευρεθή ο υπεύθυνος- τας συνεπείας τας οποίας πρέπει να έχη σε πόλεμο ζωής ή θανάτου του Έθνους η προδοσία ενός μεγάλου μυστικού. Έστω και αυτό αν έγινε από αφέλεια, χωρίς την παραμικρή κακή πρόθεσι. Φυσικά έχω τον λόγον σας... Mη νομίσητε ότι η απόφασις του ΟΧΙ πάρθηκε έτσι, σε μια στιγμή. Μην φαντασθήτε ότι εμπήκαμε στον πόλεμο αιφνιδιαστικά. Ή ότι δεν έγινε παν ό,τι επετρέπετο και μπορούσε να γίνει δια να τον αποφύγωμε. Από την εποχήν της καταλήψεως της Αλβανίας το Πάσχα πέρυσι το πράγμα άρχισε να φαίνεται. Από τον περασμένο Μάιο είπα καθαρά στον κ. Γκράτσι [2] ότι αν προσεβαλλόμεθα εις τα εθνικά κυριαρχικά μας δικαιώματα, θα ανθιστάμεθα αντί πάσης θυσίας και δι' όλων των μέσων. Συγχρόνως όμως μου ήρχοντο από την Ρώμην, από την Βουδαπέστην, από τα Τίρανα, από παντού πληροφορίαι αντίθετοι [3]. Εις τας 15 Αυγούστου έγινεν ο τορπιλλισμός της ΕΛΛΗΣ. Γνωρίζετε ότι από την πρώτην στιγμήν διεπιστώθη ότι το έγκλημα ήτο Ιταλικόν. Εν τούτοις δεν επετρέψαμεν να γνωσθή ότι είχομεν και τας υλικάς πλέον αποδείξεις περί της εθνικότητος του εγκληματίου [4]. Συγχρόνως όμως διέταξα τα αντιτορπιλικά τα οποία συνώδευον τα πλοία που μετέφερον τους προσκηνητάς από την Τήνον μετά το έγκλημα, άν προσβληθούν από αεροπλάνα ή οπωσδήποτε άλλως να κάμουν αμέσως χρήσιν των όπλων των. Θα σας αποκαλύψω τώρα, ότι τότε διέταξα να βολιδοσκοπηθή καταλλήλως το Βερολίνον. Μου διεμηνύθη εκ μέρους τον Χίτλερ, η σύστασις να αποφύγω οιονδήποτε μέτρον δυνάμενον να θεωρηθή από την Ιταλίαν πρόκλησις. Έκαμα το πάν δια να μη μπορούν οι Ιταλοί να εμφανισθούν ως δυνάμενοι να έχουν όχι αφορμάς ευλόγους, αλλ' ούτε ευλογοφανές παράπονον εκ μέρους μας Αν και από την πρώτην στιγμήν αντελήφθην τι πράγματι εσήμαινεν η όλως αόριστος σύστασις του Βερολίνου. Σεις καλύτερον παντος άλλου γνωρίζετε ότι έκαμα το πάν δια να μη δώσωμεν αφορμήν εμφανίσεως της Ιταλίας ως δυναμένης να έχη ευλογοφανείς καν αφορμάς αιτιάσεων. Λόγω του επαγγέλματός σας έχετε παρακολουθήσει εις όλες τις λεπτομέρειες την ιστορίαν των ατελειώτων ιταλικών προκλήσεων δημοσιογραφικών και άλλων, αλλά και την χριστιανικήν υπομονήν την οποίαν ετηρίσαμεν. Προσποιούμενοι ότι δεν τις καταλαβαίνουμε, περιοριζόμενοι μόνον σε δημοσιογραφικάς ανασκευάς των ιταλικών εναντίον μας κατηγοριών [5]. Ομολογώ ότι εμπρός εις την φοβεράν ευθύνην της αναμίξεως της Ελλάδος εις τέτοιον μάλιστα πόλεμον Εκρινα πώς καθήκον μου ήτο να δω εάν θα ήτο δυνατόν να προφυλάξω τοv τόπον από αυτόν έστω και δια παντός τρόπου, ο οποίος όμως θα συμβιβάζετο με τα γενικώτερα συμφέροντα του Έθνους. Εις σχετικάς βολιδοσκοπήσεις προς την κατευθυνσιν τον Άξονος μου έδόθη να εννοήσω σαφώς ότι μόνη λύσις θα μπορουσε να είναι μία εκουσία προσχώρησιν της Ελλάδος εις την "Νέαν Τάξιν" [6]. Προσχώρησις που θα εγένετο όλως ευχαρίστως δεκτή από τον Χίτλερ "ως εραστήν του Ελληνικού πνεύματος". Συγχρόνως όμως μου εδόθη να εννοήσω ότι η ένταξις εις την Νέαν Τάξιν προϋποθέτει προκαταρκτικήν άρσιν όλων των παλαιών διαφορών με τους γείτονάς μας, και ναι μεν αυτό θα συνεπήγετο φυσικά θυσίας τινάς δια την Ελλάδα Αλλά αι θυσίαι θα έπρεπε να θεωρηθούν απολύτως "ασήμαντοι" εμπρός εις τα "οικονομικά και άλλα πλεονεκτήματα" τα οποία θα είχεν δια την Ελλάδα ή Νέα Τάξις εις την Ευρώπην και εις την Βαλκανικήν. Φυσικά με πάσαν περίσκεψιν και ανεπισήμως επεδίωξα δι' όλων των μέσων να κατατοπισθώ συγκεκριμένως ποίαι θα ήσαν αι θυσίαι αυταί, με τας οποίας η Ελλάς θα έπρεπε να πληρώση την ατίμωσιν της εξ ιδίας θελήσεως προσφοράς της να υπαχθή υπό την Νέαν Τάξιν. Με καταφανή προσπάθειαν αποφυγής σαφούς καθορισμού μου εδόθη να καταλάβω ότι η προς τους Έλληνας στοργή του Χίτλερ ήτο οι εγγυήσεις oτι αι θυσίαι αυταί θα περιορίζοντο "εις το ελάχιστον δυνατόν". Όταν επέμεινα να κατατοπισθώ, πόσον επί τέλους θα μπορουσε να είναι αύτο το έλάχιστον τελικώς, μάς εδόθη να καταλάβωμεν Ότι τούτο συνίστατο εις μερικάς ικανοποιήσεις προς την Ιταλίαν δυτικώς μέχρι Πρεβέζης, ίσως και προς την Βουλγαρίαν ανατολικώς μέχρι Δεδεαγάτς (Αλεξανδρπουποη)[7] Δηλαδή θα έπρεπε δια να αποφύγωμεν τov πόλεμον, να γίνωμεν εθελονταί δούλοι και να πληρώσωμεν αυτήν την τιμήν... με το άπλωμα του δεξιού χεριού της Ελλάδος προς ακρωτηριασμόν από την Ιταλίαν και του αριστερού προς ακρωτηριασμόν από την Βουλγαρίαν. Φυσικά δεν ήτo δύσκολον να προβλέψη κανείς ότι εις μίαν τοιαύτην περίπτωσιν οι Άγγλοι θα έκοβαν και αυτοί τα πόδια της Ελλάδος. Και με το δίκαιόν των. Κυρίαρχοι πάντοτε της θαλάσσης δεν θα παρέλειπον, υπερασπίζοντες πλέον τον εαυτόν των, έπειτα από μίαν τοιαύτην αυτοδούλωσιν της Ελλάδος εις τους εχθρούς των να καταλάβουν την Κρήτην και τας άλλας νήσους μας τουλάχιστον. Το συμπέρασμα αυτό δεν προέκυψεν μόνον από την πλέον απλήν λογικήν, άλλά και από ασφαλείς και βεβαίας πληροφορίας εξ Αιγύπτου, Καθ' ας ειχεν ήδη προμελετηθή και αντιμετωπισθή ή ενέργεια που θα έπρεπε να γίνη ως φυσικόν επακόλουθον πάσης τυχόv εκουσίας ή ακουσίας συνεργασίας της Ελλάδος με τον Άξονα, εις τας ελληνικάς νήσους και προς παρεμπόδισιν εν περιπτώσει της δυνατότητος δια τόν Άξονα να τας χρησιμοποιήση. Δεν δύναμαι αφ' ετέρου να μη παραδεχθώ ότι εις μίαν τοιαύτην περίπτωσιν το δίκαιον δεν θα ευρίσκετο με το μέρος της Κυβερνήσεως των Αθηνών και να μην αναγνωρίσω, ότι όταν ένας λαός, όπως ο αγγλικός, αμύνεται δια την ζωήν του, θα ήτο πλήρως δικαιολογημένος να κάνη τα ανωτέρω. Αλλά τότε ο Ελληνικός λαός δικαίως θα ετάσσετο εναντίον της κυβερνήσεως η οποία δια vα τον προφυλάξη από τον πόλεμον θα τον κατεδίκαζε εις εθελουσίαν υποδούλωσιν μετ' εθνικού ακρωτηριασμού. Αυτή η δήθεν προφύλαξις θα ήτο δια την τύχην της εις το μέλλον Ελληνικής φυλής, πλέον ολεθρία και από τας χοιροτέρας έστω συνεπείας οποιουδήποτε πολέμου. Το δίκαιον λοιπόν, δεν θα ήτο με το μέρος της Κυβερνήσεως των Αθηνών, εάν η τελευταία ενήργει κατά τας υποδείξεις του Βερολίνου που ανέφερα. Το δίκαιον θα ήτο με το μέρος του Ελληνικού Λαού, ο οποίος θα κατεδίκαζεν αυτήν, και των Άγγλων Οι οποίοι υπερασπίζοντες την ύπαρξίν των επίσης δικαίως θα ελάμβανον τα μέτρα που εφέροντο έχοντες μελετήσει, εισακούοντες άλλωστε τας δικαίας αιτιάσεις των Ελλήνων, οίαι θα προέκυπτον εν καιρώ εάν εδίδετο ή εύλογος αυτή αφορμή. Θα εδημιουργούντο έτσι όχι δύο, όπως το 1916, άλλά τρείς αυτήν την φοράν Ελλάδες [8]. Η πρώτη θα ήτο η επίσημος των Αθηνών η οποία είχεν φθάσει εις την πόρωσιν και το κατάντημα δια να αποφύγη τον πόλεμον να δεχθή να γίνη εθελοντής δούλος. Πληρώνουσα μάλιστα την τιμήν αυτήν και με την συγκατάθεσίν της να αυτοακρωτηριασθή τραγικώτατα, παραδίδουσα εις την δουλείαν πληθυσμούς αμιγώς Ελληνικούς και μάλιστα δύναμαι να είπω τους Ελληνικωτέρους των Ελληνικών τοιούτους. Δευτέρα θα ήτο η πραγματική Ελλάς. Δηλαδή η παμψηφία της κοινής γνώμης του Έθνους, το οποίον ποτέ δεν θα απεδέχετο την εκουσίαν του υποδούλωσιν Πληρωνομένην μάλιστα με εθνικόν ακρωτηριασμόν αφόρητον και ισοδυναμούσαν με οριστικήν ατίμωσιν και μελλοντικήν βεβαίαν εκμηδένισιν του Ελληνισμού ως εννοίας και οντότητος, εκμηδένισιν πρώτον ηθικήν και δεύτερον εν συνεχεία της ηθικής και υλικήν. Tο Έθνος ουδέποτε θα συνεχώρει εις τόν Βασιλέα και την Εθνικήν Κυβέρνησιν της 4ης Αυγούστου, τοιαύτην πολιτικήν. Τρίτη τέλος θα προέκυπτε μία ακόμη Ελλάς, η Ελλάς την οποίαν δεν θα παρέλειπον να δημιουργήσουν, φυσικά με την επίκλησιν του δημοκρατισμού, οι δημοκρατικοί Έλληνες υπό την κάλυψιν του βρετανικού Στόλου εις τα νήσους, Κρήτην και εις τας άλλας. Η τρίτη αυτή Ελλάς, η "Δημοκρατική" θα είχε με το μέρος της όχι μόνον την πρόθυμον υποστήριξιν της Αγγλίας εις την οποίαν θα έδιδε το δικαίωμα να καλύψη τας νήσους μας, καλυπτομένη και η ιδία εις την Βόρειον Αφρικήν, αλλά θα είχε με το μέρος της και το Εθνικόν δίκαιον. Η ηθική της δύναμις λοιπόν θα απερρόφα μοιραίως την επίσημον Ελλάδα, διότι θα διέθετεν η τρίτη αυτή Ελλάς, την ανεπιφύλακτον έγκρισιν και ενίσχυσιν της ανεπισήμου, της "δευτέρας" Ελλάδος, της Εθνικής δημοσίας γνώμης εν τη παμψηφία της. Έζησα κύριοι την περίοδον του Εθνικού Διχασμού που εδημιουργήθη το 1916 όταν από την κατάστασιν εκείνην προέκυψαν δύο Ελλάδες, η των Αθηνών και της Θεσσαλονίκης. Τον κίνδυνον από μίαν νέαν διαίρεσιν της Ελλάδος προκύπτουσαν συνεπεία του Δευτέρου Παγκοσμίου πολέμου, όπως η διαίρεσις του 1916 προέκυψε συνεπεία του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου Μίαν νέαν διαίρεσιν μάλιστα πολύ τραγικωτέραν, διότι όπως την εσκιαγράφησα δεν θα είναι καν διχασμός, αλλά τριχοτομισμός. Toν κίνδυνον αυτόν τον θεωρώ κύριοι, δια το Έθνος και το μέλλον του ασυγκρίτως χειρότερον από τον πόλεμον, έστω και αυτόν τον πόλεμον, από τον οποίον είναι δυνατόν και δουλωμένη ακόμη να βγη προσωρινώς η Ελλάς. Λέγω προσωρινώς, διότι πιστεύω ακράδαντα ότι τελικώς η νίκη θα είναι με το μέρος μας. Γιατί οι Γερμανοί δεν θα νικήσουν. Δεν μπορεί να νικήσουν. Υπάρχουν πολλά εμπόδια. Η Ελλάς είναι αποφασισμένη να μη προκαλέση, μεν, με κανένα τρόπο κανένα, αλλά και με κανένα τρόπο να μη υποκύψη. Προ παντός είναι αποφασισμένη να υπερασπίση τα εδάφη της, έστω και αν πρόκειται να πέση. Ήδη δε, η απόφασίς της αυτή και η πολιτική της αυτή, χάρις εις την οποίαν απρόκλητα προσεβλήθη, χάρισαν στον τόπο και στον λαό μας το πλέον ανεκτίμητον των αγαθών και το μεγαλύτερον στοιχείον της δυνάμεως του: Αυτή η πολιτική έδωσεν εις τον λαόν την απόλυτη ψυχική, και πανεθνική ένωσί του [9]. Σήμερα όμως επί πλέον υπάρχουν και μερικοί άλλοι παράγοντες που προδικάζουν την τελική μας νίκη. Η Τουρκία δεν είναι όπως το 1916 σύμμαχος των Γερμανών. Είναι σύμμαχος των Άγγλων [10]. Η Βουλγαρία βέβαια ενεδρεύει και τώρα όπως και τότε, αλλ' εν πάση περιπτώσει αυτήν την εποχήν τουλάχιστον προς το παρόν δεν τολμά. Ο καιρός όμως δεν δουλεύει για τον Άξονα. Δουλεύει για τους αντιπάλους του. Τέλος δια την Γερμανίαν η νίκη θα ήτο εν πάση περιπτώσει δυνατή μόνο με κοσμοκρατορίαν. Αλλ' η κοσμοκρατορία δια την Γερμανίαν κατέστη οριστικά αδύνατος στην Δουνκέρκη [11]. Ο πόλεμος δια τον Άξονα έχει χαθή, από την στιγμήν που η Αγγλία διεκήρυξε: "Θα πολεμήσωμεν έστω και μόνον εις το νησί μας και πέραν των θαλασσών, θα πολεμήσωμεν μέχρι της νίκης" [12]. Αλλά επί πλέον και ημείς οι Έλληνες πρέπει να γνωρίζωμεν ότι δεν πολεμούμεν μόνον δια την νίκην, αλλά και δια την δόξαν [13]. Δεν ξέρω αν κανείς αντιβενιζελικός από σας είναι πάντοτε αδιάλλακτος. "Είμαι εγώ, κύριε Πρόεδρε", απήντησεν ο παριστάμενος παλαίμαχος και αδιάλλακτος αρθρογράφος του αντιβενιζελικού τύπου κ. Κρανιωτάκης [14]. Λοιπόν ακούστε δια να συνεννοηθούμε. Εγώ, κύριοι, όπως επαρκώς σας εξήγησα, ετήρησα μέχρι σήμερον την πολιτικήν του αειμνήστου Βασιλέως Κωνσταντίνου, δηλαδή την πολιτικήν της αυστηράς ουδετερότητος. Έκαμα το παν δια να κρατήσω την Ελλάδα μακράν της συγκρούσεως των μεγάλων κολοσσών. Ήδη μετά την άδικον επίθεσιν της Ιταλίας, η πολιτική την οποίαν ακολουθώ είναι η πολιτική του αειμνήστου Βενιζέλου. Διότι είναι η πολιτική του συνταυτισμού της Ελλάδος με την τύχην της δυνάμεως, δια την οποίαν η θάλασσα είναι ανέκαθεν όπως και δια την Ελλάδα, όχι το εμπόδιον που χωρίζει αλλά η υγρά λεωφόρος που συνδέει. Βέβαια εις την ιστορίαν μας την νεωτέραν δεν είχομεν μόνον ευγνωμοσύνης λόγους και αφορμάς δια την Αγγλίαν, της οποίας άλλως τε η μεταπολεμική, πολιτική των τελευταίων ιδίως ετών, είναι πολιτική μεγίστων και ιστορικών αγγλικών ευθυνών [15]. Αλλά τας ευθύνας της αυτάς η Αγγλία τας αποδίδει σήμερον με την υπερήφανον αποφαστικότητα λαού μεγάλου, σώζοντος την ελευθερίαν του κόσμου και του πολιτισμού. Δια την Ελλάδα η Αγγλία είναι η φυσική φίλη και επανειλημμένως εδείχθη προστάτρια, ενίοτε δε η μόνη προστάτρια. Η νίκη θα είναι και δεν μπορεί παρά να είναι δική της. Θα είναι νίκη του Αγγλοσαξωνικού κόσμου, απέναντι του οποίου η Γερμανία, η οποία αφού έως τώρα δεν ηδυνήθη να επιτύχη οριστικόν αποτέλεσμα, είναι καταδικασμένη να συντριβή. Διότι από τώρα και πέρα ο ορίζων δεν πρέπει να θεωρήται δια τον Άξονα ανέφελος ούτε προς Ανατολάς και η Ανατολή είναι πάντοτε μυστηριώδης [16]. Πάντοτε ήτο, αλλά σήμερον υπέρ ποτέ είναι γεμάτη απρόοπτα και μυστήριο. Τελικώς λοιπόν θα νικήσωμεν. Και θέλω φεύγοντες από την αίθουσαν αυτήν να πάρετε μαζί σας όλην την δική μου απόλυτη βεβαιότητα, ότι θα νικήσωμεν. Εν τούτοις πρέπει να σας επαναλάβω ό,τι επισημότερον διεκήρυξα από την πρώτην στιγμήν. Η Ελλάς δεν πολεμά δια την νίκην. Πολεμά δια την Δόξαν. Και δια την τιμήν της. Έχει υποχρέωσιν προς τον εαυτόν της να μείνη αξία της ιστορίας της. Η Ιταλία είναι μεγάλη δύναμις, όταν δε προχθές έγινεν η πρώτη αεροπορική επιδρομή, ομολογώ ότι με έκπληξιν ήκουσα εις σχετικήν ερώτησίν μου την απάντησιν, ότι τα επιδραμόντα αεροπλάνα ήσαν μόνον ιταλικά [17]. Αυτό φθάνει να σας δώση να καταλάβετε με ποιες ιδέες μπήκα στον πόλεμο. Αλλά υπάρχουν στιγμές κατά τις οποίες ένας λαός οφείλει, αν θέλη να μείνη μεγάλος, να είναι ικανός να πολεμήση, έστω και χωρίς καμμίαν ελπίδα νίκης. Μόνον διότι πρέπει. Γνωρίζω ότι ο ελληνικός λαός θα ήτο αδύνατον να δεχθή άλλο τι αυτήν την στιγμήν. Διότι είναι ελεύθερος και απερίσπαστος εις την φυσικήν ευθυκρισίαν και υπερηφάνειαν, εφ' όσον δεν εδόθη ευκαιρία να θολωθή η κρίσις του δι' αγοραίων θορύβων και παραπλανητικών εκστρατειών. Εκάμαμεν ότι ήτο δυνατόν δια να μη έχωμεν το παραμικρόν άδικον. Και θα εξακολουθήσωμεν την ιδίαν τακτικήν μέχρι τέλους. Σας έχω στο τραπέζι μερικά έγγραφα. Είναι όλαι αι αποδείξεις της ιταλικής ενέδρας εκ προμελέτης. Όταν τελειώσω μπορείτε να τα δείτε. Περιττόν να πάρετε σημειώσεις. Συντομώτατα θα δημοσιευθούν εις την Λευκήν Βίβλον, η οποία διέταξα να εκδοθή το ταχύτερον. Δεν σας κρύβω κύριοι, ότι η κατάστασις είναι εξαιρετικά δύσκολη. Μας περιμένουν μάλιστα δοκιμασίαι μεγάλαι. Δια να μη δώσω ευκαιρίαν προς την επιζητουμένην δια παντός τρόπου αφορμήν κατασυκοφαντήσεώς μας, ευρέθην υποχρεωμένος να πάρω μίαν απόφασιν εξόχως σοβαράν. Να μην κάμω την επιστράτευσιν, όταν από καιρού την εζήτησε και εξηκολούθησεν επανειλημμένως να μού την ζητά το Επιτελείον... [18] Ο ιταλικός όγκος λοιπόν ευρήκεν απέναντι του δυνάμεις πάρα πολύ ασθενείς, τουλάχιστον δια την κρούσιν των πρώτων ημερών. Ο ρόλος σας είναι σήμερον μεγάλος και επισημότατος. Μη χάνετε το θάρρος σας, οτιδήποτε και αν γίνη. Διότι άλλως αδύνατον να φανήτε άξιοι του λαού σας και του καθήκοντος σας, το οποίον είναι να συντηρήσητε την ιερή φλόγα του ελληνικού λαού, να βοηθήσητε τον μαχόμενον Στρατόν, να υπάρξητε συνεργάται της Κυβερνήσεως, ότι και αν αισθάνεσθε δι' αυτήν. Πρέπει να πιστεύσητε σεις δια να μπορέσετε να μεταδώσητε την πίστιν εις το κοινόν σας, μολονότι αυτήν την φοράν έχομεν όλοι μας να πάρωμεν από τον Ελληνικόν λαόν, και από το απερίγραπτον θάρρος του και όχι να του δώσωμεν. Θέλω ακόμη να σας ειπώ κάτι. Ξέρω με βεβαιότητα ότι από την φοβεράν αυτήν δοκιμασίαν η Ελλάς θα υποφέρη. Ξέρω όμως επίσης με βεβαιότητα ότι τελικώς θα εξέλθη όχι μόνον ένδοξος αλλά και μεγαλύτερη. Θα προσέξατε το τηλεγράφημα του κ. Τσώρτσιλ το οποίον εδημοσιεύθη σήμερον εις τας εφημερίδας, ανακοινωθέν από του Υπουργείου Εξωτερικών [19]. Λοιπόν επειθυμώ να σας τονίσω τούτο: εκείνοι οι οποίοι εις το τηλεγράφημα αυτό δεν βλέπουν γραπτήν την επιβεβαίωσιν αγράφου συμφωνίας δια τα Δωδεκάνησα, δεν ξέρουν να διαβάζουν μέσα από τις γραμμές. Και κάτι άλλο. Τα Δωδεκάνησα προδικάζουν... Σημειώσεις 1. Τα άρθρα του Συντάγματος του 1911 τα οποία ανεστάλησαν την 4ην Αυγούστου 1936 ήταν τα 5,6,10,11,12,14,20 και 95. Το 14 εξασφάλιζε την ελευθερία του Τύπου και απαγόρευε την λογοκρισία. 2. Εμμανουέλλε Γκράτσι. Ιταλός πρέσβης στην Αθήνα από 19 Απρ. 1939. Προσπάθησε να αποτρέψει τον Μουσσολίνι και τον Τσιάνο (υπουργό Εξωτερικών) από το να επιχειρήσουν ιταλικήν εισβολήν στην Ελλάδα. Οι προσπάθειές του σχολιάζονταν στην Ρώμη ειρωνικά. Ο ίδιος ο Μουσσολίνι τον είχε κατηγορήσει ότι ήταν "φιλέλληνας, αλλά ότι δεν έπρεπε να εκπλήσσεται κανείς, δεδομένου ότι είχε κλασσική μόρφωση". (Εμ. Γκράτσι, "Η Αρχή του Τέλους", ΕΣΤΙΑ 1980, σελ. 212.) Για την Ελλάδα, ο Γκράτσι, στο ίδιο βιβλίο, σελ. 212, γράφει: "...τρέφω για την ευγενή εκείνη χώρα μια πολύ έντονη συμπάθεια...". 3. Ιδίως οι πληροφορίες που έστελνε ο πρέσβης μας στην Ρώμη Ιωάννης Πολίτης ήταν πολύτιμες. Είναι χαρακτηριστικό ότι, με τηλεγράφημά του στις 23 Οκτωβρίου, προέβλεπε εκδήλωση της ιταλικής επιθέσεως το τεραήμερο 25 έως 28 Οκτωβρίου. 4. Με ανακοινωθέν του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού της 30ής Οκτωβρίου 1940, το Υπουργείο Ναυτικών ανεκοίνωσε, επισήμως πλέον, ότι τον τορπιλισμόν του ευδρόμου μας ΕΛΛΗ "...εξετέλεσεν ιταλικόν υποβρύχιον... το γεγονός τούτο δεν ανεκοινώθη μέχρι τούδε επισήμως διά λόγους πολιτικής σκοπιμότητος, οίτινες βεβαίως εξέλιπον ήδη". 5. Απαντήσεις στις ιταλικές αιτιάσεις έδινε το "Αθηναϊκόν Πρακτορείον". Είχε ιδρυθεί το 1905 με πρωτοβουλία του Υπουργείου Εξωτερικών και λειτουργούσε κάτω από κρατική εποπτεία. 6. "Νέα Τάξις". Όρος της ναζιστικής προπαγάνδας. Η "Νέα Τάξις" θα επικρατούσε στην Ευρώπη μετά την επικράτηση του "χιλιόχρονου" Τρίτου Ράιχ! 7. Δεδεαγάτς. Ονομασία της Αλεξανδρουπόλεως επί Τουρκοκρατίας. 8. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος σχηματίζει "προσωρινή" κυβέρνηση, στις 13 Σεπτεμβρίου 1916 (π.ημ.), αρχικώς στα Χανιά της Κρήτης και από 26 Σεπτεμβρίου στην Θεσσαλονίκη. Επί εννιά μήνες η χώρα έχει δύο κυβερνήσεις. Στις 22 Μαΐου 1917 απομακρύνεται από το θρόνο ο βασιλιάς Κωνσταντίνος. Στις 11 Ιουνίου 1917 παραιτείται ο Αλέξανδρος Ζαΐμης, πρωθυπουργός της κυβερνήσεως των Αθηνών, και στις 17 Ιουνίου επιστρέφει στην Αθήνα ο Βενιζέλος. 9. Είναι γεγονός ότι την 28η Οκτωβρίου 1940, ο λαός μας βρέθηκε, όσο ποτέ άλλοτε, ενωμένος. Τα πολλά "εγώ" έγιναν "εμείς". 10. Η Τουρκία θα παραβιάσει κατάφωρα την αγγλο-γαλλο-τουρκικήν συμμαχίαν της 19ης Οκτωβρίου 1939 και δεν θα βγει στον πόλεμον παρά μόνον στις 12 Φεβρουαρίου 1945, όταν η Γερμανία καταρρέει. Μέχρι τότε θα παίζει ένα ευφυιέστατο, αλλά ανέντιμο παιχνίδι. Θα ερωτοτροπεί και με τα δύο εμπόλεμα στρατόπεδα, εκθέτοντας σε πλειοδοτικό διαγωνισμό την εύνοιά της και θα προσπαθεί να αποκομίζει ανταλλάγματα, εις βάρος κυρίως της χώρας μας. 11. Πράγματι η Γερμανία έχασε την ευκαιρία να αιχμαλωτίσει στην Δουνκέρκη το Βρετανικό Εκστρατευτικό Σώμα και τις γαλλικές μεραρχίες του Βορείου Τομέως (28 Μαΐου έως 4 Ιουνίου 1940). Το "θαύμα" της εκκενώσεως της Δουνκέρκης στέρησε την Γερμανία από την δυνατότητα να κάμψει την αντίσταση της Βρετανίας και να κερδίσει τον πόλεμον το καλοκαίρι του 1940. 12. Από την μνημειώδη ομιλία του Τσώρτσιλ στο Βρετανικό κοινοβούλιο στις 4 Ιουνίου 1940. 13. Η φράση αυτή, καθώς και μια ιδιόχειρη σημείωση προς τον εκδότη της ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ Γεώργιον Βλάχον, "υπέρ την Νίκην η Δόξα", θα δώσουν αφορμή σε ορισμένους να υποστηρίξουν ότι ο Μεταξάς δεν πίστευε ότι ήταν δυνατόν να νικήσουμε τους Ιταλούς. Παραπέμπουν και στο "Ημερολόγιό" του, όπου την δεύτερη μέρα του πολέμου σημειώνει: "Με ανησυχεί η υπεραισιόδοξος κοινή γνώμη". Βεβαίως, ένας υπεύθυνος ηγέτης πρέπει να αντιμετωπίζει όλα τα ενδεχόμενα. Δεν ήταν δυνατόν ο Μεταξάς, με το επιτελικό του δαιμόνιο, να συμμερισθεί την ανεύθυνη αισιοδοξία, με την οποίαν οι πιτσιρικάδες της Αθήνας έγραφαν με κιμωλία στα τραμ και τα λεωφορεία "ΑΘΗΝΑ-ΤΙΡΑΝΑ-ΡΩΜΗ", περιφρονώντας Γεωγραφία και Στρατηγική. 14. Πρόκειται, κατά πάσαν πιθανότητα, για τον Νικόλαον Κρανιωτάκην, αρχισυντάκτη της ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ και της ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ. 15. Εννοεί την ηττοπαθή πολιτικήν, ιδίως του Νέβιλ Τσάμπερλαιν, που επέτρεψε στον Χίτλερ να κερδίσει χρόνο για συμπλήρωση των εξοπλισμών της Γερμανίας και να αποτολμήσει την ανακατάληψη της Ρηνανίας, την ενσωμάτωση της Αυστρίας, την διάλυση της Τσεχοσλοβακίας κ.λπ. 16. Ίσως να προβλέπει ο Μεταξάς ότι παρ' όλον ότι υπάρχει το Σύμφωνον Ρίμπεντροπ-Μολότωφ της 23ης Αυγούστου 1939, δεν αποκλείεται, μελλοντικώς, αναμέτρηση της Γερμανίας με την Σοβιετική Ένωση. 17. Υπαινιγμός για το ότι κάποτε ο Χίτλερ θα σπεύσει να βοηθήσει τον Ιταλό δικτάτορα. 18. Η επιμονή του Μεταξά να μην κηρύξει επιστράτευση οφείλεται σε αρκετούς λόγους. Παρατεταμένη επιστράτευση σημαίνει τεράστιες δαπάνες, μείωση του παραγωγικού δυναμικού της χώρας, κόπωση και πτώση του ηθικού των επιστρατευμένων. Ειδικώς όμως για την περίοδο που προηγήθηκε της ιταλικής επιθέσεως, υπήρχε και ο κίνδυνος να θεωρηθεί ως πρόκληση από την κυβέρνηση της Ρώμης, η έστω και μερική επιστράτευση της Ελλάδος. Ο Άγγελος Σ. Βλάχος στο βιβλίο του "Μια φορά κι έναν καιρό ένας διπλωμάτης", τόμος Α', σελ. 57, περιγράφει μια πολιτικοστρατιωτική σύσκεψη, περί τα τέλη Σεπτεμβρίου 1940, στην οποίαν έλαβε μέρος και ο ίδιος. Στην έντονη σύσταση του Στρατηγού Ι. Πιτσίκα, που ήταν Διοικητής του Τμήματος Στρατιάς Δυτικής Μακεδονίας, για άμεση επιστράτευση, ο Μεταξάς αποκρίθηκε: "Άκουσε Πιτσίκα! Δεν κινδυνεύεις εσύ να σε βγάλει προδότη η Ιστορία! Κινδυνεύω εγώ! Αν διατάξω επιστράτευση, για έναν στρατιώτη που θα στέλνω στα σύνορα ο Μουσσολίνι θα στέλνει δύο και τότε η ελάχιστη ελπίδα που έχουμε να μην επιτύχει το σχέδιό τους θα εξατμισθεί!". 19. Πρόκειται, προφανώς, για το γνωστό τηλεγράφημα του Τσώρτσιλ, το οποίον κατέληγε με την φράση: "Μαζί θα μοιρασθώμεν την Νίκην". Δρ. Ευριπίδης Μπίλλης