ΜΑΝΑ

Δεν είμαι μηχανή, είμαι μάνα Της Δήμητρας Μιχαηλίδη Κυρ, 10/05/2026 - 16:57 Το να μεγαλώνεις ένα παιδί με αυτισμό είναι σαν να παλεύεις σε δύο μέτωπα: το ένα είναι μέσα στο σπίτι και το άλλο είναι εκεί έξω. Και το «έξω» ήταν, πολλές φορές, το πιο δύσκολο. Από τη μία ήταν οι ειδικοί και ελάχιστοι άνθρωποι μετρημένοι στα δάχτυλα που με στήριξαν. Κι από την άλλη ήταν οι «άλλοι». Θυμάμαι να ψάχνω για δουλειά. Μόλις ανέφερα ότι έχω παιδί, έβλεπα το βλέμμα του εργοδότη να αλλάζει. Με θεωρούσαν «προβληματική» υπάλληλο πριν καν ξεκινήσω, λες και η μητρότητα με έκανε λιγότερο ικανή. Πίστευαν ότι το παιδί θα είναι εμπόδιο. Δεν έβλεπαν μια γυναίκα που παλεύει, έβλεπαν ένα ρίσκο. Ήταν κι αυτοί που στον δρόμο κοίταζαν στραβά. Άκουσα λέξεις που δεν χωράει ο νους, όπως «δαιμονισμένος». Με κοίταζαν σαν να είχα κάνει λάθος στην ανατροφή του. Τους δικαιολογώ εν μέρει επειδή δεν ξέρουν, αλλά η άγνοια πονάει. Υπάρχουν στιγμές που η κοινωνία γίνεται πιο δύσκολη και από τον ίδιο τον αυτισμό. Πράγματα που σε κάποιον φαίνονται ασήμαντα, για εμάς ήταν βουνό. Όπως το καπέλο. Ο γιος μου δεν άντεχε την αίσθηση στο κεφάλι του, τον πίεζε. Κι όμως, άκουσα μια γιαγιά να λέει: «Κοίτα κάτι μάνες...» Με έβγαλε ανεύθυνη, γιατί ο ήλιος έκαιγε. Δεν ήξερε ότι για να μπει αυτό το καπέλο, θα έπρεπε να δώσω μια μάχη που θα τον τάραζε για ώρες. Ή το κούρεμα. Ο ήχος της μηχανής ήταν για εκείνον απειλή. Έκλαιγε με έναν τρόπο που σου ράγιζε την καρδιά. Βλέπουν το αποτέλεσμα και βγάζουν συμπεράσματα. Δεν βλέπουν ότι μερικές φορές, το να μη φοράει το παιδί καπέλο είναι μια πράξη αγάπης, για να μην πονάει η ψυχή του. Θυμάμαι μια μαμά που τράβηξε τα παιδιά της μακριά μόλις έμαθε τη διάγνωση, λες και ο αυτισμός «κολλάει». Ή μια άλλη που μου είπε πως είμαι τυχερή που ο γιος μου δεν με φωνάζει συνέχεια «μαμά», επειδή η ίδια δυσανασχετούσε με τα δικά της παιδιά. Δεν ήξερε ότι θα έδινα τα πάντα για να ακούσω αυτή τη λέξη. Και μετά ήταν η λύπησή τους. Εγώ όμως δεν την ήθελα. Η λύπηση είναι εύκολη, είναι ένα βλέμμα από μακριά που σε κάνει να νιώθεις ακόμα πιο μόνος. Πάντα έλεγα: «Αν λυπάσαι, βοήθα. Αν δεν βοηθάς, μη λυπάσαι». Μέσα σε όλα, είχα την τύχη να έχω γείτονες που δεν διαμαρτυρήθηκαν ποτέ. Άνθρωποι που κάνουν υπομονή στις φωνές του, που καταλαβαίνουν χωρίς να ρωτούν. Αυτή η σιωπηλή τους αποδοχή είναι για εμένα μια τεράστια ανάσα. Ο γιος μου όταν ήταν μικρότερος είχε τον δικό του τρόπο να προστατεύεται. Όταν ήμασταν έξω δεν άντεχε την πολυκοσμία και κοιμόταν επίτηδες. Ήταν το καταφύγιό του. Μέχρι που στα πέντε του χρόνια, έγινε κάτι μαγικό. Κάθισε στο αρμόνιο και χωρίς να τον διδάξει κανείς, με το ένα χεράκι του άρχισε να παίζει κλασική μουσική με το αυτί. Εκείνο το απόγευμα, η ησυχία του σπιτιού γέμισε μελωδίες. Κατάλαβα ότι ο γιος μου δεν είναι «κλειδωμένος». Απλώς μιλάει μια γλώσσα που δεν έχει γράμματα, αλλά νότες. Τα πρώτα χρόνια δεν έκλαιγα. Ήμουν σαν να έβλεπα τη ζωή μου σε ταινία. Φοβόμουν ότι αν άρχιζα να κλαίω, δεν θα σταματούσα ποτέ. Μέχρι που το σώμα μου με πρόδωσε με κρίσεις άγχους. Πήγα σε μια κοινωνική λειτουργό που με βοήθησε να δω την αλήθεια: για να είμαι σωστή μάνα, έπρεπε πρώτα να αγαπήσω και να φροντίσω τον εαυτό μου. Μου έμαθε ότι είναι ανθρώπινο να κουράζεσαι. Πριν, νόμιζα ότι έπρεπε να είμαι μια μηχανή. Εκείνη μου εξήγησε ότι η κούραση δεν με κάνει κακή μάνα, με κάνει άνθρωπο. Έμαθα ότι έχω δικαίωμα να λυγίσω. Τώρα πια, δεν φοβάμαι τα συναισθήματά μου. Θα κλάψω, θα χαρώ, θα στενοχωρηθώ. Τα ζητάω όλα, γιατί όλα είναι δικά μου. Σε αυτή τη διαδρομή, δεν θα ξεχάσω ποτέ τον παιδοψυχίατρο που με κοίταξε στα μάτια και μου είπε: «Δεν φταίτε εσείς για τον αυτισμό. Μην έχετε τύψεις». Δεν του είχα πει ποτέ ότι ένιωθα ενοχές, όμως εκείνος το κατάλαβε. Αυτή η κουβέντα ήταν η άδεια που χρειαζόμουν για να σταματήσω να με τιμωρώ. Και οι άλλοι; Ας λένε. Πάντα κάτι θα έχουν να πουν. Πια δεν τους δίνω σημασία. Το βλέμμα της γιαγιάς ή τα σχόλια για τον «δαιμονισμό» δεν με αγγίζουν. Εγώ ξέρω ποιος είναι ο γιος μου και εκείνος ξέρει ποια είναι η μάνα του. Αυτό μου φτάνει. Χρόνια πολλά σε όλες τις μανούλες.